SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO HOẰNG HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

CHỈ ĐẠO GIÁO VIÊN GIÚP HỌC SINH LỚP 4 THỰC
HIỆN TỐT CÁC PHÉP TÍNH CỘNG, TRỪ, NHÂN, CHIA
SỐ TỰ NHIÊN
Người thực hiện: Lê Thị Ngọc Lan
Chức vụ: Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường TH Hoằng Đồng
SKKN thuộc môn: Toán

THANH HÓA NĂM 2017

MỤC LỤC
STT
1 MỤC LỤC

NỘI DUNG

TRANG
2
1


2
3
4
5

2.3.2. Tổ chức lớp học
2.3.3. Tổ chức hoạt động Câu lạc bộ
2.3.4. Sử dụng linh hoạt nhiều hình thức và phương pháp
dạy học.
2.3.5. Nắm chắc đối tượng cần bồi dưỡng, kèm cặp hướng
dẫn
2.3.6. Kết quả
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị
Tài liệu tham khảo
Danh mục các sáng kiến kinh nghiệm đã được xếp loại
Phụ lục

3
3
4
4
4
5
5
5
6
6
6
7
8
9
9
11

viên trong quá trình dạy học.
Trong những năm qua có không ít thầy cô giáo nỗ lực giảng dạy và luôn
tìm kiếm những biện pháp hữu hiệu nhằm giúp học sinh có kĩ năng thực hiện 4
phép tính cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên. Mặc dù học sinh được quan tâm đúng
mức nhưng vẫn còn nhiều học sinh chưa biết cách tính và chưa thành thạo trong
việc làm tính, điều đó cho thấy việc hướng dẫn học sinh tính toán và hướng dẫn
cách làm toán đạt hiệu quả chưa cao.
Qua dự giờ thăm lớp nhiều năm đối với các khối lớp, đặc biệt đối với học
sinh khối 4 trường Tiểu học Hoằng Đồng mà tôi đang công tác, có nhiều em tiếp
thu tốt nhưng cũng có một số em chưa hoàn thành về kiến thức kỹ năng môn
Toán. Nhiều em tỏ ra không yêu thích khi học Toán, việc truyền đạt kiến thức
cho các em trong những tiết Toán đã trở nên khó khăn. Đứng trước thực trạng
nêu trên một vấn đề đặt ra là phải làm thế nào để học sinh yêu thích học Toán?
Làm thế nào để chất lượng dạy học môn Toán ở khối 4 được nâng lên? Làm
thế nào để các em tích cực học tập tốt môn Toán và nâng cao được chất lượng
kiến thức kỹ năng để nhiều học sinh hoàn thành và hoàn thành tốt môn Toán, hạn
chế tối đa học sinh chưa hoàn thành?
Qua việc tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến học sinh chưa học tốt môn Toán từ
đó bản thân tôi có những kinh nghiệm thích hợp nhằm nâng cao chất lượng học
toán của học sinh trong nhà trường nói chung và trong khối 4 nói riêng. Tôi đã
3


nghiên cứu và xin chia sẻ “Kinh nghiệm chỉ đạo giáo viên giúp học sinh lớp 4
thực hiện tốt các phép tính cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên”.
1.2. Mục đích nghiên cứu:
Vấn đề tôi nghiên cứu mong muốn mang lại cho học sinh khối 4 có được
giờ học Toán nhẹ nhàng mà đạt chất lượng cao, nhiều học sinh hoàn thành và
hoàn thành tốt yêu cầu của môn Toán, hạn chế tối đa học sinh chưa hoàn thành.
1.3. Đối tượng nghiên cứu :

- Căn cứ vào các công văn hướng dẫn nhiệm vụ năm học của Sở GD&ĐT
Thanh Hóa, Phòng GD&ĐT Hoằng Hóa.
- Theo chuẩn kiến thức kỹ năng lớp 4: “Học xong môn Toán 4 nói chung
nhất là học xong số tự nhiên và 4 phép tính với số tự nhiên, học sinh phải đạt
được các yêu cầu cơ bản sau:
- Nhận biết được dãy số tự nhiên. Biết đọc, viết so sánh và sắp xếp thứ tự
các số tự nhiên. Biết sắp xếp một nhóm các số tự nhiên theo thứ tự từ bé đến lớn
hoặc ngược lại.
- Biết cộng, trừ các số tự nhiên có nhiều chữ số.
- Biết thực hiện phép nhân số tự nhiên với số tự nhiên có đến ba chữ số
(Tích không quá sáu chữ số).
- Biết thực hiện phép chia số tự nhiên.
- Biết tìm một thành phần chưa biết của phép tính khi biết kết quả tính và
thành phần còn lại.
- Biết tính giá trị biểu thức có đến ba dấu phép tính.
- Biết vận dụng tính chất giao hoán, kết hợp của phép cộng và phép nhân,
tính chất nhân một tổng với một số để tính giá trị biểu thức bằng cách thuận tiện
nhất”. ( Theo tài liệu Chuẩn kiến thức kỹ năng)
Trong quá trình giảng dạy trên lớp, làm thế nào để học sinh nắm được khái
niệm về số tự nhiên, vì số tự nhiên là một loại số không mới với hình thức ghi
tiện lợi của nó, học sinh nắm vững và thực hiện tương đối thành thạo các phép
tính đối với số tự nhiên và dùng chúng để biểu diễn số là điều không mấy dễ
dàng.
- Giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp dạy trên lớp, tiếp xúc thường
xuyên với các em, giúp các em nắm được kiến thức cần thiết và cũng là người
chịu trách nhiệm về kết quả học tập của các em. Vì thế, tôi đã chỉ đạo giáo viên
chủ nhiệm lớp ngay từ đầu năm phải tìm hiểu kĩ, nắm vững từng đối tượng học
sinh của lớp mình để có biện pháp dẫn dắt, giúp đỡ đối với từng em cụ thể. Dựa
trên cơ sở hiểu biết sẵn của các em, giáo viên đưa ra các tình huống thúc đẩy
từng em học tập và trao dồi kiến thức, tạo điều kiện cho các em thực hành luyện

75%

Chưa hoàn thành
SL
Tỉ lệ
11
19,7%

2.2.2. Thực trạng về biện pháp rèn học sinh thực hiện đúng 4 phép
tính cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên trong những năm qua:
* Thuận lợi:
Phần lớn học sinh đã biết đọc và viết được số tự nhiên, có biểu tượng
chính xác về khái niệm số tự nhiên, bước đầu nắm được hàng, lớp của một số tự
nhiên. Học sinh nắm được lý thuyết và cách vận dụng lý thuyết vào bài tập thực
hành; biết được cách thực hiện phép tính cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên.
* Khó khăn:
- Học sinh chưa nắm chắc cách thực hiện phép tính. Thường là những em
không tập trung, uể oải và ít khi làm bài tập đầy đủ.
- Thuộc lý thuyết nhưng không biết áp dụng vào thực hành.
- Tính toán sai, nhầm lẫn.
- Còn một bộ phận học sinh tính toán chậm, tính sai và ngán ngẩm khi gặp
những bài toán liên quan đến phép chia số tự nhiên.
- Còn một bộ phận học sinh trong lớp chưa thuộc bảng cửu chương hoặc
thuộc máy móc theo kiểu nhớ bảng nhân không nhớ bảng chia, thuộc cả bảng
nhưng khi áp dụng phép chia cụ thể thì không ước lượng được thương.
* Nguyên nhân:
- Do học sinh chưa có ý thức tự học, chưa biết cách tự học.
- Do thiếu cẩn thận trong tính toán.
- Do không thuộc bảng cộng, trừ, nhân, chia ở các lớp dưới (lớp 1 - 3 ).
- Do có sự nhầm lẫn giữa bài cũ với bài mới, bài này với bài khác.

- Bước đầu biết sử dụng tính chất giao hoán, tính chất kết hợp của phép
nhân và tính chất nhân một tổng với một số trong thực hành tính.
Ví dụ: Tính bằng cách thuận tiện nhất:
a) 37 x 25 x 4;
b) 215 x86 + 215 x 14.
- Biết nhân nhẩm với 10, 100, 1000, nhân nhẩm số có hai chữ số với 11.
Ví dụ: 256 x 10; 25 x11; 96 x11.
* Phép chia các số tự nhiên.
- Biết đặt tính và thực hiện phép chia số có nhiều chữ số cho số không
quá ba chữ số (thương có không quá ba chữ số).
Ví dụ: Đặt tính rồi tính: 13498 : 32;
28512 : 216.
- Biết chia nhẩm cho 10, 100, 1000.
Ví dụ: 200200 : 100
- Bước đầu biết vận dụng dấu hiệu chia hết cho 2;3;5;9 trong một số tình
huống đơn giản.
Hiểu rõ tầm quan trọng đó, tôi luôn nỗ lực chỉ đạo giáo viên giảng dạy với
mong muốn các em thành thạo trong tính toán, giúp các em có niềm tin khi đến
lớp học tập nói chung và học môn Toán nói riêng.
7


Kế thừa những biện pháp mà trong những năm trước đây (khi còn là giáo
viên đứng lớp) tôi đã sử dụng để rèn cho các em về kiến thức và kĩ năng của
môn Toán. Bên cạnh đó, qua thực tế giảng dạy ngững năm gần đây, để định
hướng đúng cho giáo viên trong quá trình rèn cho học sinh tính nhanh, cẩn thận
mà chính xác, tôi đã tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến việc các em làm toán chưa
đạt kết quả như mong muốn. Bản thân tôi đã nêu một số nguyên nhân và biện
pháp khắc phục như sau:
2.3.2. Tổ chức lớp học

thích tính chủ động, là nơi chắp cánh cho những tài năng trong tương lai.
8


Sau đó cho học sinh và phụ huynh đăng ký các câu lạc bộ yêu thích. Hầu
như 100 % học sinh và phụ huynh đăng ký tham gia câu lạc bộ: “Em yêu Toán
học”.
Trong mỗi tiết học, trò chơi toán học thường được đưa vào cuối tiết học
nhằm củng cố kiến thức và luyện tập kĩ năng cho học sinh. Học sinh sử dụng thẻ
trắc nghiệm (hoặc bảng con) giúp giáo viên kiểm tra nhanh những em còn hạn
chế,... Khi được tham gia trò chơi, các em sẽ hứng thú và tích cực trong học tập,
giờ học sẽ trở nên sinh động và đạt kết quả cao. Trò chơi còn giúp các em rèn
luyện kĩ năng tính toán chính xác, tư duy linh hoạt và tác phong nhanh nhẹn.
Ngoài ra tôi chỉ đạo giáo viên cho các em tham gia giao lưu chung 1-2 tiết/ tuần
vào buổi học câu lạc bộ Toán.
Về phía nhà trường, tôi chỉ đạo Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn
cùng giáo viên thiết lập ngân hàng đề. Mỗi năm tổ chức giao lưu Câu lạc bộ 3
lần/ khối. Khi tổ chức giao lưu, Ban chủ nhiệm câu lạc bộ thường căn cứ vào nội
dung kiến thức bài dạy, trình độ học sinh của lớp và điều kiện hiện có để tổ chức.
Giao lưu Câu lạc bộ: “Trí tuệ tuổi thơ” gồm các kiến thức, lĩnh vực chung như
Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh, Tự nhiên xã hội, Kỹ năng sống,... được thể hiện
như một trò chơi, một hình thức kiểm tra kiến thức, kỹ năng làm bài nhanh nhạy.
Khác với hình thức: “rung chuông vàng”, tất cả học sinh đều được tham gia giao
lưu tất cả các câu hỏi (trong đó có 6-7 câu môn Toán). Em nào đạt số điểm cao
nhất sẽ đạt giải Nhất. Nếu nhiều em đạt điểm cao Nhất thì sẽ có câu hỏi phụ. Sau
mỗi lần giao lưu có công bố giải: Nhất, Nhì, Ba, Khuyến khích, phần thưởng cho
tất cả học sinh tham gia. Các em rất thích hình thức tổ chức giao lưu câu lạc bộ
như thế này. Các em không cảm thấy nhàm chán, đơn điệu vì nếu không hiểu
biết ở lĩnh vực này thì lại được thử sức ở lĩnh vực khác. (Phụ lục 1- Kết quả
giao lưu Câu lạc bộ” “Trí tuệ tuổi thơ” khối 4).

mất kiến thức căn bản thì các em rất khó tiếp tục thành công trong công việc học
toán. Để rèn luyện cho học sinh làm tốt bốn phép tính cơ bản đầu tiên cần rèn
cho học sinh kĩ năng tính nhẩm. Để giải được bất kì dạng toán nào đạt kết quả thì
các em phải có kĩ năng thực hiện bốn phép tính cơ bản. Do đó cần dành nhiều
thời gian cho việc rèn kĩ năng thực hiện bốn phép tính cơ bản (cộng, trừ, nhân,
chia số tự nhiên). Ban giám hiệu cũng lên kế hoạch 2-3 buổi/ tuần kèm cặp cho
các em chưa hoàn thành môn Toán, Tiếng Việt ở các khối. Bản thân tôi (Hiệu
trưởng) phụ trách môn Toán, phó hiệu trưởng phụ trách môn Tiếng Việt. Sau mỗi
tuần chúng tôi tổng hợp chung kết quả, nắm bắt các đối tượng học sinh chưa
hoàn thành. Vì vậy khi Đoàn thanh tra đột xuất của Phòng GD&ĐT về kiểm tra
chất lượng học sinh, tên học sinh, lớp, môn chưa hoàn thành trùng khớp với kết
quả của Đoàn kiểm tra.
Giáo dục học sinh tính cẩn thận. Việc rèn tính cẩn thận trong tính toán là
rất cần thiết. Để khắc phục những sai lầm này đòi hỏi giáo viên ngay từ lớp 1
trong khi dạy phải hết sức tỉ mỉ, hướng dẫn cho học sinh cách đặt tính, đặt
dấu bằng, đến quy trình tính phải cẩn thận thì mới tập được cho các em kĩ năng
tính toán thành thạo, chính xác. Những chi tiết dù rất nhỏ nhưng nếu giáo viên
chú ý sửa sai thường xuyên, uốn nắn kịp thời thì dần dần trở thành thói quen, tạo
ý thức tốt cho các em tính toán. Khi tính toán phải thực hiện phép tính từ phải
sang trái, nhắc nhở nhiều lần sẽ giúp học sinh hình thành khả năng tính toán.
Giáo viên có thể luyện cho học sinh bằng nhiều cách: lúc đầu đặt tính cho học
sinh tính, sau đó cho phép tính rồi học sinh tự đặt tính và tính, cuối cùng cho các
em nhiều phép tính đã đặt có kết quả nhưng trong đó có bài đúng, bài sai, yêu
cầu học sinh điền đúng sai vào ô trống sau mỗi phép tính. Sau đó học sinh chỉ ra
nguyên nhân sai và tìm cách sửa lại cho đúng (đối với mỗi phép tính sai).
10


Trong lúc học sinh làm bài giáo viên quan sát và nhắc nhở, giúp đỡ những
em còn lúng túng, những em thường hay làm bài sai. Kiểm tra lại bài trước khi

Dạy học phép chia số tự nhiên:
Ta có thể chia ra tuần tự các trường hợp sau:
- Chia một số cho số có một , hai, ba chữ số .
- Chia một số cho 10, 100, 1000…
- Thương có chữ số 0.
Khi thực hiện phép chia nên cho học sinh thử lại bằng phép nhân, vừa có ý
nghĩa kiểm tra, vừa có ý nghĩa phép chia là phép tính ngược của phép tính nhân.
11


2.3.6. Kết quả:
Trong quá trình thực hiện đã có sự chuyển biến rõ rệt chất lượng học tập
của các em được nâng lên. Từ những học sinh chưa hoàn thành đã phấn đấu lên
hoàn thành, nhiều em đã phấn đấu lên hoàn thành tốt.
Cuối kỳ 2 năm học 2016 - 2017, thực hiện thông tư 22/2016 BGD&ĐT bổ
sung thông tư 30/ BGD&ĐT quy định đề kiểm tra chất lượng ở 4 mức độ. Bài
kiểm tra ở mức độ 4 nhằm rèn kỹ năng thực hiện 4 phép tính, kỹ năng tư duy cao
nhưng có 35/56 em = 62,5% học sinh hoàn thành tốt bài tập này.
Tỉ lệ học sinh chưa hoàn thành giảm xuống, thể hiện qua các kỳ kiểm tra
chất lượng với tổng số 56 học sinh lớp 4:
Thời điểm
khảo sát
Giữa HK I
Cuối HK I
Giữa HK2
Cuối năm

Hoàn thành tốt
SL
Tỉ lệ

0

3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận - Bài học kinh nghiệm:
Nhận thức được tầm quan trọng của Toán học, bản thân là nhà quản lý, tôi
luôn nỗ lực trong công tác chỉ đạo, giảng dạy, từng bước giúp học sinh có kiến
thức vững chắc hơn về môn Toán nói chung và từng bài học nói riêng. Chính vì
vậy việc giúp học sinh lớp 4 trường Tiểu học Hoằng Đồng học tốt môn Toán
(phần thực hiện 4 phép tính cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên) là cả một quá trình
thực hiện lâu dài, đòi hỏi người giáo viên phải có tinh thần trách nhiệm cao.
Người giáo viên phải tìm ra những biện pháp thích hợp để có thể tác động đến
từng đối tượng học sinh để các em phát huy năng lực của bản thân. Qua đó, các
em sẽ tự hình thành cách học tập khoa học và một thái độ học tập đúng đắn. Từ
những kinh nghiệm đúc kết nhiều năm sẽ giúp cho giáo viên và học sinh có được
một giờ dạy và học Toán trở nên nhẹ nhàng, hứng thú. Các em sẽ không còn tâm
lí căng thẳng, gò bó khi giải một bài tập toán. Việc học toán sẽ là niềm vui để
động viên các em học tốt các môn học khác. Để góp phần giúp học sinh học tốt 4
phép tính cộng, trừ, nhân, chia số tự nhiên giáo viên cần:
- Chuẩn bị kĩ bài dạy, xác định đúng trọng tâm bài.
- Trong từng tiết học cần khắc sâu kiến thức bài giảng giúp mỗi học sinh
đều hiểu và làm bài tập được ngay tại lớp.
- Đặc biệt chú trọng đến đối tượng học sinh chưa hoàn thành kiến thức kỹ
năng.
12


- Đối với cộng, trừ số tự nhiên giáo viên cần nhấn mạnh cách đặt tính
(các số ở cùng hàng đặt thẳng cột với nhau)
- Phép nhân số tự nhiên giáo viên cần cho học sinh nắm vững cách thực
hiện phép tính và cách đặt các tích riêng.

Người viết

Lê Thị Ngọc Lan

13


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Thực hành phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học (Giáo trình dùng trong các
trường Đại học Đào tạo và Giáo viên Tiểu học.(Phó Giáo sư Tiến sĩ Đào TamChủ biên) - Nhà xuất bản Giáo dục.
2. Phương pháp dạy học các môn học ở lớp 4 tập I – Nhà xuất bản Giáo dục.
3. Sách giáo viên - Sách giáo khoa - Toán 4 (Đỗ Đình Hoan - Chủ biên) - Nhà
xuất bản Giáo dục.
4. Đổi mới dạy học môn toán lớp 4 - Nhà xuất bản Giáo dục. (Tác giả Hoàng
Mai Lê - Nguyễn Đình Khuê).
5. Chuẩn kiến thức kỹ năng ở tiểu học Lớp 4 - Nhà xuất bản Giáo dục năm 2014.
5. Tài liệu về hoạt động của Câu lạc bộ.
6. Công văn số 1751/SGD&ĐT-GDTH ngày 05/09/2016 của Sở GD&ĐT Thanh
Hóa, công văn số 268/GD&ĐT-TH ngày 15/09/2016 của Phòng GD&ĐT Hoằng
Hóa về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2016 - 2017 cấp Tiểu học.

14


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Lê Thị Ngọc Lan
Chức vụ và đơn vị công tác: Hiệu trưởng - Trường TH Hoằng Đồng, huyện


Kết quả
đánh giá
xếp loại
(A, B,
hoặc C)
A
C

Phòng GD&ĐT

A

Phòng GD&ĐT

A

Cấp đánh giá
xếp loại
(Phòng, Sở,
Tỉnh...)

Phòng GD&ĐT

sinh lớp 4,5.
Một số biện pháp giúp học sinh lớp Phòng GD&ĐT
5 mở rộng vốn từ.
Một số biện pháp nâng cao chất
lượng học sinh giỏi trong nhà
Phòng GD&ĐT

15


thông tư 59.
12
13

Kinh nghiệm quản lý chỉ đạo nâng
cao chất lượng giáo dục năng lực,
phẩm chất cho học sinh Tiểu học.
“Một số biện pháp rèn luyện kỹ
năng thực hành các phép tính về
phân số cho học sinh lớp 5”.

Sở GD&ĐT
Phòng GD&ĐT

C
A

2014-2015

A
Phòng GD&ĐT

2015-2016

16