TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------------
NGUYỄN PHI SÔNG
QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN
TỪ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ KẾ HOẠCH
VÀ ĐẦU TƯ TỈNH ĐIỆN BIÊN
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ VÀ CHÍNH SÁCH
Người hướng dẫn khoa học:
PGS. TS ĐỖ THỊ HẢI HÀ
HÀ NỘI - 2017
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, được thực
hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS. TS. Đỗ Thị Hải Hà.
Các số liệu trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng, kết quả nghiên cứu
nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ
công trình nào khác.
TÁC GIẢ LUẬN VĂN
NGUYỄN PHI SÔNG
MỤC LỤC
Tỷ trọng cơ cấu thành phần chi đầu tư xây dựng cơ bản trong tổng quyết
toán chi ngân sách NN tại sở Kế hoạch và đầu tư từ năm 2012 đến 2016
...............................................................Error: Reference source not found
Biểu đồ minh họa xu hướng thay đổi cơ cấu thành phần chi đầu tư
XDCB từ ngân sách nhà nước tại sở Kế hoạch và đầu tư từ năm 2012
đến 2016................................................Error: Reference source not found
BẢNG
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Đầu tư xây dựng cơ bản là lĩnh vực hết sức quan trọng trong quá trình phát
triển kinh tế - xã hội tại mỗi địa phương, là hoạt động đầu tư nhằm tạo ra các công
trình xây dựng theo mục đích của người đầu tư, là lĩnh vực sản xuất vật chất tạo ra
các tài sản cố định và tạo ra cơ sở vật chất cho xã hội. Kết quả của đầu tư XDCB sẽ
tạo ra sản phẩm khổng lồ về các cơ sở hạ tầng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật, các công
trình, các tế bào kinh tế thuộc các vùng, ngành và từng địa phương. Từ đó mỗi quốc
gia có nền kinh tế với cơ cấu ngày càng hợp lý hơn, vững mạnh hơn, là cơ sở quan
trọng cho sự nghiệp đổi mới và phát triển bền vững nền kinh tế đất nước, là động lực
để phát triển kinh tế, hội nhập kinh tế quốc tế và rút ngắn khoảng cách với bên ngoài.
Đầu tư XDCB phát triển và đồng bộ tạo điều kiện phát triển đồng đều giữa các địa
phương, theo đó mọi hoạt động xã hội, đời sống của nhân dân được nâng cao.
Đầu tư XDCB thu hút sự quan tâm đặc biệt của mọi nhà nước, hấp thụ sử dụng
nguồn vốn đồ sộ của mọi tầng lớp nhân dân và đương nhiên kèm theo đó hàng loạt
các chính sách, thể chế, bộ máy ra đời nhằm quản lý nguồn vốn đầu tư đem lại hiệu
quả kinh tế nhất. Trong các nguồn vốn đầu tư cho XDCB, nguồn vốn từ ngân sách
nhà nước luôn đóng vai trò hết sức quan trọng bởi đó chính là biểu hiện của sức mạnh
tỉnh đã được TW ưu tiên bố trí; nhiều dự án hoàn thành đưa vào khai thác, sử dụng
đã phát huy được hiệu quả, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích
cực, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân trong tỉnh.
Tuy nhiên công tác quản lý vốn đầu tư XDCB trên địa bàn tỉnh nói chung và
vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư nói
riêng thời gian qua vẫn còn nhiều tồn tại, hạn chế; tình trạng thất thoát, lãng phí,
tiêu cực trong đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN vẫn thường xuyên xảy ra. Các
nguyên nhân chủ yếu của tình trạng này là: quy hoạch, lập kế hoạch chưa phù hợp;
bố trí vốn đầu tư XDCB phân tán, dàn trải; bộ máy quản lý vốn đầu tư XDCB năng
lực chưa cao, hoạt động kém hiệu quả, không đáp ứng được yêu cầu công tác. Thêm
vào đó, do đặc thù của vốn đầu tư XDCB là tổng số vốn rất lớn, thời gian đầu tư
dài, nên dễ xảy ra tình trạng thất thoát, lãng phí vốn của nhà nước. Vì vậy việc
nghiên cứu để đưa ra những phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước
đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu
3
tư, góp phần khắc phục những hạn chế, yếu kém trong thời gian qua là hết sức cấp
thiết. Đó là lý do tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản
từ ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên” để làm
luận văn tốt nghiệp của mình.
2. Tổng quan nghiên cứu
Trong những năm qua, đã có một số công trình nghiên cứu khoa học về các đề
tài liên quan đến công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN đã được
công bố. Tuy nhiên phần lớn các công trình nghiên cứu này đi sâu vào một trong
những nội dung của công tác quản lý vốn đầu tư, rất ít công trình nghiên cứu từ
khâu đầu đến khâu cuối của công tác quản lý vốn đầu tư XDCB thuộc nguồn vốn
NSNN. Một số công trình khoa học được tiếp cận, tham khảo, làm nền tảng cho
việc nghiên cứu của đề tài “Quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách
vốn đầu tư XDCB từ nguồn NSNN qua hệ thống KBNN tại các địa phương, hoàn
thiện công tác quản lý thanh toán vốn đầu tư XDCB từ NSNN của hệ thống KBNN
cấp tỉnh, thành phố trực thuộc TW.
Đề tài đã được nghiên cứu dựa trên nền tảng lý luận cơ bản về tài chính - ngân
sách và hệ thống các văn bản quy định hiện hành về quản lý vốn đầu tư NSNN; Tuy
nhiên phần đánh giá thực trạng cũng như các giải pháp chỉ tập trung chủ yếu vào
quá trình kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư, chưa đánh giá sâu vào các nội dung về
lập và phân bổ kế hoạch vốn, quyết toán vốn đầu tư từ NSNN.
3. Tác giả Lê Toàn Thắng, thực hiện năm 2012 “Quản lý vốn đầu tư xây
dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước của Thành phố Hà Nội ”. Luận văn thạc sĩ.
Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị và tác giả Phạm Kiên
Cường, thực hiện năm 2013, luận văn “Tăng cường kiểm soát thanh toán vốn đầu tư
XDCB qua KBNN trên địa bàn tỉnh Sơn La”, Đại học Kinh tế Quốc dân. Đây là
các công trình nghiên cứu mới, đã cập nhật một số văn bản mới ban hành về công
tác quản lý vốn đầu tư NSNN; tác giả đề tài là cán bộ trực tiếp làm công tác kiểm
soát, thanh toán vốn đầu tư của KBNN tỉnh, Sơn La nên đã có đánh giá sâu sát về
thực trạng công tác quản lý vốn đầu tư qua KBNN tại tỉnh Sơn La. Bằng phương
pháp nghiên cứu tương tự như hai tác giả ở trên, đề tài này đã tập trung hệ thống
hóa lý luận về công tác kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư qua KBNN; trên cơ sở đó
đánh giá thực trạng công tác này tại KBNN Sơn La trong những năm vừa qua, qua
5
đó đã đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường công tác kiểm soát, thanh toán
vốn đầu tư XDCB qua KBNN trên địa bàn tỉnh Sơn La. Đề tài này từ lý luận đến
thực tiễn chủ yếu tập trung vào quy trình kiểm soát, thanh toán vốn đầu tư XDCB
qua hệ thống KBNN; còn hoạt động lập kế hoạch, phân bổ vốn đầu tư và quyết
toán vốn đầu tư NSNN chưa được đánh giá.
Các luận văn nêu trên đã nghiên cứu từng khâu trong quá trình quản lý vốn đầu
6
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản
từ ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên theo chu trình quản
lý vốn, bao gồm: lập và giao kế hoạch vốn đầu tư XDCB, thẩm định dự án, thanh
toán vốn đầu tư XDCB, quyết toán vốn đầu tư XDCB và kiểm soát vốn đầu tư.
+ Không gian: Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu công tác quản lý vốn đầu tư xây
dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên.
+ Thời gian: Phân tích thực trạng quản lý vốn đầu tư XDCB từ ngân sách nhà
nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2012-2016, giải
pháp đề xuất đến 2020.
5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Khung lý thuyết
YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QL VỐN
QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XDCB
MỤC TIÊU QUẢN LÝ VỐN
ĐT XDCB TỪ NSNN TẠI SỞ KẾ
TỪ NSNN TẠI SỞ KẾ HOẠCH
ĐẦU TƯ XDCB TỪ NSNN
HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ
VÀ ĐẦU TƯ
TẠI SỞ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU
của cơ quan Thanh tra, Kiểm toán Nhà nước khu vực VII.
- Sở Kế hoạch và Đầu tư:
+ Báo cáo tình hình nợ đọng XDCB.
7
+ Báo cáo Lập kế hoạch, phân bổ, quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân
sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên từ 2012 đến 2016.
+ Báo cáo công tác thẩm định dự án đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà
nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên từ 2012 đến 2016.
+ Báo cáo phát triển kinh tế xã hội tỉnh Điện Biên từ 2012 đến 2016.
+ Đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của tỉnh Điện
Biên 5 năm 2012-2016.
- Kho bạc Nhà nước tỉnh: Báo cáo quyết toán vốn ĐT XDCB từ ngân sách
nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên niên độ kế hoạch năm 2012
đến 2016.
- Sở Tài chính:
+ Báo cáo tổng hợp tình hình quyết toán dự án hoàn thành quản lý vốn đầu tư
xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên từ
năm 2012 đến 2016.
+ Báo cáo quyết toán vốn đầu tư theo niên độ ngân sách năm 2012 đến 2016.
- Kết luận của Thanh tra tỉnh. Kết luận của Kiểm toán Nhà nước Khu vực XII
về kiểm toán ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư tỉnh Điện Biên từ năm
2012 đến 2014 và 2016.
5.3. Phương pháp xử lý số liệu
- Phương pháp phân tích tổng hợp, tư duy logic.
- Phương pháp quan sát, thống kê và so sánh, đồng thời kết hợp với tổng kết rút
kinh nghiệm thực tiễn ở địa phương để nghiên cứu, giải quyết vấn đề đặt ra của đề tài.
6. Đóng góp của luận văn
- Về mặt lý luận, luận văn xây dựng được khung lý thuyết về quản lý vốn đầu
DỰNG
CƠ
BẢN TỪ
NGUỒN
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
1.1.1. Khái niệm vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
Vốn đầu tư XDCB từ NSNN là một bộ phận quan trọng của vốn đầu tư trong
nền kinh tế quốc dân, đồng thời là một nguồn lực tài chính công rất quan trọng của
quốc gia. Dưới giác độ là một nguồn vốn đầu tư nói chung, vốn đầu tư XDCB từ
NSNN cũng như các nguồn vốn khác, đó là biểu hiện bằng tiền của giá trị đầu tư, bao
gồm các chi phí tiêu hao nguồn lực phục vụ cho hoạt động đầu tư, nghĩa là bao gồm
toàn bộ chi phí đầu tư. Theo Luật Đầu tư công số 49/2014/QH13: "Vốn đầu tư công
gồm: vốn NSNN, vốn công trái quốc gia, vốn trái phiếu Chính phủ, vốn trái phiếu
chính quyền địa phương, vốn hỗ trợ chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi của các nhà
tài trợ nước ngoài, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước, vốn từ nguồn thu để lại
cho đầu tư nhưng chưa đưa vào cân đối ngân sách nhà nước, các khoản vốn vay khác
của ngân sách để đầu tư" [23]. Dưới giác độ một nguồn lực tài chính quốc gia, vốn đầu
tư XDCB từ NSNN là một bộ phận của quỹ NSNN trong khoản chi đầu tư của NSNN
hàng năm được bố trí cho đầu tư vào các công trình, dự án XDCB của nhà nước.
Trong đó: Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước
được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà
nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của
Nhà nước [25].
1.1.2. Đặc điểm vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
Từ quan niệm về vốn đầu tư XDCB từ NSNN, có thể thấy nguồn vốn này có
hai nhóm đặc điểm cơ bản: gắn với hoạt động đầu tư XDCB và gắn với NSNN.
đầu tư, thực hiện dự án, kết thúc dự án.
Thứ tư, vốn đầu tư XDCB từ NSNN rất đa dạng. Căn cứ tính chất, nội dung,
đặc điểm của từng giai đoạn trong quá trình đầu tư XDCB mà người ta phân thành
các loại vốn như: vốn để thực hiện các dự án quy hoạch, vốn để chuẩn bị đầu tư,
vốn thực hiện đầu tư.
11
Thứ năm, nguồn hình thành vốn đầu tư XDCB từ NSNN bao gồm cả nguồn bên
trong quốc gia và bên ngoài quốc gia. Các nguồn bên trong quốc gia chủ yếu là từ
thuế và các nguồn thu khác của nhà nước như bán tài nguyên, cho thuê tài sản quốc
gia, thu từ các hoạt động kinh doanh khác. Nguồn từ bên ngoài chủ yếu từ nguồn vay
nước ngoài, hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và một số nguồn khác.
Thứ sáu, chủ thể sử dụng vốn đầu tư XDCB từ NSNN rất đa dạng, bao gồm
cả các cơ quan nhà nước và các tổ chức ngoài nhà nước, nhưng trong đó đối tượng
sử dụng nguồn vốn này chủ yếu vẫn là các tổ chức nhà nước.
1.1.3. Vai trò của vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước
Vốn đầu tư XDCB từ ngân sách nhà nước đóng vai trò hết sức quan trọng, cụ
thể là:
- Góp phần to lớn vào việc xây dựng và phát triển cơ sở vật chất kỹ thuật, hình
thành kết cấu hạ tầng chung cho đất nước. Thông qua hoạt động đầu tư XDCB, vốn
đầu tư từ NSNN góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy sự phát triển của nền kinh
tế quốc dân, cải tạo và tăng cường năng lực sản xuất, tăng năng suất lao động, tăng
thu nhập quốc dân và tổng sản phẩm xã hội.
- Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, điều chỉnh cơ cấu kinh tế ngành, vùng,
lãnh thổ; hình thành những ngành mới, tăng cường chuyên môn hóa và phân công
lao động xã hội. Hệ thống kết cấu hạ tầng được phát triển sẽ tạo lập môi trường
thuận lợi cho hoạt động đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh của tất cả các thành
phần kinh tế, tạo sự lan tỏa trong đầu tư, thúc đẩy xã hội phát triển.
- Định hướng hoạt động đầu tư trong nền kinh tế, tạo điều kiện cho các thành
trung ương, vốn trái phiếu Chính phủ (TPCP), vốn chương trình mục tiêu quốc gia
(CTMTQG), vốn chương trình hỗ trợ có mục tiêu, vốn tín dụng đầu tư, vốn hỗ trợ
phát triển chính thức và viện trợ không hoàn lại (ODA).
c.Theo nội dung chi, vốn đầu tư XDCB từ NSNN bao gồm:
- Chi phí xây lắp: là khoản vốn dùng cho việc xây dựng và lắp đặt thiết bị đi
kèm, bao gồm cả chi phí lắp đặt gắn với công trình xây dựng và chi phí chạy thử.
- Chi phí thiết bị: là khoản vốn tạo thành giá trị của máy móc thiết bị đầu tư
mua sắm; bao gồm: tiền mua thiết bị, chi phí bảo dưỡng thiết bị kể từ khi mua sắm
đến lắp đặt hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng.
- Chi phí khác: là khoản vốn chi cho chuẩn bị đầu tư, QLDA, chi phí GPMB,
bảo hiểm, quyết toán công trình hoàn thành v.v.
13
d. Theo tính chất đầu tư kết hợp, nguồn vốn đầu tư XDCB từ NSNN gồm:
- Vốn đầu tư XDCB tập trung: là nguồn vốn đầu tư phát triển được hình thành
theo kế hoạch với tổng mức vốn và cơ cấu vốn do Thủ tướng Chính phủ quyết định
giao cho các cơ quan TW và địa phương quản lý, chủ yếu dùng để đầu tư xây dựng
mới các công trình.
- Vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư: là vốn NSNN thuộc nhiệm vụ chi thường
xuyên cho các hoạt động sự nghiệp mang tính chất đầu tư XDCB để duy tu, bảo
dưỡng, sửa chữa, cải tạo, nâng cấp các công trình.
đ. Theo trình tự đầu tư XDCB, vốn đầu tư XDCB từ NSNN bao gồm:
- Vốn chuẩn bị đầu tư: Là những khoản chi phục vụ cho việc nghiên cứu, khảo
sát lập DAĐT; lập, thẩm định thiết kế, dự toán, tổng dự toán công trình v.v.
- Vốn thực hiện đầu tư: Là tất cả các khoản chi hợp thành giá trị công trình
được nghiệm thu bàn giao và đã được quyết toán, bao gồm: chi xây dựng công
trình; chi mua sắm, vận chuyển, lắp đặt thiết bị; chi phí giám sát thi công; chi phí
quyết toán dự án hoàn thành.
1.2. QUẢN LÝ VỐN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGÂN SÁCH NHÀ
- Cơ quan KBNN quản lý cấp phát, thanh toán vốn đầu tư;
- Cơ quan Tài chính chịu trách nhiệm quản lý điều hành nguồn vốn và quyết
toán vốn đầu tư.
- Cơ quan Tài chính, Kế hoạch Đầu tư, các Sở xây dựng chuyên ngành, cơ
quan Thanh tra chịu trách nhiệm kiểm soát vốn đầu tư.
Trong các khâu quản lý vốn đầu tư, khâu quan trọng nhất và có ý nghĩa quyết
định đến hiệu quả quản lý vốn đầu tư là khâu phân bổ kế hoạch vốn.
1.2.2. Tiêu chí đánh giá quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư xây dựng cơ
bản từ ngân sách nhà nước
Để đánh giá kết quả công tác quản lý vốn đầu tư XDCB từ NSNN, chúng ta
dựa vào hệ thống các tiêu chí sau:
a) Kết quả về khối lượng công tác quản lý vốn đầu tư
- Tỷ lệ vốn đầu tư thực hiện so với kế hoạch: Biểu thị mức độ hoàn thành kế
hoạch vốn được giao hàng năm, thường được tính theo tỷ lệ % và được xác định
bằng công thức:
Tổng số vốn đã giải ngân
Tỷ lệ=giải
Ngân vốn
=
x 100% (1.1)
Tổng số vốn thông báo kế hoạch năm
15
Đây là một tiêu chí tổng hợp, phản ánh kết quả giải ngân nguồn vốn tại một
thời điểm, nó có ý nghĩa trong đánh giá công tác điều hành chi NSNN cho đầu tư
XDCB. Tỷ lệ này càng cao, vốn đầu tư XDCB thuộc nguồn vốn NSNN càng được
sử dụng kịp thời, không bị ứ đọng vốn.
vốn thiết bị,
16
VK: vốn chi phí khác
Sử dụng tiêu chí này phân tích mức độ an toàn trong quản lý vốn đầu tư, phân
tích xu hướng sử dụng vốn đầu tư theo hướng tích cực hay tiêu cực để tìm nguyên
nhân và giải pháp khắc phục. Theo xu hướng tích cực thì tỷ trọng thiết bị ngày càng
tăng, tỷ trọng vốn xây lắp và chi phí khác ngày càng giảm, là xu thế có tính quy luật
vì sự phát triển của khoa học kỹ thuật và công nghệ.
c. Hiệu quả kinh tế xã hội của đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN
Hệ số huy động TSCĐ: là tiêu chí phản ánh mức độ quản lý và sử dụng vốn
đầu tư được tập trung hay phân tán, đó là tỷ lệ % so sánh giữa giá trị TSCĐ được
hình thành từ vốn đầu tư trong năm so với tổng mức vốn đầu tư trong năm:
Hệ số huy động
=
TSCĐ
Giá trị TSCĐ hoàn thành
được huy động trong năm
=
x 100%
(1.3)
Tổng mức vốn đầu tư trong năm
Khi xác định hệ số này phải so sánh giữa giá trị TSCĐ hình thành trong năm
thực hiện đúng trình tự đầu tư và xây dựng; phân định rõ trách nhiệm và quyền hạn
của cơ quan QLNN, chủ đầu tư, tổ chức tư vấn và nhà thầu trong quá trình ĐTXD.
- Phân cấp quản lý nhà nước về vốn đầu tư XDCB: Chính sách phân cấp
quản lý đầu tư công ở Việt Nam còn được định hướng bởi hai nguyên tắc quan
trọng;
Nguyên tắc đầu tiên là “phân cấp từ trên xuống”, có nghĩa là những gì ở cấp
trên không cần làm thì cấp dưới sẽ thực hiện”, đã dẫn đến hiện tượng cấp dưới
luôn cảm thấy bị gò bó và cấp trên luôn ở trong tình trạng quá tải, đồng thời tiếp
tục làm tăng tính ỷ lại ở chính quyền cấp dưới;
Nguyên tắc thứ hai là phân cấp theo quy mô, nguồn tài chính, đây là một
trong những tiêu chí chủ đạo trong quá trình phân cấp quản lý đầu tư công ở Việt
Nam, cụ thể là mức độ phân cấp đối với các chức năng và nhiệm vụ quản lý đầu
tư công thường phụ thuộc vào quy mô và tầm quan trọng của dự án, được chia
thành các dự án quan trọng quốc gia, nhóm A, nhóm B, và nhóm C.
1.2.4. Nội dung quản lý nhà nước đối với vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ
ngân sách nhà nước tại Sở kế hoạch và Đầu tư
1.2.4.1. Lập và giao kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN.
Lập kế hoạch có vai trò rất quan trọng trong công tác quản lý vốn đầu tư
XDCB từ NSNN, mục tiêu phải phù hợp với các tiêu chí phát triển kinh tế xã
hội của tỉnh, cân đối và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn đầu tư. Do đó việc tham
mưu cho tỉnh lập kế hoạch vốn đầu tư hàng năm căn cứ vào khả năng cân đối
của ngân sách của địa phương nhằm hạn chế phát sinh nợ đọng, nhưng đồng
thời kế hoạch vốn phải đảm bảo cơ cấu hợp lý giữa các ngành, lĩnh vực.
Quy trình lập kế hoạch vốn đầu tư XDCB từ NSNN tại Sở kế hoạch và
Đầu tư được thực hiện thông qua các bước sau:
Bước 1, hướng dẫn xây dựng kế hoạch: Căn cứ văn bản chỉ đạo của UBND
18
tỉnh về việc xây dựng kế hoạch phát triển KT-XH và dự toán thu chi ngân sách năm
19
1.2.4.2. Thanh toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn NSNN tại Sở kế
hoạch và Đầu tư
Thanh toán vốn đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN tại Sở kế hoạch và Đầu tư
là việc kiểm tra, xem xét các căn cứ, điều kiện cần và đủ theo quy định của nhà
nước để xuất quỹ NSNN chi trả các khoản kinh phí thực hiện dự án theo yêu cầu
của chủ đầu tư. Các dự án đầu tư chỉ được thanh toán vốn khi có đủ các điều kiện
sau đây:
+ Dự án phải có đủ thủ tục đầu tư và xây dựng, đó là những văn bản, quyết
định của cấp có thẩm quyền cho phép triển khai đầu tư.
+ Dự án phải được tổ chức lựa chọn nhà thầu tư vấn, xây lắp, mua sắm vật tư,
thiết bị theo quy chế đấu thầu.
+ Dự án phải có khối lượng hoàn thành để thanh toán hoặc đủ điều kiện để
được tạm ứng.
Đầu tư XDCB là một hoạt động khá phức tạp, nên chi đầu tư XDCB cũng có
những khác biệt so với các khoản chi khác từ NSNN. Do đó công tác thanh toán
vốn đầu tư XDCB của KBNN phải tuân thủ một số nguyên tắc sau:
+ Số vốn thanh toán cho từng công việc, hạng mục công trình không được
vượt dự toán được duyệt hoặc giá gói thầu; tổng số vốn thanh toán cho dự án không
được vượt TMĐT đã được phê duyệt. Số vốn thanh toán cho dự án trong năm (bao
gồm cả thanh toán tạm ứng và thanh toán khối lượng hoàn thành) không được vượt
kế hoạch vốn cả năm đã bố trí cho dự án.
+ Kế hoạch vốn năm của dự án chỉ thanh toán cho khối lượng hoàn thành
được nghiệm thu đến ngày 31/12 năm kế hoạch; thời hạn thanh toán khối lượng
hoàn thành đến hết ngày 31/01 năm sau.
+ Trong quá trình kiểm soát thanh toán vốn đầu tư, nếu phát hiện quyết định
của các cấp có thẩm quyền trái với quy định, KBNN phải có văn bản gửi cấp có
thẩm quyền đề nghị xem xét lại và nêu rõ ý kiến đề xuất.
UBND tỉnh để trình HĐND tỉnh phê chuẩn.
b) Quyết toán dự án hoàn thành: Là việc xác định toàn bộ chi phí hợp pháp đã
thực hiện để hoàn thành công trình. Chi phí hợp pháp là chi phí được thực hiện trong phạm
vi thiết kế, dự toán đã phê duyệt kể cả phần điều chỉnh, bổ sung, đúng với hợp đồng đã ký
kết, phù hợp với các quy định của pháp luật, nằm trong giới hạn TMĐT được duyệt.
Thông qua công tác quyết toán dự án hoàn thành nhằm đánh giá kết quả quá
trình đầu tư, xác định năng lực sản xuất, giá trị tài sản mới tăng thêm do đầu tư
mang lại; xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, các nhà thầu, cơ quan cấp vốn,
21
thanh toán, các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan; qua đó rút kinh nghiệm
nhằm không ngừng hoàn thiện cơ chế chính sách của nhà nước, nâng cao hiệu quả
công tác quản lý vốn đầu tư.
Sau 6 tháng kể từ khi có quyết định phê duyệt quyết toán dự án hoàn thành,
chủ đầu tư phải hoàn thành việc giải quyết công nợ và làm thủ tục tất toán tài khoản
đầu tư của dự án tại cơ quan thanh toán vốn đầu tư.
1.2.4.4. Kiểm soát vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn NSNN tại Sở Kế
hoạch và Đầu tư
- Nhằm đánh giá quá trình đầu tư tìm ra những mặt ưu điểm để phát huy đồng
thời phát hiện những thiếu sót những sai phạm để điều chỉnh xử lý kịp thời, phát
hiện những sai sót và điều chỉnh nhằm mục đích quản lý vốn theo đúng pháp luật và
sử dụng NSNN có hiệu quả nhất. Do đó kiểm soát vốn phải được thực hiện thường
xuyên liên tục trong quá trình đầu tư từ phân bổ kế hoạch vốn đến quyết toán
vốn đầu tư hoàn thành.
1.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới quản lý vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ
ngân sách nhà nước tại Sở Kế hoạch và Đầu tư
Có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn đầu tư XDCB từ
NSNN tại Sở Kế hoạch và Đầu tư, do đặc điểm của hoạt động đầu tư XDCB diễn ra
trong thời gian dài và qua nhiều giai đoạn với nhiều chủ thể quản lý do đó các nhân