MỘT SỐ BIỆN PHÁP CHỈ ĐẠO
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG
HỌC MỚI VNEN TRONG TRƯỜNG TIỂU HỌC.
NHÓM TÁC GIẢ SÁNG KIẾN:
1. HÀ THỊ PHƯƠNG - Phó trưởng phòng Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện

Kim Sơn – Tỉnh Ninh Bình.
2. TRẦN THỊ AN - Hiệu trưởng trường Tiểu học Lưu Phương - huyện Kim

Sơn - Tỉnh Ninh Bình.
I. LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN:
Ban chấp hành Trung ương Đảng khóaXI đã ban hành nghị quyết hội nghị
lần thứ 89 số 29- NQ-TW ngày 04/ 01/ 2013) về đổi mới căn bản toàn diện giáo
dục và đào tạo, đáp ứng yêu cấu công nghiệp hoa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh
tế thị trường định hướng xã hội churnghiax và hội nhập Quốc tế.Vấn đề cốt lõi,
trung tâm của công cuộc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là tập trung
chuyển mạnh từ giáo dục chủ yếu là truyền thụ kiến thức sang hình thành phẩm
chất và phát triển năng lực người học. Trước tiên phải xuất phát từ yêu cầu phát
triển nhân cách, năng lực người học, tiếp đến là đáp ứng nhu cầu về người nhân lực
cho xã hội.
Năm học 2012-2013, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai thí điểm Mô hình
học mới Việt Nam (VNEN) tại 1447 trường Tiểu học nhằm thực hiện chủ trương
đổi mới về phương pháp dạy, đổi mới về phương pháp học, đổi mới phương pháp
đánh giá học sinh, đổi mới tổ chức lớp học. Sau khi được tập huấn và nghiên cứu
các văn bản hướng dẫn thực hiện mô hình trường học mới Việt Nam, năm học 2013
- 2014 trường chúng tôi đã mạnh dạn đăng ký tổ chức thực hiện và là trường đầu
tiên của huyện Kim Sơn. Song đây là quá trình thực nghiệm nên bước đầu triển
khai chúng tôi gặp không ít khó khăn, vướng mắc về tài liệu, về phân phối chương
trình, về phương pháp và hình thức dạy học và cả về nhận thức của cha mẹ học
sinh.v.v..
Mặc dù vậy, chúng tôi đã từng bước khắc phục và đã đạt được những kết quả

chức theo “10 bước học tập” để phát huy tính tích cực, chủ động, tự giác, tự tìm tòi,
khám phá kiến thức của học sinh. Đã chỉ đạo các lớp xây dựng được các hội đồng
tự quản làm việc khá tích cực. Biết huy động sự tham gia của cha mẹ học sinh, của
cộng đồng để trang trí lớp học và xây dựng các công cụ hỗ trợ lớp học. Học sinh đã
quen dần với cách học mới, các em đã biết tự đọc tài liệu, tự tìm tòi, nghiên cứu và
hợp tác, chia sẻ với các bạn trong nhóm để chiếm lĩnh kiến thức. Học sinh ngày
càng mạnh dạn, tự tin và phát triển tốt các kỹ năng sống. Cha mẹ học sinh và chính
quyền địa phương, các ban ngành đoàn thể đã tích cực hỗ trợ nhà trường.
Môi trường giáo dục đảm bảo dân chủ, thân thiện đủ điều kiện cho nhà trường
nhân rộng thêm các lớp trên học theo Mô hình VNEN.
Đội ngũ giáo viên ngày càng được chuẩn hoá về mặt đào tạo đang được trẻ hoá
dần. Đặc biệt là các đồng chí giáo viên trẻ nhiệt tình, hăng say công tác và được
trang bị nhiều kiến thức mới, gặp môi trường sư phạm tốt đã phát huy được khả
năng trong công tác giảng dạy.
1.2. Hạn chế:
Nội dung tập huấn còn chung chung chưa thể hiện rõ được phương pháp mới
của Mô hình VNEN. Công tác tập huấn, bồi dưỡng cho giáo viên còn bất cập do
trong năm học có sự điều động, luân chuyển giáo viên. Việc tập huấn thường tổ
chức tập trung vào đầu năm học, nhưng có những giáo viên được điều động về sau
2


nên đòi hỏi Ban lãnh đạo nhà trường và tổ chuyên môn phải mất nhiều thời gian để
tập huấn và bồi dưỡng.
Một số giáo viên đã quen với phương pháp dạy học truyền thống nên trong
quá trình tổ chức hoạt động học cho học sinh còn truyền thụ và giảng giải nhiểu.
Việc hướng dẫn học sinh làm và sử dụng các công cụ học tập trong lớp đôi khi còn
hình thức. Một số giáo viên tổ chức lớp học còn rập khuôn, ít sáng tạo. Giáo viên ít
có thời gian để bồi dưỡng thêm kiến thức nâng cao cho học sinh giỏi. Một số học
sinh kỹ năng giao tiếp hạn chế, rụt rè. Một số trưởng nhóm kỹ năng điều hành, chỉ

giáo viên mời cha mẹ HS đến tham gia vào các hoạt động của nhà trường của lớp
như: : Bầu hội đồng tự quản, dự giờ, thăm lớp, đến với “Ngày hội tiểu học”... Đồng
3


thời chỉ đạo Liên đội lên bảng tin, cho phát thanh viên tuyên truyền các thành tích
và hoạt động nổi bật của nhà trường trong việc thực hiện mô hình trường học mới.
Tổ chức cuộc họp với các đoàn thể và giáo viên trong nhà trường để quán triệt chủ
trương và các công văn hướng dẫn thực hiện, nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo
viên.
Với cách làm trên, trường chúng tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của
Đảng ủy, chính quyền địa phương và các ban ngành đoàn thể, của Hội CMHS để
mở rộng khuôn viên trường, xây dựng thêm nhà để xe, thư viện xanh, một số bồn
hoa cây cảnh và trang trí các lớp học theo mô hình VNEN. Cộng đồng cũng đã hỗ
trợ chúng tôi rất nhiều trong việc hướng dẫn học sinh học tập ở nhà, đặc biệt là hoạt
động ứng dụng.
Cụ thể: Năm học 2013 - 2014 nhà trường đã làm tốt công tác xã hội hóa giáo
dục huy động ngày công lao động và nguồn đóng góp tự nguyện của phụ huynh
trang trí các biểu bảng cho 3 lớp học khối lớp 3 theo mô hình VNEN tổng trị giá
15.000.000 đồng.
Năm học 2014 - 2015 nhà trường tiếp tục huy động nguồn đóng tự nguyện
của phụ huynh trang trí thêm 3 lớp học theo mô hình VNEN và sắm được 15 bộ
bàn ghế đạt chuẩn tổng trị giá 37.000.000 VNĐ.
2.2.2 Biện pháp nâng cao vai trò quản lí và tổ chức tập huấn bồi dưỡng
năng lực đội ngũ giáo viên.
Vai trò quản lí, công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao năng lực đội ngũ giáo
viên phải được coi trọng và ưu tiên hàng đầu. Đặc biệt là phương pháp quản lí,
phương pháp tập huân phải được thay đổi kịp thời khác cách thức trước đây tổ
chức. Các buổi tập huấn không tranh luận về lí thuyết nhiều mà yêu cầu giáo viên
cần mạnh dạn tự tin bắt tay làm từ thực tiễn và chia sẻ để thực hành ngay tại lớp tập

sinh theo thông tư 30, chuyên đề về sinh hoạt chuyên môn, ...) Trong đó có 15 tiết
chuyên đề về phương pháp dạy học VNEN được xếp loại tốt và được nhân rộng
phương pháp toàn trường. Hiệu quả nhất là 100% các lớp đã thành lập được hội
đồng tự quản và trưởng ban đối ngoại điều khiển màn chào hỏi giới thiệu về lớp
mình bạo dạn, tự tin, tạo ra không khí lớp học sôi nổi, học tập thoải mái không bị
gò ép và đạt hiệu quả cao.
2.2.3 Nâng cao năng lực và đổi mới hoạt động sư phạm:
Chất lượng giáo dục đào tạo luôn là mục tiêu hàng đầu, là yêu cầu thường
xuyên đối với quá trình phát triển và đổi mới giáo dục. Để thực hiện thành công mô
hình VNEN hơn ai hết bản thân người giáo viên thực sự có mong muốn tạo ra
những thay đổi, tập trung chú ý vào những thay đổi về chiến lược giảng dạy, yêu
thương học sinh và tin tưởng rằng tất cả học sinh đều có tiềm năng thành công nếu
được trang bị những kĩ thuật học tập đa dạng. Vì lẽ đó, tôi đã chỉ đạo giáo viên
mạnh dạn tập trung đổi mới các hoạt động sư phạm của mình như sau:
a. Đổi mới phương pháp dạy giáo viên
Trước hết Ban giám hiệu nhà trường giúp cho giáo viên hiểu rõ đổi mới
phương pháp dạy học theo mô hình VNEN là người thầy giáo không phải là “thầy
dạy” mà là thầy về cách học, cách tiếp cận vấn đề, là người giúp các em cách học
mới, cách tự học. Không phải là người áp đặt tư duy cho học sinh mà là người luôn
phát huy tính dân chủ, là người bạn đồng hành với học sịnh, giảng dạy cái học sinh
cần, là một nhà tâm lí giáo dục, luôn tác động vào học sinh để kích thích những yếu
tố bên trong sự tự tin và độc lập bản lĩnh, để giúp người học phát triển. Phương
pháp dạy học hiện hành đã phần nào phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng
tạo của học sinh. Tuy nhiên một số giáo viên đôi khi vẫn còn nặng về vai trò truyền
thụ kiến thức. Một số bộ phận học sinh chưa mạnh dạn, tự tin tham gia vào quá
trình học tập và các hoạt động giáo dục; kỹ năng sống hạn chế. Bởi vậy, khi thực
hiện mô hình trường học mới, hơn ai hết bản thân người giáo viên phải tích cực đổi
mới hoạt động sư phạm của mình với phương châm “Chuyển đổi từ dạy học truyền
5


nâng cao hay câu hỏi khó rồi kín đáo bỏ vào hộp thư cá nhân của HS, sau đó nãi
nhỏ với HS: “em có thư” để học sinh xuống lấy và hứng thú giải quyết. Cuối tiết
học, hoặc trong giờ ra chơi cho em đó được nói về bức thư của mình và hướng giải
quyết. Nếu HS làm tốt GV khen ngợi và tuyên dương trước lớp. Nếu HS không làm
được giáo viên giúp HS giải quyết và không quên động viên, khích lệ HS. Có thể ra
thêm bài tập tương tự để HS làm được, giúp em thêm tự tin và hứng thú hơn.
b. Đổi mới về cách học của học sinh
Để chỉ đạo có hiệu quả phương pháp dạy học theo mô hình VNEN. Ban giám
hiệu nhà trường yêu cầu giáo viên chú trọng rèn cho học sinh một số kĩ năng học
tập như kĩ năng tự học theo nhóm, kĩ năng đọc hiểu từ tài liệu, hiểu được các câu
lệnh, các chỉ dẫn các yêu cầu, các dạng hoạt động học tập,các kĩ năn( Kĩ năng làm
6


việc cá nhân theo cặp theo nhóm, kĩ năng sử dụng đồ dùng học tập ở góc học tập,
sử dụng tài liệu, thư viện lớp học, …) Ở mô hình trường học mới, học sinh không
tiếp thu kiến thức một cách thụ động mà ngược lại các em chủ động làm việc độc
lập với tài liệu, thao tác với các đồ vật, quan sát trực tiếp, phân tích so sánh và
tương tác với các bạn cùng nhóm, tương tác với giáo viên và cộng đồng. Giáo viên
hướng dẫn học sinh thực hiện theo “10 bước học tập”. Quá trình chiếm lĩnh kiến
thức được khởi đầu bằng việc học sinh đọc và viết tên bài học, tiếp đến là việc đọc
mục tiêu bài học - đây là việc đầu tiên của HS phải biết mình làm cái gì trong bài
học này. Hoạt động cơ bản là quá trình tự trải nghiệm nghiên cứu tài liệu, bắt đầu
từ cá nhân và trao đổi trong nhóm. Trình tự bài học đến báo cáo kết quả học tập của
cá nhân và nhóm thể hiện tính độc lập tương đối của cá nhân và nhóm. Trong giờ
học, giáo viên tổ chức cho các nhóm trưởng điều hành các nhóm hoạt động. Dưới
sự điều hành của nhóm trưởng, các nhóm nghiêm túc học bài và hăng hái thảo luận
mỗi khi có chủ đề đưa ra.
Chính vì vậy, người giáo viên phải “tập huấn” cho nhóm trưởng về cách điều
khiển hoạt động của nhóm (như một giáo viên). Nhóm trưởng phải biết phân công

c) Tự học và giải quyết vấn đề.
- Đánh giá sự hình thành và phát triển các phẩm chất của học sinh tiểu
học.Việc đánh giá được thực hiện theo 3 hình thức: Đánh giá thường xuyên, đánh
giá định kì và đánh giá tổng hợp cuối học kì 1 và cuối năm học. Việc đánh giá học
sinh không dùng điểm số mà ghi nhận xét. Lời nhận xét đánh giá của giáo viên phải
hết sức cụ thể, dễ hiểu giúp học sinh biết để phát huy mặt mạnh và khắc phục
những hạn chế; giúp phụ huynh biết được rõ hơn về con em mình để có biện pháp
hỗ trợ. Việc đánh giá học sinh không chỉ dành riêng cho giáo viên mà còn có sự
tham gia của học sinh, phụ huynh và cộng đồng, trong đó đánh giá của giáo viên là
quan trọng nhất.
2.2.4. Chỉ đạo đổi mới tổ chức lớp học:
Lớp học là “hạt nhân” trong “Mô hình trường học mới Việt Nam”. Bàn ghế
không kê theo kiểu truyền thống mà được bố trí lại để học sinh ngồi theo nhóm,
phù hợp với sự tương tác giữa các bạn trong nhóm và giáo viên. Khác với trước
đây, ban cán sự lớp do giáo viên áp đặt và hoạt động theo các yêu cầu của giáo
viên. Trong mô hình VNEN, ban cán sự lớp được đổi mới thành “Hội đồng tự
quản”. “Hội đồng tự quản” được thành lập là vì học sinh, do học sinh và các em
được chủ động tự quản trong các hoạt động của lớp.
Để có một “Hội đồng tự quản” theo đúng ý nghĩa của nó tôi đã hướng dẫn
giáo viên tổ chức học sinh xây dựng kế hoạch một cách rõ ràng. Kế hoạch bầu “Hội
đồng tự quản” phải nêu rõ mục đích, yêu cầu, nhiệm vụ, đối tượng tham gia, thời
gian tiến hành. Sau đó tổ chức cho các em tiến hành ứng cử, bầu cử. Học sinh được
quyền ứng cử, bầu cử một cách dân chủ để chọn ra một “Hội đồng tự quản” chỉ đạo
lớp hoạt động. Sau khi thành lập được “Hội đồng tự quản” giáo viên cho các em tự
phân công nhiệm vụ. Các thành viên trong lớp được tự do tham gia vào các ban.
Các em có thể ghi tên mình vào mảnh giấy hoặc các hình ảnh mà các em thích rồi
dán vào ban mình đăng kí. “Hội đồng tự quản” cũng có thể được thay đổi trong
năm học. Nếu hội đồng tự quản không làm tốt nhiệm vụ giáo viên có thể cho học
sinh bầu lại. Mặt khác nếu hội đồng tự quản làm tốt, hết học kì I giáo viên cũng có
thể cho bầu lại để cho nhiều học sinh có cơ hội được tập làm lãnh đạo. Những học

mong muốn, đề nghị hoặc bất cứ điều gì các em muốn nói về thầy cô, cha mẹ, các
cô chú nhân viên…Hay mỗi khi một thành viên trong lớp có hành động đẹp, có kết
quả học tập tiến bộ hay hành động chưa tốt…các học sinh khác có thể viết thư cho
vào phong thư của bạn đó để khen ngợi hoặc nhắc nhở. Giáo viên khéo léo tâm sự
với HS để nghe các em chia sẻ những cảm xúc của mình đối với bạn bè, sau đó gợi
ý để học sinh viết thư cho bạn hoặc viết thư bỏ vào hộp thư “Điều em muốn nói” .
Cách làm này đã giúp học sinh thân thiện, quan tâm đến nhau nhiều hơn. Các em
có ý thức hơn khi học tập cũng như khi tham gia các hoạt động để nhận được nhiều
lời khen ngợi từ phía các bạn và cô giáo.
Đối với Hội đồng tự quản khi nhận được thư ở hộp thư “Điều em muốn nói”
cần phải đọc để biết phản hồi từ phía các bạn để có hướng điều chỉnh cho phù hợp
với nhu cầu chung và nội quy của lớp. Nếu những việc các bạn bày tỏ mà Hội đồng
tự quản không giải quyết được thì phải nhờ tới sự can thiệp của giáo viên. Ngoài ra,
giáo viên có thể hướng dẫn học sinh trang trí “Góc sinh nhật” để tạo sự vui tươi
trong lớp học. Giúp HS biết cách quan tâm đến bạn, biết cách tổ chức những buổi
lễ nho nhỏ. Giáo viên cùng học sinh dùng giấy A0 để vẽ cây hoa có 12 bông hoa,
mỗi bông hoa là một tháng trong năm. Trên các bông hoa ghi tên những bông hoa,
mỗi bông hoa là một tháng trong năm.6 Trên các bông hoa ghi tên những sinh nhật
của bạn nào để tổ chức sinh nhật cho bạn. Việc tổ chức không cần cầu kì. Học sinh
có thể tổ chức một chương trình văn nghệ, trò chơi…và nói những lời chúc mừng
bạn. Chính những hoạt động này đã góp phần giúp học sinh phát huy tốt hơn năng
lực tự quản của mình.
10


11


12


Yếu

%

Toán

93

38

41

40

43

15

16

0

0

T. V

93

35



%

Yếu

%

Toán

93

58

62

28

30

13

8

0

0

T. V

93


SL
38

%
41

HS có thành tích khá
nổi bật trong học tập,
hình thành và phát triển
năng lực phẩm chất

SL
28

%
49

Khen từng mặt

SL

%

9

10

3. Những nhược điểm của giải pháp cũ mà giải pháp mới đã khắc phục:
Giải pháp cũ

được tính kiên trì, vượt khó và một số
phẩm chất của người học sinh như tự tin,
tự trọng biết suy luận có cơ sở….
- HS được bồi dưỡng về các kĩ năng giao
tiếp hợp tác nhóm nên giáo viên giành
được nhiều thời gian quán xuyến lớp học.

- HS được rèn luyện, tập dượt nhiều nên
- Một số em hồi hộp, lúng túng khi tự tin khi học theo nhóm.
khi bị nhóm trưởng chỉ định trả lời.
- GV đã kịp thời nắm vững trình độ học
- Có GV chưa linh hoạt phương sinh của lớp mình để giúp học sinh hiểu
pháp để vận dụng vào trình độ lớp bài nhanh nên thời gian làm bài ít, kết quả
học của mình nên có tiết còn kéo đạt được cao hơn.
dài.
- GV được bồi dưỡng về nội dung,
- Có Giáo viên chưa được bồi phương pháp dạy học qua nhiều đợt nên
dưỡng, tập huấn sâu về nội dung tạo được sự đồng đều giữa các lớp, các
nên GV phải tự mày mò tìm hiểu khối về số lượng và chất lượng, tạo nguồn
nội dung cũng như phương pháp để nhân rộng các lớp 5 cho năm học sau.
giảng dạy.
* Điểm mới của sáng kiến:
Việc tổ chức dạy học theo mô hình VNEN trong trường Tiểu học thì vai trò
của người giáo viên được thay đổi thực sự, họ không còn là người truyền thụ, giảng
giải thậm chí là làm thay mà chuyển sang vai trò là người tổ chức, người hướng
dẫn, trợ giúp cho HS. Hoạt động dạy học được thay đổi cơ bản so với dạy học
truyền thống, thể hiện ở hình thức tổ chức lớp học thành từng nhóm. Học sinh chủ
yếu là tự nghiên cứu, hợp tác với bạn và cùng với sự hỗ trợ của giáo viên để tìm
hiểu kiến thức. Học sinh được phát huy tốt hơn các kỹ năng sống, các nhóm năng
lực và phẩm chất.

phí để soạn bài, giành được nhiều thời gian để hỗ trợ cá thể hóa đến từng học sinh
giúp các em cùng tiến bộ.
2. Hiệu quả xã hội:
Mô hình VNEN thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo
nguyên tắc lấy HS làm trung tâm, học tập mang tính tương tác và
phù hợp với từng cá nhân HS; chuyển việc truyền thụ của GV
thành việc hướng dẫn HS tự học. Lớp học do HS tự quản và được
tổ chức theo các hình thức, như: Làm việc theo cặp, làm việc cá
nhân và làm việc theo nhóm, trong đó hình thức học theo nhóm là
chủ yếu. Học sinh được học trong môi trường học tập thân thiện,
thoải mái, không bị gò bó, luôn được gần gũi với bạn bè, với thầy
cô, được sự giúp đỡ của bạn học trong lớp, trong nhóm và thầy cô,
16


phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi các em. Học sinh khá giỏi được
phát huy, học sinh còn hạn chế, yếu kém được học sinh của nhóm
và giáo viên giúp đỡ
kịp thời ngay tại lớp.
Góp phần tích cực vào việc đào tạo con người mới tự tin,
năng động, sáng tạo nhằm đáp ứng với yêu cầu của thời đại mới.
Cha mẹ học sinh quan tâm đầu tư, tạo điều kiện cho con em mình
học tập.
.Đến nay, sau 2 năm học, các học sinh lớp 3, lớp 4 của Trường Tiểu học Lưu
Phương đã rất quen thuộc với cách học mới. Năm học 2015- 2016 Phòng Giáo dục
và Đào tạo huyện Kim Sơn chỉ đạo nhân rộng mô hình trường học mới trong nhiều
trường Tiểu học trong huyện.
III. ĐIỀU KIỆN VÀ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG
- Cán bộ quản lí, giáo viên, phụ huynh nhận thức được tác dụng của mô hình
VNEN.

hình VNEN.
Qua quá trình thực hiện không tránh khỏi những thiếu sót hoặc những vấn
đề còn mang tính chủ quan. Bản thân chúng tôi rất mong sự đóng góp ý kiến của
quý vị và các bạn đồng nghiệp./.
Lưu Phương, ngày 22 tháng 5 năm 2015
Người thực hiện

HÀ THỊ PHƯƠNG

TRẦN THỊ AN

XÁC NHẬN HỘI ĐỒNG THẨM ĐỊNH SÁNG KIẾN CẤP TRÊN
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HUYỆN KIM SƠN

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH NINH BINH

18


TÀI LIỆU THAM KHẢO

STT

1

2

3

Sách hướng dẫn học Toán lớp 3;4

Nhà xuất bản Giáo dục
Việt Nam

6

7

8

9

Hỏi đáp về phương pháp dạy học ở Tiểu
học
Tăng cường năng lực dạy học của giáo
viên

Đổi mới sinh hoạt chuyên môn
19

Nhà xuất bản Giáo dục
Việt Nam
Nhà xuất bản Giáo dục
Việt Nam
Nhà xuất bản Đại học sư
phạm


20