MỞ ĐẦU
1. Lý do chọ đề tài
“ Gia đình là mơi trường đầu tiên trong q trình xã hội hố của mỗi con
người. Thơng qua gia đình, các thành viên lĩnh hội được các giá trị cơ bản của
cuộc sống, chuẩn bị những hành trang để hồ nhập vào cuộc sống cộng đồng.
Qua gia đình, mỗi người học hỏi được các chuẩn mực, giá trị xã hội đã thống
nhất …Trong gia đình, cha mẹ giữ một vai trò khơng ai có thể thay thế đựơc
trong việc giáo dục con cái. Cuộc sống của cha mẹ chính là trường học đầu tiên
của con trẻ về các giá trị của cuộc sống gia đình.
Thơng qua giáo dục trong gia đình, mỗi con người từ khi còn nhỏ đã biết
điều chỉnh mình trong các mối quan hệ. Có thể nói, những mầm mống ban đầu
của nhân cách, những sở thích, những suy nghĩ về cuộc sống đều được hình
thành ngay trong cuộc sống gia đình.
Song thực tế hiện nay cho thấy, vấn đề gia đình nói chung và giáo dục gia
đình nói riêng đang bị tác động của cơ chế thị trường với cả mặt tích cực và cả
những yếu tố còn hạn chế. Thực tế đó đã làm cho vấn đề gia đình cũng như giáo
dục gia đình trở thành vấn đề cấp bách và dã thu hút sự quan tâm chú ý của các
tổ chức chính trị- xã hội, đồn thể và các cá nhân…
Là sinh viên khối nghành Khoa học xã hội và nhân văn, bản thân tơi ý
thức sâu sắc về vai trò của gia đình cũng như chức năng giáo dục của gia đình,
nhất là trong bối cảnh đất nước ta đang trong q trình đẩy mạnh Cơng nghiệp
hố- Hiện đại hố, nhằm xây dựng thành cơng Chủ nghĩa xã hội.
Xuất phát từ lý do trên đây, tác giả quyết định lựa chọn đề tài: “Chức
năng giáo dục gia đình ở nước ta hiện nay” làm báo cáo khoa học của
mình.
2. Tình hình nghiên cứu.
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

1
Do xu thế phát triển của thời đại, do thực tiễn cuộc sống, vấn đề gia đình
và giáo dục gia đình đã và ngày càng được nhiều nhà nghiên cứu, các tổ chức

- Phương pháp điều tra.
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

3
NỘI DUNG
Chương 1: GIA ĐÌNH, GIÁO DỤC GIA ĐÌNH
1.1 Gia đình
Cho đến nay, đã có nhiều cách định nghĩa khác nhau về gia đình. Mỗi
ngành khoa học khác nhau lại có cách định nghĩa khác nhau về gia đình.
Dưới góc độ Triết học, quan điểm của chủ nghĩa Mác- Lênin cho rằng:
Gia đình chỉ là mối quan hệ giữa vợ chồng, con cái…(viết trong Nguồn gốc của
gia đình, của chế độ hữu và của nhà nước.)
Dưới góc độ Xã hội học, một nhà nghiên cứu người Nga là:T.A.Phana-
xeva lại cho rằng: “Gia đình là một nhóm nhỏ xã hội liên kết với nhau bởi một
ngân sách chung, bằng một chỗ ở và bằng mối quan hệ huyết thống” .
“ Gia đình là một nhóm nhỏ xã hội mà các thành viên bố mẹ, con cái của
một vài thế hệ. Các thành viên này có mối quan hệ ràng buộc về mặt vật chất và
tinh thần theo những ngun tắc, mục đích sống như nhau về các vấn đề chủ yếu
trong sinh hoạt như: văn hố, kinh tế, tình cảm, lao động vui chơi, học tập, sinh
con và dạy con.’’
Với tư cách là một tổ chức quốc tế phụ trách các vấn đề chung của thế
giới, gia đình được tổ chức UNESCO của Liên hợp quốc coi là một giá trị vơ
cùng q báu của nhân loại. Theo UNESCO thì : gia đình là một nhóm xã hội
gồm hai hay nhiều người, gắn bó với nhau bởi quan hệ hơn nhân, quan hệ huyết
thống hoặc quan hệ nhận con ni nhằm thoả mãn nhu cầu xã hội và tái sản xuất
theo cả nghĩa thể xác và tinh thần. Gia đình là nơi đầu tiên đặt nền móng cho sự
phát triển nhân cách của trẻ em và có ảnh hưởng lâu dài suốt cuộc đời cá nhân.
Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu cũng đã có nhiều cách định nghĩa về gia
đình :
PTS Ngơ Cơng Hồn viết trong Tâm lí học gia đình như sau: “Gia đình là

chồng (hơn nhân) theo quy luật xã hội trước tiên, sau đó mới là quan hệ theo
tính dục tự nhiên.
2.2 Giáo dục gia đình.

1
Tâm lý học tình u gia đình - Nguyễn Đình Xn-Nxb Giáo dục 1996
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

5
Giỏo dc l quỏ trỡnh tỏc ng cú mc ớch, cú k hoch ca nh giỏo dc
n th h tr nhm t c mc ớch ó ra. Di gúc Xó hi hc, giỏo
dc l quỏ trỡnh giỏo hoỏ con ngi, tc l quỏ trỡnh giỏo hoỏ, dy d mt ng
vt cao cp thnh mt con ngi mang mu sc xó hi.
Theo Tõm lớ hc, giỏo dc l mt quỏ trỡnh hỡnh thnh nhõn cỏch con
ngi hay cũn gi l quỏ trỡnh ni tõm hoỏ v ngoi tõm hoỏ ca con ngi
trong hot ng- lao ng, vui chi, giao tip v hc tp
Giỏo dc l mt quỏ trỡnh bao gm nhiu khõu, nhiu mt xớch, tỏc ng
mt t cỏch liờn tc, qua li mt cỏch bin chng gia ch th giỏo d v khỏch
th giỏo dc trong mt th thng nht.V c bn quỏ trỡnh giỏo dc c chia
thnh ba khõu: Xõy dng nhn thc, xõy dng tỡnh cm v rốn luyn cỏc hnh vi
hot ng thc tin. S kt hp gia cỏc khõu ny trong quỏ trỡnh giỏo dc cú
th xy ra theo nhng tin trỡnh sau ay:
+ Nhn thc tỡnh cm- hnh ng: õy l tin trỡnh thng ỏp dng cho
cụng tỏc giỏo dc, tc l quỏ trỡnh i t nhn thc, hiu bit n co tỡnh cm yờu
ghột v trờn c s ú hnh ng. ú l quy lut hnh ng ca con ngi. Mi
hnh ng phi c ch huy bng s suy ngh mi sõu sc, ỳng n.
+ Hnh ng nhn thc tỡnh cm :Tin trỡnh ny thng ỏp dng i
vi la tui cũn quỏ bộ, cha kh nng nhn thc, tip thu cỏc chun mc o
c xó hi. Phng phỏp ny bt u bng vic tr em hnh ng, lm theo
ngi ln, sau ú dn dn thnh thúi quen v ti mt tui nht nh mi hiu

Giáo dục gia đình bao gồm nhiều khâu, nhiều mắt xích nhằm xây dựng,
chuẩn bị cho thế hệ trẻ những hành trang cần thiết khi bước vào cuộc sống như:
học vấn, nhân cách, đạo đức…giúp cho cá nhân đứng vững và khẳng định được
địa vị của bản thân trong xã hội.
Vai trò của gia đình nói chung và giáo dục gia đình nói riêng trong xã hội
là rất quan trọng vì nó ảnh hưởng tới các thiết chế khác như: đồn thể, nhà
trường, các tổ chức xã hội …Gia đình là nơi đặt nền móng cho sự phát triển
nhân cách của trẻ và có ảnh hưởng lâu dài suốt cuộc đời cá nhân. Trong gia
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

7
đình, cha mẹ giữ một vị trí quan trọng trong việc giáo dục con cái. Vai trò của
người cha ảnh hưởng đến việc hình thành nhân cách, chí hướng của con cái đặc
biệt là con trai. người mẹ có vai rò giáo dục tình cảm và sự khéo léo, đồng thời
là tấm gương sáng về đạo đức “ Cơng- Dung – Ngơn – Hạnh” để con gái hoc
tập, tiếp thu những vốn sống, kinh nghiệm, biết là việc cho cá nhân và xã hội,
đặc biệt là có ảnh hưởng đối với con gái. Ngược lại con cái cũng có vai trò tiếp
thu những vốn sống, cách ứng xử, kinh nghiệm q báu của cha mẹ để lại, cố
gắng học hỏi, tiếp thu những kiến thức từ gia đình, phải biết kính trên nhường
dưới ; trách nhiệm của người con trước hết là hiếu thảo với cha mẹ. Nó thể hiện
thái độ biết ơn đối với những cơng lao to lớn của cha mẹ. Đó là thứ tình cảm
thiêng liêng. Để đạt được sự bền vững, gia đình phải thực hiện các chức năng
của nó. Chức năng của gia đình là sự đóng góp của nó vào sự tồn tại của hệ
thống xã hội, có nghĩa là: gia đình được xây dựng, tồn tại và phát triển chính là
do xứ mệnh đảm đương những chức năng xã hội, tự nhiên trao cho mà khơng
một thiết chế xã hội nào khác có thể thay thế được.
Từ việc phân tích này, ta có thể rút ra những đặc trưng trong chức năng
giáo dục của gia đình như sau:
- Được tiến hành đối với đứa trẻ ngay từ khi mới chào đời, với nhiều hình
thức và nội dung phong phú.

ỡnh v vi chớnh bn thõn mỡnh.
2.1. Vai trũ ca ngi m.
Sau chớn thỏng mi ngy mang nng au a bộ ct ting khúc
cho i, bt u ho mỡnh vo cuc sng ca gia ỡnh gia inh m truc tiờn l
ngi m l ngi mang li tỡnh thng cho ỳa tr.
S thng yờu ú c chuyn sang a tr bng b bng, chuyn thnh
li ru s sn súc lo lng cho con cỏi, khi cho con bỳ, khi cho con ng n b
bng, n mi hnh vi c ch ca s no úi khú chiu, d chu khúc hn ci ựa.
Tỡnh thng yờu ú va õn cn du dng, va thụng hiu bng trc giỏc v bng
c cm giỏc ca ngi m.Tỡnh thng yờu ú va do bm sinh ng thi do
hc tõp m cú. Chớnh vỡ vy tỡnh cm sau ny ca a tr s ph thuc rt nhiu
vũ tớnh cht ca tỡnh m con c hỡnh thnh bi ngi m v nh hng ú s
duy trỡ mói mói trong tõm khm ngi con khi ó trng thnh.
c phng ụng v phng Tõy ngi ta u quan nim: mt a tr
khụng t tn ti; tr em khụng t mỡnh to dng c cuc sng.Th nờn mi cú
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

10
cõu: tr cy cha. Tr em cn cú cha m cn mụi trng xó hi phỏt trin
vai trũ ca cha m bit l ca ngi m phi mang tớnh ch ng.
Trong thi k u tiờn ny, mi s tỏc ng ca gia ỡnh u thụng qua
ngi m m cú nh hng i vi a tr. a tr s nhn t phớa m s õu
ym, nõng niu trỡu mn v nhng tỡnh cm ny s nh hng rt ln ti tớnh cỏch
cu tr sau ny. Nhiu cụng trỡnh khoa hc chng minh rng s cỏch li gia
m v con cng sm, cng lm cho tr ht hng v i sng tỡnh cm d dn ti
s mt cõn bng trong i sng tỡnh cm, d dn ti s mt cõn bng trong i
sng tinh thn ca tr, tr d ni núng, thiu tỡnh thng.
Ngi m khụng ch l ngi u tiờn em li tỡnh thng m cũn l
ngi thy u tiờn ca ỏ tr.
Nhng ting bi bụ u tiờn ca a tr l kt qu ca quỏ trỡnh tip thu, l