1. MỞ ĐẦU
1.1. Lí do chọn đề tài
Tiểu học là bậc học nền tảng, bậc học đặt cơ sở ban đầu cho các bậc học
khác. Mục tiêu của giáo dục tiểu học là: “Hình thành cho học sinh những cơ sở
ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức trí tuệ, thể chất thẫm
mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học Trung học cơ sở” ( Điều 23
Luật GD).
Vậy, giáo dục thể chất nói chung và môn thể dục trong nhà trường tiểu học
nói riêng giữ một vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện. Thể dục là
một biện pháp tích cực, tác động nhiều tới sức khỏe học sinh, nhằm cung cấp
cho học sinh kiến thức, kỹ năng vận động cơ bản, làm cơ sở cho học sinh rèn
luyện thân thể, bồi dưỡng đạo đức và tác phong con người mới vì học sinh tiểu
học luôn có tính vui tươi, hồn nhiên, hiếu động. Đặc biệt là mặt tâm lý của các
em có nhiều thay đổi lớn, vì vậy trong môn Thể dục không nên theo khuynh
hướng thể dục đơn thuần, máy móc, gây cho các em sự mệt mỏi, căng thẳng,
nhàm chán, dẫn đến phản tác dụng rèn luyện mà phải kích thích, tác động đến
hoạt động toàn diện cả về mặt tâm sinh lý ở các em, tạo nên sự hứng thú, giúp
các em ham thích, tập luyện tốt hơn.
Ngoài ra, môn thể dục bậc tiểu học có nhiệm vụ trang bị cho học sinh một
số tri thức kĩ năng đơn giản cần thiết, nhằm rèn luyện tư thế cơ bản, làm giàu
vốn kỹ năng vận động để các em học tập sinh hoạt có hiệu quả. Trên cơ sở đó
góp phần bảo vệ và tăng cường sức khỏe cho học sinh, phát triển các tố chất thể
lực, tạo điều kiện cho các em phát triển bình thường theo quy luật tâm lý, lứa
tuổi, giới tính và góp phần rèn luyện cho học sinh nếp sống lành mạnh, vui tươi
có ý thức tổ chức kỷ luật và một số phẩm chất đạo đức khác, tạo tiền đề cho quá
trình hình thành nhân cách đúng cho học sinh.
Mặt khác, trong thực tế môn học thể dục có nhiều đối tượng học sinh khác
nhau, có em có sức khỏe tốt, có em sức khỏe yếu, có em tật bẩm sinh.v.v. Vậy
phải làm thế nào với những em không phải đứng nhìn các bạn tập luyện mà
thèm muốn, buồn tủi. Phải như thế nào? Phải dùng biện pháp nào? Một câu hỏi
đang đặt ra. Vậy trên nền tảng giáo dục thể chất đặt ra, với những phương pháp

thể dục trong trường tiểu học thực sự thu hút được học sinh chú ý, tích cực tập
luyện và tập luyện có hiệu quả phù hợp với các em là một vấn đề đòi hỏi cần
phải có sự đầu tư nghiên cứu. Mà giáo dục thể chất trong nhà trường là một bộ
phận quan trọng trong sự nghiệp thể dục thể thao nói chung. Nó thúc đẩy sự phát
triển hài hoà của cơ thể đang trưởng thành, phát triển các tố chất thể lực và năng
lực hoạt động cơ bản nâng cao sức đề kháng của cơ thể, nâng cao khả năng làm
việc của trí óc và thể lực.

2


Giáo dục đào tạo môn thể dục lấy mục tiêu sức khoẻ là quan trọng nhất
xong mới đến kiến thức. Vì vậy phương pháp đổi mới đã phát huy được các tố
chất, thể lực đào tạo con người phát triển toàn diện trong thời kỳ Công Nghiệp
Hoá - Hiện Đại Hoá đất nước.
Đất nước đang phát triển do đó nhu cầu của con người cũng phát triển theo,
cùng với việc đổi mới nội dung chương trình, thì việc đổi mới phương pháp dạy
học có một vị trí hết sức quan trọng, và rất cần thiết và cũng là việc làm thiết
thực góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục.
- Môn thể dục trong trường tiểu học trang bị cho các em tri thức kỷ năng,
kỷ xảo vận động cần thiết cho các hoạt động khác nhau trong cuộc sống. Từ đó
rèn luyện cho các em nếp sống văn minh, lành mạnh, phát triển trí tuệ thẩm mĩ,
trên cơ sở chương trình thể dục tiểu học đã đề ra. Mục tiêu quan trọng nhất đó là
cũng cố sức khoẻ phát triển thể lực cho học sinh.
2.2. Thực trạng dạy học môn thể dục ở trường Tiểu học Điền Lư – Bá
Thước.
- Chương trình môn thể dục lớp 5 ở trường tiểu học Điền Lư – Bá Thước:
Thực hiện nghiêm túc phân phối chương trình môn thể dục của bộ Giáo dục và
Đào tạo dạy học đủ 2 tiết trên tuần và 35 tuần trên 1 năm học. Thực hiện nghiêm
túc nội dung chương trình theo quy định.


5A1

2

5A2

H

C

SL

TL

SL

TL

SL

TL

30

5

16,7
%



2.3. Các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục môn thể dục ở trường
tiểu học Điền Lư – Bá Thước:
Trong môn thể dục để có những tiết học đạt kết quả cao, tạo cho các em
niềm say mê hứng thú trong học tập, nắm vững nội dung bài học không cần phải
ghi lý thuyết, mà thực hiện bài tập một cách chính xác, hoàn hảo, không có dấu
hiệu mệt mỏi, chán nản, đảm bảo chất lượng môn học. Muốn đạt được yêu cầu
trên tôi có những biện pháp sau.
2.3.1. Rèn luyện sức khoẻ cho học sinh:
Ngay từ đầu năm học nhà trường đã có kế hoạch kết hợp với trạm y tế xã,
kiểm tra sức khoẻ cho học sinh. Đặc biệt chú ý đến chiều cao, cân nặng, sự phát
triển tâm sinh lí của các em.
Mỗi giờ học tôi thường xuyên rèn luyện sức khoẻ cho học sinh, với các bài
tập vừa sức đến từng đối tượng học sinh, và kiểm tra theo tiêu chuẩn rèn luyện
thân thể phù hợp với trình độ lứa tuổi của các em, đồng thời theo dõi giúp đỡ
những học sinh cá biệt trong lớp, để kịp thời điều chỉnh kế hoạch phương pháp
lên lớp của mình.

4


2.3.2. Điều chỉnh thời lượng vận động phù hợp với đối tượng học sinh
lớp 5 :
Môn thể dục chủ yếu là tập luyện, thực hành các bài tập về: Đội hình đội
ngũ – Bài tập rèn luyện tư thế kĩ năng vận động cơ bản – Bài thể dục phát triển
chung – Môn thể thao tự chọn – Trò chơi vận động, các động tác kỉ thuật đó đã
tác động lên cơ thể một lượng vận động. Nhằm phát triển sức khoẻ thể lực. Vì
vậy trong giảng dạy tôi đã chú ý đến lượng vận động của học sinh, trong quá
trình tập luyện, nếu học sinh tập luyện ít quá tác dụng sẽ hạn chế, nếu vận động
nhiều quá sẽ có hại cho sức khoẻ của các em. Chính vì vậy trong quá trình tập

thành kết quả thực tế. Vì vậy mỗi giờ dạy phải làm cho học sinh nắm vững kỉ
thuật, kĩ năng trong tập luyện. Muốn đạt được toàn diện tôi thực hiện các biện
pháp sau.
- Do đặc điểm của học sinh tiểu học tính hiếu động, ít tập trung, ít chú ý
nhất là khi lên lớp ngoài trời hay bị các yếu tố bên ngoài làm ảnh hưởng. Do vậy
trong phần mở đầu, tôi luôn sử dụng một số trò chơi thường được các em yêu
thích. Từ đó tạo cho các em sự tập trung, hứng thú trong học tập. Trong tiết học
thể dục không nhất thiết phải tuân theo qui định khuôn mẫu, mà phải luôn luôn
thay đổi thêm một số tình tiết mới để gây hứng thú cho học sinh. Như thông qua
một số trò chơi, thi đua khen thưởng, tăng dần độ khó đối với những học sinh có
năng khiếu tập luyện tốt.
- Đổi mới môn học thể dục là tăng cường hoạt động học tập của học sinh,
nên tổ chức dạy học theo hướng sáng tạo chính là trọng tâm của việc đổi mới, để
đưa học sinh trở thành chủ thể nhận thức, chủ động tìm tòi, chủ động tích cực,
chiếm lĩnh tri thức mới. Tôi đã tổ chức các hoạt động dẫn dắt học sinh để giúp
các em chiếm lĩnh kiến thức mới theo hướng tích cực hoá.
- Khi tổ chức dạy học tôi đã giao việc cho các tổ nhóm hoạt động, để tạo ra
động cơ thúc đẩy các em tập luyện, bài tập đưa ra phải bảo đảm tính vừa sức,
làm sao để tất cả học sinh có thể thực hiện được kỉ thuật động tác một cách cơ
bản và tự giác tập luyện tích cực.
2.3.4. Tập luyện chính khoá kết hợp với ngoại khoá của học sinh:
Tôi thường xuyên hướng dẫn các em tổ chức tập luyện vui chơi ngoài giờ
lên lớp thông qua hình thức tổ chức các câu lạc bộ học sinh. Tạo sân chơi bổ ích
cho các em, làm cho các em yêu thích môn học.
2.3.5. Nghiên cứu tài liệu, thiết kế bài dạy:
Mỗi bài học tôi đã nắm vững những đặc điểm, yêu cầu, nội dung bài dạy
như yêu cầu về kỉ thuật động tác, độ khó, khối lượng vận động, thứ tự trước sau
của động tác, mối liên hệ giữa các động tác. Định lượng vận động cho từng nội
dung và cả giờ học, cách tổ chức cho học sinh tập luyện sao cho phù hợp.
2.3.6. Sử dụng đồ dùng dạy học:

+ Đảm bảo an toàn trong tập luyện.
- Ở phần đội hình đội ngũ:
Nội dung đội hình đội ngũ ở lớp 5 chỉ là ôn tập để hoàn thiện các bài tập,
động tác đội hình đôi ngũ đã học ở các lớp dưới. Vì vậy sau khi nhắc lại một số
7


đặc điểm cơ bản của bài tập, tôi cho các em xem tranh ảnh và tập mẫu, sau đó
cho các em tập luyện theo tổ, để rèn luyện cho học sinh tính tổ chức kỉ luật. Từ
đó các em ứng dụng vào các hoạt động tập thể của lớp, của trường, nhằm rèn
luyện kĩ năng cơ bản về đội hình đội ngũ, khi thực hiện bài tập này tôi cho các
em tập đồng loạt theo khẩu lệnh, giọng hô chính xác, rõ ràng có “Động lệnh và
dự lệnh” những học sinh thực hiện đúng, làm tốt cho đứng trước đội hình tập
luyện để các bạn khác tập theo.
- Khi dạy bài thể dục phát triển chung :
+ Học động tác vươn thở :
Nhịp 1: Chân trái bước lên một bước, trọng tâm dồn vào chân trái, chân
phải kiễng gót, đồng thời hai tay đưa sang ngang lên cao, lòng bàn tay hướng
vào nhau, căng ngực, ngẩng đầu và hít vào.
Nhịp 2: Hai tay đưa vòng qua trước, xuống dưới và bắt chéo phía trước
bụng ( tay phải ngoài), hóp ngực, cúi đầu thở ra.
Nhịp 3: Như nhịp 1.
Nhịp 4: Về TTCB.
Nhịp 5, 6, 7, 8 như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi bên. Với động tác này tôi
thường cho học sinh tập hít thở trước, sau đó cho tập kết hợp cả tay và chân, khi
thực hiện các em thực hiện chưa đúng yêu cầu của động tác như không vươn
căng thân ở nhịp 1, không hóp ngực ở nhịp 2. Tôi đã sửa cho các em nhịp 1,
ngửa mặt , thẳng tay, căng ngực mở vai, trọng tâm dồn vào chân trước. Nhịp 2
cúi đầu thở ra, 2 vai hơi đưa ra trước.
+ Động tác tay :

Nhịp 2: Quay thân 90 độ sang trái, hai chân giữ nguyên, đồng thời hai tay
dang ngang bàn tay ngửa.
Nhịp 3: Như nhịp 1.
Nhịp 4 : Về TTCB.
Nhịp 5, 6, 7, 8, như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi bên.
Ở động tác này tôi cho các em tập chậm, để tôi quan sát uốn nắn và sửa sai
cho các em khi quay.
+ Động tác toàn thân.
Nhịp 1: Bước chân trái sang ngang một bước rộng hơn vai, đồng thời gập
thân sâu, bàn tay phải chạm mũi chân trái, thẳng chân, tay trái giơ thẳng lên cao,
mặt hướng sang trái.
9


Nhịp 2: Nâng thân thành đứng thẳng, hai tay chống hông (ngón cái ở phía
sau), căng ngực mắt nhìn về phía trước.
Nhịp 3: Gập thân căng ngực thẳng đầu.
Nhịp 4: Về TTCB.
Nhịp 5, 6, 7, 8 như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi bên.
Đa số các em thực hiện ở nhịp 3 không căng ngực khi gập thân. Tôi cho các
em tập từng cử động riêng lẻ, sau đó mới tập kết hợp toàn bộ động tác.
+ Động tác thăng bằng :
Nhịp 1: Chân trái duỗi thẳng từ từ đưa ra sau lên cao, đồng thời đưa hai tay
sang ngang, bàn tay sấp, căng ngực, mặt hướng ra trước.
Nhịp 2: Thăng bằng sấp trên chân phải, hai tay dang ngang, bàn tay sấp,
căng ngực, mắt nhìn thẳng.
Nhịp 3: Về như nhịp 1.
Nhịp 4: Về TTCB.
Nhịp 5, 6, 7, 8 như nhịp 1, 2, 3, 4 nhưng đổi bên.
Động tác này tương đối khó, khi các em đưa chân ra sau thấp và co gối

Nhịp 8: Về TTCB.

Hình ảnh: Học sinh tập bài thể dục phát triển chung
- Khi dạy bài thể dục phát triển chung, tôi nêu đúng tên động tác, làm mẫu
hoàn chỉnh 1 – 2 lần, phân tích ngắn gọn, làm mẫu chậm từng nhịp và cho học

11


sinh thực hiện theo, khi thực hiện tôi lưu ý cho học sinh những điểm khó của
động tác, sau đó cho các em thực hiện động tác.
Ở động tác vươn thở, tay tôi làm mẫu hoàn chỉnh động tác tập theo phương
pháp soi gương để học sinh thực hiện theo. Sau đó tập theo tổ nhóm dưới hình
thức thi đua , để học sinh tích cực tập luyện và thực hiện tốt bài tập của mình đạt
kết quả cao nhất.
- Khi cán sự điều khiển tôi uốn nắn nhịp hô nhanh hay chậm cho cán sự,
sau đó để cho cán sự chủ động điều khiển, còn tôi giúp đỡ sửa sai cho học sinh.
- Để các em tập đều và đẹp ở động tác nào tôi cũng nhắc các em hướng
quay của mặt. Điều đó còn giúp các em quan sát và sửa được một số chi tiết của
động tác.
- Khi chia nhóm tập luyện tôi đã phân chia thời gian, cho các em để chuyển
động tác cho kịp.
- Tập dưới hình thức thi đua (đúng và đẹp).
- Bốc thăm theo phiếu.
- Điểm số kiến các bạn trong nhóm của mình, để thực hiện bài tập.
* Với những hình thức như vậy giờ học rất nhẹ nhàng, nhưng lại sinh động
hấp dẫn, các em hăng say tập luyện.
- Bài tập rèn luyện tư thế cơ bản: Gồm các bài tập :
- Tung và bắt bóng một tay, hai tay.
- Tung bắt bóng theo nhóm 2 – 3 người.

- Phần trò chơi :
- Chuẩn bị sân chơi và phương tiện.
13


- Tổ chức, sắp xếp đội hình chơi.
- Giới thiệu trò chơi và giải thích cách chơi.
Ví dụ : Trò chơi chạy tiếp sức. Tôi đã nêu tên trò chơi, giải thích ngắn gọn,
rõ ràng, dễ hiểu, cách chơi và yêu cầu về tổ chức, kỉ luật khi chơi.

Hình ảnh: Học sinh chơi trò chơi
- Điều khiển cuộc chơi. Phát lệnh (ra lệnh) để bắt đầu cuộc chơi, theo dõi
và nắm vững các hoạt động của cá nhân học sinh hoặc tập thể khi tham gia chơi.
Điều chỉnh lượng vận động của trò chơi, giảm hoặc tăng thời gian chơi, thay đổi
phạm vi hoạt động của trò chơi, thay đổi số lượng người chơi, nghỉ giải lao, thay
đổi yêu cầu hoặc cách chơi…
- Đánh giá kết quả của cuộc chơi, tôi đã thống kê về ưu khuyết điểm của
từng đội, về thời gian đội nào hoàn thành trước, nhiều hay ít người phạm quy,
sau đó đánh giá phân thắng thua thật công bằng để học sinh phấn khởi , hào
hứng khi tham gia vào các trò chơi.
- Môn thể thao tự chọn:
- Đá cầu.
- Tâng cầu bằng mu bàn chân.
- Phát cầu bằng mu bàn chân.

14


Hình ảnh : Học sinh tập phát cầu
Ví dụ: Khi dạy kỉ thuật động tác phát cầu bằng mu bàn chân. Tôi nêu tên

Kết quả cụ thể như sau :
TT

Lớp TSHS

Năm học
2018-2019

T

H

C

SL

TL

SL

TL

SL

TL

1

5A
1

0

0

( Giữa học kỳ 2)

16


Với kết quả trên khẳng định việc dạy theo hướng tích cực hoá hoạt động
của học sinh là việc làm cần thiết, để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học
môn thể dục ở trường tiểu học.
* So với phương pháp cũ :
- Ở phương pháp cũ giáo viên giảng giải, hướng dẫn học sinh nhiều.
- Học sinh tập luyện được ít hơn.
- Có nhiều bài kiến thức còn nặng về nội dung nên hạn chế việc tập luyện
của học sinh.
Đổi mới phương pháp đã đem lại kết quả cao giúp học sinh tập luyện tích
cực, tự giác, có ý thức tổ chức, kỉ luật cao trong giờ học, có tinh thần đồng đội,
giờ học luôn sôi nổi, nhẹ nhàng sinh động, phát huy được năng lực sở trường
của từng cá nhân.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học và tổ chức các hoạt động
học tập theo hướng đổi mới. Tôi đã rút ra bài học sau :
- Dành nhiều thời gian cho học sinh tập luyện, hoạt động vui chơi.
- Như chúng ta đã biết thể dục thể thao là một lĩnh vực khoa học, mà tập
luyện thể dục thể thao đã đem lại cho con người sức khoẻ. Cho nên việc giáo dục
thể chất trong nhà trường là rất quan trọng, qua quá trình giảng dạy các khối lớp
và dự giờ đồng nghiệp, tham khảo tài liệu, sinh hoạt cụm, học chuyên đề cùng

XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG

Lê Quang Tám

Bá Thước, ngày 15 tháng 3 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến kinh
nghiệm của mình viết, không sao chép nội
dung của người khác.
NGƯỜI VIẾT

Vũ Văn Sự

18