MỤC LỤC
STT
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17

Nội dung
A- MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Đối tượng nghiên cứu
4. Phương pháp nghiên cứu
II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1.Cơ sở lý cở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm
2. Thực trạng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
lớp 5 hiện nay.
III CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC VÀ THỰC HIỆN

19
19

1


I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài.
Với xu hướng phát triển con người một cách toàn diện mà ngành giáo dục
đang từng bước đưa giáo dục kỹ năng sống vào trường học như một nhiệm vụ
chính trong dạy và học. Việc hình thành và phát triển của kĩ năng sống trở thành
một yêu cầu quan trọng trong sự phát triển nhân cách con người hiện đại. Là
thực hiện quan điểm hướng vào người học, một mặt để đáp ứng những thử thách
của cuộc sống của mỗi cá nhân. Thực tế cho thấy, nếu con người có kiến thức,
thái độ tích cực mới đảm bảo 50% sự thành công, 50% còn lại là những kĩ năng
trong cuộc sống mà ta thường gọi là kĩ năng sống. Vì thế giáo dục kĩ năng sống
cho học sinh là nhiệm vụ hết sức cần thiết của mỗi giáo viên trong nhà trường.
Nhằm giúp học sinh có hành vi thích ứng và tích cực, giúp các em có thể ứng xử
hiệu quả trước những nhu cầu và thách thức của cuộc sống hằng ngày. Đồng thời
giáo dục kĩ năng sống để các em có thêm cơ hội thành công hơn trong cuộc
sống.
Trong những năm giảng daỵ tôi thấy môn khoa học lớp 5 giúp học sinh tìm
hiểu các kiến thức khoa học đơn giản, về con người và sức khỏe, giới tính, tìm
hiểu về các giai đoạn phát triển của con người, tìm hiểu về các chất cấm, về cách
sử dụng thuốc, phòng tránh các bệnh về lây truyền, các bệnh xã hội, cách phòng
chống bị xâm hại, an toàn giao thông, tìm hiểu về sự sinh trưởng và phát triển
của cây cối, về các vật liệu xây dựng về chất đốt, năng lượng sạch... tìm hiểu về
sự sinh sản của động thực vật về môi trường…Tìm hiểu về hỗn hợp, dung dịch,
tìm hiểu sơ bộ về năng lượng, cách sử dụng năng lượng mặt trời, gió,nước, chất
đốt, điện, pin, cách tiết kiệm năng lượng…Tìm hiểu về sự sinh sản của thực vật,

Mục tiêu giáo dục kĩ năng sống là giáo dục cho các em cơ sở ban đầu cho
sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kỹ
năng cơ bản, góp phần hình thành nhân cách con người Việt Nam XHCN.
Kĩ năng sống có thể hình thành một cách tự nhiên, thông qua giáo dục và
rèn luyện của con người trong môn khoa học. Rèn luyện KNS cho HS là nhằm
giúp các em rèn luyện KN ứng xử thân thiện trong mọi tình huống, thói quen và
KN làm việc theo nhóm, KN hoạt động xã hội, Giáo dục cho học sinh thói quen
rèn luyện sức khỏe, ý thức tự bảo vệ bản thân, phòng ngừa tai nạn giao thông,
đuối nước và các tệ nạn xã hội. Đối với HS tiểu học việc hình thành các KN cơ
bản trong học tập và sinh hoạt là vô cùng quan trọng, ảnh hưởng đến quá trình
hình thành và phát triển nhân cách sau này.
3. Đối tượng nghiên cứu:
Học sinh lớp 5A trường tiểu học Nga Thanh.
4. Phương pháp nghiên cứu:
Điều tra, phân tích lấy tư liệu trong cuộc sống, đúc rút kinh nghiệm qua
giảng dạy hằng ngày, tìm hiểu thêm thông qua các môn học đạo đức và các mô
hình trong các hoạt động ngoài giờ.
- Phương pháp tham khảo, phân tích và tổng hợp các tài liệu liên quan.
- Phương pháp kiểm tra sư phạm.
- Phương pháp thực nghiệm.
- Phương pháp thống kê.
II - NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM.

Thực hiện quyết định của Bộ GD&ĐT, các Sở GD&ĐT trong cả nước đã
chỉ đạo các cơ sở giáo dục, các trường học tăng cường rèn luyện kỹ năng sống
cho học sinh, tăng cường nguồn lực trong và ngoài nhà trường cho giáo dục đạo
đức, hình thành các chuẩn đạo đức, chú ý giáo dục giá trị gia đình, văn hóa gia
đình bên cạnh giáo dục lòng yêu nước và truyền thống văn hóa dân tộc. Tập
trung rèn luyện cho học sinh ý thức kỷ luật, tác phong nhanh nhẹn, gọn gàng,

năng sống các em sẽ cảm nhận, thấu hiểu và trân trọng những giá trị căn bản của
cuộc sống.
2. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO häc Ở
LỚP 5 HIỆN NAY.
* Thực trạng
Qua những năm được nhà trường phân công giảng dạy lớp 5 và được dự
giờ, trao đổi học tập lẫn nhau, được dự thao giảng, thi giáo viên giỏi cấp trường,
cấp cụm. Tôi thấy còn bộc lộ những hạn chế,tồn tại sau:
a, Hạn chế của giáo viên:
- Một số giáo viên có dạy dạy kỹ năng sống cho học sinh, nhưng chưa
thường xuyên rèn luyện, vận dụng trong các trường hợp, tình huống cụ thể cho
học sinh.
- Có một số tiết học giáo viên có giáo dục kĩ năng sống cho các em nhưng
còn hình thức.
- Nhiều giáo viên còn lúng túng trong việc giáo dục cho các em các kĩ năng
giao tiếp, ứng xử thích hợp trong một số tình huống cụ thể, chưa giúp học sinh
biết xử lí những trường hợp có liên quan đến sức khỏe bản thân, nói đến giới
tính còn e ngại, khi dạy cho học sinh cách vệ sinh tuổi dạy thì còn xấu hổ….
4


- Một số giáo viên khác trong giờ học lại chú trọng đến việc tìm hiểu nội
dung bài nhưng không cho các em liên hệ với bản thân để hình thành và phát
triển các kĩ năng sống cho các em. Sau mỗi bài học các em có cách hiểu rất mơ
màng vì vậy giờ dạy chưa đạt được mục tiêu của tiết học.
b, Hạn chế của học sinh:
- Chưa được giáo dục, trang bị đầy đủ các kỹ năng chưa được luyện tập,
rèn luyện kỹ năng sống nên chưa tự tin, chưa linh hoạt trong cách ứng xử các
tình huống…
- Trình độ học sinh không đồng đều.

đề
SL % SL % SL %
SL
%
SL %
2017-2018 26
6
23
4 15,4 4 15,4
5
19,2 7 26,9
Với kết quả thu được như trên tôi thấy kỹ năng sống của học sinh lớp tôi
vào đầu năm học còn rất thấp, khi đi vào thực tế, nhiều em thiếu kỹ năng giao
tiếp, không có thói quen chào hỏi, không giám tự giới thiệu mình với người
khác, thậm chí có nhiều em còn không dám nói hoặc không biết nói lời xin lỗi
khi các em làm sai. Có nhiều em nói rất nhỏ nhiều khi không giám ngước mặt
nhìn lên khi nói, luôn luôn sợ hãi.
Chính vì vậy tôi đã suy nghĩ và đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát
huy tính tính tích cực tự giác, chủ động của học sinh nhằm cho các em tiếp cận
với yêu cầu cao của việc học tập đó là giúp các em được hình thành những kỹ
năng sống qua từng tiết học môn khoa học.
III. CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC VÀ THỰC HIỆN HIỆN gdkns
CHO HỌC SINH LỚP 5 QUA TIẾT khoa häc
Giải pháp 1. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh theo hướng tích
cực cá thể người học.
Để thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh theo hướng tích cực cá
thể người học phải có sự chuẩn bị tốt của giáo viên và học sinh theo các bước
như sau:
5


hiện tượng, sự vật đơn giản trong tự nhiên. Biết về sự sinh trưởng và phát triển
của cây cối, của động thực vật, côn trùng, thú..… từ đó biết ra quyết định phù
hợp giải quyết có hiệu quả. Tôi dạy theo hình thức cá thể hóa người học.
Hướng dẫn học sinh động não, phát huy tính độc lập, sáng tạo của học
sinh gắn với thực tiễn tôi giao nhiệm vụ cụ thể để định hướng rõ yêu cầu tự
nhận thức cho học sinh (đọc thầm câu hỏi nào, quan sát những hình ảnh nào, bao
nhiêu thời gian) Giới hạn thời gian để tăng khả năng động não. Cách thực hiện
biện pháp này là từng bước rút ngắn thời gian chiếm lĩnh kiến thức của học sinh
và tăng dần khả năng tự nhận thức.
Ví dụ1: Bài 7: “Phòng tránh các bệnh lây truyền do muỗi đốt”
Những kĩ năng cần giáo dục cho các em: Kĩ năng tự nhận thức, kĩ năng
giao tiếp hiệu quả.
Để biết được nguyên nhân và cách phòng một số bệnh lây truyền do muỗi
đốt. Tôi yêu cầu học sinh thực hiện các yêu cầu sau:
6


1- Tìm hiểu về một số bệnh lây truyền do muỗi đốt:
Bằng kiến thức của mình hãy kể tên một số bệnh lây truyền do muỗi đốt
- Cá nhân học sinh được tự động não trong thời gian 1 phút và trả lời
- GV tổ chức cho HS được tự nêu tên các bệnh bệnh lây truyền do muỗi đốt
theo hiểu biết và vốn sống của học sinh.
- Giáo viên chốt: Các bệnh như sốt rét, sốt xuất huyết, bệnh viêm não,…là
các bệnh lây truyền do muỗi đốt có thể gây ra chết người nếu không được chữa
kịp thời và đúng cách.
2- Tìm hiểu về nguyên nhân và cách phòng bệnh lây truyền do muỗi đốt:
- Để thực hiện được yêu cầu trên tổ chức cho học sinh học nhóm 2 để trả
lời câu hỏi:
- Quan sát tranh 2 đến tranh 8 nêu nguyên nhân gây ra các bệnh lây truyền
do muỗi đốt.

7


Dọn vệ sinh quanh phòng học và sân trường

8


Ngủ ttrong màn
Dưới sự hướng dẫn, gợi mở của giáo viên, các em đã tự nhận thức về bản
thân, thể hiện được tính chủ động, say mê tìm tòi, được thể hiện mình và lĩnh
hội tri thức. Giáo dục kỹ năng sống đã giúp các em có thêm vốn sống, kỹ năng
xử lý tình huống, vận dụng vào thực tế khá tốt từ đó ứng xử nhanh và giải quyết
vấn
đề kịp thời, hợp lý, biết xử lý công việc được giao một cách tốt nhất thể
hiện:
Ví dụ2: Bài 10: “Phòng tránh bị xâm hại tình dục”
Với bài học này tôi muốn giáo dục cho các em nắm được kỹ năng tự bảo
vệ bản thân mình. Vậy muốn nắm được cách phòng tránh thì mỗi học sinh đều
phải nắm được :
-Xâm hại tình dục là hành vi vi phạm quyền con người và là một tội ác mà
pháp luật quy định. Mọi người đều có quyền được toàn vẹn về thân thể. Điều
này có nghĩa là chúng ta có quyền quyết định khi nào và mức độ nào một ai đó
có thể đụng chạm đến thân thể mình.Các em cần nắm được:
+ Trẻ em có quyền cảm thấy an toàn và được bảo vệ khỏi xâm hại tình dục.
+ Trẻ em có quyền được giúp đỡ, hỗ trợ và bảo vệ khỏi xâm hại tình dục.
+ Trẻ em không có lỗi khi các em bị xâm hại tình dục.
- Các em cần biết rằng bất kỳ ai đó có ý định hay sự tiếp xúc nào về tình
dục đối với trẻ em đều là vi phạm pháp luật.
- Xâm hại tình dục tình dục là vi phạm pháp luật và các quyền con người,

Ví dụ 1: Bài 11: Phòng tránh tai nạn giao thông đường bộ
Đối với bài này cần chuẩn bị:
a,Giáo viên: Mẫu vật như sách giáo khoa, các biển báo giao thông, biển
hiệu đèn xanh đèn đỏ, tài liệu về luật giao thông, tranh ảnh về các loại xe lưu
thông trên đường bộ, tranh ảnh của các em học sinh khi qua đường mỗi khi tan
học, khi đến trường…
b,Học sinh: sách giáo khoa, các loại biển báo giao thông tự làm.
1.Tìm hiểu về các loại cơ giới phổ biến lưu thông đường bộ:
Tôi cho các em quan sát một số hình ảnh mà tôi đã chụp các lọai cơ giới
hiện đang lưu thông trên đường bộ để các em tự trả lời: Như xe máy, ô tô, xe
đạp, xe công nông, xe bò, xe ngựa, xích lô, ngoài ra còn có người đi bộ cũng
đang lưu thông trên đường bộ.
2. Tìm hiểu về nguyên nhân dẫn đến tai nạn giao thông đường bộ:
- Để thực hiện được yêu cầu trên tổ chức cho học sinh học nhóm đôi để trả
lời câu hỏi:
- Quan sát tranh 2 đến tranh 7 nêu nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông.
- Học sinh được tự quan sát, tự lực tìm tòi, để phát hiện ra kiến thức mới
sau đó trả lời trong nhóm rồi trả lời trước lớp.
- Từ việc HS hiểu biết được những nguyên nhân gây ra tai nạn giao thông.
- Từ những hình ảnh mà tôi chụp để đưa cho các em quan sát rồi rút ra kết
luận theo sự hiểu biết của mình từ đó mà rút ra được cách phòng tránh.
3. Cách phòng tránh tai nạn giao thông đường bộ.

10


Qua cách tìm hiểu từ tranh ảnh băng hình và thực tế trên cổng trường hằng
ngày các em nêu được cách phòng tránh tai nạn giao thông đường bộ như sau;
- Người tham gia giao thông cần tuân thủ đúng luật giao thông.
- Mọi người khi tham gia giao thông phải đội mũ bảo hiểm.

học sinh ở các lớp dưới mà đến học sinh lớp 5 khi được học tiết học mà cô giáo
dạy có trình chiếu hình ảnh trên màn hình lớn học sinh rất say mê, hứng thú học
bài và những tiết học ấy các em rất nhớ nội dung bài học bởi nó gắn với hình
ảnh. Nắm bắt được tâm lí của các em tôi đã vận dụng giáo dục kỹ năng sống
cho các em thông qua hoạt động quan sát tranh, ảnh. Để thực hiện tốt được hoạt
động này tôi đã thực hiện các bước như sau:
a, Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
- Chuẩn bị của giáo viên
Sưu tầm tranh ảnh gắn với nội dung bài học, soạn tranh, ảnh trên màn
chiếu.
b, Chẩn bị của học sinh.
Xem bài trước ở nhà, sưu tầm hình ảnh có nội dung gắn với nội dung bài
học.
Để rèn kỹ năng tự nhận thức và tìm kiếm thông tin và hiểu biết về tơ sợi.
Tôi đã giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua một số tranh ảnh trong bài
học như sau:

12


Cánh đồng cói

Rũ đay làm tơ sợi

Quay tơ tằm

13


Quan sát sản phẩm làm bằng tơ sợi

Chuẩn bị của giáo viên:
Tôi luôn phải nghiên cứu bài trước để tìm hiểu những nội dung bài, tham
khảo thêm tư liệu, kiến thức có liên quan đến nội dung bài học.
- Tìm hiểu nội dung, kiến thức trong bài học.
- Khai thác hình ảnh.
- Khai thác hệ thống câu hỏi.
14


- Khai thác những kỹ năng sống cần giáo dục cho học sinh có liên quan đến
nội dung bài học.
Chuẩn bị của học sinh:
Xem bài trước và tự quan sát tranh, ảnh, trả lời câu hỏi trong sách giáo
khoa.
b) Cách giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua tìm hiểu, khai thác
nội dung, kiến thức bài học:
Ví dụ1: Dạy bài 34:
Môi trường tự nhiên có vai trò gì đối với đời sống của con người
Những kỹ năng cần giáo dục cho học sinh là: Kỹ năng tìm kiếm và xử lí
thông tin về cách bảo vệ và khai thác tài nguyên hợp lý để bảo vệ môi trường,
môi trường có ảnh hưởng tốt đến đời sống của con người. Kỹ năng hiểu biết về
tác hại của sự khai thác bừa bài nguyên nhân của sự tàn phá môi trường sống
của con người.
Tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu nội dung bài học qua các hoạt động:
1- Tìm hiểu về môi trường cung cấp gì.
2- Tìm hiểu môi trường tiếp nhận gì.
3- Tác hại của việc khai thác bừa bãi,tàn phá môi trường.
Sau khi hướng dẫn học sinh tìm hiểu được nguyên nhân và tác hại của việc
tàn phá môi trường như nội dung bài học tôi giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
bằng các câu hỏi sau:

KN giao
tiếp và
hợp tác

KN tự
Số
học nhận thức
Năm học
sinh
SL %
SL
2017-2018 26
11
41,8 9

KN tư
duy bình
luận

%
SL
34,2 10

%
38

KN ra quyết
định & giải
quyết vấn
đề

&giải quyết
bình luận
thân
tác
vấn đề
%
SL %
SL %
SL
%
SL %
72,9 20 76,8 19 72,9 19
72,9 18 69,1

Kĩ năng
tự nhận
thức
SL
19

17


Qua kết quả trên cho thấy cứ kiên trì thực hiện cách làm của mình thì chất
lượng học tập cũng như kỹ năng sống của của học sinh đã được nâng lên rõ rệt
từ những học sinh lúng túng, rụt rè không tự tin ứng xử với bạn bè và thầy cô
bây giờ các em đã tự tin giao tiếp, nhận thức và ra quyết định phù hợp với một
số tình huống trong học tập cũng như trong cuộc sống.
Trên đây là một số kinh nghiệm mà tôi đã nghiên cứu và vận dụng trong
quá trình giảng dạy thực tế của lớp mình. Với sự nỗ lực, khả năng của bản thân

Phạm Thị xuân

18


19