Tài liu lun vn s phm 1 of 63.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======

ĐỖ KIỀU ANH

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIAO TIẾP
CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA
TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ TẠI
TRƯỜNG MẦM NON ĐẠI THỊNH HUYỆN MÊ LINH - THÀNH PHỐ HÀ NỘI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục học

HÀ NỘI - 2019

Footer Page 1 of 63.


Tài liu lun vn s phm 2 of 63.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

======
ĐỖ KIỀU ANH

BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIAO TIẾP
CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA

gian có hạn cùng năng lực của bản thân còn hạn chế nên không tránh khỏi
những thiếu sót, em rất mong được sự góp ý của Hội đồng giám khảo và với
hết tâm huyết của mình em cũng mong đề tài sẽ góp một phần nhỏ cho ngành
nghề mà mình đã và đang theo đuổi.
Một lần nữa, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến tất cả mọi
người đã giúp em hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này.

Hà Nội, ngày… tháng… năm 2019
Người thực hiện

Đỗ Kiều Anh

Footer Page 3 of 63.


Tài liu lun vn s phm 4 of 63.

LỜI CAM ĐOAN

Trong quá trình nghiên cứu khóa luận “Biện pháp phát triển kỹ năng
giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề tại
trường mầm non Đại Thịnh - huyện Mê Linh - thành phố Hà Nội” em có sử
dụng một số tài liệu tham khảo để hoàn thành khóa luận của mình. Danh sách
tài liệu tham khảo em đã đưa vào mục tài liệu tham khảo của khóa luận.
Em xin cam đoan khóa luận được hoàn thành bởi sự cố gắng và nỗ lực
của bản thân với sự hướng dẫn tận tình của Ths. Trần Thị Loan.

Hà Nội, ngày…tháng…năm 2019
Người thực hiện


1.2.2.1 Trò chơi ............................................................................................ 14
1.2.2.2 Trò chơi đóng vai theo chủ đề........................................................... 16
1.2.2.3 Vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong việc phát triển kỹ năng
giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn ...................................................................... 19
1.3 Mục tiêu và nguyên tắc giáo dục mầm non ............................................. 20
1.3.1 Mục tiêu giáo dục mầm non ................................................................ 20
1.3.2 Nguyên tắc giáo dục mầm non............................................................. 20
1.4 Một số vấn đề cơ bản về phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn
qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ................................................................. 20

Footer Page 5 of 63.


Tài liu lun vn s phm 6 of 63.

1.4.1 Vài nét về đặc điểm giao tiếp của trẻ mẫu giáo lớn .............................. 20
1.4.1.1 Biểu hiện của sự phát triển giao tiếp ................................................. 20
1.4.1.2 Đặc điểm phát triển giao tiếp của trẻ qua hoạt động vui chơi ............ 21
1.4.2 Mục tiêu, nội dung phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo qua trò
chơi đóng vai theo chủ đề ............................................................................. 24
1.4.2.1 Mục tiêu phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo thông qua trò
chơi đóng vai theo chủ đề ............................................................................. 24
1.4.2.2 Nội dung phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo qua trò chơi
đóng vai theo chủ đề..................................................................................... 24
1.4.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ lứa
tuổi mầm non ............................................................................................... 26
1.4.3.1 Nguyên nhân chủ quan ..................................................................... 26
1.4.3.2 Nguyên nhân khách quan .................................................................. 27
Kết luận chương 1 ........................................................................................ 29
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIAO TIẾP CHO

2.3.1.2 Thực trạng nội dung các kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non thông qua
trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non Đại Thịnh - huyện Mê Linh TP Hà Nội .................................................................................................... 35
2.3.2 Thực trạng phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non thông qua trò
chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non Đại Thịnh - huyện Mê Linh - TP
Hà Nội.......................................................................................................... 37
2.3.2.1 Quy trình phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non thông qua trò
chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non Đại Thịnh - huyện Mê Linh - TP
Hà Nội.......................................................................................................... 37
2.3.2.2 Thực trạng các hình thức phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo
lớn thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non ................... 39
2.4 Nguyên nhân dẫn đến thực trạng ............................................................ 40
Kết luận chương 2 ........................................................................................ 42
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIAO TIẾP CHO
MẪU GIÁO LỚN QUA TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI THEO CHỦ ĐỀ Ở
TRƯỜNG MẦM NON ĐẠI THỊNH - HUYỆN MÊ LINH - THÀNH PHỐ
HÀ NỘI ....................................................................................................... 43
3.1 Nguyên tắc xây dựng biện pháp .............................................................. 43
3.2 Biện pháp phát triển kỹ năng giao tiếp thông qua trò chơi đóng vai theo
chủ đề cho trẻ mẫu giáo lớn.......................................................................... 44
3.2.1 Biện pháp 1. Thiết kế, tổ chức quy trình phát triển kỹ năng giao tiếp cho
trẻ mẫu giáo ................................................................................................. 44
3.2.1.1 Mục đích .......................................................................................... 45

Footer Page 7 of 63.


Tài liu lun vn s phm 8 of 63.

3.2.1.2 Cách thiết kế, lập kế hoạch tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề để
phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo ............................................... 45

Cùng với lao động, ngôn ngữ, giao tiếp là những nhân tố không thể
thiếu được trong cuộc sống của mỗi cá nhân và của cộng đồng xã hội loài
người. Như chúng ta đã biết, giao tiếp cũng chính là một hoạt động đóng vai
trò rất quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta. Thông qua hoạt
động giao tiếp, cá nhân có thể lĩnh hội được nền văn hóa xã hội, quy tắc đạo
đức, chuẩn mực xã hội, đồng thời nhận thức được chính bản thân mình, tự đối
chiếu so sánh với người khác với chuẩn mực xã hội, tự đánh giá bản thân
mình như một nhân cách để hình thành thái độ giá trị cảm xúc, nói cách khác
nó giúp con người hòa nhập vào các mối quan hệ xã hội và hình thành nhân
cách của bản thân. Chính vì vậy, có thể coi giao tiếp là một chiếc cầu nối giữa
con người với con người giúp chúng ta hiểu nhau hơn.
Đối với trẻ lứa tuổi mầm non, đây chính là giai đoạn đầu tiên của quá
trình hình thành nhân cách, giao tiếp với những người xung quanh giữ một vị
trí khá quan trọng. Đặc biệt là với trẻ 5 - 6 tuổi là tuổi chuẩn bị vào lớp một,
cần được trang bị kiến thức và kỹ năng mềm cho việc học tập và giao tiếp ở
cấp tiểu học. Ở độ tuổi này, khi các dạng hoạt động học tập của trẻ còn hạn
chế về số lượng thì giao tiếp là một phương thức quan trọng không thể thiếu
giúp trẻ trải nghiệm các dạng hoạt động khác của xã hội qua hoạt động vui
chơi, trong đó có trò chơi đóng vai theo chủ đề là trung tâm. Trò chơi đóng
vai theo chủ đề có rất nhiều ưu thế trong việc phát triển kỹ năng giao tiếp cho
trẻ mẫu giáo lớn, bởi những chủ đề chơi thường rất gần gũi với trẻ, phù hợp
với đặc điểm tâm - sinh lý của trẻ lứa tuổi mẫu giáo. Qua trò chơi đóng vai
theo chủ đề trẻ học được nghĩa vụ và trách nhiệm của bản thân cũng như
người khác khi tham gia vào các mối quan hệ xã hội. Trong quá trình chơi, trẻ
phải học cách giao tiếp, ứng xử cho phù hợp với vai mình đóng, do đó mà kỹ
năng giao tiếp của trẻ ngày càng được phát triển. Do đó, việc nghiên cứu sâu
về kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn qua trò chơi đóng vai theo chủ đề là
một hoạt động hết sức có ý nghĩa về mặt thực tiễn.
Bên cạnh đó, ngôn ngữ cũng có vai trò rất lớn trong cuộc sống của con
người, nhờ có ngôn ngữ mà con người có thể trao đổi với nhau những hiểu

trọng của ngành học giúp giáo viên mầm non nâng cao phẩm chất, năng lực
của mình, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng yêu cầu
của xã hội đề ra.
Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn đề tài: “Biện pháp phát triển kỹ
năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề
tại trường mầm non Đại Thịnh - huyện Mê Linh - thành phố Hà Nội” làm
hướng nghiên cứu của mình.

2
Footer Page 10 of 63.


Tài liu lun vn s phm 11 of 63.

2. Mục đích nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu thực trạng phát triển kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo lớn
thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề tại trường mầm non Đại Thịnh. Trên
cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ
mẫu giáo lớn tại trường mầm non Đại Thịnh thông qua trò chơi đóng vai theo
chủ đề.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu đề tài
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về giao tiếp và kỹ năng giao tiếp sư phạm
của giáo viên với trẻ mầm non.
- Tìm hiểu thực trạng phát triển kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo lớn
thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề tại trường mầm non Đại Thịnh huyện Mê Linh -TP Hà Nội.
- Đề xuất một số biện pháp nhằm phát triển kỹ năng giao tiếp của trẻ
mẫu lớn thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề tại trường mầm non Đại
Thịnh - huyện Mê Linh - TP Hà Nội.
4. Khách thể nghiên cứu
Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non.

- Đối với trẻ: Theo dõi kỹ năng giao tiếp của trẻ trong khi đóng vai vui
chơi, hứng thú, thao tác và hành động vui chơi trong quá trình chơi.
6.2.3 Phương pháp phỏng vấn
Tiến hành phỏng vấn, tham khảo ý kiến của một số giáo viên trường
mầm non Đại Thịnh nhằm tìm hiểu thêm về biện pháp phát triển kỹ năng giao
tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn, đặc biệt là đề xuất một số biện pháp cần thực hiện
để nâng cao, phát triển kỹ năng giao tiếp của trẻ mẫu giáo lớn thông qua trò
chơi đóng vai theo chủ đề.
7. Phạm vi nghiên cứu
7.1 Giới hạn về thời gian nghiên cứu
Đề tài được thực hiện nghiên cứu từ tháng 12/2018 đến tháng 05/2019.
7.2. Nội dung nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu về việc phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ
mẫu giáo lớn thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề. Việc thực hiện quy
trình giáo dục kỹ năng giao tiếp cho trẻ mầm non thông qua trò chơi đóng vai

4
Footer Page 12 of 63.


Tài liu lun vn s phm 13 of 63.

theo chủ đề được tiến hành tại trường mầm non Đại Thịnh - huyện Mê Linh thành phố Hà Nội.
7.3. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài được thực hiện nghiên cứu trên: 250 trẻ mẫu giáo lớn, 15 giáo
viên trường mầm non Đại Thịnh - huyện Mê Linh - thành phố Hà Nội.
8. Cấu trúc khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, cấu trúc của khóa luận gồm
3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận của việc phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ

tiếp: A.N.Lêonchiew và các cộng sự của ông coi giao tiếp như là một dạng
hoạt động với đầy đủ động cơ, mục đích, điều kiện và phương tiện hoạt động.
Kế thừa quan điểm của A.N.Lêonchiew về giao tiếp, A.A.Lêonchiew đã có
những nghiên cứu sâu hơn và chỉ ra các phương tiện phi ngôn ngữ, đặc biệt
ông đã tiến hành phân loại hoạt động giao tiếp thành các dạng và hình thức
khác nhau. Tuy nhiên, quan điểm của A.A.Lêonchiew vẫn còn những hạn chế
nhất định, những hạn chế đó đã được Lômôv chỉ ra trong những công trình
nghiên cứu của mình, ông khẳng định giao tiếp là một phạm trù độc lập.
Lômôv cũng chỉ ra giao tiếp của con người chịu sự quy định của những thiết
chế xã hội và vị trí xã hội của các chủ thể tham gia vào quá trình giao tiếp.
L.X Vưgôtxki (nhà tâm lí học Liên Xô) cho rằng: Giao tiếp xem như là
sự thông báo hoặc quan hệ qua lại thuần túy giữa con người với con người,
như là sự trao đổi quan điểm và xúc cảm.
6
Footer Page 14 of 63.


Tài liu lun vn s phm 15 of 63.

1.1.2 Ở trong nước
Trong các công trình nghiên cứu của các tác giả Nguyễn Ánh Tuyết,
Nguyễn Thạc, Ngô Công Hoàn, Lê Xuân Hồng đã chỉ ra những vấn đề khái
niệm giao tiếp, hình thành nhu cầu và kỹ năng giao tiếp của trẻ. Các tác giả đã
cho thấy rằng giao tiếp có vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển nhân
cách toàn diện của trẻ. Đồng thời trong các tác phẩm đó, các tác giả cũng nêu
lên được nhu cầu giao tiếp của trẻ em như thế nào, và đặc điểm về giao tiếp
của trẻ em qua từng độ tuổi khác nhau. Bên cạnh đó tác giả cũng chỉ ra được
các đối tượng giao tiếp của trẻ và tầm ảnh hưởng của các đối tượng đối với sự
hình thành nhân cách của một đứa trẻ như trẻ giao tiếp với người lớn, với bạn
cùng tuổi, bạn khác giới và với thế giới đồ vật. Mỗi đối tượng trẻ thể hiện một

phát triển trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trẻ mầm non.
Tác giả Nguyễn Quang Uẩn trong “Tâm lý học đại cương” (1995) đã
quan niệm “Tri thức - Kỹ năng - Kỹ xảo là điều kiện cần thiết để hình thành
năng lực trong một lĩnh vực nào đó” [12].
Nhìn chung, nhiều công trình nghiên cứu lí luận và thực tiễn của các
tác giả trong và ngoài nước đều đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của
vấn đề giao tiếp như bản chất của giao tiếp, chỉ ra được nội dung, đặc điểm,
hiệu quả, phương tiện... góp phần phát triển khoa học giáo dục Việt Nam,
trong đó có Giáo dục học mầm non. Tuy nhiên, trong các công trình nghiên
cứu trên vẫn chưa có nhiều đề tài nghiên cứu về biện pháp phát triển kỹ năng
giao tiếp cho trẻ mầm non. Do đó việc nghiên cứu về biện pháp phát triển kỹ
năng giao tiếp cho trẻ mầm non ở lứa tuổi mẫu giáo lớn thông qua trò chơi
đóng vai theo chủ đề là rất cần thiết.
1.2 Một số khái niệm
1.2.1 Giao tiếp và kỹ năng giao tiếp
1.2.1.1 Giao tiếp
Tâm lý học đại cương, tâm bệnh học và tâm lý học xã hội coi giao tiếp
như một quá trình hoạt động, một quá trình tiếp xúc tâm lý, tiếp xúc nhân
cách hoặc một quá trình xác lập quan hệ xã hội.
Nhấn mạnh đến khía cạnh tâm lý của giao tiếp, tác giả Trần Trọng
Thủy (1996) trong nghiên cứu “Nhập môn khoa học giao tiếp” đã quan niệm:
Giao tiếp của con người là một quá trình có chủ định hay không có chủ định,
có ý thức hay không có ý thức mà trong đó có cảm xúc và tư tưởng được biểu
đạt trong các thông điệp bằng phi ngôn ngữ”. Tác giả Ngô Công Hoàn (1994)
trong “Một số vấn đề về tâm lý về giao tiếp sư phạm” cho rằng: “Giao tiếp là
quá trình tiếp xúc giữa con người với con người nhằm mục đích trao đổi tư
tưởng, tình cảm, lối sống, kĩ năng, kĩ xảo nghề nghiệp”. Khái niệm giao tiếp ở
đây được khai thác trong mối quan hệ giữa con người với con người với
những mục đích khác nhau [13] [8].


cho rằng: ta có thể hiểu kỹ năng giao tiếp là kỹ năng được hình thành thông
qua giáo dục, rèn luyện bao gồm các hành vi ứng xử thích hợp bằng lời và
không lời trong những tình huống, hoàn cảnh cụ thể nhằm đạt hiệu quả cao
trong giao tiếp với người khác [5].
Theo từ điển Tiếng Việt (1992): “Kỹ năng là khả năng vận dụng những
kiến thức thu nhận trong một lĩnh vực nào đó vào thực tế” [15].
9
Footer Page 17 of 63.


Tài liu lun vn s phm 18 of 63.

Nhóm tác giả Hoàng Anh, Đỗ Thị Châu, Nguyễn Thạc cho rằng: “Kỹ
năng giao tiếp là khả năng nhận thức nhanh chóng những biểu hiện bên ngoài
và đoán biết tâm lý bên trong của đối tượng và bản thân chủ thể giao tiếp, là
khả năng sử dụng hợp lý những phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết
cách tổ chức điều chỉnh, điều khiển quá trình giao tiếp nhằm đạt mục đích
giao tiếp [5].
Theo tác giả Huỳnh Văn Sơn trong “Giáo trình Tâm lý học” (2011): “Kỹ
năng giao tiếp là khả năng vận dụng hiệu quả các tri thức và kinh nghiệm về
giao tiếp, các phương tiện ngôn ngữ và phi ngôn ngữ vào trong những hoàn
cảnh khác nhau của quá trình giao tiếp nhằm đạt mục đích giao tiếp” [5].
Từ những quan niệm của các nhà nghiên cứu về kỹ năng giao tiếp ta có
thể hiểu khái niệm kỹ năng giao tiếp như sau: Kỹ năng giao tiếp là khả năng
nhận thức nhanh chóng những biểu hiện bên ngoài và những biểu hiện tâm lý
bên trong của đối tượng và bản thân của chủ thể giao tiếp để tiến hành các
thao tác, hành động, kể cả năng lực thể hiện cảm xúc, thái độ nhằm giúp chủ
thể giao tiếp trao đổi thông tin, tư tưởng, tình cảm với đối tượng giao tiếp.
Cũng có thể nói kỹ năng giao tiếp là khả năng sử dụng hợp lý các phương tiện
ngôn ngữ và phi ngôn ngữ, biết cách tổ chức, điều chỉnh quá trình giao tiếp

tiến hành từng bước từ đơn giản đến phức tạp. Quá trình phát triển kỹ năng
chỉ hoàn tất khi người học có khả năng vận dụng những kỹ năng này một cách
sáng tạo và linh hoạt vào những hoàn cảnh cụ thể.
Bên cạnh đó, tác giả Trần Quốc Thành cho rằng để hình thành kỹ năng cần
trải qua ba giai đoạn bao gồm:
Giai đoạn 1: Nhận thức đầy đủ về mục đích, cách thức, điều kiện hành động.
Giai đoạn 2: Quan sát mẫu và làm theo mẫu.
Giai đoạn 3: Tập luyện để tiến hành các hành động theo đúng yêu cầu, điều
kiện hành động nhằm đạt mục đích đã đặt ra.
Như vậy, có nhiều ý kiến khác nhau về vấn đề hình thành kỹ năng,
song những ý kiến này đều thống nhất là kỹ năng được hình thành trong hoạt
động. Do đó, giáo viên cần nắm được các giai đoạn hình thành kỹ năng để tổ
chức và điều khiển hoạt động giáo dục của mình sao cho hình thành được
những kỹ năng sư phạm là điều cần thiết và quan trọng. Các kỹ năng sư phạm
của người giáo viên được hình thành và hoàn thiện trong quá trình dạy học và
chúng ta hoàn toàn có thể nâng cao mức độ kỹ năng cho từng cá nhân thông
qua các phương pháp cụ thể.

11
Footer Page 19 of 63.


Tài liu lun vn s phm 20 of 63.

Các giai đoạn hình thành kỹ năng giao tiếp cho trẻ mẫu giáo lớn thông
qua trò chơi đóng vai theo chủ đề:
Giai đoạn 1: Từ thao tác với đồ vật, đồ chơi của trẻ tuổi ấu nhi phát
triển thành trò chơi đóng vai theo chủ đề ở tuổi mẫu giáo.
Giai đoạn 2: Đến cuối ba tuổi - đầu bốn tuổi, trẻ bắt đầu muốn giao
tiếp, muốn trò chuyện với các bạn xung quanh trẻ mong muốn thể hiện vai


- Kỹ năng nhận ra được sắc thái biểu cảm của lời nói khi vui, buồn, tức
giận, ngạc nhiên, sợ hãi…khi trẻ quan sát, lắng nghe đối tượng giao tiếp đối
với trẻ, kỹ năng này đòi hỏi trẻ phải nhanh nhạy quan sát được sắc thái của
người khác để từ đó trẻ sẽ có cách ứng xử phù hợp.
- Kỹ năng nghe hiểu và thực hiện được chỉ dẫn liên quan đến hành
động đơn giản: Đối với trẻ mẫu giáo lớn, các chỉ dẫn của giáo viên hoặc của
người khác đã nâng cao dần yêu cầu, trẻ lắng nghe và thực hiện ít nhất ba chỉ
dẫn, cụ thể: Giáo viên yêu cầu trẻ hãy lấy hộp màu tô của góc học tập mang
tặng cho bạn A ở góc tạo hình và ghé lại cửa hàng bạn B ở góc bán hàng để
mua bánh sinh nhật.
- Kỹ năng sử dụng từ phù hợp với nội dung, hoàn cảnh và đối tượng
giao tiếp: Trẻ mẫu giáo lớn phải biết dùng từ đúng với hoàn cảnh giao tiếp, trẻ
thể hiện nhu cầu, mong muốn được chơi ở góc chơi nào…
- Kỹ năng sử dụng lời nói để bày tỏ cảm xúc, nhu cầu, ý nghĩ và kinh
nghiệm của bản thân khi giao tiếp: Cảm xúc khi giao tiếp là một trong những
kỹ năng giao tiếp rất quan trọng đối với trẻ và đối với người đối diện, trẻ phải
diễn đạt giao tiếp để bày tỏ được suy nghĩ của mình để người khác hiểu được
trẻ đang mong muốn điều gì.
- Kỹ năng điều chỉnh giọng nói phù hợp với nhu cầu giao tiếp: Trong
một hoàn cảnh giao tiếp cụ thể nào đó, trẻ phải biết tự điều chỉnh giọng nói
của mình, ví dụ trong nhóm chơi ở góc phân vai, các bạn đang trò chuyện
cùng nhau làm những chiếc bánh, trẻ cũng tham gia trong nhóm chơi đó, các
bạn nói chuyện rất nhỏ nhẹ, thì đòi hỏi trẻ cũng phải giao tiếp như bạn, chứ
không thể hét toáng lên, làm ảnh hưởng đến nhóm chơi.
- Kỹ năng sử dụng các phương tiện giao tiếp phi ngôn từ (cử chỉ, nét
mặt, điệu bộ). Kỹ năng giao tiếp đòi hỏi trẻ phải biết sử dụng giọng điệu, có
khi lên giọng, có khi hạ giọng, kết hợp với ánh mắt, cử chỉ nhằm truyền đến
bạn mình là mình đang mong muốn điều gì, đang suy nghĩ như thế nào để bạn
hiểu được ý muốn cần diễn đạt. Bên cạnh đó, trẻ biết sử dụng đúng từ, phù

Trong cuốn “Từ điển Tiếng Việt”, do trung tâm từ điển xuất bản năm
2007 đã định nghĩa như sau: “Trò chơi là hoạt động bày ra để vui chơi, giải trí”
[15]. Trong đó, “trò” là hoạt động diễn ra trước mắt người khác để mua vui,
còn “chơi” là hoạt động giải trí hoặc nghỉ ngơi, chỉ nhằm mục đích cho vui mà
thôi.
Trò chơi là một thuật ngữ và mang hai nghĩa khác nhau tương đối xa.
Nghĩa thứ nhất “Trò chơi là chơi có luật và có tính cạnh tranh, thách thức với
người tham gia phải biết quy tắc, mục đích, kết quả và yêu cầu”. Nghĩa thứ hai
“Trò chơi là những công việc được tổ chức và tiến hành dưới hình thức chơi”.
14
Footer Page 22 of 63.


Tài liu lun vn s phm 23 of 63.

Trong lịch sử phát triển của xã hội loài người và lịch sử phát triển trò
chơi, các nhà Tâm lý học Xô Viết trước đây đã cho rằng: “Trò chơi là một
nghệ thuật xuất hiện sau lao động và là một hiện tượng mang tính chất xã hội,
là phương tiện chuẩn bị cho đứa trẻ làm quen với xã hội của người lớn”.
Theo N.K.Crupxkalia trong cuốn “Trò chơi của trẻ mẫu giáo”, Tập 6 Tuyển tập sư phạm toàn tập. Bà đã chỉ ra: “Trò chơi là phương thức nhận biết
thế giới, là con đường dẫn dắt trẻ đi tìm chân lý” [9].
Trong cuốn “Tâm lý học trẻ em”, theo Đ.V.Enconhin thì: “Trò chơi gắn
liền với sự phát triển của xã hội loài người, sự thay đổi vị trí của đứa trẻ trong
các mối quan hệ xã hội” [14].
Trong cuốn “Giáo dục học trẻ em” (2008), NXB Giáo dục của tác giả
Đinh Văn Vang thì: “Trò chơi là một hoạt động độc lập - tự do và tự nguyện
của đứa trẻ” [4].
Theo cách hiểu chung của mọi người thì: “Trò chơi là một hoạt động
thường dùng để giải trí và đôi khi cũng được sử dụng như một công cụ giáo
dục”. Trò chơi còn là một hình thức dưỡng sinh của người lớn tuổi, giúp họ

Theo Nguyễn Ánh Tuyết, trò chơi đóng vai theo chủ đề là loại trò chơi
mà trẻ mô phỏng lại một mảng nào đó (tức là chủ đề) của cuộc sống người
lớm trong xã hội bằng việc nhập vai một nhân vật nào đó nhằm thực hiện
chức năng xã hội của họ.
Như vậy về bản chất hoạt động trò chơi đóng vai theo chủ đề chứa
đựng hai yếu tố: Yếu tố đóng vai có tính tượng trưng thông qua hoạt động
“mô phỏng” và yếu tố có chủ đề là nội dung chủ đề đã được quy định sẵn
trong chương trình giáo dục mà giáo viên đã chủ động thực hiện.
Bách khoa toàn thư mở cũng định nghĩa: “Trò chơi phân vai (Pole
playing game - RPG) là một nhóm lớn các trò chơi, trong đó người chơi hóa
thân thành các nhân vật trong một hoàn cảnh hư cấu” [2]. Người chơi diễn
xuất bằng cách tường thuật bằng lời hay văn bản, hoặc bằng cách ra quyết
định theo một cấu trúc đã được định sẵn để phát triển nhân vật hay một tình
tiết các hành động của người chơi có thể hoặc không tuân theo một hệ thống
các quy định và hướng dẫn.
Trò chơi đóng vai theo chủ đề có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong
quá trình lớn lên của trẻ mẫu giáo. Trong khi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức, kinh
nghiệm xã hội loài người, khám phá các mối quan hệ giữa các thành viên trong
gia đình. Khi trẻ nhập vai chơi, do có nhu cầu muốn bắt chước cho giống thật
nên trẻ sẽ cố gắng thể hiện các hành động, cách ứng xử, cách thể hiện tình cảm,
thái độ… phù hợp với vai mà trẻ đóng. Trong quá trình chơi, bằng cách nhập
vai chơi trẻ học được cách ứng xử, giao tiếp, thấu hiểu được tình cảm giữa con
16
Footer Page 24 of 63.


Tài liu lun vn s phm 25 of 63.

người với con người, con người đối với thiên nhiên, con người đối với đồ vật…
góp phần hình thành hành vi xã hội của bản thân trẻ, giúp trẻ phát triển ngôn

Footer Page 25 of 63.