TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ HỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

NGUYỄN THỊ NGUYỆT

XÂY DỰNG CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN LỚP 4
THEO CÁCH TIẾP CẬN PISA

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Toán ở tiểu học

Hà Nội, 2018


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ HỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

NGUYỄN THỊ NGUYỆT

XÂY DỰNG CÔNG CỤ ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN TOÁN LỚP 4
THEO CÁCH TIẾP CẬN PISA
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Toán ở tiểu học

Người hướng dẫn khóa luận tốt ngiệp: ThS. Nguyễn Thị Hương

Hà Nội, 2018



Nguyễn Thị Nguyệt


MỤC LỤC
Mở đầu ....................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài...................................................................................... 1
2. Mục đích nghiên cứu............................................................................... 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu........................................................... 3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu .............................................................................. 3
5. Phương pháp nghiên cứu......................................................................... 3
6. Cấu trúc của khóa luận............................................................................ 4
Chương 1. Cơ sở lí luận và thực tiễn của hoạt động đánh giá kết
quả học tập môn Toán lớp 4 theo cách tiếp cận PISA........................... 5
1.1. Cơ sở lí luận ......................................................................................... 5
1.1.1. Đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 ........................................ 5
1.1.2. Đánh giá năng lực Toán học của PISA ........................................... 15
1.1.3. Công cụ đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 theo cách
tiếp cận PISA............................................................................................. 23
1.2. Cơ sở thực tiễn: Thực trạng đánh giá kết quả học tập môn Toán
trong nhà trường tiểu học theo cách tiếp cận PISA .................................. 26
1.2.1. Mục đích điều tra ............................................................................ 26
1.2.2. Nội dung điều tra............................................................................. 26
1.2.3. Đối tượng điều tra ........................................................................... 26
1.2.4. Thời gian điều tra ............................................................................ 27
1.2.5. Phương pháp điều tra ...................................................................... 27
1.2.6. Kết quả điều tra ............................................................................... 27
Chương 2. Xây dựng công cụ đánh giá kết quả học tập môn
Toán lớp 4 theo cách tiếp cận PISA....................................................... 32
2.1. Nguyên tắc xây dựng quy trình.......................................................... 32


khách quan, chính xác và nhanh chóng. Trong hoạt động dạy - học và kiểm
chứng chất lượng - hiệu quả giờ học và trình độ nghề nghiệp của giáo viên.
Trong hoạt động quản lí kiểm tra - đánh giá cũng không chỉ đơn thuần hướng
vào đánh giá kết quả công việc mà còn có tác động, hỗ trợ và nâng cao chất
lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức và công tác quản lí của tổ chức. Lớp 4,
giai đoạn mở đầu học sinh học tập sâu, học sinh phải làm quen với nhiều kiến
thức mới. Các em cần hoàn thiện và nắm chắc kiến thức đã học để tiếp tục
học lên lớp 5 - giai đoạn kết thúc bậc giáo dục tiểu học. Việc đánh giá kết quả
học tập môn Toán giúp thầy (cô) và tự bản thân học sinh thấy được những
điểm chưa được trong giảng dạy. Từ đó, giáo viên thay đổi phương pháp dạy
học để đạt kết quả tốt hơn.
1.2. Xu hướng đánh giá hiện nay và cách đánh giá PISA
Thực tiễn cho thấy việc đánh giá môn Toán của học sinh theo thông tư
22 bổ sung tuy đã có nhiều sự thay đổi tích cực song các công cụ đánh giá vẫn
chưa đánh giá đúng được năng lực toán học của học sinh. Các hình thức kiểm
tra đánh giá truyền thống trong hoạt động dạy học nặng nề đánh giá khả năng
ghi nhớ, trình bày lại những nội dung mà người dạy truyền thụ, đã và đang
bộc lộ nhiều hạn chế trong việc nâng cao tính tích cực học tập và khả năng

1


vận dụng linh hoạt các kiến thức, kĩ năng của người học trong các tình huống
thực tế đa dạng.
Để khắc phục các hạn chế trên, trên thế giới đã xây dựng rất nhiều cách
đánh giá khác nhau. Năm 2012, Việt Nam tham gia PISA đánh giá trên ba
lĩnh vự Toán học, Đọc hiểu, Khoa học cho học sinh lứa tuổi 15, độ tuổi kết
thúc giáo dục bắt buộc ở hầu hết các quốc gia. Riêng về Toán học PISA chú
trọng kiến thức, kĩ năng và khả năng vận dụng các kiến thức ấy vào giải quyết
các tình huống trong đời sống. Đây cũng là điểm khác biệt của đánh giá theo

tiếp cận PISA.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Công cụ đánh giá kết quả học tập môn Toán theo tiếp cận PISA.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu hệ thống bài tập để đánh giá kết quả học tập môn Toán của
học sinh lớp 4 theo cách tiếp cận PISA.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để thực hiện được mục đích trên thì nhiệm vụ nghiên cứu được đề ra
như sau:
- Nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn về đánh giá kết quả học tập
môn Toán của học sinh lớp 4 theo cách tiếp cận PISA.
- Tìm hiểu thực trạng về đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh
lớp 4 theo cách tiếp cận PISA.
- Xây dựng công cụ đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh lớp
4 theo cách tiếp cận PISA.
- Đề xuất một số biện pháp sử dụng công cụ đánh giá kết quả học tập
môn Toán của học sinh lớp 4.
5. Phương pháp nghiên cứu

3


- Phương pháp nghiên cứu lí luận
- Phương pháp điều tra
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp đàm thoại
- Phương pháp thống kê
6. Cấu trúc của khóa luận
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung

nhận định, rút ra những kết luận hoặc phán đoán về trình độ, phẩm chất của
người học. Hoặc đưa ra những quyết định về việc dạy học dựa trên cơ sở
những thông tin đã thu thập được một cách hệ thống trong quá trình kiểm
tra.”[13]

5


Theo Trần Kiều “Có thể coi đánh giá kết quả học tập của học sinh là xác
định mức độ đạt được về kiến thức, kĩ năng, thái độ của người học đối chiếu
với mục tiêu chương trình môn học” [9]
Theo Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc: “Đánh giá kết quả học tập là
quá trình thu thập và xử lý thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu
học tập của học sinh, về tác động và nguyên nhân của tình hình đó nhằm tạo
cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên và nhà trường, cho bản
thân học sinh để họ học tập ngày một tiến bộ hơn” [11].
* Đánh giá kết quả học tập môn Toán
- Đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh là một quá trình thu
thập các thông tin về kiến thức, kĩ năng, thái độ của học sinh một cách đầy đủ,
đúng đắn, chính xác với năng lực học toán của học sinh. Từ đó hình thành
những nhận định, phán đoán về kết quả của việc học toán, dựa vào sự phân
tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra.
* Đánh giá kết quả học tập môn Toán của học sinh lớp 4
Kế thừa quan niệm về đánh giá, đánh giá kết quả học tập và đánh giá kết
quả học tập môn Toán của các tác giả, chúng tôi xin đưa ra quan niệm về
đánh giá kết quả học tập môn Toán của lớp 4 như sau:
Đánh giá kết quả học tập môn Toán lớp 4 là quá trình thu thập và xử lí
thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập môn toán của học
sinh lớp 4.
1.1.1.2. Vai trò

xuyên và thông tin làm căn cứ cho đánh giá phải cụ thể, đa dạng và phong
phú.
- Góp phần phát triển toàn diện để chuẩn bị cho học sinh vào đời: Khi
đánh giá học sinh cần nhận thức sâu sắc về quan điểm giáo dục toàn diện.
Muốn như thế thì những điều dưới đây cần được thực hiện một cách có hệ
thống và nhất quán:

7


+ Quá trình dạy học phải xác định được khối lượng học tập hợp lý cho
học sinh để không đẩy các em vào thế phải học thuộc lòng, hay học đối phó,
học chỉ để có điểm và học chỉ để biết chứ không phải học để hiểu và áp dụng.
+ Kết quả học tập cần được đánh giá một cách hiệu quả, đáng tin cậy để
có tác dụng hướng dẫn và khuyến khích các phương pháp học tập tích cực.
+ Phương pháp, công cụ đánh giá cần đa dạng để kích thích học sinh tự
bổ sung, phát triển những kiến thức, kỹ năng cần thiết cho cuộc sống về sau.
Ngoài ra đánh giá kết quả học tập góp phần phát triển cho học sinh những kỹ
năng sống và phẩm chất xã hội như kỹ năng giao tiếp, làm việc theo nhóm,...
Từ các chức năng trên cho thấy, việc đánh giá kết quả học tập môn Toán
lớp 4 sẽ giúp giáo viên quản lí được kết quả học của học sinh để từ đó thay
đổi phương pháp dạy học phù hợp cho từng lớp, từng cá nhân đồng thời học
sinh có thể tự đánh giá bản thân để tự điều chỉnh và có thái độ học tập tốt hơn.
1.1.1.3. Nội dung đánh giá
* Dựa trên tiêu chí nội dung học toán ở lớp 4, chúng ta có thể xác định
nội dung đánh giá gồm:
+ Kết quả học tập nội dung Số học và phép tính
+ Kết quả học tập nội dung Yếu tố Hình học
+ Kết quả học tập nội dung Yếu tố thống kê mô tả
+ Kết quả học tập nội dung Đại lượng và đo đại lượng

học sinh. Đánh giá định kì môn toán lớp 4 mỗi năm học có 4 bài kiểm tra:
giữa học kì I, cuối học kì I, giữa học kì II, cuối học kì II.
1.1.1.5. Phương pháp đánh giá
a) Phương pháp kiểm tra viết
“Kiểm tra viết là phương pháp kiểm tra đánh giá mà trong đó học sinh
viết câu trả lời cho các câu hỏi hoặc vấn đề vào giấy” [10].

9


Đây là phương pháp truyền thống và được giáo viên sử dụng thường
xuyên. Kĩ thuật đánh giá bằng kiểm tra viết bao gồm hai hình thức phổ biến:
trắc nghiệm đa lựa chọn và bài luận.
Các câu hỏi trắc nghiệm đa lựa chọn, câu hỏi kiểm tra đúng/sai và câu
hỏi kiểm tra ghép đôi được gọi là câu hỏi lựa chọn. Đây là các câu hỏi đóng,
với câu hỏi này đã có đáp án sẵn yêu cầu học sinh lựa chọn. Nếu trong bài
kiểm tra sử dụng nhiều các câu hỏi dạng này sẽ không phát huy hết được khả
năng hiểu bài của học sinh và giáo viên sẽ không theo dõi được mức độ hiểu
bài của học sinh vì học sinh không hiểu vẫn có thể làm đúng.
Câu hỏi dạng mở đòi hỏi học sinh phải tự trả lời. Độ dài các câu trả lời
có thể thay đổi đáng kể.
Ưu điểm của dạng câu hỏi này là có thể kiểm tra mức độ hiểu của học
sinh rất thích hợp với các bài toán có lời văn, bài tính,… Tuy nhiên, trong một
bài kiểm tra không thể sử dụng nhiều các bài toán dạng này vì không đủ thời
gian và không kiểm tra được nhiều kiến thức mà học sinh đã được học.
b) Phương pháp quan sát
Quan sát là nhóm phương pháp chủ yếu thứ hai mà giáo viên thường sử
dụng để thu thập dữ liệu kiểm tra đánh giá. Quan sát đề cập đến việc theo dõi
hoặc lắng nghe học sinh thực hiện các hoạt động (quan sát quá trình) hoặc
nhận xét một sản phẩm do học sinh làm ra.

viên một cách bài bản để việc ghi chép mang tính khoa học, hệ thống và giúp
ích cho hoạt động dạy học và giáo dục.
* Thang đo/phiếu quan sát
Nếu việc ghi chép không có cấu trúc thì thang đo/phiếu quan sát cho
phép giáo viên đưa ra những nhận định của mình theo một trình tự có cấu
trúc.

11


Thang đo là một công cụ để thông báo kết quả đánh giá thông qua quan
sát hoặc tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng. Thang đo đòi hỏi người đánh giá
chỉ ra mức độ biểu hiện của một phẩm chất hoặc mức độ thường xuyên của
một hành vi.
Thang đo có nhiều loại như: thang đo dạng số, thang đo dạng đồ thị,….
* Bảng kiểm tra
Bảng kiểm tra (bảng kiểm) có hình thức và sử dụng gần giống như thang
đo. Tuy nhiên, thang đo đời hỏi người đánh giá chỉ ra mức độ biểu hiện của
một phẩm chất hoặc mức độ thường xuyên của một hành vi, còn bảng kiểm
trả chỉ yêu cầu người đánh giá trả lời câu hỏi đơn giản Có - Không.
c) Phương pháp đặt câu hỏi vấn đáp
Vấn đáp là nhóm phương pháp chủ yếu thứ ba mà giáo viên thường sử
dụng để thu thập dữ liệu trong kiểm tra đánh giá trên lớp. Đây là phương pháp
giáo viên đặt câu hỏi và học sinh trả lời câu hỏi (hoặc ngược lại), nhằm rút ra
những kết luận, những tri thức mới mà học sinh cần nắm được, hoặc nhằm
tổng kết, củng cố, kiểm tra mở rộng, đào sâu những tri thức mà học sinh đã
học.
Phương pháp này được giáo viên thường xuyên sử dụng khi kiểm tra
kiến thức cũ, tìm hiểu kiến thức mới,…, nó được sử dụng trong suốt quá trình
dạy.

nhóm bạn học như những quan sát tổng hợp về cách học và cũng như những
quan sát tổng hợp về thái độ và hành vi học tập.
* Bài kiểm tra
Bài kiểm tra là một phép lượng giá cụ thể mức độ, khả năng, thể hiện
hành vi trong lĩnh vực nào đó của một người.
Đánh giá qua bài kiểm tra được chia làm ba loại:
- Quan sát: Giúp đánh giá các thao tác, hành vi, kĩ năng thực hành, nhận
thức, phản ánh vô thức.
- Kiểm tra vấn đáp: Có tác dụng đánh giá khả năng, đáp ứng câu hỏi
được nêu trong tình huống.

14


- Bài viết: Kiểm tra một lúc được nhiều học sinh, giúp đánh giá học sinh
ở trình độ cao. Gồm: câu hỏi tự luận và câu hỏi trắc nghiệm.
* Phiếu hỏi
Là phương pháp dùng một hệ thống câu hỏi được chuẩn bị sẵn trên giấy
theo những nội dung xác định.
Người được hỏi sẽ trả lời bằng cách viết trong một thời gian nhất định,
phương pháp này cho phép điều tra, thăm dò ý kiến đồng loạt nhiều người về
các vấn đề xã hội, giáo dục,…
* Hồ sơ học tập: Một tập hợp đại diện sản phẩm học tập của người học,
thường bao gồm những sản phẩm tốt nhất cho tới nay và một số sản phẩm
đang được hoàn thành để thể hiện quá trình nỗ lực học tập của người học.
Hồ sơ học tập là cầu nối giữa giáo viên - học sinh, học sinh - học sinh,
phụ huynh - giáo viên, phụ huynh - học sinh. Có nhiều loại hồ sơ học tập:
- Hồ sơ tiến bộ là hồ sơ ghi lại sự tiến bộ của học sinh thông qua các bài
kiểm tra trên lớp để khích lệ thái độ học tập của học sinh.
- Hồ sơ quá trình là hồ sơ ghi lại quá trình học tập của học sinh một cách

- Bước 4: Xác định thước đo đánh giá
Xác định biểu điểm dựa trên các tiêu chí dã đề ra và xác định các mức độ
làm bài để nhận xét.
- Bước 5: Tiến hành đánh giá
Giáo viên cho học sinh làm bài theo các hình thức đã sử dụng sau đó tiến
hành phân tích, nhận xét đưa ra kết luận.
1.1.2. Đánh giá năng lực Toán học của PISA
1.1.2.1. Một số thông tin về PISA
a) PISA - Chương trình “Đánh giá chất lượng học sinh quốc tế”


PISA - Chương trình “Đánh giá chất lượng học sinh quốc tế”, là bộ phận
chính của một hệ thống định hướng quy mô lớn được thực hiện bởi Tổ chức
Hợp tác và Phát triển Kinh tế. Hệ thống này phục vụ cho mục đích cung cấp
thông tin cho các nước thành viên của tổ chức OECD về những ưu điểm và
nhược điểm của nền giáo dục nước họ.
Được tổ chức định kì 3 năm một lần (bắt đầu từ năm 2000). PISA kiểm
tra, đánh giá sự chuẩn bị của nhà trường dành cho học sinh để bước vào tri
thức, nói cách khác là khả năng thích nghi của học sinh đối với những thách
thức của xã hội tri thức. PISA đánh giá học sinh ở giai đoạn chuẩn bị kết thúc
thời gian học tập bắt buộc về kiến thức và kĩ năng cần thiết cho việc sống và
làm việc trong xã hội, tập trung vào ba mảng kĩ năng: khoa học, đọc hiểu, toán
học. PISA tập trung vào những năng lực cơ bản và mang tính trung tâm,
những năng lực không chỉ quan trọng cho việc học tập và đời sống của mỗi
cá nhân mà còn quan trọng cho sự phát triển về mặt xã hội, chính trị và kinh
tế.
b) Mục đích của PISA
Mục tiêu tổng quát của chương trình PISA nhằm kiểm tra xem, khi đến
độ tuổi kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc một học sinh đã được chuẩn bị để
đáp ứng các thách thức của cuộc sống sau này ở mức độ nào. Ngoài ra

ấ
C
ấ
p
đ
ộ

N
h
ớ
lạ
i
K

C
ấ
p
đ
ộ
2

ết
n
ối
,

tí
K
ết c
-h