I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài:
Bậc Tiểu học là bậc học nền tảng. Mục tiêu và yêu cầu về nội dung,
phương pháp giáo dục được chỉ rõ trong điều 2, Luật Giáo dục năm 2005: “Mục
tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri
thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và
năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc” [1]. Vì vậy, bên cạnh việc trang bị cho học sinh vốn kiến thức, kỹ năng cơ
bản trong học tập, lao động thì còn cần phải chú ý đến việc rèn kỹ năng sống
cho học sinh, dạy học sinh cách “làm người”, để học sinh có thêm vốn kinh
nghiệm thích ứng với môi trường mới, yêu cầu mới. Rèn kỹ năng sống cho học
sinh giúp các em thích ứng được với môi trường xã hội, tự giải quyết được một
số vấn đề thiết thực trong cuộc sống như vấn đề sức khoẻ, môi trường, tệ nạn xã
hội, xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè và mọi người; sống tích
cực, an toàn, hài hoà và lành mạnh,...để các em có thể tự tin, chủ động không bị
quá phụ thuộc vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình, tự đem lại lợi ích
chính đáng, điều kiện thuận lợi cho bản thân mình rèn luyện, học tập phấn đấu
vươn lên.Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là rất cần thiết phù hợp với
mục tiêu giáo dục, nhằm góp phần đào tạo “con người mới” với đầy đủ các mặt
“đức, trí, thể, mỹ” để học sinh được phát triển toàn diện đáp ứng những yêu cầu
mới của xã hội.
Trong thực tế hiện nay việc rèn kỹ năng sống cho học sinh trong nhà
trường đã được chú ý đến, song nhiều trường nhất là các trường tiểu học còn
lúng túng trong việc tổ chức, thực hiện các chương trình hoạt động rèn kỹ năng
sống cho học sinh, đặc biệt là học sinh các lớp nhỏ. Chính vì thế học sinh thiếu
kỹ năng sống không ít, thể hiện: khi có người khách đến lớp các em không chào
hoặc chào rất nhỏ, thiếu tự nhiên; ít khi dùng lời nói “Cảm ơn”, “Xin lỗi”…
Nhiều học sinh khi tham gia thảo luận ngại nói ra những khó khăn của bản thân,
một số không biết giao tiếp theo những quy tắc tối thiểu trong gia đình và ngoài
xã hội; nhiều học sinh thiếu kỹ năng tự phục vụ cho bản thân kể cả vệ sinh cá

- Phương pháp thực hành: Cho các em được tiếp xúc với các tình huống
trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày để các em được va chạm với những tình
huống trong cuộc sống và biết cách xử lí các tình huống.
- Phương pháp thực nghiệm: Thực nghiệm một số biện pháp rèn kỹ năng
sống cho học sinh thông qua các hoạt động để đúc rút kinh nghiệm.
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Cơ sở lí luận:
Kỹ năng là năng lực hay khả năng chuyên biệt của một cá nhân về một
hoặc nhiều khía cạnh nào đó được sử dụng để giải quyết tình huống hay công
việc nào đó phát sinh trong cuộc sống.
Kỹ năng sống là những trải nghiệm có hiệu quả nhất, giúp giải quyết hoặc
đáp ứng các nhu cầu cụ thể, trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con
người. Kỹ năng sống bao gồm cả hành vi vận động của cơ thể và tư duy trong
não bộ của con người. Kỹ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông
qua giáo dục hoặc rèn luyện của con người.
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh còn có thể quan niệm là việc tổ chức
các hoạt động giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích học sinh tham gia
một cách tích cực chủ động vào các quá trình hoạt động, qua đó hình thành hoặc
thay đổi hành vi của trẻ theo hướng tích cực nhằm góp phần phát triển nhân cách
toàn diện; giúp học sinh có thể sống an toàn, khỏe mạnh và tích cực, chủ động
trong cuộc sống hằng ngày. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là giáo dục cho
các em có cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi ở
các em các hành vi theo hướng tích cực phù hợp với mục tiêu phát triển toàn
diện nhân cách người học trên cơ sở giúp học sinh có tri thức, giá trị, thái độ và
kỹ năng phù hợp.
2


Như chúng ta đã biết mục tiêu của giáo dục là giúp học sinh phát triển toàn
diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển

hoạt động tập thể một cách tích cực.
* Về phía phụ huynh:
- Quan niệm của đa số phụ huynh cho rằng con em mình chỉ cần học giỏi
Toán, Tiếng Việt mà không cần tham gia các hoạt động khác.
- Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm hiểu kiến thức mà
chưa nghĩ đến việc rèn kĩ năng sống cho con, hướng cho con em mình làm tốt
hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình.
- Phụ huynh hiện nay có xu hướng bao bọc con quá mức, lo sợ quá mức
nên hầu như không cho con tham gia vào các hoạt động thực nghiệm, kể cả
những công việc đơn giản tự phục vụ bản thân.
3


Từ thực tế trên cho thấy: đa số học sinh Tiểu học nói chung và học sinh
lớp 1 nói riêng đều thiếu kĩ năng sống dù là những kĩ năng đơn giản nhất như kĩ
năng làm việc nhà, kĩ năng tự phục vụ, kĩ năng giao tiếp… Nhiều em không thể
tự dọn dẹp phòng ở của chính mình, không giúp đỡ bố mẹ bất kì việc gì ngoài
việc học. Suốt ngày chỉ lo học. Nhiều em còn không biết giao tiếp theo những
quy tắc tối thiểu nhất trong gia đình cũng như ngoài xã hội. Hiện tượng trẻ em
ngu ngơ khi phải xử lí những tình huống của cuộc sống thực, thiếu tự tin trong
giao tiếp, thiếu kĩ năng từ chối trước những dụ dỗ của bạn bè, kẻ xấu, …
Để nắm rõ hơn về kĩ năng sống của học sinh, ngay từ đầu năm học 2018 2019 khi nhận lớp 1A trường Tiểu học Nga Lĩnh tôi đã tiến hành quan sát trực
tiếp học sinh lớp mình tham gia hoạt động học tập, vui chơi, giao tiếp hằng ngày,
… kết quả khảo sát 30 học sinh trong lớp vào tháng 9/2018 thu được như sau:
Mức độ đạt được
Kỹ năng sống
Kĩ năng quan tâm, chia sẻ
Kĩ năng nói lời cảm ơn, xin lỗi
Kĩ năng nói lời yêu cầu, đề nghị
Kĩ năng tự phục vụ

5
5

%
16,6
6,6
13,2
10
16,6
16,6
16,6

SL
10
10
10
11
6
9
5

%
33,4
33,4
33,4
36,7
20
30,1
16,6



10

Tốt

Khá

Đạt yêu cầu

33,4

Qua thống kê khảo sát cho thấy: số học sinh có kỹ năng sống được đánh
giá là tốt, khá còn chiếm tỷ lệ thấp, mà số học sinh kỹ năng sống cơ bản còn
chưa đạt yêu cầu chiếm tỷ lệ cao.
3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
Để nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho học sinh lớp 1, tôi xin
đề xuất một số giải pháp sau:
3.1. Biện pháp 1: Xác định và lựa chọn các kĩ năng sống cần thiết, phù hợp
đối với học sinh lớp 1.
Muốn làm tốt việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường
trước hết giáo viên phải xác định rõ các kỹ năng cần giáo dục cho học sinh. Từ
đó lựa chọn được những kĩ năng phù hợp với lứa tuổi các em để giáo dục.
Như chúng ta đã biết kĩ năng sống cần thiết cho mọi người, mọi lứa tuổi
và phải được hình thành dần. Đối với mỗi lứa tuổi khác nhau cần hình thành
những kĩ năng tương ứng, thích ứng với từng giai đoạn. Chính vì vậy, để giáo
dục được kĩ năng sống cho học sinh, giáo viên phải lựa chọn, xác định rõ và
nắm vững những kĩ năng sống cần giáo dục cho trẻ. Theo cuốn “Cẩm nang giáo
4



chỉ, hành vi tại vị trí ngồi mà các em chọn để bắt đầu có điều chỉnh phù hợp.
- Tạo sự gần gũi và gắn kết giữa các học sinh với nhau bằng cách: sắp xếp
thời gian cho học sinh được giới thiệu về bản thân trước lớp, động viên khuyến
khích các em chia sẻ với nhau về những sở thích, ước mơ tương lai cũng như
mong muốn của các em. Không phải tất cả các học sinh đều có thể tự nhiên giới
thiệu được trước lớp, thế nên đầu tiên hãy cho những trẻ mạnh dạn, xung phong
thực hiện trước. Giáo viên động viên, khuyến khích các em, rồi lần lượt đến các
em khác. Như vậy các em sẽ thấy đây là một hoạt động rất tự nhiên, nhưng thực
tế đây chính là bài học đầu tiên về kĩ năng giao tiếp trước đám đông của trẻ lớp
1. Sau này các em sẽ tự nhiên hơn khi giao tiếp trước cô giáo, trước các bạn.
5


- Luôn để học sinh được nói lên ý kiến của mình, đặc biệt là với những trẻ
nhút nhát rụt rè. Đó có thể là những suy nghĩ hết sức ngây ngô thậm chí có phần
khó hiểu tuy nhiên lại là cơ hội để trẻ thể hiện bản thân và giáo viên có thể chỉ
bảo uốn nắn. Nhờ đó kỹ năng giao tiếp của trẻ sẽ được cải thiện đáng kể làm
nâng cao kỹ năng sống cho trẻ.
- Tạo sự gần gũi và gắn kết giữa học sinh và giáo viên chủ nhiệm bằng
cách: dành thời gian quan tâm, chuyện trò, tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, động
viên các em. Khuyến khích các em cùng chia sẻ những cảm nhận, những suy
nghĩ, những quan sát của mình với cô, với bạn một cách thoải mái, tự nhiên. Có
thể giờ ra chơi giáo viên cùng các em xem một quyển truyện tranh, hướng dẫn
các em chơi những trò chơi dân gian, giúp các em chải, buộc lại bím tóc… Đây
là hoạt động giúp giáo viên và học sinh hiểu nhau, đồng thời tạo một môi trường
học tập thân thiện - Nơi trường học thật sự trở thành ngôi nhà thứ hai của các
em, các thầy cô giáo là những người thân trong gia đình. Đây cũng là một điều
kiện rất quan trọng để phát triển kĩ năng giao tiếp của học sinh. Bởi học sinh
không thể mạnh dạn, tự tin trong một môi trường mà giáo viên luôn gò bó và áp
đặt.

cho các em đứng thành vòng tròn trước lớp, tự giới thiệu về tên và sở thích của
từng em và làm quen với các bạn xung quanh. Lúc đầu các em rất e dè, không tự
tin khi nói về mình nhưng tôi đã khuyến khích, động viên, giúp đỡ, lưu ý cách
xưng hô phù hợp, những điều cần chú ý trong khi giao tiếp, cộng thêm một môi
trường hoà đồng thân thiện thì các em đã thực hiện rất tốt. Nhiều em đã mạnh
dạn, tự tin đứng giới thiệu trước lớp.
Bên cạnh việc rèn kĩ năng giao tiếp, qua mỗi chủ đề luyện nói giáo viên
còn có thể lồng ghép giáo dục thêm một số kĩ năng sống khác liên quan cụ thể
đến chủ đề đó như: kĩ năng nói lời cảm ơn, xin lỗi (chủ đề “Nói lời xin lỗi” ); kĩ
năng tự phục vụ (chủ đề “Giúp đỡ cha mẹ”); kĩ năng sử dụng một số vật dụng
đơn giản: chổi, dao, kéo…(chủ đề: “Giúp đỡ cha mẹ”)…

Học sinh lớp 1A thực hành luyện nói chủ đề: “Bé tự giới thiệu”
Tóm lại, trong môn Tiếng Việt 1 nội dung luyện nói trong các tiết là một
phần không thể xem nhẹ. Giáo viên cần tổ chức bằng những hình thức phong
phú để phát huy tính tích cực của học sinh, qua đó rèn luyện học sinh kĩ năng
giao tiếp phù hợp với từng đối tượng, hoàn cảnh giao tiếp, tạo điều kiện cho các
em mạnh dạn, tự lập, tự khẳng định và phát huy mình hơn.
Bên cạnh môn Tiếng Việt, có lẽ Đạo đức là môn học gắn liền nhất với
việc giáo dục các kĩ năng sống cho học sinh lớp 1. Cụ thể, thông qua môn Đạo
7


đức giáo viên giáo dục, rèn cho học sinh kỹ năng giao tiếp ứng xử như: Biết
nhận lỗi và sửa lỗi; biết nói lời yêu cầu, đề nghị; lịch sự khi nhận và gọi điện
thoại; lịch sự khi đến nhà người khác; kỹ năng làm việc nhà; kĩ năng sắp xếp các
đồ dùng gọn gàng ngăn nắp; kĩ năng trung thực (trả lại của rơi), kĩ năng tôn
trọng, quan tâm đến bản thân và người khác (Giúp đỡ người khuyết tật); kỹ năng
giữ gìn vệ sinh cá nhân, giữ gìn vệ sinh môi trường (giữ trật tự, vệ sinh nơi công
cộng).

quen tốt cho bản thân mỗi em, các em tham gia một cách chủ động tích cực vào
quá trình học tập, tạo điều kiện cho các em chia sẻ những kinh nghiệm, ý kiến
hay để giải quyết một vấn đề nào đó. Các em làm việc tích cực, vui vẻ.Vì mỗi
em nói được tiếng nói, suy nghĩ của mình với bạn bè, với thầy cô một cách tự tin
mạnh dạn. Hiệu quả giáo dục kĩ năng sống không đo đếm được bằng những con
số chính xác nhưng được thể hiện bằng những biểu hiện cụ thể: luôn hoà đồng
8


với bạn bè; tự tin khi nói năng ... Việc sinh hoạt theo nhóm tạo môi trường làm
việc thân thiện, giúp các em cải thiện hành vi giao tiếp thông qua các hoạt động
trao đổi diễn ra thường xuyên. Các em trở nên thân thiện, từ đó giúp bầu không
khí học tập, lao động trở nên sôi nổi hơn. Tham gia sinh hoạt theo nhóm giúp
các em học sinh hưng phấn hơn trong học tập và tạo nên cách ứng xử hợp lý
trong mọi tình huống. Khi sinh hoạt nhóm, tôi luôn đưa ra nhiều tình huống tạo
sự phát triển tư duy cho các em. Đó cũng là cách tạo sự gần gũi giữa các em với
nhau.
Ngoài ra tôi chú ý rèn luyện sức khoẻ và ý thức bảo vệ sức khoẻ, kĩ năng
phòng chống tai nạn giao thông và các thương tích khác qua các môn học. Ai
cũng biết rằng sức khỏe là tài sản vô cùng quí báu của mỗi con người. Học tập
tốt, đạo đức tốt là những điều học sinh phải đạt được thì rèn luyện sức khỏe tốt
cho học sinh là điều phải được đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên có được một sức
khỏe tốt và bảo vệ được nó thì thật không dễ. Dù vậy không có nghĩa là không
làm được, nhiều khi sức khỏe của các em phụ thuộc vào những điều rất giản dị:
Đó chính là giáo dục một lối sống khoa học. Tôi rèn luyện sức khoẻ cho các em
qua các tiết: Ở môn Tự nhiên và xã hội: Các bài: “Vệ sinh thân thể; Hoạt động
và nghỉ ngơi; Ôn tập con người và sức khoẻ; Trời nắng, trời mưa...” giáo dục các
em hiểu rằng thân thể sạch sẽ giúp cho chúng ta khoẻ mạnh, biết những việc nên
làm và không nên làm để cơ thể luôn sạch sẽ, có ý thức tự giác làm vệ sinh cá
nhân hằng ngày, tự giác thực hiện nếp sống vệ sinh, khắc phục những hành vi có

3.4. Biện pháp 4: Rèn kĩ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động
ngoài giờ lên lớp.
Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những hoạt động mà
học sinh rất yêu thích vì nội dung phong phú, hình thức tổ chức đa dạng, linh
hoạt. Chính vì thế thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp để giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh là một trong những biện pháp rất hữu hiệu.
Nội dung các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp được tiến hành trong
các tiết sinh hoạt lớp (1 tiết/tuần), tiết Hoạt động ngoài giờ lên lớp (1 tiết/tuần)
và một số hoạt động do Đội tổ chức.
Thông thường, một tiết sinh hoạt lớp sẽ được tiến hành theo các bước sau:
- Giáo viên sơ kết các hoạt động trong tuần.
- Giáo viên nhận xét những ưu, khuyết điểm trong tuần.
- Động viên, khuyến khích những học sinh thực hiện tốt việc rèn luyện,
học tập; Nhắc nhở những tồn tại (nếu có).
- Phổ biến kế hoạch tuần tới.
Với quy trình trên học sinh sẽ cảm thấy rất nhàm chán, một số em còn
cảm thấy nặng nề (nếu bản thân trong tuần mắc lỗi). Đế khắc phục tình trạng đó
tôi đã đổi mới hình thức của tiết sinh hoạt bằng cách: đưa một số trò chơi vào
tiết này. Mục đích là biến giờ sinh hoạt lớp thành một buổi vui chơi với nhiều
trò chơi khác nhau mà nội dung được giáo viên chủ nhiệm chuẩn bị trước.
Các trò chơi này phải được lựa chọn và có chủ đích nhằm giáo dục kỹ năng
sống tương ứng cho học sinh. Có thể kể ra một số hoạt động, trò chơi được áp
dụng trong tiết sinh hoạt như:
* Trò chơi : Xếp hình.
Cách chơi: Trước buổi sinh hoạt, giáo viên chọn ra một số các hình khác
nhau, số hình này tương đương với 1/2 số học sinh. Cắt những hình này ra làm
đôi. Trong giờ sinh hoạt, phân phát một nửa của hình đó cho mỗi học sinh
một cách ngẫu nhiên. Cho các học sinh đi lại quanh phòng và ghép lại với người
có nửa hình còn lại phù hợp. Khi mà một học sinh đã tìm ra được người có nửa
hình còn lại ghép phù hợp với mình thì học sinh sẽ phỏng vấn nhanh người đó

lạ bao giờ cũng có sức hấp dẫn đối với học sinh, khiến các em say mê khám phá.
Qua đó các em có dịp bộc lộ hết khả năng của mình cũng như hình thành và rèn
luyện các kĩ năng sống cần thiết. Vì vậy trong mỗi tiết Hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp của từng tuần tôi luôn vận dụng những hình thức tổ chức phong phú,
đa dạng để kết hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh.
Để giúp học sinh được trải nghiệm, tôi tổ chức cho học sinh một số
chuyên đề phù hợp với lứa tuổi như:
*Chuyên đề giáo dục kĩ năng văn nghệ, vui chơi:
- Hát đơn ca, đọc thơ.
- Hát đồng ca.
- Trò chơi (dân gian và hiện đại)
- Chơi nhạc cụ.
- Đóng kịch.
*Chuyên đề giáo dục kĩ năng nghệ thuật bằng tay:
- Trang trí hộp quà
- Nặn tạo hình.
- Gấp các con vật
- Tô màu, trang trí tranh
- Làm bưu thiếp
*Chuyên đề giáo dục kĩ năng tự phục vụ:
- Sắp xếp góc học tập
- Tổ chức sinh nhật
- Gấp quần áo
- Vệ sinh thân thể
*Chuyên đề giáo dục nữ công gia chánh:
- Đan
- Thêu
- Nấu cơm
- Cắm hoa
- Bày đĩa hoa quả.

Chuẩn bị:
- Chuẩn bị cho HS một số tình huống đóng vai.
- Cây hoa để hái hoa dân chủ; đồ dùng phần thi năng khiếu và phần
thưởng. (Nếu thi vẽ tranh thì chuẩn bị giấy vẽ, màu, vị trí cho nhóm vẽ,.... Nếu
thi xếp mâm hoa quả thì cần chuẩn bị mâm, một số hoa quả, vị trí đặt mâm cho
nhóm thi thể hiện,...)
Nội dung chương trình:
* Hái hoa dân chủ:
- Mỗi đội có 3 - 4 đại diện bắt thăm trả lời, mỗi em 1 câu hỏi.
+ Tự giới thiệu về mình (họ và tên, lớp, sở thích,...)
+ Hái hoa, thực hiện theo nội dung yêu cầu.
Hệ thống câu hỏi:
- Câu 1: Thứ bảy, được nghỉ học, em ở nhà một mình, lỡ tay làm rơi, vỡ
bình hoa của mẹ. Khi mẹ về em sẽ nói như thế nào?
- Câu 2: Trong lớp, em ngồi bàn thứ 4, em nhìn lên bảng không được rõ
chữ lắm, em sẽ làm gì?
- Câu 3: Em lỡ tay làm rách sách của bạn, em sẽ làm gì?
- Câu 4: Cô giáo dặn về nhà sưu tầm côn trùng để làm đồ dùng học tập,
em ra ngoài ruộng bắt châu chấu, bắt dế; vậy mà em bị bố mắng bắt đi về nhà.
Khi đó em sẽ làm thế nào?
- Câu 5:Ăn cơm xong, mẹ nhắc em quét nhà trong khi em muốn xem
phim hoạt hình, em sẽ giải quyết thế nào?
- Câu 6: Em đang học bài, bạn đến rủ đi chơi, em sẽ xử lí như thế nào?
- Câu 7: Trong giờ học vẽ, bạn ngồi cạnh em quên mang hộp màu mà em
lại có, em sẽ làm gì?
- Câu 8: Chiều thứ bảy, nhà trường tổ chức trồng vườn thuốc nam mà bố
em lại hứa cho em đi chơi công viên, em sẽ làm gì?
- Câu 9: Trên đường đi học về, qua quán điện tử, Hoà rủ Quân vào xem,
Quân chần chừ chưa vào, Hoà bảo chỉ vào xem thôi như mình xem ti vi ở nhà
chứ mình có chơi đâu có nhiều trò hay lắm. Nếu em là Quân em sẽ làm gì?

*Tổng kết:
- Đại diện Ban cố vấn đánh giá, nhận xét chung.
- Tuyên dương, trao thưởng cho các đội và các nhân xuất sắc.
Như vậy bằng nhiều hình thức khác nhau, học sinh được trải nghiệm,
được rèn những kĩ năng sống cơ bản thông qua nhận thức, cách ứng xử với bạn
bè, người lớn…trong những tình huống cụ thể từ đó giúp các em linh hoạt xử lí
trong mọi trường hợp.
Một điều không thể thiếu để tạo sự hưng phấn, vui vẻ, phấn khởi, giúp các
em có ý thức cao trong việc rèn luyện các kĩ năng là tôi luôn chú ý động viên,
tuyên dương kịp thời khi các em có hành vi, hành động đẹp trong cuộc sống.
Bên cạnh đó các hoạt động ngoài giờ lên lớp được bám sát chủ điểm hoạt
động hàng tháng giúp cho việc giáo dục kĩ năng sống thông qua các hoạt động
này trở nên nhẹ nhàng và hiệu quả; đảm bảo tính chặt chẽ và hệ thống trong
công tác giáo dục toàn diện cho học sinh ở nhà trường. Do vậy, hàng tuần, hàng
tháng, giáo viên cần chủ động lên kế hoạch và kết hợp với Đội Thiếu niên và
nhà trường để tổ chức cách hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh sao cho
phù hợp với điều kiện của địa phương và nhà trường. Các hoạt động này cần
bám sát các chủ đề hàng tháng được thực hiện đồng tâm từ lớp 1 đến lớp 5 theo
văn bản hướng dẫn tạm thời của Vụ Giáo dục Tiểu học như sau :
Chủ đề tháng 9 : Mái trường thân yêu của em.
Chủ đề tháng 10 : Vòng tay bạn bè.
Chủ đề tháng 11 : Biết ơn thầy, cô giáo.
Chủ đề tháng 12 : Uống nước nhớ nguồn.
Chủ đề tháng 1 : Ngày Tết quê em.
Chủ đề tháng 2 : Em yêu tổ quốc Việt Nam.
Chủ đề tháng 3 : Yêu quý mẹ và cô giáo.
Chủ đề tháng 4 : Hòa bình và hữu nghị
Chủ đề tháng 5 : Bác Hồ kính yêu.
Các chủ đề này thường gắn với các ngày lễ lớn trong năm như: trong dịp
lễ khai giảng năm học mới, kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam, ngày thành lập

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một trong những hoạt động lôi
cuốn, tạo hứng thú cho học sinh. Vì vậy giáo viên cần đưa ra những hình thức
phong phú giúp các em rèn kĩ năng sống mà không gò bó, áp đặt.
Như vậy thông qua các hoạt động theo chủ đề, chủ điểm. Tạo điều kiện
cho các em tham gia các hoạt động trải nghiệm nhiều hơn. Từ đó các em được
rèn luyện các kỹ năng giao tiếp, xử lý tình huống, kỹ năng giải quyết vấn đề, và
16


cũng là sân chơi bổ ích để các em có cơ hội phát huy sở trường năng lực của
mình tốt hơn. Bên cạnh đó các em còn có nhiều những hiểu biết về ý nghĩa của
các ngày lễ lớn thông qua các chủ đề.
3.5. Biện pháp 5: Kết hợp giữa gia đình và nhà trường để giáo dục kĩ năng
sống cho học sinh.
Giáo dục kĩ năng sống không chỉ là trách nhiệm của nhà trường, mà còn
là trách nhiệm của gia đình và xã hội.
Vì sao để giáo dục giáo dục kỹ năng sống cho trẻ có hiệu quả giáo viên
cần phải phối hợp cùng với gia đình? Vai trò, trách nhiệm của bố mẹ, gia đình
trong việc giáo dục kỹ năng sống là không thể thay thế. Gia đình là môi trường
thường nhật mà con gắn bó suốt cả cuộc đời. Bố mẹ là người thân thiết, luôn
đồng hành cùng con trong mọi chặng đường đời và cũng là người hiểu con nhất.
Gia đình là nơi đầu tiên trong đời trẻ được trải nghiệm và hình thành kĩ năng
sống: Từ 0 đến 6 tuổi trẻ được hình thành các thao tác bằng tay với các đồ vật
như cầm thìa, cầm đũa, … khi trẻ học nói, bố mẹ đã dạy con chào hỏi, cảm ơn,
xin lỗi, học lễ nghĩa với người lớn… đó là những bước đầu tiên học kỹ năng
sống. Rồi tiếp đến là các kĩ năng tự phục vụ đơn giản. Khi con đi học, giáo dục
kỹ năng sống là sự tiếp nối và nâng cao và mở rộng hơn trong những giai đoạn
đầu đời cho con.
Tuy nhiên hiện nay có một thực trạng hết sức phổ biến đó là trẻ em trong
gia đình được nuông chiều, được bố mẹ, người lớn làm thay cho mọi việc. Vì

- Trong những buổi tổ chức chuyên đề giáo dục kĩ năng sống có thể phối
hợp với cha mẹ học sinh, mời phụ huynh cùng tham dự để phụ huynh có thêm
kinh nghiệm giáo dục.
- Giáo viên lập bảng theo dõi việc thực hành kĩ năng sống ở nhà của học
sinh, nhờ phụ huynh theo dõi, hàng tháng nộp lại để giáo viên đánh giá, xếp loại
cho từng em. Cũng từ kênh thông tin của phụ huynh, giáo viên sẽ điều chỉnh
hành vi của học sinh (nếu cần) để nâng cao hiệu quả giáo dục kĩ năng sống cho
các em.
Tóm lại, ông bà, cha mẹ nào cũng mong muốn con em mình không những
học tập tốt mà còn chăm ngoan. Và có thể nói bố mẹ là người thầy đầu tiên dạy
con kĩ năng sống, còn người thân trong gia đình là những tấm gương để con học
tập và hoàn thiện các kỹ năng này. Vì vậy giáo viên cần phối hợp tốt với gia
đình để nâng cao hiệu quả trong công tác giáo dục nói chung và giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh nói riêng. Để kĩ năng sống của học sinh không những
được hình thành, trải nghiệm ở lớp, ở trường mà còn được rèn luyện thực hành
thường xuyên tại gia đình, trong cuộc sống hằng ngày. Nhờ làm tốt công tác
phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường mà nhiều học sinh đã có kĩ năng sống
rất tốt.
3.6. Biện pháp 6: Thực hiện tốt công tác động viên khen thưởng đối với học
sinh.
Để động viên, khuyến khích học sinh thực hiện tốt việc rèn luyện kĩ năng
sống, ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm học tôi đưa ra kế hoạch rèn luyện kĩ
năng sống cho các em lớp tôi phụ trách.Trao đổi với Ban phân hội phụ huynh
cùng phối hợp và dành một khoản riêng để khen thưởng kịp thời, động viên các
em để tạo cho các em có một động cơ tốt trong việc duy trì thực hiện. Tôi theo
dõi hằng ngày, ghi vào sổ các em có biểu hiện tốt, trong tiết sinh hoạt cuối tuần
cho các em bình chọn những bạn thực hiện tốt sẽ được tuyên dương.
Mỗi tháng tôi tổng kết 1 lần (vào tiết sinh hoạt lớp tuần cuối tháng), kết
hợp với bảng nhận xét, theo dõi việc rèn luyện, thực hành kĩ năng sống tại nhà
mà phụ huynh đánh giá để khen thưởng bằng những phần quà nhỏ cho những

hiện tốt để phát huy tính tích cực của các em. Bên cạnh đó cũng cần nhắc nhở
nhẹ nhàng, giúp những em thực hiện chưa tốt điều chỉnh hành vi để các em tiến
bộ dần.
4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục,
với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.
Qua quá trình nghiên cứu và triển khai áp dụng các biện pháp rèn kỹ năng
sống cho học sinh lớp 1 ở Trường tiểu học Nga Lĩnh đã cho thấy kết quả rất tốt.
Đó là: đa số các em đều có ý thức tốt trong việc rèn luyện các kĩ năng đồng thời
các em cũng vận dụng tốt vào sinh hoạt hằng ngày. Trong giao tiếp các em đã
mạnh dạn, tự tin, biết vận dụng những lời nói thân thiện, lễ phép vào thực tế;
những lời chào, cảm ơn hay xin lỗi... đã trở thành thói quen, được các em sử
dụng đúng lúc, phù hợp. Các em có kĩ năng lao động tự phục vụ cho bản thân,
biết thương yêu bạn bè trong lớp, trong trường, biết giúp đỡ bạn cùng tiến, quan
tâm, chia sẻ với các bạn có hoàn cảnh khó khăn,…
Bên cạnh đó học sinh đã có thái độ và hành vi tích cực, có khả năng nhìn
nhận vấn đề, giải quyết tình huống theo hướng tích cực, biết thích nghi với từng
hoàn cảnh cụ thể; có tinh thần tự chủ, có cách suy nghĩ, thái độ và hành vi tích
cực; hình thành lối sống lành mạnh, có đạo đức, có văn hóa, giao tiếp hiệu quả
với mọi đối tượng. Các em đã tích cực tham gia hoạt động văn hóa, nghệ thuật,
hoạt động xã hội, hoạt động ngoại khóa, hoạt động tham quan, dã ngoại; các
hoạt động đoàn, đội, … Đây được xem là bước tiến quan trọng góp phần tạo
điều kiện cho việc hoàn thiện nhân cách các em ngay từ khi còn ngồi trên ghế
nhà trường.
Không những vậy, thông qua các biện pháp thực hiện như đã nêu trên còn
giúp các em có được kĩ năng cơ bản trong học tập, làm việc, vui chơi giải trí
như: Các kĩ năng nghe, đọc, nói, viết, quan sát, đưa ra ý kiến chia sẻ trong
nhóm; Kĩ năng giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh chung; Kĩ năng làm việc theo
nhóm; Các kĩ năng tư duy logic, sáng tạo. Trong giao tiếp các em biết chào hỏi
lễ phép trong nhà trường, ở nhà và ở nơi công cộng; Biết phân biệt hành vi đúng
- sai, phòng tránh tai nạn; Kĩ năng trình bày ý kiến, diễn đạt, thuyết trình trước

Chưa đạt
yêu cầu
SL
%
0
0

SL
20

%
66,8

23

77,4

5

16,6

2

6,6

0

0

20

10
16,6

0
0

0
0

20

66,7

5

16,6

5

16,6

0

0

22

73,4

3


0

III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết của
xã hội, các em không chỉ giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi luyện những kĩ
năng sống qua đó tạo cho các em một môi trường lành mạnh, an toàn, tích cực,
vui vẻ. Việc giáo dục kĩ năng sống ngay từ lớp nhỏ sẽ rút ngắn thời gian để trang
bị cho các em vốn kiến thức, kĩ năng, giá trị sống để làm hành trang bước vào
đời. Chính vì vậy, các thầy cô giáo tiểu học luôn giữ vai trò vô cùng quan trọng.
Vì thế theo tôi để làm tốt việc rèn kĩ năng sống cho học sinh, mỗi thầy cô giáo
cần phải:
- Xác định rõ tầm quan trọng của việc rèn luyện kĩ năng sống cho học
sinh.
- Nắm vững những đặc trưng về phương pháp và hình thức tổ chức dạy
các kĩ năng giao tiếp, ứng xử vào các môn học và các hoạt động khác.
- Tập trung vào việc đầu tư soạn giảng, lồng ghép kĩ năng sống vào các
môn học cũng như trong các hoạt động giáo dục.
- Luôn tạo mọi điều kiện để các em có thể bày tỏ, thể hiện mình, tham gia
tốt các buổi hoạt động ngoại khóa của trường, lớp.
- Điều quan trọng là mỗi thầy cô giáo phải rèn cho mình tác phong sinh
hoạt chuẩn mực, phải hết lòng thương yêu, gần gũi với học sinh.
Sống, học tập, lao động là những vấn đề thiết yếu mà tôi luôn cố gắng để
ươm mầm cho thế hệ trẻ. Bởi trẻ em là hạnh phúc của gia đình, tương lai của đất
nước, là lớp người kế tục sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, là nhân tố để
cây đời mãi mãi xanh tươi. Việc chăm sóc và giáo dục trẻ em, bồi dưỡng trẻ em
trở thành công dân tốt của đất nước là một công việc vô cùng quan trọng mà mỗi
giáo viên chúng tôi phải cùng có trách nhiệm.
2. Kiến nghị:

dục Việt Nam)
8. Tài liệu tập huấn Giáo dục kĩ năng sống - Bộ giáo dục và đào tạo

22


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ
CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN.
Họ tên tác giả: Hoàng Kim Hoa
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên - Trường Tiểu học Nga Lĩnh
TT
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.

Tên đề tài SKKN
Kinh nghiệm dạy tiết Tập
làm văn trả bài lớp 4.
Thiết kế một số trò chơi
góp phần đổi mới PPDH
trong giờ Tiếng Việt lớp 2

đánh giá
xếp loại

C

2001-2002

B

2006-2007

Phòng GD& ĐT
Nga Sơn

B

2007-2008

Phòng GD& ĐT
Nga Sơn

B

2008-2009

Phòng GD& ĐT
Nga Sơn

B


Phòng GD& ĐT
Nga Sơn

B

2014-2015

Cấp đánh giá
xếp loại
Sở GD&ĐT
Thanh Hóa
Phòng GD& ĐT
Nga Sơn

23


11.

Một số biện pháp giúp học Phòng GD& ĐT
sinh lớp 5 học tốt phân
Nga Sơn
môn Lịch sử.

B

2015-2016

24


Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Thực trạng của vấn đề nghiên cứu
Các biện pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
Biện pháp 1: Lựa chọn, xác định rõ các kĩ năng sống phù hợp
cần giáo dục cho học sinh lớp 1.
Biện pháp 2: Xây dựng mối quan hệ thân thiện, gần gũi giữa
giáo viên và học sinh, giữa các em học sinh với nhau.
Biện pháp 3: Tích hợp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
qua các môn học
Biện pháp 4: Rèn kĩ năng sống cho học sinh thông qua các
hoạt động ngoài giờ lên lớp theo chủ điểm của từng tháng.
Biện pháp 5: Kết hợp giữa gia đình và nhà trường để giáo dục
kĩ năng sống cho học sinh
Biện pháp 6: Thực hiện tốt công tác động viên khen thưởng
đối với học sinh.
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo
dục, với bản than, đồng nghiệp và nhà trường.
KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
Kết luận
Kiến nghị

Trang
1
1
2
2
2
2
2
3