MỤC LỤC
TT
1
1.1
1.2
1.3
1.4
1.5
2
2.1
2.2
2.3
2.4
3
3.1

Nội dung
Mở đầu
Lý do chọn đề tài
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Những điểm mới của sáng kiến
Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
Các biện pháp tổ chức thực hiện
Hiệu quả đạt được của sáng kiến
Kết luận và kiến nghị
Kết luận


cùng độ tuổi của các em. Khi đã biết đọc, biết viết, các em vẫn thích nghe cô kể
chuyện. Mỗi câu chuyện là một tình huống hấp dẫn, đều có sức thu hút mạnh mẽ sự
chú ý của các em. Do đó, môn Kể chuyện có trong chương trình Tiểu học nói
chung, trong chương trình lớp 1 nói riêng trước tiên là để thoả mãn nhu cầu nghe
kể chuyện và bước đầu tập kể chuyện của các em. Bên cạnh đó, kể chuyện còn là
phương tiện giáo dục rất cơ bản, quan trọng và có hiệu quả. Qua mỗi bài kể chuyện
đều là sự tích hợp kiến thức của các phân môn trong Tiếng Việt và vốn hiểu biết đó
đều được vận dụng một cách hợp lý, sáng tạo, đặc biệt rèn kỹ năng nghe - nói rất
nhiều. Kể chuyện giúp các em diễn đạt vấn đề một cách trôi chảy, lưu loát, biết biến
câu chuyện mà mình được nghe thành văn bản của mình để kể lại. Hơn thế nữa còn
giáo dục các em biết phân biệt rõ ràng giữa yêu và ghét, thích hay không thích, biết
sống có lý tưởng và vươn tới cái đẹp, hành động vì cái đẹp.
Nhiệm vụ của môn Kể chuyện ở trường Tiểu học là: Bồi dưỡng tâm hồn trẻ,
góp phần hình thành cảm xúc và thẩm mỹ lành mạnh, làm giàu thêm vốn sống và
vốn hiểu biết của trẻ, phát triển tư duy và nâng cao trình độ Tiếng Việt cho các em.
Mặt khác, môn kể chuyện còn có nhiệm vụ hình thành và rèn luyện cho học
sinh những kĩ năng cơ bản nghe và nói.
Nghe trong hội thoại. Nghe kết hợp đọc và hình thành đoạn của câu chuyện.
Nói trong giao tiếp. Biết chào hỏi, cảm ơn, xin lỗi,… Đây là nền tảng rèn kỹ
năng nghe, kỹ năng kể, kỹ năng giao tiếp cho học sinh trong quá trình học tập và
rèn luyện.
Vậy với mục tiêu giáo dục, vị trí, vai trò và nhiệm vụ của môn kể chuyện như
vậy. Làm thế nào để nâng cao chất lượng giờ dạy? Đặc biệt là làm thế nào để học
sinh được nghe (để nắm bắt văn bản) và tập kể lại (một cách hấp dẫn câu chuyện
thật hồn nhiên). Liệu có một giải pháp hữu hiệu nào để các giờ kể chuyện luôn hấp
dẫn và gây hứng thú lôi cuốn các em không? Đó là điều mà tôi và đồng nghiệp rất
trăn trở trong nhiều năm qua. Ngoài ra còn tạo tiền đề cho các em lớp 1 bước vào
lớp 2 học tiếp chương trình trường học mới VNEN đạt kết quả tốt. Chính vì vậy tôi
mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp rèn kỹ năng nghe và tập Kể chuyện cho
học sinh lớp 1 nhằm nâng cao chất lượng dạy học”.

nghe kể và kỹ năng nói còn kém, mặc dù sau mỗi bài Tập đọc các em được rèn kỹ
năng nói. Song vẫn có một số ít học sinh biết kể lại cả chuyện một cách trôi chảy
và hấp dẫn, biết nhập vai nhân vật trong chuyện để kể lại. Qua đó ta thấy rằng, cái
hay của chương trình thay sách là nó bổ trợ một phần lớn cho phân môn kể chuyện.
Nhưng thực ra giúp các em nắm văn bản và mạnh dạn diễn đạt lại nội dung văn
bản. Nếu như có sự đầu tư hơn về việc rèn kỹ năng kể chuyện của giáo viên và tập
luyện cho học sinh, chắc chắn rằng các em sẽ có kỹ năng nghe - kể tốt hơn.
Về Phụ huynh học sinh: Phụ huynh quan tâm đặc biệt đến việc học hành của
con em, chăm sóc sức khỏe cho HS tốt các em tham gia học tập chuyên cần.
2. Khó khăn:
Do đặc điểm tâm sinh lí của các em mới rời trường Mầm non và bước
chân vào lớp 1. Tất cả mọi nề nếp, giờ giấc học tập đều xa lạ chưa đi vào nề nếp, kỉ
luật nhất định. Các em khá rụt rè chưa quen với cách học cũng như chưa mạnh dạn
bày tỏ ý kiến, khi phát biểu các em nói không rõ ràng, nói trống không. Nhiều em
nói chuyện theo thói quen và sở thích, nói tự do, rất dễ nhớ nhưng lại mau quên nên
việc ghi nhớ nội dung bài học còn máy móc, ngay cả khả năng lắng nghe của các
em cũng hạn chế nhiều.
Mặt khác, vốn từ ngữ Tiếng Việt của các em còn hạn chế, trình độ nhận thức
không đồng đều nên các em chưa phân biệt được sự khác nhau trong cách phát âm
mà chỉ tiếp nhận một cách chung chung, khả năng chú ý của các em không ổn định.
Kinh nghiệm sống của trẻ còn nghèo nàn, dẫn đến tình trạng trẻ dùng từ không
chính xác, câu lủng củng, phát âm do ảnh hưởng ngôn ngữ của người lớn xung
quanh, nói tiếng địa phương, nói ngọng.
Như chúng ta đã biết, hiện nay cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển
mạnh mẽ như vũ bảo, mạng lưới Internet phủ sóng khắp mọi miền đất nước nên các

4


em cần gì thì ngay lập tức sẽ được đáp ứng ngay nhu cầu của các em. Ngoài giờ

Một số gia đình do phải mưu sinh với cuộc sống để con ở với ông bà đi làm
ăn xa nên sự giúp đỡ, chia sẻ việc học ở nhà với con còn gặp nhiều khó khăn, tất cả
phó mặc cho Thầy cô giáo.
TIẾN HÀNH KHẢO SÁT
Tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng của học sinh từ đó lấy căn cứ để làm cơ
sở kiểm chứng sau này. Ngay từ đầu năm học tôi cho học sinh lớp 1D lần lượt lên
kể trước lớp theo câu hỏi gợi ý của cô như sau:
? Em tên là gì?
? Năm nay em mấy tuổi?
? Nhà em ở đâu?
? Bố mẹ em làm nghề gì?
5


? Em thích ăn nhất là món gì?
? Em có thích đi học không? Vì sao?
Sau khi kiểm tra tôi thu được kết quả sau:
Tổng
HS
35 em

Tốt
(Kể chuyện hay, hấp dẫn mức bình thường)

Đạt yêu cầu
(Biết kể đúng nội
dung truyện)

Chưa đạt yêu cầu
(Chưa biết kể)

nay, ngày mai, thì các em dùng chưa chính xác.
c. Đặc điểm ngữ pháp:
Câu dùng đã chính xác và dài hơn. Ví dụ: Câu phức đẳng lập: “Tích chu đi
chơi, tích chu không lấy nước cho bà”. Câu ghép chính phụ: “Cháu thích chơi lắp
ráp ở nhà thôi”, hoặc là “ Cháu xây được nhà đẹp thì bạn Huyền lại gỡ ra rồi”……..
Học sinh ít sử dụng câu cụt hơn, tuy nhiên trong một số trường hợp dùng từ
trong câu vẫn chưa thật chính xác:Ví dụ: Mẹ ơi, con muốn cái dép kia ( Phụ huynh

6


cháu Nguyễn Mai Đồng Tâm kể lại) phụ huynh đã sửa cho con nói là: “ Mẹ ơi, con
muốn có đôi dép kia”.
Các em có khả năng kể lại chuyện và kể chuyện có trình tự lô gic. Thế
nhưng qua tìm hiểu quá trình phát triển ngôn ngữ, tôi so sánh lớp tôi với lớp khác
thì đa phần các em vẫn chưa có khả năng kể chuyện mạch lạc có trình tự lô gic.
Biện pháp 2. Cơ sở lý thuyết cần chuẩn bị cho tiết kể chuyện
Rèn kỹ năng nghe truyện (để rèn kỹ năng nghe và hiểu - trọng tâm là việc
dạy của giáo viên). Nên giáo viên cần chuẩn bị tốt những việc sau:
a. Chuẩn bị cho tiết dạy:
Giáo viên cần nghiên cứu và nắm vững nội dung truyện (đọc kỹ văn bản cho
thật hiểu và nhớ truyện).
Phải có tranh minh hoạ cho truyện (tranh sách giáo khoa - có thể phóng to).
Lựa chọn địa điểm dạy (ngoài trời hay trên lớp, tuỳ theo nội dung truyện).
Dặn học sinh xem tranh và đọc câu hỏi dưới tranh phỏng đoán nội dung
truyện (xem ở bài).
Coi trọng phần luyện ở phân môn Tập đọc (đặc biệt là các tiết Tập đọc trong
Tập đọc trong tuần).
b. Giáo viên kể chuyện:
Nên kể chuyện (không nên đọc lại văn bản) để tăng sức hấp dẫn khi nghe

chuyện qua trò chơi, đóng tiểu phẩm, dựng hoạt cảnh, kể chuyện tiếp sức.
Ví dụ: "Kể chuyện tiếp sức" theo đoạn, kể chuyện phân vai, dựng hoạt cảnh.
Ở mỗi tiết học cần thay đổi hình thức để tạo sự hấp dẫn.
Hướng dẫn học sinh tập kể từng đoạn truyện (truyện ngắn).
Khi tập kể chuyện, quan trọng nhất là phải dạy học sinh cốt truyện (không bỏ
qua tình tiết, chi tiết cơ bản).
Vì vậy, ta phải bám sát tranh minh hoạ và những câu hỏi gợi ý, có thể giáo
viên ghi vắn tắt cốt truyện với tình tiết cơ bản nhất vì lúc này học sinh đã biết đọc.
Khuyến khích để học sinh thích kể chuyện, kể tự nhiên, trong sáng.
Nắm từng nhân vật để nhập vai nhân vật về giọng kể, cử chỉ, điệu bộ (giọng
kể một cách hồn nhiên, sáng tạo, không máy móc, dập khuôn từng chữ đã nghe).
Luyện kể từng tranh (đoạn) liên kết một cách tự nhiên ta cần phải rèn cho
học sinh biết kể chuyện, nắm cốt truyện, nhập vai nhân vật mạnh dạn sẽ kể lại một
cách hấp dẫn.
d. Chuẩn bị và sử dụng đồ dùng trực quan để gây hứng thú cho học sinh kể
lại chuyện.
Chúng ta đã biết nhận thức của trẻ nhỏ luôn gắn liền với tranh, ảnh, vật thật.
Chính vì vậy trong quá trình dạy cho trẻ làm quen với một câu chuyện nào đó, giáo
viên nào cũng nghĩ là phải sử dụng đồ dùng trực quan để hỗ trợ giọng đọc, giọng kể
của mình. Song, việc sử dụng đồ dùng trực quan như thế nào cho hiệu quả mới là
vấn đề đáng được quan tâm. Cần phải thấy rằng, đồ dùng trực quan không chỉ hỗ
trợ cho giọng đọc, giọng kể của cô mà nó còn giúp học sinh kể lại truyện một cách
dễ dàng hơn. Tôi đã suy nghĩ để có nhiều loại đồ dùng khác nhau giúp các em có
thể kể lại được một đoạn, cả câu truyện với yêu cầu đồ dùng trực quan phải đảm
bảo đơn giản, đẹp, hấp dẫn và dễ sử dụng. Qua đây tôi thấy học sinh rất thích thú
khi sử dụng, các em có điểm tựa để kể lại chuyện và tích cực hoạt động hơn trong
giờ học.
Biện pháp 3. Rèn kỹ năng nghe và tập kể lại chuyện cho học sinh lớp 1 trong
giờ kể chuyện.
Từ các bước dạy của quá trình dạy học, tôi xin đề xuất quy trình riêng dựa

+ Kể từng đoạn (dựa vào tranh) theo yêu cầu của giáo viên (cá nhân - nhóm).
+ Kể cả câu chuyện.
+ Kể theo lời nhân vật.
+ Kể phân vai toàn truyện theo nhân vật.
* Bước 5: Hoạt động kiểm tra, đánh giá
- Cho học sinh nhận xét cách kể của cô, của bạn, của mình.
- Rút kinh nghiệm, có thể điều chỉnh cách kể.
- Kể chuyện nhiều lần ở nhà, chuẩn bị bài kể chuyện sau.
* Chú ý: Căn cứ khả năng tư duy của học sinh, có thể cho học sinh đặt tên mới cho
câu chuyện.
b. Thiết kế bài dạy theo quy trình (Thiết kế tóm tắt nội dung chính của tiết dạy).
Tên truyện: Rùa và Thỏ
A. MỤC TIÊU.

Học sinh nhớ và kể lại được một đoạn câu chuyện dựa theo tranh và gợi ý
dưới tranh. Sau đó kể phân vai được toàn bộ câu chuyện. Bước đầu biết đổi giọng
để phân biệt lời của Rùa, của Thỏ và lời của người dẫn chuyện.
Hiểu lời khuyên của câu chuyện: Chớ chủ quan, kiêu ngạo. Chậm như Rùa
nhưng kiên trì và nhẫn nại ắt thành công.
B. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC.
9


Tranh minh hoạ sách giáo khoa phóng to.
Mặt nạ Rùa và Thỏ.
C. QUY TRÌNH DẠY HỌC
* Bước 1: Hoạt động cá nhân (Chuẩn bị trước khi đến lớp kể cả cô và trò).
Xem trước nội dung truyện (giáo viên - chú ý giọng kể).
Học sinh xem tranh và câu hỏi dưới tranh: Phỏng đoán nội dung từng tranh
và nội dung truyện.

giọng, lúc từ từ, lúc dồn dập, lúc hối hả, lúc to, lúc nhỏ rồi những chỗ ngắt nghỉ
giọng. Tuy nhiên không phải ở truyện nào giọng sói cũng quát nạt, hung hăng mà
có những câu chuyện giọng sói nhẹ nhàng, ngon ngọt, ví dụ như truyện “Cô bé
quàng khăn đỏ” để đánh lừa cô bé, chó sói nói rất nhẹ nhàng biểu lộ tình thân ái với
cô bé. Đoạn chó sói đóng giả bà nói chuyện cùng cô bé, tôi đã cố gắng thể hiện
đúng ngữ điệu, cường độ giọng khác nhau. Càng về sau nhịp độ càng nhanh, cường
độ giọng càng lớn thể hiện mối nguy hiểm đang đến gần. Còn giọng cô bé ngược
lại, càng về sau giọng cô bé càng nhỏ, chậm thể hiện sự ngập ngừng lo sợ, nghi
ngờ.
Tôi nghĩ rằng bên cạnh giọng kể tốt khi kể chuyện, giáo viên cần thể hiện cả
về nét mặt, cử chỉ điệu bộ. Cử chỉ điệu bộ giúp cho cô đỡ khô cứng trong khi kể
chuyện, tăng khả năng diễn cảm. Tuy nhiên, không nên sử dụng quá nhiều cử chỉ
điệu bộ, chính sự lạm dụng đó sẽ làm trẻ mải chú ý xem cô làm mà quên nghe cô
kể. Cứ như vậy, với mỗi câu chuyện tôi đều tự nghiên cứu kỹ nội dung để xác định
giọng kể sao cho thật phù hợp. Thậm chí có những câu chuyện khó, tôi phải tập kể
đi kể lại nhiều lần, có khi tập kể vào băng bật đi bật lại, nghe để tự sửa, hoặc kể cho
đồng nghiệp nghe để góp ý, tập kể trước gương để sửa nét mặt. Cứ như vậy, tôi tự
rèn luyện nghệ thuật đọc, kể diễn cảm. Tôi cảm thấy tự tin, thoải mái hơn khi kể
chuyện cho các em nghe.
Mặt khác, để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cũng như phương
pháp dạy học phân môn kể chuyện cũng như các môn học khác. Bản thân luôn tự
học hỏi, dự giờ đồng nghiệp, học tập và rèn luyện trên đài, báo, ti vi, mạng Internet
để ngày càng vững vàng hơn trong công tác giảng dạy của mình.
Biện pháp 5. Tạo môi trường học tập thân thiện, tích cực.
- Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp các đồ dùng học tập,
để tạo môi trường học tốt và thoải mái nhất cho học sinh.
- Trang trí lớp sinh động với những hình con thú, cây cối sinh động, gần gũi với các
em hoặc trồng cây và hoa xung quanh lớp quanh năm xanh tốt có hoa nở bốn mùa.
Tạo cho các em niềm vui thích khi được đến trường.


thân phải cố gắng phát âm đúng cho các em bắt chước. Tránh không nói tiếng địa
phương, cần tránh cho học sinh nghe những hình thái ngôn ngữ không chính xác,
không nói tục, không nói trống không, nói lời làm người khác không vui. Bằng
kinh nghiệm sống của mỗi phụ huynh, những câu chuyện ngày mai học, phụ huynh
nên kể cho các em nghe trước, có thể giúp học sinh kể lại, đóng lại diễn biến nội
dung câu chuyện đó.

15


Biện pháp 7. Đánh giá, nêu gương và khen thưởng.
Như chúng ta đã biết, cả nước tiếp tục đang hưởng ứng tích cực cuộc đôi căn
bản trong nghành giáo dục. Dựa vào hướng dẫn đánh giá học sinh Tiểu học
Theo Thông tư số 30/2014/TTBGDĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 và Thông
tư số 22/2016/ TT – BGDĐT ban hành ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ giáo dục
và đào tạo ban hành đánh giá học sinh Tiểu học. Giáo viên đánh giá học sinh bằng
những biểu hiện nổi bật thông qua các hoạt động giáo dục hằng ngày như sinh hoạt
tập thể, sinh hoạt lớp, học tập có sáng tạo, hợp tác, đoàn kết yêu thương, tự phục
vụ, tự quản, tự học tự giải quyết vấn đề, trung thực kỷ luật, …các mối quan hệ với
bạn bè, thầy cô giáo. Qua đánh giá, giáo viên ghi lại những lời nhận xét về học
sinh. Những lời nhận xét của cô giáo phải trong sáng, ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu,
đầy đủ thông tin cần truyền đạt. Mặt khác, lời nhận xét phải mang tính khuyến
khích, động viên để các em thấy được những điều các em đạt được tiếp tục phát
huy, khắc phục những hạn chế trong thời gian tới.
Bên cạnh những lời khen nhẹ nhàng cũng chính là động lực thúc đẩy sự
tiến bộ của học sinh thì giáo viên cần thường xuyên nêu gương trước lớp những
bạn kể hay kể giỏi, kể lưu loát, biết kết hợp cử chỉ điệu bộ, …. Để khuyến khích

16


chất lượng học tập của các em ngày càng được cải thiện nhiều hơn. Đó là điều đáng
mừng thúc đẩy tôi luôn phấn đấu vươn lên trong dạy học.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận.
Nhớ lời Bác dạy: “Dù khó khăn đến đâu cũng tiếp tục thi đua Dạy tốt – Học
tốt”. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn trong giảng dạy và giáo dục học sinh, nhưng
tôi tin rằng: “Mỗi giáo viên đều có thể vượt qua được những khó khăn đó và
hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao bằng chính sự tận tâm của mình”. Bản thân
tôi cần phải cố gắng nhiều hơn nữa trong việc rèn luyện phẩm chất đạo đức, học
tập, nghiên cứu tìm hiểu nâng cao kiến thức chuyên môn nghiệp vụ. Từ đó đúc kết
kinh nghiệm cho bản thân và tìm ra những giải pháp hiệu quả nhất để hướng tới
mục tiêu của ngành giáo dục nói chung, của trường, của lớp mình đang dạy nói
riêng để góp phần nhỏ bé của mình trong sự nghiệp trồng người.
Môn kể chuyện mãi mãi là môn học hấp dẫn đối với học sinh Tiểu học, đặc
biệt là học sinh lớp 1. Các em đến với các câu truyện như đến với một thế giới mới
cổ tích, đầy thú vị, hấp dẫn. Truyện mở mang thêm cho tâm hồn các em, giúp các
em biết nhìn nhận và đánh giá sâu sắc mọi vấn đề. Chính vì vậy môn kể chuyện có
tính giáo dục rất cao đối với trẻ. Đặc biệt dạy môn kể chuyện rèn được hai kỹ năng
cơ bản không chỉ rèn kỹ năng "nói" mà còn rèn được cả kỹ năng "nghe" cho học
sinh. Thông qua việc áp dụng: "Rèn luyện kỹ năng nghe và tập kể chuyện cho
học sinh lớp 1" vào dạy học, tôi đã rút ra được bài học kinh nghiệm sau:
Khi dạy kể chuyện cần.
+ Tranh vẽ phải rõ ràng, phù hợp nội dung câu chuyện.

17


+ Tạo ra mối tương quan giữa bài học kể chuyện với các bài học khác, cần phải biết
liên hệ kiến thức để tạo điều kiện giúp học sinh học tập tốt phân môn kể chuyện (ví
dụ phân môn Tập đọc).