TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
===  ===

PHẠM THỊ HUYỀN TRANG

VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP MONTESSORI
VÀO TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ
TỪ 3 - 6 TUỔI TRƢỜNG MẦM NON
TÍCH SƠN - VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục mầm non

HÀ NỘI, 2019


TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON
===  ===

PHẠM THỊ HUYỀN TRANG

VẬN DỤNG PHƢƠNG PHÁP MONTESSORI
VÀO TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO TRẺ
TỪ 3 - 6 TUỔI TRƢỜNG MẦM NON
TÍCH SƠN - VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục mầm non


PHẠM THỊ HUYỀN TRANG


DANH MỤC VIẾT TẮT
- SPHN

: Sư phạm Hà Nội

- KHXH

: Khoa học xã hội

- ĐHSP

: Đại học Sư phạm

- ĐHQGHN

: Đại học Quốc gia Hà Nội

- NXB

: Nhà xuất bản

- ĐHSP TPHCM : Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
- AMI

: Hiệp hội Montessori Toàn Cầu

- TS

............................................................................................................................... 7
1.2.4. Vai trò của ho t động t o hình đ i với sự phát tri n thế chất của trẻ . 8
1.2.5. Vai trò của ho t động t o hình đ i với việc chuẩn bị cho trẻ đi học ở
trƣờng phổ thông ................................................................................................ 8
1.3. Một s phƣơng pháp và hình thức tổ chức ho t động t o hình cho trẻ
mầm non............................................................................................................... 8
1.3.1. Các phƣơng pháp tổ chức HĐTH cho trẻ mầm non ............................. 8
1.3.2. Các hình thức tổ chức ho t động t o hình cho trẻ mầm non ............. 11
1.3.3. Cấu t o chƣơng trình cụ th .................................................................. 12
1.4. T o hình trong phƣơng pháp giáo dục Montessori ................................ 13
1.4.1. Khái quát về phƣơng pháp giáo dục Montessori ................................. 13


1.4.2. L i thế của phƣơng pháp giáo dục Montessori .................................... 15
1.4.3. Kết quả trẻ nhận đƣ c ............................................................................ 15
1.4.4 Tổ chức ho t động t o hình cho trẻ 3-6 tuổi theo l thuyết Montessori
............................................................................................................................. 15
Ti u kết chƣơng 1 .............................................................................................. 18
CHƢƠNG 2. THỰC TRẠNG TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG TẠO HÌNH CHO
TRẺ 3-6 TUỔI TRƢỜNG MẦM NON TÍCH SƠN ...................................... 19
2.1. Thực tr ng tổ chức ho t động t o hình cho trẻ 3-6 tuổi trong trƣờng
mầm non T ch Sơn ............................................................................................ 19
2.1.1. Một s nét về trƣờng mầm non T ch Sơn ............................................. 19
2.1.2. Nội dung khảo sát thực tr ng hình thức tổ chức ho t động t o hình
cho trẻ 3-6 tuổi trong trƣờng mầm non T ch Sơn .......................................... 20
2.2. Kết quả khảo sát thực tr ng hình thức tổ chức ho t động t o hình cho
trẻ 3 – 6 tuổi t i trƣờng mầm non T ch Sơn ................................................... 22
2.2.1. Kết quả khảo sát thực tr ng về hình thức tổ chức và phƣơng pháp tổ
chức ho t động t o hình cho trẻ 3 - 6 tuổi t i trƣờng mầm non T ch Sơn .. 22
Ti u kết chƣơng 2 .............................................................................................. 28

tượng đó. Tạo hình giúp trẻ phát triển trí tuệ, tư duy, tưởng tượng, trí nhớ,
tăng lượng kiến thức về thế giới quan cho trẻ một cách tốt nhất.
Nhận thấy tầm quan trọng của hoạt động tạo hình, các nhà khoa học
không ngừng khai thác và nghiên cứu phát huy tối đa vai trò của hoạt động
tạo hình, để góp phần cho sự phát triển toàn diện của trẻ. Khác với các
phương pháp giáo dục phương pháp Montessori đặc biệt chú trọng sự chủ
động tự lập của trẻ. Phương pháp Montessori được giới chuyên môn nhận
định là phương pháp giáo dục hiệu quả khoa học và hoàn thiện nhất trên thế
giới hiện nay.
Trong quá trình thực tập tại trường mầm non Tích Sơn, tôi nhận thấy giáo
viên chưa thực sự quan tâm đến việc tạo sự tự nhiên chủ động tự lập của trẻ.
Giáo viên còn quan trọng .Đặc biệt là trẻ bị hạn chế việc làm theo ý thích trí
tưởng tượng của bản thân mình, không được chủ động, tự lập làm những điều
mình nghĩ. Chính vì những lí do này mà tôi lựa chọn đề tài

ận dụng

phương pháp Montessori vào tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ từ 3 – 6 tuổi
trường mầm non Tích Sơn–

ĩnh

ên –

1

ĩnh Phúc

nh m nâng cao chất


Phúc nh m đề ra các biện pháp giáo dục trẻ phù hợp , phát triển cho trẻ về

2


mọi mặt. Từ đó, làm bước đệm cho sự phát triển của các giai đoạn tiếp theo
thông qua vận dụng phương pháp Montessori.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
Xây dựng hệ thống lí luận về tổ chức HĐTH theo phương pháp
Montessori.
Đưa ra các quy trình tổ chức HĐTH theo phương pháp Montessori.
Tìm hiểu thực trạng tiến hành hoạt động tạo hình của trẻ 3 – 6 tuổi
trong trường mầm non Tích Sơn - ĩnh ên - ĩnh Phúc.
Xây dựng quy trình đề xuất biện pháp tổ chức các hoạt động tạo hình
cho trẻ 3 – 6 tuổi trường mầm non Tích Sơn-

ĩnh

ên -

ĩnh Phúc thông

qua việc vận dụng phương pháp Montessori.
5. Đ i tƣ ng, khách th và ph m vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Mối liên hệ giữa tổ chức hoạt động tạo hình
cho trẻ 3 – 6 tuổi trường mầm non Tích Sơn – ĩnh

ên –Vĩnh Phúc thông

qua vận dụng lí thuyết của phương pháp Motessori.

thất bại của vấn đề. Từ đó rút ra được bài học cần thiết. Trong giáo dục mầm
non cần quan sát trẻ trong quá trình hoạt động trên lớp với những điều kiện
phát triển nhất định.
6.2. Nghiên cứu cụ th
- Phương pháp phân tích
- Phương pháp sử dụng tài liệu
- Phương pháp chứng minh
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp trò truyện
7. Gỉa thiết khoa học
Nếu đề tài khóa luận xây dựng được quy trình tổ chức học và dạy học
tạo hình hiệu quả cho trẻ 3 – 6 tuổi thông qua việc vận dụng lí thuyết của
Montessori, sẽ tạo giúp cho trẻ trong quá trình học và chơi, phát triển tư duy,

4


tính chủ động,tự lập.Nâng cao chất lượng giáo dục trong hoạt động tạo hình
cho trẻ mầm non trường mầm non Tích Sơn.
8. Cấu trúc khóa luận
Ngoài Mở đầu, Kết luận khóa luận gồm 3 chương :
Chương I: Cơ sở lí luận của việc vận dụng phương pháp Montessori vào hoạt
động tạo hình cho trẻ từ 3-6 tuổi trườn mầm non Tích Sơn.
Chương II: Thực trạng tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 3-6 tuổi trường
mầm non Tích Sơn.
Chương III: Đề xuất biện pháp tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ 3-6 tuổi
trường mầm non Tích Sơn theo phương pháp Montessori.

5


6


miêu tả. Trẻ c ng đã biết phân biệt và tô màu sắc phù hợp đối với vật thể
được vẽ. Tư duy không gian hình thành, giúp trẻ có thể liên hệ giữa không
gian 3 chiều và thể hiện chúng trên bức hình thông qua việc sắp xếp xen kẽ
giữa đối tượng miêu tả chính và đối tượng phụ.
* Đặc đi m t o hình trẻ 5- 6 tuổi
Trẻ 5 - 6 tuổi có thể thể hiện các đường nét liền mạch, mềm mại để mô
tả chính xác đối tượng trong cấu trúc và bố cục. Trẻ c ng có thể tạo ra những
bước chuyển màu, phối màu để tạo hiệu quả thẩm mỹ để thể hiện suy nghĩ,
tình cảm của mình. Bức vẽ bắt đầu có chiều sâu với nhiều tầng cảnh.
1.2. Vai trò quan trọng của ho t động t o hình đ i với trẻ mầm non
1.2.1. Vai trò của ho t động t o hình đ i với sự phát tri n nhận thức
Trong hoạt động tạo hình, trẻ có cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối
tượng miêu tả để có thể hình dung về các đối tượng, từ đó xây dựng các biểu
tượng. Nhờ hoạt động tạo hình mà vốn hiểu biết của trẻ về thế giới xung
quanh được cải thiện.
1.2.2. Vai trò của ho t động t o hình đ i với việc giáo dục tình cảm- xã
hội
Khi hoạt động tạo hình, trẻ có nhiều điều kiện tiếp thu các lĩnh vực, học
hỏi về các kỹ năng xã hội và đánh giá các hành vi văn hóa- xã hội qua các
hình tượng, các sự kiện, hiện tượng được miêu tả.
Trong hoạt động tạo hình, trẻ sẽ trải nghiệm những xúc cảm đặc biệt
như tình yêu thương, lòng mong muốn làm điều tốt cho người khác. Đó chính
là điều kiện để hình thành ở trẻ tính chu đáo, ý thức cộng đồng, biết chia sẻ,
quan tâm chăm sóc tới người khác và các kỹ năng giao tiếp xã hội.
1.2.3. Vai trò của ho t động t o hình đ i với việc giáo dục thẩm mỹ cho
trẻ
Là một hoạt động nghệ thuật, hoạt động tạo hình tạo giúp trẻ nhận ra

Để lựa chọn các phương pháp tổ chức HĐTH cần không chỉ dựa vào
nguồn cung cấp thông tin mà còn dựa vào bản chất của môn học, mục đích và
nhiệm vụ của HĐTH vào đặc điểm của hoạt động (vẽ, nặn, xé dán,...) vào
từng yêu cầu cụ thể của hình thức hoạt động tiết học hay ngoài tiết học đồng
thời dựa vào cả đặc điểm lứa tuổi và tình độ phát triển của nhóm trẻ c ng như
các cá nhân trong đó.

8


- Hệ thống phương pháp dạy học này gồm các nhóm phương pháp sau :
- Nhóm các phương pháp thông tin – tiếp nhận ( thông tin – tri giác)
- Nhóm phương pháp thực hành - ôn luyện ( tái hiện )
- Nhóm phương pháp tìm tòi – sáng tạo ( tình huống )
- Nhóm biện pháp mang tính chất chơi.
-

ài nét về việc sử dụng nhóm các phương pháp biện pháp tổ chức

hoạt động tạo hình.
* Nhóm các phƣơng pháp thông tin tiếp nhận.
Đây là nhóm phương pháp tạo điều kiện cho trẻ phát triển tri giác thẩm
mỹ, giúp trẻ hiểu được nội dung miêu tả hình thành hứng thú và tình cảm
thẩm mỹ.
Nhóm phương pháp này bao gồm các quá trình tổ chức, quan sát đối
tượng miêu tả, chỉ dẫn các phương thức hoạt động nh m thể hiện đối
tượng quan sát.
- Trong nhóm này có 3 phương pháp cơ bản : Quan sát – chỉ dẫn , trực
quan và dùng lời nói.
+ Phương pháp quan sát :

+ Nhóm đ i tƣ ng thực hành ôn luyện.
- Bao gồm các hành động , hoạt động của các nhà nghiên cứu sư phạm
và của trẻ em nh m mục đích giúp trẻ tăng vốn hiểu biết và rèn luyện trẻ giúp
trẻ có đầy đủ các kỹ năng.
+ Nhóm phƣơng pháp tìm tòi sáng t o .
Nhóm phương pháp giúp hình thành ở trẻ khả năng tái hiện các hình
ảnh phát triển ở trẻ khả năng hoạt động sáng tạo. Ngoài ra còn bồi dưỡng cho
trẻ có tính độc lập.
B ng phương pháp tìm kiếm từng phần người ta đưa vào quá trình dạy
học những yếu tố sơ đăng của dạy học sáng tạo. Để giúp trẻ thực hiện
các bài tập tìm kiếm từng phần cần phát triển ở trẻ khả năng tri giác để

10


mở rộng vốn kinh nghiệm và biểu tượng hình tượng đồng thời phát
hiện tư duy sáng tạo.
+ Nhóm biện pháp mang t nh chất chơi :
Sử dụng các biện pháp mang tính chất chơi trong hoạt động tạo hình rất
quan trọng. Chơi là hoạt động chủ đạo của lứa tuổi mầm non. Các biện pháp
mang tính chất chơi bao gồm :
+ Tình huống mang tính chất chơi nhiều hơn trong hoạt động tạo hình.
+ Trò chơi.
+ Các biện pháp mang tính chất vui chơi nh m giúp trẻ có cái nhìn và
cảm thụ hình tượng và sáng tạo các hình tượng mới.
1.3.2. Các hình thức tổ chức ho t động t o hình cho trẻ mầm non
- Có 2 hình thức quan trọng
- Tổ chức hoạt động tạo hình trên tiết học .
- Tổ chức hoạt động tạo hình ngoài tiết học.
- Trên thực tế tổ chức hoạt động tạo hình trên tiết học được coi là quan

* Tiết học t o hình theo ý th ch :
- Đây được coi là loại tiết miêu tả theo khả năng tưởng tượng sáng tạo,
thể hiện những cách nhìn hình tượng mà khả năng tưởng tượng sáng tạo tạo
nên.
- Mục đích của loại tiết học này là hình thành và phát triển ở trẻ khả
năng hoạt động tích cực độc lập sáng tạo, phát triển tư duy sáng tạo và tưởng
tượng sáng tạo.
* Ho t động t o hình ngoài tiết học.
- Hoạt động tạo hình ngoài tiết học là phương tiện quan trọng trong
giáo dục thẩm mỹ.
- Hiện nay các trường mầm non chủ yếu trẻ chỉ được tiếp xúc với hoạt
động tạo hình ở trên các tiết học bắt buộc, mà số lượng các tiết học tạo hình
thì lại quá ít nên vốn hiểu biết của trẻ bị hạn chế,
1.3.3. Cấu t o chƣơng trình cụ th
** Hoạt động vẽ:

12


- Hoạt động vẽ là dùng đường nét, màu sắc, hình mảng tạo bố cục xây
dựng lại những sự vật hiện tượng trong cuộc sống trên mặt phẳng 2 chiều như
giấy, bìa,...
* *Hoạt động nặn:
- Hoạt động nặn là thể hiện hình tượng của đối tượng ở dạng khối trong
không gian ba chiều với chất liệu mềm dẻo.
** Hoạt động xé dán, cắt dán:
* Khái niệm:
- Xé dán cắt dán là xé những mảnh giấy màu và xếp dán, dán các hình
mảnh đã được xé, cắt rời tạo bố cục trển mặt phẳng 2 chiều.
1.4. T o hình trong phƣơng pháp giáo dục Montessori

của trẻ và sự trộn lẫn lứa tuổi trong lớp học.
Đặc trƣng thứ nhất, trẻ trong lớp học Montessori được học thông qua
các giác quan. Môi trường giáo dục gồm các vật thật, mô hình phù hợp với
các góc trong lớp học Montessori.

ới điều kiện như vậy trẻ được hoạt động

thoải mái thông qua tất cả các giác quan..Từ đó, trẻ dễ dàng lĩnh hội kiến thức
nhân loại, những khái niệm trừu tượng, giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, nhận
thức và tư duy.
Đặc trƣng thứ hai, phương pháp giáo dục Montessori luôn đề cao nét
tính cách riêng biệt, sự độc lập của trẻ.

ới môi trường lớp học trẻ được phát

triển theo những không gian và thời gian riêng phù hợp với từng trẻ.
Montessori tin r ng trẻ được giáo dục một cách tự nhiên chứ không phải dựa
vào sự can thiệp của giáo viên .

ì vậy trong lớp học Montessori trẻ được tự

do lựa chọn những hoạt động, trò chơi mà trẻ thích, trẻ có thể chơi trong thời
gian dài. Trẻ tự biết đánh giá và biết mình làm đúng hay sai ở đâu vì giáo cụ
Montessori có chức năng giáo dục tự động . Khi trẻ làm sai, chính giáo cụ
trong Montessori sẽ cho trẻ thấy cái sai để trẻ tự điều chỉnh và tự hoàn thiện
công việc của mình.
Đặc trƣng thứ ba, Lớp học Montessori có sự trộn lẫn lứa tuổi. Trong
lớp học truyền thống trẻ luôn có sự cạnh tranh, ghen tị, thì việc học của trẻ

14

15


- Trong phương pháp Montessori, chương trình được chia thành 5
nhóm. + Phát triển kĩ năng sống
+ Phát triển giác quan
+ Phát triển ngôn ngữ
+ Phát triển khả năng toán học
. - Phát triển các chủ đề văn
- 5 lĩnh vực này được bà Montessori chia thành 5 góc :
- Góc sinh hoạt
- Ở góc này trẻ học được cách tự phục vụ bản thân, các công việc sinh
hoạt hàng ngày của trẻ bao gồm:
Thực hành khô

Thực hành với nƣớc

Đồ dùng, dụng

Hoạt động tạo

Đồ dùng, dụng

Hoạt động tạo

cụ

hình

cụ

- Cho trẻ xâu

vòng

vòng và buộc lại

khổ lớn

phết màu in lên

thành vòng tròn

- Miếng xốp

giấy.

làm vòng tay.

hoặc miếng bọt

- Chuẩn bị xô

- Cho trẻ gấp

biển nhỏ, một ít

nước nhỏ pha

sữa tắm, một



dưa chuột,táo...

chậu nước.

theo hình yêu

- Cho trẻ cắm

thích

hoa
-Góc cảm giác:
+Trong góc cảm giác, trẻ không được củng cố, hệ thống lại những cảm
giác, tri giác đã được hình thành, luyện tập , ngoài ra trẻ còn được hình thành
năng lực đặc biệt có thể giúp trẻ thực hiện những công việc giàu tính sáng tạo
sau này. Trẻ sẽ được hoạt động và tiếp xúc với vật thật. Giáo cụ trong góc
cảm giác được sắp xếp vào 4 kệ. 4 kệ được sắp xếp theo độ từ dễ đến khó, to
– nhỏ, đơn giản – phức tạp.
- Góc ngôn ngữ:
- Ngôn ngữ có mặt ở tất cả các góc của lớp học Montessori. Ở góc sinh
hoạt giúp trẻ phát triển tai nghe tạo, khả năng nghe, hiểu. Ở góc luyện tập giác
quan giúp trẻ phát triển vốn từ. Trẻ học theo phương pháp Montessori có khả
năng sử dụng vốn từ đa dạng phong phú, ngoài ra trẻ có thể phân biệt những
chữ giống và khác nhau thông qua các trò chơi
- Góc toán:
+ Trẻ có thể hiểu các biểu tượng toán, khái niệm về lượng trong toán
thông qua các hoạt động với giáo cụ trong góc toán của lớp học Montessori.
Trẻ nắm được nguyên lí của toán và biết cách tính dễ dàng. Khi học tập và
làm việc với giáo cụ ở góc toán sẽ giúp trẻ phát triển tư duy, suy luận.