Gia đình là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc hình thành và phát triển
nhân cách cho trẻ. Gia đình cũng là yếu tố tạo nên căn nguyên quan trọng trong các sang
chấn tâm lý, các rối nhiễm tâm lý ở trẻ. Trong thực tế lâm sàng, chúng tôi nhận thấy, một
trong những nguyên nhân hàng đầu ảnh hưởng đến đời sống tâm lý của trẻ chính là sự li
tán trong gia đình.
Em Thanh Quang, 13 tuổi, đang là một học sinh ngoan ngoãn, học giỏi của một trường cấp 2 trên
địa bàn TP Biên Hoà. Gần đây em thường chơi bời cùng các bạn bè xấu, tập hút thuốc và đôi khi cãi
lời mẹ, em thường tự đấm vào ngực và có những cử chỉ lời nói láo với hai chị gái của mình, em
thường cho rằng không ai hiểu mình... Mẹ của Thanh Quang hoang mang lo lắng về hành trạng của
con, bởi trước đây Thanh Quang hoàn toàn không như vậy, em ngoan ngoãn, nghe lời chăm chỉ giúp
việc nhà và học giỏi. Nguyên nhân của những tình trạng này là do Thanh Quang thiếu hụt sự chăm
sóc, uy quyền của người cha, bởi cha em đã mất cách đây hơn một năm do tai nạn giao thông. Cạnh
đó, mẹ em em là người phụ nữ quá hiền lành, nhu nhược, nhiều khi bà chuyển di tình cảm dành cho
chồng vào đứa con duy nhất. Trong khi đó, Thanh Quang lại là đứa trẻ tuổi dậy thì, cái tuổi đang
luôn muốn khẳng định mình và rất cần những chia sẻ từ cha mẹ, đặc biệt là sự giáo dục của cha,
tuy nhiên em lại thiếu hụt điều đó. Chính vì vậy, em cứ nghĩ mình đã là người lớn và người lớn thì
phải thể hiện bản lĩnh như một người đàn ông thực thụ bằng các hành vi như hút thuốc, đánh nhau,
có chính kiến riêng của mình...
Bé Quỳnh Thi, 3 tuổi, nhà ở Bình Dương được bà ngoại đưa đi khám bệnh với các triệu chứng nhu
đau đầu, đau bụng, buồn nôn, em chán ăn và thường xuyên giật mình la hét vào ban đêm... Sau khi
em đã được các bác sĩ đa khoa cho làm các xét nghiệm cận lâm sàng như siêu âm, điện não... mà
không phát hiện các dấu hiệu dẫn đến tình trạng bệnh cơ thể đặc biệt. Bé được chuyển sang thăm
khám về tâm lý và được các bác sĩ tâm lý kết luận là một trường hợp rối nhiễu tâm lý, các rối loạn
đau dạng cơ thể có căn nguyên bệnh sinh bởi các yếu tố tâm lý xã hội. Bà của Quỳnh Thi kể, khi bé
được 2 tuổi thì ba mẹ của bé chia tay nhau, ba của bé bỏ theo một cô gái bán bia ôm và từ đó
không quay lại thăm vợ, con nữa, vì vậy hai mẹ con Quỳnh Thi phải sống với ông bà ngoại. Mẹ của
bé rất đau khố và buồn chán, chị thường xuyên tâm sự những suy nghĩ đó với con gái còn quá nhỏ,
đôi khi bực tức, hay cáu gắt chuyện gì thì chị lại lôi bé ra chửi bới và trút mọi sự giận dữ lên đầu
con. Bởi vì vậy, bé bị ảnh hưởng bởi các yếu tố stress từ mẹ, điều đó ẩn chứa cả trong vô thức và
thường xuyên rơi vào trạng thái hoảng hốt, sợ hãi... cuối cùng là một tình trạng bệnh lý tâm căn
như trên.

quan hệ vợ chồng. Nhiều cặp vợ chồng lại biểu lộ sự bất hoà bằng cách lẩn tránh nó vào công việc
để kiếm tiền, kiếm danh vọng, và coi đó là sự bù trừ cho mâu thuẫn gia đình, nhiều cặp vợ chồng lại
tạo áp lực lên chính con cái của họ do có mâu thuẫn với đối phương, coi con cái như hình ảnh của
đối phương để trút giận.
Một gia đình lý tưởng là rất khó, nhưng không hẳn là ta không tạo đuợc nó một cách tương đối. Một
đứa trẻ khoẻ mạnh cả về tinh thần lẫn thể xác phải được nuôi dưỡng trong một gia đình có sự tôn
trọng, yêu thương và quý mến nhau. Điều đó là mới vấn đề lớn cần phải có sự điều chỉnh của cả hệ
thống gia đình, nhưng nó lại đặc biệt quan trọng trong sự phát triển nhân cách của trẻ và chúng ta
phải cố gắng thực hiện.
Ngay từ khi còn nhỏ, hãy cố gắng giáo dục cho trẻ có một tính tự lập, nhân cách vững vàng và ý chí
tự tin. Như vậy trẻ có thể tự vượt qua những sang chấn tâm lý mà trẻ phải trải qua, đặc biệt là trẻ
có thể tự lập bản thân khi gia đình li tán. Mâu thuẫn vợ chồng, gia đình là những mâu thuẫn của
người lớn vói nhau, đôi khi trẻ con lại là nhân tố ở giữa và phải hứng chịu điều đó. Vì vậy, các bậc
cha mẹ hãy tâm niệm một điều, đừng bao giờ lôi con cái vào những mâu thuân của mình.
Tránh chỉ trích, nói xấu, thậm chí đánh chửi nhau trước mặt con trẻ. Khi li tán đã trở thành sự thật
và gia đình đột nhiên mất một thành viên, cha hoặc mẹ hãy cố gắng là những người chia sẻ với con
cái. Có thể lúc đó bạn cũng đang rơi vào trạng thái stress nhưng hãy cố gắng tạo niềm tin cho con.
Giải thích một cách tế nhị và tâm lý lý do sự vắng mặt của cha hoặc mẹ. Tránh những cú sốc đối với
trẻ để có thể tạo thành một sang chấn tâm lý.
Theo Lê Minh Công, báo PNVN ngày 16/8/200