MỤC LỤC
NỘI DUNG

Trang

I. Mở đầu

1

1. Lí do chọn đề tài

2

2. Mục đích nghiên cứu

3

3. Đối tượng nghiên cứu

3

4. Phương pháp nghiên cứu

3

II. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm

3

1. Cơ sở lí luận của Sáng kiến kinh nghiệm


8-12

Giải pháp 3: Sử dụng đồ dùng trực quan trong việc dạy
trẻ làm quen với kể chuyện.

12-14

Giải pháp 4: Tạo cơ hội cho trẻ kể chuyện ở mọi lúc
mọi nơi.

14-15

*Giải pháp 1Phối kết hợp với các bậc phụ huynh giúp
trẻ kể chuyện tốt hơn.

14-15

4. Hiệu quả của Sáng kiến kinh nghiệm

15

III. Kết luận – kiến nghị

16

1. Kết luận

16

2. Kiến nghị

tình cảm, thẩm mĩ. ở lứa tuổi mầm non với tâm hồn thơ ngây, trong sáng chưa
có nhiều những trải nghiệm cá nhân, nhận thức về thế giới xung quanh còn hạn
chế... nên việc tiếp xúc với văn học là cơ sở để trẻ cảm nhận được vẻ đẹp về một
thế giới bao la đầy âm thanh, màu sắc và sự huyền bí. Những câu truyện cổ tích
không những nuôi dưỡng trẻ mà con phát triển ở trẻ trí tưởng tượng óc sáng tạo
nghệ thuật. Thông qua nội dung các câu chuyện kể giáo dục trẻ biết yêu quý
người hiền lành, biết ơn và kính yêu ông bà, bố mẹ, anh chị, bạn bè, biết nhường
nhịn em nhỏ, biết phân biệt tốt – xấu, đúng – sai… [2]
Những câu truyện cổ tích còn như một người bạn đồng hành cùng trẻ thơ,
cung cấp cho trẻ một vốn từ ngữ khổng lồ, đặc biệt là những từ ngữ nghệ thuật.
2


Khi trẻ được tiếp xúc với văn học, vốn từ của trẻ trở nên phong phú và sống
động hơn. [2]
Có thể nói các tác phẩm văn học nói chung và những câu truyện nói riêng
là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với trẻ thơ nhất là lứa tuổi mẫu giáo. Đối
với trẻ Mẫu giáo 4 - 5 tuổi, quá trình được tiếp xúc với những câu truyện phải từ
dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, để từ đó trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ của
mình. Khả năng cảm thụ đó là sự phát triển trực tiếp của trẻ về các lĩnh vực:
Nhận thức - Ngôn ngữ - tình cảm xã hội và thẩm mỹ. tuy nhiên khi đưa tác
phẩm đến cho trẻ đòi hỏi người giáo viên phải có những suy nghĩ sáng tạo và lựa
chọn những tác phẩm hay, phù hợp với lứa tuổi, có ý nghĩa giáo dục trẻ để từ đó
đưa ra những biện pháp thích hợp nhằm giúp trẻ phát triển tốt khả năng cảm thụ
về tác phẩm văn học.
Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạo hình, khám phá
khoa học, khám phá xã hội, làm quen với toán, với văn học… sẽ giúp trẻ phát
triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhân cách con người. Trong đó làm quen với văn học
nói chung và kể chuyện nói riêng là một hoạt động không thể thiếu được đối với
trẻ ở lứa tuổi Mầm non, vì hoạt động làm quen với kể chuyện là loại hình nghệ

4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp quan sát, đàm thoại.
- Phương pháp thực hành trải nghiệm.
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp thống kê và xử lý số liệu.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lý luận:
Văn học là một loại hình nghệ thuật độc đáo, đó là nghệ thuật ngôn từ,
đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ. Đến
với văn học trẻ được sống trong thế giới riêng của mình, hấp dẫn và mới lạ với
những cảm xúc trong sáng và hồn nhiên. Văn học không những góp phần mở
rộng nhận thức cho trẻ về thế giới môi trường xung quanh mà còn làm giầu tâm
hồn, hướng trẻ đến những tình cảm đạo đức tốt đẹp trong cách ứng xử giữa con
người với con người, với thiên nhiên và cảnh vật xung quanh. Trẻ biết được cái
tốt, cái xấu, biết yêu những điều hay lẽ phải trong cuộc sống. Biết dành tình cảm
tốt đẹp cho cha mẹ, thầy cô, bạn bè và mọi người xung quanh. [1]
Trong mỗi tác phẩm văn học, thế giới mới của cuộc sống thực tại bao gồm
thiên nhiên, xã hội, con người được diển tả, biểu đạt, truyền đạt trong những
hình thức đa dạng độc đáo. Văn học nói về thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi
hiện tượng thiên nhiên xung quanh mà trẻ nhìn thấy được, cũng nói về những gì
gần gũi trong môi trường sống của trẻ như làng quê, cánh đồng, dòng sông,
phiên chợ, lớp học, khu phố... Trong văn học, trẻ được gặp ông bụt, bà tiên tốt
4


bụng với những phép biến hóa, những nàng công chúa xinh đẹp, những chàng
hoàng tử thông minh... Đây cũng là đối tượng miêu tả của văn học làm nên sự
phong phú, hấp dẫn của đời sống tinh thần. [2]
Văn học còn là phương tiện phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Trẻ 4 – 5 tuổi khả
năng ngôn ngữ có những bước tiến mới đáng kể, vốn từ của trẻ đã được tăng lên

5


hội tự do sáng tạo, tích lũy được những kiến thức về thế giới xung quanh một
cách tự nhiên nhất, giúp cho trẻ mở rộng vốn từ một cách chủ động, luyện phát
âm, phát triển khả năng biểu đạt,… trẻ biết trình bày ý kiến, suy nghĩ, tự tin khi
kể về một sự vật hay một câu chuyện nào đó bằng chính ngôn ngữ của mình.
2. Thực trạng
* Thuận lợi
Luôn được sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu, chị em đồng nghiệp
trong nhà trường.
Trong năm học này, trường luôn có kế hoạch đầu tư về cơ sở vật chất, bổ
sung làm mới thêm đồ dùng, đồ chơi để phục vụ cho môn văn học. Nhà trường
chỉ đạo và có kế hoạch thực hiện chương trình và bồi dưỡng giáo viên đạt kết
quả tốt, trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên học các đợt chuyên đề do Phòng
Giáo dục và Đào tạo tổ chức, giáo viên được thường xuyên được dự các giờ dạy
trong trường.
Bản thân luôn nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động làm quen văn
học, luôn cố gắng dành thời gian mọi lúc, mọi nơi để làm thêm nhiều đồ dùng,
đồ chơi và đi sâu nghiên cứu môn học, nhằm truyền đạt kiến thức cho trẻ một
cách tốt nhất, nhẹ nhàng và đạt hiệu quả cao nhất.
Phụ huynh nhiệt tình, quan tâm tạo mọi điều kiện giúp đỡ giáo viên trong
việc làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động văn học cho trẻ.
* Khó khăn:
Trẻ tham gia vào các hoạt động không đồng đều, đặc biệt là lĩnh vực
phát triển ngôn ngữ.
Khả năng phát âm của đa số trẻ còn kém, cách diễn đạt chưa mạch lạc,
nhiều trẻ nói tiếng địa phương, nhiểu trẻ còn nói ngọng.
Số trẻ nhanh nhẹn, hoạt bát, thông minh chưa nhiều và còn một số trẻ
chậm chạp, nhút nhát,

Chưa đạt

Số trẻ

%

Số trẻ

%

26

14

53,8

12

46,2

Trẻ kể chuyện lưu loát, diễn
cảm

26

13

50

13

phát triển ngôn ngữ khác nhau. Trẻ 4- 5 tuổi đã hình thành những c ảm xúc
ngôn ngữ  qua gi ọng nói, ngữ  điệu, âm tiết... Do đó cần đưa trẻ làm quen
với tác phẩm văn học đạt hiệu quả tốt nhất. Sự tiếp nhận tác phẩm văn học
bằng đọc gián tiếp mang tính tập thể và chứa đựng khả năng tưởng tượng
mạnh mẽ. Trẻ mầm non rất hiếu động, tò mò ham học hỏi, tìm hiểu và khám
phá thế giới xung quanh. Đối với trẻ vui chơi là hoạt động chủ đạo, trẻ được học
mà chơi, chơi mà học. Tuy nhiên để trẻ lĩnh hội tốt được bài thông qua hoạt
7


động này thì đều cần có sự dẫn dắt, hướng dẫn của cô giáo. Tôi luôn quan tâm
đến việc lựa chọn nội dung sao cho kiến thức trẻ được tiếp cận tích hợp trong
các nội dung chơi nhưng không làm cho trò chơi trở nên khô khan, gò bó đối với
trẻ. Tôi tái hiện lại những câu chuyện bằng cảm nhận của mình, đọc kể diễn cảm
tác phẩm. Qua kể chuyện trẻ có thể học, có thể chơi thông qua các trò chơi đóng
kịch, tập làm sách truyện, tập kể chuyện theo nhóm, tập kể chuyện theo tranh,…
Ví dụ: Câu truyện “Cô bé quàng khăn đỏ” ở chủ đề: Gia đình sau khi học
xong tôi đã cho trẻ tái hiện lại hình ảnh của các nhân vật thông qua trò chơi “Đóng
vai theo chủ đề” cho trẻ nhận vai chơi mà mình thích từ đó vừa khắc sâu cho trẻ về
nội dung câu truyện vừa tạo được hứng thú, phấn khởi của trẻ khi được trải nghiệm
làm nhân vật mình yêu thích. Qua đó kết hợp giáo dục trẻ biết vâng lời ông bà, cha
mẹ, vâng lời người lớn, không la cà, đi đến nơi về đến chốn.
Cho trẻ làm quen với kể chuyện thông qua các trò chơi.
Đối với trẻ mầm non nói chung và trẻ 4 - 5 nói riêng, trẻ được làm quen với
kể chuyện thông qua các trò chơi tạo cho trẻ hứng thú, tham gia tích cực vào mọi
hoạt động, giúp trẻ nhớ nhanh và khắc sâu hơn về kiến thức, mặt khác trò chơi còn
giúp tăng cường vốn tiếng việt cho trẻ. Trò chơi cũng là một hoạt động thu hút trẻ
nhiều nhất, thông qua trò chơi, trẻ thể hiện được niềm vui, tự khẳng định mình và
thể hiện được tính năng động vốn có của lứa tuổi. Đối với trẻ mầm non, chơi bằng
học và học qua chơi, nếu không chơi trẻ sẽ không thể phát triển được.

Tôi tổ chức cho trẻ đứng thành từng đôi một, quay mặt vào nhau, hai tay úp
vào nhau, đẩy từng tay theo nhịp bài thơ. Trò chơi này vừa giúp trẻ phát triển
ngôn ngữ và nhịp điệu vừa giúp trẻ ôn luyện củng cố bài thơ và qua đó biết thêm
về nghề dệt vải qua lời giới thiệu của cô.
Dệt vải
Dích dắc dích dắc
Gánh ì gánh nặng
Khung cửi mắc vô
Đến mai trời sang
Xâu go từng sợi
Đem vải ra phơi
Chân mẹ đạp vội
Đến mốt đẹp trời
Chân mẹ đạp vàng
Đem ra may áo [3]
Mặt vải mịn màng
Trong quá trình chơi trẻ được củng cố lại những câu chuyện, những nhân vật
và nội dung truyện. Đây là hình thức cho trẻ trải nghiệm những gì mình có sẵn và
học tập ở cô và các bạn, trẻ cảm thấy thoải mái và tự tin hơn. Vậy nên khi tổ chức
cho trẻ chơi tôi tổ chức một cách linh hoạt, lựa chọn nội dung chơi phù hợp đề tài
và tôi thấy rằng trò chơi thực sự đã đem lại hiệu quả trong việc phát triển vốn văn
học cho trẻ.
Như vậy học thông qua vui chơi hình thành và phát triển những năng lực trí
tuệ, ngôn ngữ, tình cảm và xúc cảm thẩm mỹ cho trẻ. Qua các trò chơi trẻ làm
quen với ngôn ngữ giao tiếp, ngôn ngữ nói qua các trò chơi trẻ sử dụng ngôn
ngữ để kể lại những việc, những sự kiện diễn ra xung quanh trẻ, giúp trẻ nhớ lại
tình tiết câu chuyện thông qua hệ thống câu hỏi gợi mở của cô giáo từ đó giúp
trẻ phát triển tốt về ngôn ngữ.
Giải pháp 2: Xây dựng môi trường giáo dục và tổ chức hoạt động học:
“Môi trường giáo dục” là một trong những yếu tố quan trọng góp phần

Quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với kể chuyện được xây
dựng trên cơ sở giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Trẻ được tự tìm hiểu, khám phá
nội dung và diễn diến của câu truyện. Như vậy mới thu hút được trẻ tham gia
hoạt động một cách chủ động, sáng tạo và không gây nhàm chán cho trẻ.
Ví dụ: Với câu truyện “Giọng hót chim sơn ca” tôi cho trẻ tự khám phá
tiếng chim hót, để tìm ra tên và nội dung của câu truyện. Khi kết thúc giờ học,
tôi cho trẻ hóa thân vào các nhân vật trong truyện để trẻ khắc ghi sâu hơn nội
dung của câu truyện.
10


Hoạt động: Làm quen văn học
Đề tài: Truyện: Giọng hót chim sơn ca
Đối tượng: Lớp mẫu giáo 4 – 5 tuổi
I. Mục đích - Yêu cầu:
1. Kiến thức:
- Trẻ biết được tên truyện (Giọng hót chim sơn ca), tên tác giả (Thu Thủy), tên
các nhân vật trong truyện và hiểu được nội dung câu truyện.
2. Kỹ năng:
- Trẻ trả lời cô bằng câu đầy đủ thành phần, rõ ràng, mạch lạc.
- Phát triển khả năng ghi nhớ, quan sát, tư duy logic ở trẻ.
3. Thái độ:
- Trẻ hứng thú tích cực tham gia hoạt động.
- Thông qua câu truyện giáo dục trẻ biết yêu quý, bảo vệ và chăm sóc các
loại chim, không săn bắn chim
II. Chuẩn bị:
1. Đồ dùng của cô:
- Tranh không gian 3D minh họa câu truyện
- Máy chiếu
- Bài hát: Con chim vành khuyên.

2. Nội dung bài mới: Kể chuyện: “Giọng hót chim sơn ca”
a) Cô kể truyện:
- Cô kể lần 1: Kết hợp tranh không gian 3D.
+ Cô vừa kể cho các con nghe câu truyện gì?
+ Của tác giả nào?
- Cô kể lần 2: Kết hợp máy chiếu
+ Cô vừa kể cho chúng mình nghe câu truyện gì? Của tác
giả nào?
+ Chim sơn ca có giọng hót như thế nào?
- Cô giảng nội dung truyện: Câu truyện nói về giọng
hót rất hay của chú chim sơn ca, mỗi khi sơn ca hót, cỏ,
cây hoa là cũng rì rào hòa theo. Dòng suối đang chảy róc
rách cũng muốn dừng lại để thưởng thức. Các bạn đã cử
chim sẻ đến hỏi vì sao sơn ca lại có giọng hót hay đến thế
và cuối cùng nhờ cô giáo họa mi mà các bạn chim đã biết
được vì sao sơn ca lại hót hay như vậy đấy.
- Trong câu truyện có từ: róc rách, mê li. Các con đọc
cùng cô nào. (Cho trẻ đọc 3 – 4 lần)
b) Đàm thoại, trích dẫn hiểu nội dung truyện:
Các con ơi, đến với ngày hội các loài chim ngày hôm
nay còn có rất nhiều các bạn chim nữa cũng đến tham dự
cùng chúng mình đấy. Mỗi bạn chim sẽ mang đến cho
chúng mình những điều thú vị đấy. Bây giờ cô và các con
sẽ cùng nhau khám phá nhé.
- Cô cho trẻ quan sát những con chim trên màn hình và
trả lời câu hỏi.

- Trẻ trả lời
- Trẻ trả lời


đây là hết rồi. Chúng mình có biết, trong ngày hội hôm
nay, loài chim nào có giọng hót hay nhất không? Đúng
rồi đấy các con ạ, sơn ca là loài chim có giọng hót hay
nhất đấy. Bây giờ các chú chim của chúng ta hãy cùng cất
cao tiếng hót của mình nào để kết thúc ngày hội nào.
- Cô mở nhạc bài “Con chim vành khuyên” và cùng trẻ
hát, đi ra ngoài.

- Trẻ trả lời
- Trẻ trả lời
- Trẻ trả lời
- Trẻ trả lời
- Trẻ trả lời
- Trẻ trả lời

- Trẻ lắng nghe

- Trẻ kể chuyện
cùng cô
- Trẻ lắng nghe

- Trẻ hát

Giải pháp 3: Sử dụng đồ dùng trực quan trong việc dạy trẻ làm quen với kể
chuyện:
Việc sử dụng đồ dùng trực quan là một trong những hình thức giúp trẻ hứng thú
trong các hoạt động học tập, vui chơi nói chung và hoạt động làm quen với kể
chuyện nói riêng. Khi sử dụng đồ dùng trực quan trẻ được tri giác các sự vật hiện
tượng tự nhiên ở sung quanh trẻ qua tiếp xúc, sử dụng trực tiếp đồ dùng, đồ vật hàng
ngày tạo cho trẻ sự hứng thú, khích lệ tính tò mò, ham muốn được khám phá và thể

mẹ, tay phải là rối dê con cô nói giọng dê mẹ và cử động tay trái phù hợp với
ngữ điệu kể: “Con ở nhà cho ngoan! Mẹ đi ra đồng ăn một ít cỏ tươi để có nhiều
sữa ngọt cho con bú. Ai gọi cửa cũng đừng mở nhé! Nếu không thì con Sói vào
ăn thịt con đấy!” Các con hãy đoán xem đó là câu nói của ai và ở trong câu
truyện gì?
Với hình thức dùng rối tay kể trích câu nói của Dê mẹ để hỏi trẻ về tên
nhân vật và tên truyện từ đó dẫn dắt để trẻ kể lại truyện giúp trẻ nhớ, thuộc
truyện. Sau giờ hoạt động này trẻ đã thuộc truyện cô sẽ tổ chức cho trẻ tập đóng
14


kịch và hình thức sử dụng đồ dùng trực quan trong hoạt động này là mũ, trang
phục và sân khấu. Việc thay đổi hình thức khi cho trẻ làm quen cùng một tác
phẩm văn học đã đem lại hiệu quả cao cho cô và trẻ.
Đồ dùng trực quan còn là hình thức sử dụng để giảng giải từ khó trong nội
dung tác phẩm: thường mỗi câu truyện lại đem đến cho trẻ một vài từ mới và cô
sẽ giải thích cho trẻ để trẻ hiểu ý nghĩa của từ mới đó.
Qua việc sử dụng đồ dùng trực quan đẹp, hấp dẫn đã khuyến khích và tạo
cơ hội cho trẻ hoạt động tích cực, trải nghiệm những cảm xúc tích cực, vui tươi,
từ đó giúp trẻ hứng thú kể chuyện, nói năng lưu loát hơn và nhớ nội dung
câu chuyện một cách tự nhiên.
Giải pháp 4:. Tạo cơ hội cho trẻ kể chuyện ở mọi lúc mọi nơi:
Cho trẻ làm quen với kể chuyện không chỉ được diễn ra trong giờ hoạt
động học có chủ định mà cần cho trẻ làm quen ở mọi lúc, mọi nơi. Tôi có thể
cho trẻ xem tranh, kể chuyện theo tranh hay kể chuyện sáng tạo ở giờ đón, trả
trẻ. Điều đó không chỉ có tác dụng thu hút trẻ đến với lớp học mà còn giúp trẻ
củng cố được những câu chuyện đã học.
Đối với giờ hoạt động ngoài trời, tôi có thể tổ chức cho trẻ đọc một đoạn
truyện phù hợp với chủ đề của buổi dạo chơi để gây hứng thú, dẫn dắt trẻ vào
hoạt động.

mẹ trẻ sưu tầm một số tranh truyện, sách báo cũ, nguyên vật liệu để như: vải vụn
để làm rối, chai lọ nhựa... để làm một số đồ dùng đồ chơi phục vụ cho góc
truyện thêm phóng phú, đa dạng hấp dẫn để thu hút trẻ vào hoạt động.
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nhiệm đối với các hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Qua một năm học áp dụng và thực hiện đề tài “Một số biện pháp nâng cao
chất lượng làm quen với kể chuyện cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuôi” đến nay, bản
thân nhận thấy một điều đáng mừng. Đó là, trẻ ở lớp đã có nhiều chuyển biến
tốt, hầu như các cháu đã lĩnh hội đầy đủ các kiến thức cơ bản về môn văn học
nói chung và nhưng câu chuyện nói riêng, trẻ nghe hiểu nội dung câu truyện tốt
hơn, trẻ đọc lưu loát và nhập vai hơn, biết kể lại truyện diễn cảm hơn và sử dụng
từ ngữ cũng chính xác hơn.
Dưới đây là bảng thống kê sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
S
TT

Nội dung

1

Trẻ nghe hiểu nội dung truyện

2
3

số trẻ
được
khảo sát

Mức độ % trên trẻ


92,3

2

7,7

Trẻ biết sử dụng từ ngữ chính
xác, diễn đạt tốt

26

24

92,3

2

7,7

16


Qua bảng thống kê cho thấy:
100% trẻ nghe, hiểu nội dung câu chuyện.
Trẻ kể chuyện lưu loát, diễn cảm là: 92.3% tăng 42,3% so với đầu năm.
Trẻ biết sử dụng từ ngữ chính xác, diễn đạt tốt là : 92,3% tăng 42,3% so với
đầu năm.
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:

cho hoạt động kể chuyện.
Nhà trường xây dựng nhiều tiết dạy hoạt động làm quen với kể chuyện để
được trao đổi, học hỏi kinh nghiệm.
Đối với các đồng chí, đồng nghiệp tạo điều kiện về thời gian để tôi thực
hiện và mở rộng sáng kiến được tốt hơn.
Đối với các bậc phụ huynh cần quan tâm nhiều hơn nữa đến con em mình
và đóng góp nguyên vật liệu, ngày công làm đồ dùng, đồ chơi để góp phần cho
góc văn học của lớp ngày càng phong phú và đa dạng hơn.
Trên đây là những sáng kiến kinh nghiệm của tôi “Một số giải pháp nâng
cao hiệu quả chất lượng hoạt động làm quen với tác phẩm văn học (Hoạt
động kể chuyện) cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi tại trường Mầm non Thiệu
Châu, huyện Thiệu Hóa, tỉnh Thanh Hóa”, bản thân tôi đã cố gắng rất nhiều
nhưng chắc chắn còn có những thiếu sót, kính mong được sự đóng góp ý kiến
của các cấp quản lý./.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thiệu Châu, ngày 20 tháng 3 năm 2019.
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết

Nguyễn Thị Thương

TÀI LIỆU THAM KHẢO

18


[1].phương pháp tổ chức hoạt động làm quen với tác phẩm văn học.