MỤC LỤC
NỘI DUNG

Trang

1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu
2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.2. Thực trạng của vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
a. Thuận lợi
b. Khó khăn
c. Kết quả khảo sát
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Giải pháp 1. Nâng cao kỹ năng tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với toán
theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho bản thân.
Giải pháp 2. Phát triển khả năng nhận thức cho trẻ làm quen với toán trên
hoạt động học.
Giải pháp 3. Phát triển khả năng nhận thức cho trẻ làm quen với toán trên
các hoạt động khác theo hướng tích hợp.
Giải pháp 4. Tạo môi trường toán học hấp dẫn kích thích sự hứng thú tham
gia hoạt động của trẻ.
Giải pháp 5. Phối kết hợp với phụ huynh dạy trẻ làm quen với toán thông
qua các hoạt động thường ngày.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm
- Đối với hoạt động giáo dục, bản thân và đồng nghiệp
- Đối với trẻ
- Đối với phụ huynh

trẻ bước vào lớp1. Hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi vào năm
2015, nâng cao chất lượng phổ cập trong những năm tiếp theo…”
Ở lứa tuổi mầm non, trẻ vốn có một tiềm lực mạnh mẽ nếu được giáo dục nuôi
dưỡng chăm sóc tốt, các cháu sẽ sớm phát triển về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm
mỹ, kỹ năng xã hội một cách đúng hướng. Đây là giai đoạn đặc biệt quan trọng trong
sự hình thành con người mới xã hội chủ nghĩa.
Hoạt động cho trẻ làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán là một trong
hai nội dung quan trọng trong lĩnh vực phát triển nhận thức của trẻ. Hoạt động làm
quen với toán không chỉ giúp trẻ giải quyết các bài toán trong cuộc sống, góp phần
vào sự phát triển toàn diện của trẻ, đặc biệt là phát triển khả năng tư duy, năng lực
học tập. Chuẩn bị cho trẻ về tâm thế và những hiểu biết về toán để vào học toán ở lớp
một [1]. Như vậy, việc tổ chức các hoạt động làm quen với toán phù hợp với khả
năng của trẻ có ý nghĩa không nhỏ trong việc góp phần phát triển trí tuệ, phát triển
các năng lực học tập, làm tiền đề để trẻ bước vào học tập ở trường phổ thông.
Trong thực tiễn quá trình tổ chức các hoạt động nói chung và tổ chức hoạt động
cho trẻ làm quen với toán nói riêng theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm đã
được Sở giáo dục và đào tạo Thanh Hóa, Phòng giáo dục và đào tạo huyện Nga Sơn
chỉ đạo thực hiện và bước đầu thu được kết quả nhất định. Tuy nhiên, việc xây dựng
môi trường hoạt động cho trẻ làm quen với toán chưa phong phú, chưa được đầu tư
2


cơ bản mà chỉ chuyển biến về hình thức, còn mang tính áp đặt. Các phương pháp tổ
chức các hoạt động đặc biệt là cho trẻ làm quen với toán chưa linh hoạt; chưa tạo
nhiều cơ hội cho trẻ hoạt động tích cực, hiệu quả tổ chức trong các hoạt động giáo
dục chưa cao; hình thức tổ chức chưa thực sự phong phú, hấp dẫn; kinh phí để mua
sắm bổ sung các trang thiết bị cần thiết bổ sung cho trẻ làm quen với toán còn hạn
chế. Trẻ tham gia các hoạt động chưa tích cực, tiếp thu bài học chậm, trẻ chưa thực sự
là trung tâm của hoạt động.
Là một giáo viên mầm non tôi luôn nhận thức được tầm quan trọng của việc

thẩm mỹ hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp
một. Hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâm sinh lý, năng lực và
phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi,
3


khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các
cấp học tiếp theo và việc học tập suốt đời [2].
Mục tiêu Chương trình giáo dục trẻ mẫu giáo nhằm giúp trẻ em từ 3 đến 6 tuổi
phát triển hài hòa về các mặt thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội
và thẩm mỹ chuẩn bị cho trẻ vào học ở tiểu học. Cùng với sự đồng tâm phát triển của
5 mặt giáo dục thì giáo dục phát triển nhận thức là vô cùng quan trọng bởi vì: Phát
triển nhận thức của trẻ là quá trình tiếp nhận, phản ánh lại và đáp ứng lại những thông
tin. Đây là cơ sở để trẻ nhận biết và hiểu biết về thế giới, từ đó trẻ có thể vận dụng
hoặc tác động vào thế giới xung quanh một cách phù hợp, đem lại hiệu quả cao hơn.
Nội dung làm quen với toán trong chương trình giáo dục mầm non bao gồm:
Giúp trẻ lĩnh hội những kiến thức sơ đẳng về tập hợp số lượng, con số, phép đếm; xếp
tương ứng; so sánh, sắp xếp theo quy tắc; Đo lường; Hình dạng; Định hướng trong
không gian và định hướng thời gian [3]. Việc tổ chức tốt các hoạt động nói chung, tổ
chức tốt hoạt động cho trẻ làm quen với toán theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm nói riêng không chỉ là phương tiện, là điều kiện phát triển khả năng nhận
thức ở trẻ mà còn giúp trẻ nắm được các ngôn ngữ toán học như: tên các hình học, tên
các hình dạng, kích thước, các mốc thời gian, không gian, tập hợp số lượng, phép
đếm, đo lường.
Thông qua hoạt động làm quen với toán giải quyết các kiến thức, kỹ năng,
thuật ngữ toán học một cách bài bản, phải đảm bảo các nguyên tắc: “Lấy trẻ làm
trung tâm”, có nhiều ý tưởng hoạt động, tận dụng cơ hội và tạo điều kiện cho việc rèn
luyện và khả năng nhận thức của trẻ [4].
Từ đó có thể khẳng định rằng: Cho trẻ làm quen với toán là rất quan trọng, hoạt
động làm quen với toán là 1 trong 2 nội dung không thể tách rời của lĩnh vực giáo dục

tổng số dân trong toàn xã. Trình độ dân trí thấp, lại phân bố không đồng đều. Kinh tế
gia đình chủ yếu là làm nông nghiệp nên còn nhiều khó khăn như: Số trẻ chưa qua
lớp mẫu giáo 2, 3, 4 tuổi nên còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn, tự tin khi tham gia
các hoạt động. Một số trẻ hiếu động chưa tập trung tham gia các hoạt động. Bản thân
chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm lấy trẻ làm
trung tâm. Cơ sở vật chất và đồ dùng trong nhóm lớp chủ yếu là đồ dùng mua sắm, có
sẵn đồ chơi tự tạo còn ít. Một bộ phận đi làm ăn xa để con ở nhà cho ông bà chăm sóc
nên khó khăn trong công tác phối hợp tuyên truyền chăm sóc, nuôi dưỡng giáo dục
trẻ.
c. Kết quả thực trạng:
Để có cơ sở cho việc đánh giá thực trạng của việc tổ chức cho trẻ làm quen với
toán cũng như nắm bắt được mức độ nhận biết về mức độ hứng thú, nhận biết về các
biểu tượng con số và phép đếm, hình học, đo lường, không gian và thời gian trẻ tôi đã
tiến hành khảo sát chất lượng và đã thu được một số kết quả đó là: (Bảng 1- Xem
phần phụ lục 1)
Từ kết quả khảo sát thực trạng chất lượng đầu năm bản thân tôi nhận thấy rằng:
Khả năng hứng thú của trẻ tham gia các hoạt động làm quen với toán còn hạn chế.
Khả năng nhận biết các hình học, đo lường, không gian và thời gian chưa cao, trẻ
chưa được tham gia một cách tự nguyện; Giáo viên chưa phối hợp tốt với phụ huynh
để khéo léo dạy trẻ học toán trong các hoạt động thường ngày; Việc xây dựng môi
trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm mới chỉ thể hiện ở bề rộng, chưa có chiều sâu,
môi trường hoạt động cho trẻ xây dựng chưa phong phú, sáng tạo, còn rập khuôn, trẻ
chưa tích cực tham gia vào việc thiết lập môi trường giáo dục cùng cô mà chủ yếu do
giáo viên xây dựng sẵn. Vì vậy cần phải có những giải pháp phù hợp để thực hiện tốt
chuyên đề: “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, thiết lập môi trường
góp phần tổ chức thực hiện các hoạt động cho trẻ 4 - 5 tuổi đạt hiệu quả cao hơn.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Qua quá trình tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán theo quan điểm
giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi tôi đã thu được một số kết
quả khá khả thi đó là:

xuất bản giáo dục Việt Nam.
Ngoài ra, bản thân cùng Ban giám hiệu nhà trường tham gia lớp chuyên đề “Xây
dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” do phòng giáo dục Nga Sơn tổ chức.
Sau khi học tập, nghiên cứu và tham gia các lớp chuyên đề tôi đã xác định được:
Mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục cho đến hình thức tổ chức những hoạt
động cụ thể của giáo viên như: Cách lập kế hoạch, xây dựng môi trường giáo dục
cũng như cách tổ chức các hoạt động trên đều phải đảm bảo mọi trẻ đều được tham
gia, tạo nhiều cơ hội cho trẻ được học tập trải nghiệm, quan tâm đến từng trẻ cũng
như từng nhóm trẻ kích thích trẻ hoạt động.
* Chủ động nâng cao kỹ năng lập kế hoạch: Tôi luôn xác định việc lập kế
hoạch giáo dục giúp cho giáo viên thực hiện mục tiêu giáo dục đầy đủ, có hệ thống,
giúp giáo viên dự kiến trước nội dung, thời gian để tổ chức các hoạt động một cách
hiệu quả. Mà còn giúp cho việc học của trẻ có thể trở nên hiệu quả hơn, hấp dẫn hơn,
đa dạng hơn và tiến bộ hơn nếu việc lập kế hoạch của giáo viên được thực hiện có
hiệu quả. Chính vì vậy, trong quá trình giáo dục trẻ đòi hỏi người giáo viên phải liên
6


tục: Lập kế hoạch - thực hiện - đánh giá - điều chỉnh - lập kế hoạch cho thời gian tiếp
theo để đánh giá nhu cầu của trẻ.
Sau khi xây dựng kế hoạch xong tôi đã đưa ra cho Ban giám hiệu bổ sung góp
ý để thống nhất, khẳng định mục tiêu, giải pháp để đưa vào thực hiện. Được Ban
giám hiệu góp ý kiến tôi đã xác định rõ: Mục đích, yêu cầu, nội dung, biện pháp, thời
gian thực hiện cho từng loại kế hoạch một cách cụ thể, rõ ràng như:
Ví dụ: Khi xây dựng kế hoạch năm học: Tôi đã bám sát các mục tiêu phản ánh
được kết quả mong đợi đáp ứng với sự phát triển của trẻ và Chương trình giáo dục
mầm non (ban hành kèm theo thông tư 28/TTBGD&ĐT, ngày 30/12/2016). Kế hoạch
giáo dục năm học thể hiện nội dung theo Chương trình giáo dục mầm non và phù hợp
với sự phát triển của trẻ. Kế hoạch giáo dục năm học có dự kiến chủ đề, thời gian
thực hiện phù hợp với khả năng của trẻ và điều kiện thực tế của vùng miền, địa

7


hoạt động hàng ngày sao cho phù hợp với chủ đề, với đề tài thực hiện và điều kiện
thực tế, khả năng của trẻ.
- Tích cực thăm quan, học tập nâng cao khả năng về xây dựng môi trường
giáo dục lấy trẻn làm trung tâm: Để tạo được sự hứng thú cho trẻ khi tham gia các
hoạt động tôi đã đề xuất với ban giám hiệu tạo điều kiện tham gia tìm hiểu thực tế ở
một số trường trọng điểm trong huyện, trong tỉnh như: Trường mầm non Nam Ngạn,
Trường mầm non Hoa Mai Thành phố Thanh Hóa; Trường mầm non Nga Giáp,
Trường mầm non Nga Yên huyện Nga Sơn và hai lớp điểm Lớp cô Nhung, Lớp cô
Liễu Trường mầm non Nga Thái. Ngoài ra tôi còn tham gia các hội thi làm đồ dùng
đồ chơi, thi giáo viên giỏi trường, giáo viên giỏi huyện do Phòng giáo dục và đào tạo
Nga Sơn tổ chức. Từ đó nâng cao kiến thức về tổ chức các hoạt động nói chung và
cho trẻ làm quen với toán cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi nói riêng.
Kết quả: Từ việc nghiên cứu các văn bản, tài liệu liên quan đến đề tài, bản thân
tôi đã nắm vững kiến thức về áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Tổ
chức tốt, linh hoạt, sáng tạo hoạt động cho trẻ làm quen với toán. Xây dựng được môi
trường giáo dục làm quen với toán phù hợp.
Giải pháp 2. Phát triển khả năng nhận thức cho trẻ làm quen với toán trên hoạt
động học.
Có rất nhiều cách để cho trẻ làm quen với toán như: Làm quen với toán thông
qua chơi; Làm quen với toán qua các tình huống trong cuộc sống; Làm quen với toán
một cách tự nhiên, tự phát. Vậy phải làm thế nào để phát triển khả năng nhận thức
của trẻ mẫu giáo trong giờ làm quen với toán? Hoạt động học là hoạt động giúp trẻ
lĩnh hội một cách bài bản nhất, chính xác nhất. Hoạt động học luôn được xây dựng
một cách bài bản có mục đích, có kế hoạch. Do vậy, khi tổ chức hoạt động học tôi
luôn xác định mục đích yêu cầu của bài học là gì, căn cứ vào kế hoạch để chuẩn bị đồ
dùng đồ chơi phù hợp, lựa chọn trò chơi, phương pháp tổ chức hoạt động để mọi trẻ
đều được tham gia một cách hứng thú.

tam giác; Hình có 4 góc vuông không chỉ có hình vuông mà còn có hình chữ nhật
nữa.
Sau khi cung cấp những kiến thức cơ bản cho trẻ trong giờ hoạt động. Để giúp
trẻ nhận thấy thế giới qua lăng kính toán học cùng với keo dán, bút màu, tôi đã cho
các con được thỏa sức sáng tạo thế giới xung quanh từ những hình tròn lớn, nhỏ. Đây
là phương pháp học hiệu nghiệm nhất giúp trẻ làm quen với các dạng hình học.
Không chỉ là chơi, qua việc dán ghép các hình tròn với nhau, khả năng so sánh và
nhận biết những đặc điểm của hình tròn và hình khối khác sẽ được hình thành rất tự
nhiên. Bằng trí tưởng tượng phong phú của mình, dưới sự chỉ dẫn của cô giáo, những
hình tròn nhiều kích cỡ dễ dàng “Biến hóa” thành những con vật đáng yêu của trẻ.
Sau những giây phút miệt mài, tập trung cao độ là khoảnh khắc hào hứng của các con
khi hoàn thành sản phẩm. Từ những hình tròn vô tri, dưới bàn tay khéo léo trẻ “Biến
hoá” thành con cá vàng xinh xắn, là bạn gấu đáng yêu và là chú chim non xinh xắn,
con bọ ngựa ngộ ngĩnh…( Hình ảnh 1 – Xem phụ lục 3)
Trong không khí học tập vui vẻ, hoạt động kết thúc trong mỗi trẻ thể hiện sự ấn
tượng thú vị về hoạt động làm quen với toán. Một chút sáng tạo cùng với sự dẫn dắt
của giáo viên qua những phương pháp: “Lấy trẻ làm trung tâm” giúp trẻ “Học qua
chơi, chơi mà học” mọi trẻ đều được thực hiện, thỏa sức thực hiện theo ý tưởng riêng
của mình các biểu tượng toán ban đầu cứ ngấm dần vào trẻ theo cách giản đơn, khơi
dậy được sự thích thú khi tham gia hoạt động. Để từ đó, giúp trẻ sẽ có được bước
khởi đầu về toán học làm nền tảng cho con học toán ở các lớp học, cấp học tiếp theo
ở trường phổ thông.
Hay với đề tài: “Dạy trẻ cách ghép đôi, luyện tập nhận biết gọi tên các khối
vuông, khối chữ nhật” - Chủ đề “Thế giới động vật”
Để kích thích sự hứng thú, chú ý của trẻ, lôi cuốn trẻ tham gia giải quyết những
nhiệm vụ đặt ra trong bài học, tôi đã lựa chọn hình thức tổ chức dưới dạng trò chơi.
Trước hết, cần lựa chọn và sử dụng các trò chơi phù hợp với nội dung hình
thành biểu tượng ban đầu về hình dạng và kích thước. Phù hợp với chủ đề đang tiến
hành như: “Xây nhà cho gấu con bằng các khối vuông, khối chữ nhật”; “Các con vật
9

đúng yêu cầu sẽ được thưởng một đồ chơi đẹp. Lúc đầu yêu cầu trẻ sắp xếp theo thứ
tự với ba con vật. Sau đó tăng dần số lượng các con vật cho trẻ sắp xếp. Như vậy qua
trò chơi kĩ năng về vận động tinh của trẻ được củng cố, các biểu tượng về to/nhỏ,
cao/thấp, của trẻ trở lên chính xác hơn, trẻ thích thú, tích cực thi đua hoàn thành
nhiệm vụ được giao.
Ngoài ra, khi tổ chức các trò chơi phải tạo điều kiện để mọi trẻ đều được tham
gia trò chơi một cách tích cực, hứng thu bằng cách động viên, giúp đỡ khi cần thiết.
Giữ nhịp điệu hợp lí của trò chơi để tạo sự hấp dẫn, lôi cuốn trẻ hứng thú tham gia.
* Dạy trẻ định hướng không gian: Khi dạy trẻ định hướng không gian thì cần
phải chính xác, rõ ràng cho nên giáo viên càng nắm vững trình độ làm quen với toán
của trẻ sẽ giúp cho việc dạy trẻ học toán đạt kết quả cao.
Trong giờ học, tôi cho trẻ ngồi xen kẽ giữa trẻ học khá với trẻ học yếu để
những trẻ học khá có thể giúp những bạn học yếu nắm bắt kiến thức tốt hơn và chính
xác hơn.
10


Ví dụ: Khi tôi dạy trẻ xác định phía trước - phía sau, phía trên - phía dưới của
bản thân. Trước tiên tôi tạo tình huống gợi mở dẫn dắt để trẻ có thể xem xét, quan sát
và phát hiện những biểu tượng mới cụ thể: Để trẻ xác định được phía trên - phía dưới,
tôi treo một quả bóng bay trên cao và buộc dây vào 1 hộp quà phía dưới và để có thể
nhìn thấy trẻ phải ngẩng đầu lên. Cô hỏi trẻ: Quả bóng đó ở phía nào của con? Tại sao
con biết nó ở phía trên? Trẻ phải nói được rằng vì con phải ngẩng đầu nên con mới
nhìn thấy nó.
Tương tự như vậy muốn dạy trẻ xác định phía dưới tôi dấu đồ vật ở dưới gầm
ghế và hỏi trẻ muốn nhìn thấy vật dấu đó con phải làm như thế nào? Trẻ phải dựa vào
vốn kinh nghiệm của mình và suy nghĩ để trả lời câu hỏi đó của cô là cần phải cúi
xuống mới nhìn thấy vật đó vì nó để ở phía dưới.
Ví dụ: Dạy trẻ xác định phía trước thì tôi tạo tình huống và tổ chức cho trẻ học
qua các trò chơi, và sử dụng các đồ chơi để trẻ hứng thú học. Qua đó giúp trẻ hiểu



điều bình thường. Hãy coi các lỗi của trẻ là cơ hội cho trẻ tìm hiểu cái mới. Cho trẻ
thời gian suy nghĩ là điều rất cần thiết. Khả năng tiếp nhận của mỗi trẻ rất khác nhau,
giáo viên không nên nôn nóng. Nhận thấy trẻ bối rối, giáo viên cần quan tâm, lắng
nghe. Cần kiên nhẫn sử dụng câu hỏi gợi ý từng bước một, vui vẻ khuyến khích trẻ
làm đi làm lại. Thái độ thân thiện và lời khen ngợi đầy cảm xúc của giáo viên luôn là
động lực khích lệ, động viên, ấm áp đối với trẻ.
Ví dụ: Khi cho trẻ dán bánh xe ô tô theo yêu cầu của cô nhưng có 1 bạn lại dán
hình tròn lúc này cô phải khéo léo nhắc nhở trẻ. Con thấy hình tròn có lăn được
không? Vậy hình nào lăn được? Con phải thay bằng hình gì thì ô tô của con mới chạy
được?
Kết quả: Thông qua việc tổ chức tốt các hoạt động làm quen với toán đã giúp
95% số trẻ trong lớp nhận biết các biểu tượng toán ban đầu một cách chính xác, trẻ
làm quen với phép đếm, con số, hình dạng, kích thước, không gian, thời gian bằng
nhiều cách khác nhau. Trẻ tích cực, chủ động tham gia các hoạt động; Sáng tạo thể
hiện các bài tập bằng nhiều cách khác nhau; Trẻ thích hoạt động theo nhóm, cá nhân.
Thể hiện khả năng sáng tạo theo cách riêng của mình.
Giải pháp 3. Phát triển khả năng nhận thức cho trẻ làm quen với toán trên
các hoạt động khác theo hướng tích hợp.
Giáo dục tích hợp lấy hoạt động làm trung tâm được tiến hành dựa trên cơ sở
trẻ em được học tập 1 cách tự nguyện, lựa chọn hoạt động học tập phù hợp với nhu
cầu, hứng thú và nguyện vọng của bản thân trên tinh thần được tham gia học tập ở tất
cả các góc hoạt động. Mục đích của việc hình thành các biểu tượng ban đầu về toán
học cho trẻ là phải giúp trẻ có thể sử dụng được số học trong quá trình học tập, tìm
kiếm và phát hiện, giải quyết tốt được những vấn đề liên quan đến toán trong cuộc
sống sinh hoạt hàng ngày. Chính vì vậy, hoạt động toán học dành cho trẻ phải được
tích hợp với tất cả các nội dung có liên quan đến sự phát triển toàn diện của trẻ như:
- Thông qua hoạt động khám phá khoa học: Tổ chức cho trẻ chơi trò chơi
“Chiếc túi kỳ lạ” nhằm rèn luyện khả năng tri giác và xác định hình dạng của các loại

kỳ diệu, cô yêu cầu trẻ bật và nói được các số có trong từng ô.
- Thông qua hoạt động làm quen với tác phẩm văn học: Sử dụng các câu
chuyện, trò chơi mà trẻ yêu thích: Khi trẻ yêu thích trò chơi, các câu chuyện thì việc
cung cấp các kiến thức nói chung và kiến thức về thời gian nói riêng sẽ rất hiệu quả.
Khi kể chuyện cho trẻ, nhấn mạnh các yếu tố thời gian, số đo thời gian, tính logic của
vấn đề và sự diễn biến của các tình tiết câu chuyện gây hấp dẫn cho trẻ thì trẻ sẽ nhớ
lâu. Sự sắp xếp, bố trí nhân vật cũng sẽ làm cho câu chuyện có tính gây cấn, ly kỳ và
hấp dẫn. Đồng thời giúp trẻ dễ dàng linh hoạt nhanh và nhớ lâu hơn.
Ngoài ra, tôi thường xuyên trò chuyện với trẻ bằng các câu hỏi như: Buổi sáng
con thường làm gì? Buổi tối con thường làm gì? Mùa đông con mặc quần áo như thế
nào?... Để giúp trẻ hình thành biểu tượng về các buổi trong ngày, các ngày trong tuần,
cũng như các mùa trong năm.
- Thông qua hoạt động góc: Bên cạnh giờ học, các trò chơi là cơ hội cho trẻ
làm quen với toán. Có rất nhiều góc chơi khác nhau là nơi trẻ làm quen với toán và
phát triển khả năng nhận thức.
Ví dụ: Chủ đề “Gia đình”.
+ Ở góc nấu ăn tôi cho trẻ chơi nấu ăn, tích hợp toán học bằng cách cho trẻ
đếm đồ chơi, đếm bát, thìa, xếp tương ứng 1:1. (Hình ảnh 2 - Xem phụ lục 3)
+ Góc đóng vai: Để giúp trẻ nhận biết con số trên máy tính, điện thoại, ti vi,
tiền, vé vào cửa nhận biết số giờ cần có mặt. Giúp trẻ hiểu về con số, cách tạo tách số
lượng… cho trẻ đếm to, rồi đếm thầm. Con số chỉ ngày sinh của trẻ và những người
thân trong gia đình; con số chỉ cân nặng; con số chỉ số lượng… cứ như vậy chúng ta
đã giúp trẻ nhận thấy các con số không thể thiếu trong cược sống của mọi người một
cách thật nhẹ nhàng.
+ Góc xây dựng: xây dựng ngã tư đường phố. (Hình ảnh 3 - Xem phụ lục 3)
Để phát triển khả năng nhận thức trong các trò chơi tôi còn tham gia vào các
trò chơi như 1 vai chơi. Tạo ra tình huống chơi, đặt ra 1 số câu hỏi gợi mở để trẻ thực
hiện.
13



ạ?….Con đang làm gì? In hình gì? Xây gì?... (Từ các câu hỏi của cô và câu trả lời của
trẻ nhằm củng cố thêm kiến thức toán học và phát triển khả năng nhận thức của trẻ về
toán học đối với cuộc sống thường ngày.

(Hình ảnh: Trẻ tham gia thực hành trải nghiệm tại góc chơi với cát, nước)
Kết quả: 97% trẻ được tham gia các hoạt động một cách tích cực. Trẻ chủ
động tham gia các trò chơi, các hoạt động trải nghiệm, tiếp thu bài học một cách nhẹ
nhàng, thoải mái. Bản thân đã linh hoạt, sáng tạo trong công tác chuẩn bị, đến việc tổ
chức thực hành các phương pháp, biện pháp cung cấp các biểu tượng toán ban đầu
góp phần phát triển nhận thức cho trẻ một cách phù hợp, hiệu quả.
Giải pháp 4: Tạo môi trường toán học hấp dẫn kích thích sự hứng thú tham gia
hoạt động của trẻ.
Theo nhà toán học Copley “Môi trường lớp học thuận lợi cho việc học toán
của trẻ có nghĩa là môi trường mà tài liệu cần thiết cho việc tìm hiểu các khái niệm
về toán được trang bị đầy đủ, phong phú. Môi trường cho trẻ học toán được chia làm
góc toán và tài liệu hoạt động toán” [4]
4.1. Tạo góc toán giúp trẻ hoạt động tích cực.
Góc toán là không gian được sắp xếp để trẻ tìm hiểu khái niệm và các mối
quan hệ toán học, để trẻ tư duy, thảo luận, ứng dụng các cách giải quyết vấn đề bằng
kiến thức toán học của mình. Thông qua kinh nghiệm sử dụng tài liệu toán (trang
thiết bị, đồ dùng phục vụ cho trẻ hoạt động), trẻ được phát triển kiến thức về toán, có
mối quan tâm đến toán và ứng dụng kiến thức về toán trong sinh hoạt hàng ngày. Do
đó khi xây dựng góc toán tôi đã thực hiện như sau:
Xây dựng góc toán phải xa với góc động bởi trẻ cần không gian yên tĩnh để trẻ
có thể tập trung suy nghĩ và tìm hiểu. Phải đảm bảo không gian đủ cho trẻ hoạt động.
Cần bố trí bàn, ghế cho trẻ hoạt động cá nhân. Góc toán được trải thảm để trẻ có thể
để tài liệu chơi ở sàn nhà và chơi theo nhóm. Đồng thời có thể kết hợp góc toán với
15


màu. Sau đó cho trẻ so sánh chiều cao của 3 đối tượng những bút chì màu mà cô cùng
trẻ đã cắt rời và dán lên bảng theo trình tự: Cao nhất - thấp hơn - thấp nhất.
- Hay với đề tài: “Nhận biết đặc điểm hình vuông, hình tam giác, hình tròn và
nhận dạng các hình đó trong thực tế. Ghép các hình học tạo thành hình mới”.
Tôi cho trẻ quan sát các ngôi nhà bên cạnh trường, cho trẻ quan sát, nhận xét,
nói lên cấu tạo của các ngôi nhà sau đó cô khái quát lại để trẻ hiểu một cách chính
xác như: Hình chữ nhật là tường nhà, hình tam giác là mái nhà và hình vuông là cửa
sổ…Bên cạnh tôi cho trẻ liên hệ thực tế xung quanh, hình tròn là ông mặt trời. Hay ở
gần trường tôi có đường tàu chạy qua tôi tận dụng khi có tàu chạy qua để cho trẻ quan
sát và nhận xét hình dạng của các toa tàu… qua đó cung cấp kiến thức toán học trong
cuộc sống thường ngày cho trẻ

16


- Ở các góc chơi khác: Trong lớp học không thể thiếu các góc chơi của trẻ vì
vậy xây dựng đầy đủ về số lượng và khéo léo tích hợp toán học vào các góc khác cho
trẻ chơi.
+ Góc tạo hình: Để trẻ nhận biết hình học tôi đã khéo léo đưa hình học vào
trang trí cho góc chơi như: trang trí các bức ảnh là những hình vuông, hình chữ nhật
hình tròn được tận dụng từ các hộp bánh kẹo, đĩa nhựa, mẹt bỏ đi. (Hình ảnh 5 Xem phụ lục 3)
Ngoài ra, tôi còn quan tâm thiết kế các ô có gắn chữ số cho trẻ hoạt động thể
dục, những hình học trẻ đã học để trẻ ôn luyện ở mọi lúc, mọi nơi. Đồ dùng cá nhân
của trẻ cũng được đánh ký hiệu bằng các con số, các hình học để trẻ dễ nhận biết đồ
dùng cá nhân của mình như: ca, khăn mặt, díp đánh răng…
4.2. Bổ sung tài liệu, đồ dùng, đồ chơi cho trẻ làm quen với toán.
Để có đủ tài liệu, đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho hoạt động làm quen với toán
đạt hiệu quả ngay từ đầu năm học tôi đã xây dựng kế hoạch tham mưu với ban giám
hiệu nhà trường mua sắm đầy đủ cho trẻ hoạt động trong đó tôi xác định:
- Tài liệu cho hoạt động làm quen với toán được chia làm 3 loại cơ bản: Dụng

và các bạn. 100% phụ huynh nhiệt tình ủng hộ.
Giải pháp 5. Phối kết hợp với phụ huynh để dạy trẻ làm quen với toán
thông qua các hoạt động thường ngày.
Có thể nói, một ngày của trẻ diễn ra với muôn vàn các hoạt động khác nhau: vệ
sinh cá nhân, ăn, ngủ, vui chơi, vận động, dọn dẹp đồ dùng - đồ chơi… Nếu chúng ta
phối hợp tốt với phụ huynh khéo léo tận dụng các cơ hội để trẻ tham gia trải nghiệm
thì trẻ vừa được giáo dục những kỹ năng cơ bản trong cuộc sống, vừa được tìm hiểu
khám phá thế giới xung quanh. Đồng thời, qua đó việc học toán của trẻ cũng trở nên
đơn giản, nhẹ nhàng mà hiệu quả hơn. Cụ thể như: Dạy trẻ kỹ năng đếm; So sánh
kích thước; Số lượng; Nhận biết màu sắc; Phân nhóm; Sắp xếp theo quy tắc; Định
hướng không gian, thời gian. Vì vậy, ngay từ đầu năm học sau khi khảo sát kết quả
làm quen với toán trên trẻ tôi đã chủ động liên lạc với phụ huynh, tuyên truyền trong
cuộc họp, gặp gỡ trao đổi hàng ngày để có các giải pháp phối hợp giúp trẻ nhận biết
các biểu tượng toán sơ đẳng theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả.
Sau đây là một số cách hướng dẫn phụ huynh cho trẻ làm quen với toán qua
các tình huống diễn ra trong cuộc sống thường ngày như:
- Cho trẻ tự kể về mình: Trẻ thường rất tự hào khi tự mình nói ra được địa chỉ
và số điện thoại của nhà mình. Trẻ có thể biết tuổi của mình ngay khi còn rất nhỏ. Trẻ
cũng rất muốn biết chiều cao và cân nặng của mình. Trẻ học nhận biết, kích cỡ quần
áo của mình, và có thể đoán bộ quần áo nào vừa hay không vừa đối với trẻ. Do vậy,
cha mẹ, cô giáo hãy khuyến khích trẻ để trẻ giới thiệu về mình.
- Giúp trẻ học toán khi chơi đồ chơi ở nhà: Ngày nay trẻ không chỉ chơi đơn
thuần những trò chơi dân gian như: Chơi đồ hàng, chơi đánh chuyền, đánh chắt... mà
ở nhà trẻ thường được cha mẹ mua cho rất nhiều đồ chơi có sẵn và rất hiện đại như:
siêu nhân, búp bê, ô tô, xe máy, xe tăng, điện thoại... Những đồ chơi này giúp phát
triển khả năng tư duy cũng như sự tò mò, óc sáng tạo ở trẻ.
Ví dụ: Khi trẻ chơi đồ chơi là các phương tiện giao thông như: ô tô, máy bay...
trẻ thường hay mày mò, khám phá và tự hỏi: Làm sao ô tô có thể tự chạy được? Máy
bay sao có thể bay mà không cần người ngồi trong điều khiển, vì sao điện thoại lại
phải có số mới gọi được... Chính vì vậy, cha mẹ là người gần gũi bên trẻ nhất, có thể

1:1; xếp xen kẽ; Phân biệt hình dạng, kích thước, vị trí trái - phải…Để trẻ thực hiện
được cha mẹ có thể giao nhiệm vụ cho trẻ chuẩn bị cho bữa ăn như lấy bát, thìa, đũa,
xếp ghế… sắp xếp lên bàn; sau đó hỏi trẻ về hình dạng, kích thước của đồ dùng.
Trẻ cần biết giải quyết một số tình huống phát sinh khi nhà có thêm một người
ăn. Trẻ sẽ phải sử dụng những hiểu biết ban đầu để giải quyết vấn đề xem chừng rất
khó khăn đối với trẻ.
- Tạo tình huống, giúp trẻ học toán khi đi mua sắm: Ngày nay, khi nhu cầu
mua sắm ngày càng cao, có rất nhiều trung tâm, cửa hàng mua sắm mọc lên và trẻ lại
thường xuyên được cha mẹ cho đi cùng, do vậy để giúp trẻ tiếp cận với toán học một
cách tự nhiên tôi hướng dẫn phụ huynh tận dụng cơ hội này để cho trẻ làm quen với
toán như:
Cho trẻ đọc chữ số quầy hàng, quầy tính tiền, vé xe, giá tiền, hạn sử dụng cửa
hàng hóa; đếm số lượng; phân loại mặt hàng; phân biệt trên dưới, cao - thấp, trái phải, ít - nhiều, to - nhỏ, nặng - nhẹ; xếp hàng theo thứ tự.
Để buổi đi mua sắm tích hợp một cách có hiệu quả, trước khi đi siêu thị, mẹ và
bé cùng liệt kê danh sách số lượng những thứ cần mua. Khi vào siêu thị, cha mẹ có
thể hướng sự chú ý của trẻ đến việc đọc số trên vé dữ xe, xác định vị trí xe đỗ trong
bãi xe, phát hiện quầy hàng mình cần mua ở vị trí nào so với bản thân trẻ, nhờ trẻ
chọn hàng: hàng trên, hàng dưới, bên trái, bên phải, gói to, gói nhỏ, hướng dẫn trẻ
đọc hạn sử dụng trên bao bì sản phẩm.
Trong thời gian đi mua sắm cùng cha mẹ ở các nơi đó, trẻ sẽ có thêm kinh
nghiệm nếu có cơ hội đếm số hàng hóa mua được, so sánh giá của hai loại hàng hóa,
trả tiền mua hàng, hay đơn giản là trả tiền mua một vé uống nước và nhìn thấy số tiền
trả lại là bao nhiêu. Như vậy trẻ sẽ biết thêm về cách chi trả tiền trong tình huống
thực tế.
19


Ngoài việc lựa chọn các nội dung cho trẻ làm quen với toán tại nhà tôi đã mời
phụ huynh tham gia các hoạt động giáo dục trong nhà trường để phụ huynh biết được
chương trình hoạt động của trẻ như: Dự giờ các hoạt động dạy mẫu cũng như hội thi

thu kiến thức một cách có hiệu quả. Bản thân tôi đã được ban giám hiệu lựa chọn dạy
mẫu 2 hoạt động để giáo viên trong nhà trường tham gia đánh giá. Tham gia hội thi
“Giáo viên giỏi” cấp trường, cấp huyện đều đạt giải cao. Thực hiện tốt công tác phối
hợp với phụ huynh. Đề tài Sáng kiến kinh nghiệm của tôi được thực hiện có hiệu quả
do đó đã được Ban giám hiệu nhà trường triển khai nhân rộng trong toàn trường và
được đăng tải trên cổng thông tin điện tử. Bản thân có nhiều kinh nghiệm trong việc
sưu tầm nguyên vật liệu, làm đồ dùng, đồ chơi. Nâng cao kỹ năng sư phạm trong việc
tổ chức các hoạt động lấy trẻ làm trung tâm. Được BGH và đồng nghiệp đánh giá
cao. Đã và đang được triển khai thực hiện trong toàn trường.
20


- Đối với trẻ: Qua một thời gian áp dụng những biện pháp trên tôi nhận thấy
khả năng tiếp nhận biết các biểu tượng về toán có chuyển biến đáng kể (Khả năng
nhận biết về số lượng, phép đếm chính xác hơn; Xếp tương ứng 1:1 - ghép đôi theo
đúng trình tự, nhận biết hình dạng và kích thước trong không gian chính xác, có sự
sáng tạo trong việc sử dụng và ứng dụng các hình học trong không gian. Ban đầu có
khả năng nhận biết khái niệm về thời gian tốt hơn. Rất hứng thú khi tham gia các trò
chơi, các hoạt động thực hành trải nghiệm.
Bảng 2: Bảng kết quả kiểm nghiệm chất lượng trẻ sau khi nghiên cứu - Xem phụ
lục 1 (Tháng 4/2019)
- Đối với phụ huynh: Có sự thay đổi nhìn nhận về việc học và chơi của con
mình, nhận thấy được tầm quan trọng của việc thực hiện Chương trình giáo dục theo
quan điểm giáo dục hiện hành. Có trách nhiệm hơn trong việc học của trẻ, thường
xuyên trao đổi với giáo viên để nắm bắt được tính cách của con em mình, có nhiều
phụ huynh giúp đỡ cho giáo viên trong việc tìm kiếm nguyên vật liệu làm đồ dùng,
hỗ trợ kinh phí mua các đồ dùng cho trẻ thực hành trải nghiệm.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận: Tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với toán là 1 trong 2 nội
dung quan trọng của lĩnh vực phát triển nhận thức. Tổ chức tốt hoạt động làm quen

tham quan, thực tế, nhiều địa phương có môi trường sư phạm đẹp. Triển khai thực
hành tất cả các hoạt động theo Chương trình quy định.
Trên đây là một số biện pháp “Tổ chức hoạt động làm quen với toán theo
quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm phát triển khả năng nhận thức
cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi ở trường mầm non Nga Thái”. Tôi đã nghiên cứu đưa
vào thực nghiệm trong một năm qua và đã thu được những kết quả rất đáng phấn
khởi. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện không tránh khỏi những hạn chế tồn tại, rất
mong được sự góp ý của Hội đồng khoa học ngành cũng như của các bạn đồng
nghiệp để bản thân tôi nâng cao hơn nữa trong việc tổ chức tốt hoạt động làm quen
với toán nhằm giúp trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi nâng cao khả năng phát triển nhận cho trẻ
tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Nga Sơn, ngày 15 tháng 04 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết SKKN

Trịnh Thị Oanh

Đinh Thị Khuyên

22


TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Các hoạt động làm quen với toán của trẻ mầm non – Hoàng Thị Thu Hương

KỂ TỪ KHI ĐƯỢC TUYỂN DỤNG VÀO NGÀNH GIÁO DỤC
Họ và tên: Đinh Thị Khuyên
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên - Trường mầm non Nga Thái.
TT Tên đề tài SKKN

Cấp đánh
Kết quả
giá xếp loại đánh giá
( Phòng, Sở, xếp loại
Tỉnh…)
(A, B, C)

2 Một số biện pháp hướng dẫn trẻ mẫu
giáo 4 - 5 tuổi phát triển thẩm mỹ thông
qua hoạt động nặn tại Trường Mầm non Phòng giáo
dục
Nga Thái.
3 Tạo môi trường học tập trong lớp cho Phòng giáo
trẻ 3 - 4 tuổi hoạt động một cách tích
dục
cực.
4 Tổ chức hoạt động làm quen với toán Trường mầm
theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm non Nga Thái
trung tâm nhằm phát triển khả năng
nhận thức cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi ở
trường mầm non Nga Thái

C

Năm học

đếm.
Nhận biết về hình dạng và kích thước.
Biết đo lường.
Nhận biết về định hướng không gian,
thời gian.
Nhận biết được các ký hiệu các con số,
hình dạng, kích thước trong cuộc sống
hàng ngày.

Tổng
số trẻ

Kết quả khảo sát
Trẻ Tỷ lệ Trẻ CĐ Tỷ lệ
đạt
%
%

38

20

53

18

47

38


22
23
25

58
61
66

38

13

34

25

66

Bảng 2: Bảng kết quả kiểm nghiệm chất lượng trẻ sau khi nghiên cứu đề tài
(Tháng 4/2019)

Nội dung

Trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động
cho trẻ làm quen với toán.
Trẻ tích cực, chủ động tham gia vào các
trò chơi, các hoạt động thực hành trải
nghiệm cho trẻ làm quen với toán.
Nhận biết về số lượng, chữ số và phép
đếm.


2

5

38

37

97

1

3

38
38
38

35
33
32

92

3
5
6

8