MỤC LỤC

Trang
I. MỞ ĐẦU

1

1.1. Lý do chọn đề tài

1

1.2. Mục đích nghiên cứu

1

1.3. Đối tượng nghiên cứu

2

1.4. Phương pháp nghiên cứu

2

1.5. Tính mới của giải pháp so với giải pháp đã được áp dụng.

2

II. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2


15

Các thuật ngữ viết tắt: KNS- Kỹ năng sống
THPT- Trung học phổ thông.
GVCN - Giáo viên chủ nhiệm


I. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Trong Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, trải nghiệm sáng
tạo là hoạt động giáo dục trong nhóm các môn học bắt buộc[6]. Đây là hoạt
động giáo dục và dạy học được tổ chúc trong môi trường học tập bằng chính sự
trải nghiệm của mỗi cá nhân. Học sinh được tham gia trực tiếp vào hoạt động để
phát huy năng lực sáng tạo, thích ứng với bối cảnh. [2]Điều 2 của Luật giáo dục
năm 2005, mục tiêu giáo dục là đào tạo con người phát triển toàn diện, có đạo
đức, sức khỏe, thẩm mỹ, nghề nghiệp, trung thành với lí tưởng độc lập dân tộc
và CNXH, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công
dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Tuy nhiên qua
thực tế giảng dạy những năm qua tôi nhận thấy một thực trạng đáng báo động về
học sinh THPT là các em có quá ít hiểu biết, sống không có chí hướng rõ ràng,
lười lao động, ngại khó, ngại khổ. Một số em có biểu hiện giảm sút lòng tin, có
lối sống lệch lạc dễ bị lôi kéo vào những hành vi phạm pháp.Điều đó là do ngoài
những yếu tố môi trường xã hội, bản thân các em ra thì không thể phủ nhận một
điều là hiện nay nội dung và các phương pháp giáo dục trong nhà trường còn coi
trọng việc dạy chữ, chưa chú trọng đúng mức dạy làm người, nhất là việc giáo
dục KNS cho học sinh. Trong quá trình dạy học dường như giáo viên chỉ quan
tâm đến việc hình thành các kĩ năng mang tính kĩ thuật, gắn với chuyên môn,
gắn với các môn học cụ thể. Trong khi đó, việc hình thành KNS cho HS qua các
hoạt động trải nghiệm sáng tạo là một mục tiêu ẩn của quá trình dạy học. [3]Đây
là điều người học cần có, cần sử dụng trong cuộc sống hàng ngày để các em trở

nghiệm.
1.5. Tính mới của giải pháp so với giải pháp đã được áp dụng.
- Các đề tài, sáng kiến kinh nghiệm trước đây đã nghiên cứu về giáo dục kỹ
năng sống thông qua các môn học tại lớp. Sáng kiến này giáo dục kĩ năng sống
qua hoạt động trải nghiệm tại lữ đoàn pháo binh 368 của các em học sinh. Chính
các em là người tích hợp được các kĩ năng đã học để giải quyết các vấn đề trong
thực tiễn.
- Sáng kiến có thể ứng dụng rộng rãi trong các trường THPT
- Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà
trường.
- Học sinh yêu trường, yêu lớp, yêu các hoạt động,chủ động tự tin bước vào
cuộc sống sau khi rời ghế nhà trường.
-Sáng kiến phát huy rất tốt việc tích lũy kiến thức cho học sinh và đặc biêt chú
trọng đến việc định hướng cho học sinh học tiếp một ngành nghề phù hợp sau
khi tốt nghiệp. Với vốn kiến thức tích lũy được, học sinh có thể học tiếp ở
trường dạy nghề hoặc học tiếp ở đại học.
II.

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1. Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.


Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh có thể quan niệm là việc tổ chức các hoạt
động giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích học sinh tham gia một cách
tích cực chủ động vào các quá trình hoạt động, qua đó hình thành hoặc thay đổi
hành vi của trẻ theo hướng tích cực nhằm góp phần phát triển nhân cách toàn
diện; giúp học sinh có thể sông an toàn, khỏe mạnh và tích cực , chủ động trong
cuộc sống hằng ngày. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh là giáo dục cho các
em có cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, là xây dựng hoặc thay đổi ở các


- Theo UNICEFF, Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội
và giao tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao
tiếp một cách có hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân
nhằm giúp họ có một cuộc sống lành mạnh và có hiệu quả. Kỹ năng sống được
thể hiện ở những hành động cá nhân và những hành động đó sẽ tác động đến
những hành động của những người khác cũng như dẫn đến những hành động
nhằm thay đổi môi trường xung quanh, giúp nó trở nên lành mạnh.
Có thể thấy rằng kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần
thiết cho cuộc sống hàng ngày của con người. Về bản chất, đó là kỹ năng tự
quản lý bản thân và kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống,
học tập và làm việc hiệu quả… Nói các khác kỹ năng sống là khả năng làm chủ
bản thân của mỗi con người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và
với xã hội, khả năng ứng phó trước các tình huống của cuộc sống. Kỹ năng sống
hướng vào việc giúp con người thay đổi nhận thức, thái độ và giá trị trong
những hành động theo xu hướng tích cực và mang tính chất xây dựng.
Kỹ năng sống được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện, học
tập trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội. Vì vậy, kỹ năng sống của mỗi
người vừa có tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hưởng của gia đình,
cộng đồng, dân tộc. Kỹ năng sống mang tính cá nhân bởi vì đó là khả năng của
mỗi cá nhân. Mặt khác kỹ năng sống có tính xã hội là vì trong mỗi giai đoạn của
sự phát triển xã hội, mỗi tôn giáo, cá nhân được yêu cầu để có sự phù hợpvới
những kỹ năng sống ấy. Ví dụ: kỹ năng sống của những người sống ở những
vùng miền khác nhau có sự khác nhau…
Đặc điểm tâm sinh lý trẻ:
- Đặc điểm về thể chất : Cơ thể là nền tảng vật chất của trí tuệ và tâm hồn.
Nền tảng có vững thì trí tuệ và tình cảm mới có khả năng phát triển tốt. “Thân
thể khoẻ mạnh thì chứa đựng một tinh thần sáng suốt”, ngược lại “tinh thần sáng
suốt thì cơ thể có điều kiện phát triển”. Trong cuộc sống thực tế cho thấy những
em có thể lực yếu thường hay ỷ lại, phụ thuộc nhiều vào những người thân trong

-Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ năng
thực hành xã hội là do phụ huynh không cho phép. Đa số phụ huynh cho rằng
con em mình chỉ cần học giỏi kiến thức.
-Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng
cho con em mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử
trong gia đình.
-Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế, xưng
hô chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm.
4. Về nhà trường.
Trường THPT Thạch Thành III là một trường miền núi nằm ở phía Bắc
của huyện Thạch Thành, cách trung tâm huyện 12 km, trường có điều kiện kinh
tế xã hội khó khăn. Học sinh chủ yếu là dân tộc Mường, vùng 135. Trình độ dân
trí, đời sống nhân dân trên địa bàn nhìn chung ở mức thấp và không đồng đều,
sự giao lưu học hỏi về văn hóa giữa các vùng miền còn hạn chế. Tất cả những lí
do trên ảnh hưởng không nhỏ tới công tác giáo dục toàn diện của nhà trường.


Tuy nhiên vượt lên khó khăn thì từ khi thành lập đến nay trường luôn hoàn
thành xuất sắc nhiệm vụ, nhiều năm liền luôn là một trong top đầu của khu vực
miền núi. Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, Nhà trường thường xuyên
nghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính
tích cực của học sinh, không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung
chương trình. Và đặc biệt chú trọng đến việc "Giáo dục kỹ năng sống" cho học
sinh. Nhà trường coi đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong
việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Chính vì thế ngay sau khi Bộ Giáo dục đào
tạo đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống lồng ghép vào các môn học và hoạt
động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường tiến hành triển khai đồng bộ đến
toàn thể cán bộ giáo viên về việc tăng cường rèn luyện kỹ năng sống cho học
sinh. [4 ]Đẩy mạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực”. Mỗi thầy, cô giáo tâm huyết, trách nhiệm hơn trong

cuộc sống thực tế. Nên tôi luôn mong muốn làm được điều gì đó nhằm hỗ trợ tốt
nhất cho các em học sinh của mình nên đã viết và thực hiện chuyên đề "Vai trò
của GVCN Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh học sinh THPT qua hoạt
động trải nghiệm".
Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thời gian học tại trường còn ít thì quá
trình thực hiện chuyên đề này là một việc làm vô cùng cần thiết giúp cho các
em say mê, hứng thú trong học tập, các em thấy mình mạnh dạn hơn trong giao
tiếp, tự tin hơn trong việc thể hiện những năng lực của bản thân . Khi trở lại lớp
học thì ý thức xây dựng tập thể, tinh thần đoàn kết trong lớp được cải thiện rõ
rệt.
2.3.Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
* Xây dựng kế hoạch:
Ngay từ đầu năm học tôi đã tham mưu với BGH nhà trường và đoàn trường
kế hoạch giáo dục KNS thông qua hoạt động trải nghiệm cho các HS lớp tôi chủ
nhiệm. Và ngay trong cuộc họp phụ huynh đầu năm tôi đã đặt vấn đề, triển khai
nội dung đến các bậc phụ huynh. Và được sự ủng hộ, nhất trí 100% của tất cả
các bên liên quan. Đây là phần quan trọng trong kế hoạch chuyên môn của nhà
trường nên nhà trường ủy quyền, giao trách nhiệm trực tiếp cho tôi trước phụ
huynh, học sinh và với đơn vị phối hợp.
+ Thời gian và môi trường giáo dục: Cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 ( chào
mừng tháng thanh niên và đây là thời gian hợp lí để các em HS tham gia hoạt
động trải nghiệm trong năm học trừ thời gian ôn thi)
Môi trường : Lữ đoàn pháo binh 368 Thị xã Bỉm Sơn ,Thanh Hóa ( địa điểm này
cách trường 20km; môi trường quân đội lành mạnh, an toàn, nhiệt tình,.....và
quan trọng là không tốn kém bất kỳ khoảng gì ngoài tiền ăn. Đây là điều quan
trọng đối với một trường miền núi còn nhiều khó khăn như THPH Thạch Thành
III)

Bản kế hoạch trải nghiệm và học kỹ năng sống tại lữ
đoàn pháo binh 368

- Nghỉ cơm trưa; HS ăn theo đúng tiêu chuẩn bữa ăn bộ đội.
-Thăm nhà truyền thống, nghe về lịch sử thành lập và phát triển của lữ đoàn .
-Tham quan khu tăng gia của bộ đội; trải nghiệm “Em làm nông dân”
- Tham quan khu kỹ thuật. HS quan sát những vũ khí hiện đại của QĐNDVN.
- Tham quan khu nội trú ( nơi ăn, ở,….. của chú bộ đội)
-Tham quan nơi thao trường luyện tập của người lính , xem duyệt đội hình , đội
ngũ,…
- Trở về hội trường giao lưu văn nghệ: hát những bài hát về người lính; đọc
những bài thơ nói về bộ đội.
- Ra sân bóng giao lưu bóng đá nam, chơi những trò chơi lành mạnh.
-Kết thúc, lên xe về trường.
2. Tổ chức hoạt động
GV phân chia từng nhóm học sinh những nhiệm vụ cụ thể.
Nhóm 1: Tìm hiểu về lịch sử thành lập Lữ đoàn.


Nhóm 2: Những công việc thường nhật của người bộ đội theo ngày, tuần,...
Nhóm 3: Các quy định chung trong quân đội.
Nhóm 4: Công tác sắp xếp nội vụ trong quân đội.
HS chuẩn bị những tiết mục giao lưu cùng bộ đội:
-Giao lưu văn nghệ: Những bài thơ, bài hát về người lính.
-Giao lưu thể thao: Bóng đá nam; Tổ chức các trò chơi lành mạnh cho HS
III. Những bài học rút ra khi trải nghiệm:
-Sau chuyến đi HS đã đạt được những kế quả gì?
-Đã đạt được những mục tiêu đề ra chưa?
*Sản phẩm sau chuyến đi :
-HS biết cách sắp xếp đồ dùng cá nhân của mình một cách nhanh nhất, gọn gàng
và khoa học hơn.
-HS biết cách tự chăm sóc bản thân mình tốt hơn khi khi không có bố mẹ ở bên (
rèn luyện thể thao, làm việc nhà, học tập,….)

Thái độ học trên lớp

Đi học muộn
(lượt)

Nghỉ học (lượt)

Tự giác không
cần nhắc nhở
(HS)

Chưa tự giác,
thầy cô phải
nhắc nhở nhiều
(HS)

SL

SL

SL

SL

21

68

20



SL

8

32

29

4

Khảo sát lớp năm học 2018-2019: Nội dung khảo sát: Thảo luận nhóm qua
quan sát
Thực hành thảo luận nhóm
TSHS

38

Biết cách lắng nghe, hợp tác

Chưa biết cách lắng nghe, hay tách
ra khỏi nhóm

SL

%

SL

%

công tác xã hội. Bồi dưỡng thái độ tự giác tích cực tham gia các hoạt động tập
thể và hoạt động xã hội; hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với
cuộc sống, với quê hương đất nước; có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng
tự nhiên và xã hội. Như vậy, hoạt động giáo dục kỹ năng sống thực sự cần thiết.
Do đó cần phát huy tối đa vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh.
Giáo dục kỹ năng sống là việc cần được tiến hành thường xuyên, liên tục, phù
hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi, hoàn cảnh, hoạt động của từng loại đối
tượng cụ thể. Việc giáo dục kỹ năng sống trong trường học có thể tiến hành theo
những phương án sau:
-Lồng ghép các nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các môn học có ưu thế và
các hoạt động giáo dục khác của nhà trường.
-Tích hợp nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các môn học, vào các hoạt động
giáo dục khác.
-Thường xuyên tổ chức cho học sinh chơi các trò chơi tập thể lành mạnh, chơi
các trò chơi dân gian, tổ chức các hoạt động văn nghệ thể thao, qua các hoạt
động rèn cho học sinh kĩ năng ứng xử với bạn bè, xây dựng tinh thần đoàn kết
tốt, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng hợp tác, kỹ năng quyết định, biết kiềm chế bản
thân trong khi xử lí các tình huống với bạn bè.
-Tổ chức hoạt động ngoại khoá chuyên đề “Giáo dục kỹ năng sống cho HS”, tạo
cho HS một sân chơi để HS được thực hành kỹ năng sống, được giao lưu, được
tư vấn về kỹ năng sống để hiệu quả rèn kỹ năng sống cho học sinh được nâng
lên gắn liền với thực tế cuộc sống.


-Tổ chức các hoạt động lao động vừa sức với học sinh: vệ sinh sân trường, lớp
học, trồng chăm sóc cây trên sân trường, bồn hoa, vườn trường, ; học sinh được
rèn một số kỹ năng như: cầm chổi quét, hót rác, tưới cây, tỉa lá,...; thông qua đó
HS biết sử dụng có hiệu quả đồ dùng lao động.
-Giáo viên không chỉ nhằm hình thành những khái niệm khoa học, cách làm việc

2. Giáo dục kỹ năng sống trong trường học góp phần rèn luyện, hình thành cho
học sinh sống có trách nhiệm hơn và biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp, ứng
phó với các sức ép, thách thức trong cuộc sống; thúc đẩy hành vi mang tính xã
hội, giảm bớt tỷ lệ phạm pháp.
3. Giáo dục kỹ năng sống còn tạo mối quan hệ thân thiện, cởi mở giữa thầy, trò,
sự hứng thú tự tin, chủ động sáng tạo trong học tập, nâng cao chất lượng, hiệu
quả giáo dục. Học sinh được giáo dục kỹ năng sống xác định được bổn phận và
nghĩa vụ của mình đối với bản thân, gia đình và xã hội.
4. Giáo dục kỹ năng sống còn cần đến vốn sống, tình thương và nhân cách của
người thầy. Học sinh học kiến thức ở thầy trước hết là ở tấm gương sống của
người thầy. Vì vậy, để học sinh không thất vọng vì thầy thì trước hết “mỗi thầy
cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo” mà ngành Giáo dục đang
vận động.
5. Giáo dục kỹ năng sống cần cho suốt cả cuộc đời và luôn luôn được bổ sung,
nâng cấp để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động.
6. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh không phải là công việc “một sớm, một
chiều” mà đòi hỏi phải có quá trình, kiên nhẫn và bằng cả tâm huyết và ở mọi
lúc, mọi nơi, thực hiện càng sớm càng tốt đối với trẻ em. Kỹ năng sống rất đa
dạng và mang đặc trưng vùng, miền đòi hỏi người giáo viên phải vận dụng một
cách linh hoạt, sáng tạo cho phù hợp với nhu cầu, trình độ của học sinh và đặc
điểm, hoàn cảnh của nhà trường, địa phương.
7. Giáo dục kỹ năng sống không phải chỉ là công việc của giáo viên, nhà trường
mà của cả xã hội, cộng đồng, có như vậy mới mong đào tạo ra được những thế
hệ trẻ phát triển toàn diện, chuẩn bị tốt cho việc thực hiện công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước và hội nhập quốc tế.
Bằng trải nghiệm của bản thân, mỗi học sinh vừa là người tham gia, vừa là
người thiết kế và tổ chức các hoạt động cho chính mình nên học sinh không
những biết cách tích cực hóa bản thân, khám phá bản thân, điều chỉnh bản thân
mà còn biết cách tổ chức hoạt động và biết làm việc có kế hoạch, có trách
nhiệm[6]

Phó Hiệu trưởng

Thanh Hóa, ngày 18 tháng 4 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Đỗ Duy Thành
Nguyễn Thị Giang


TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Luật giáo dục 2005 [2]
- Module THPT 35[3]
- Internet[4]
- Bộ GD-ĐT(2015) .Tài liệu tập huấn kỹ năng xây dựng và tổ chức các hoạt
động trải nghiệm sáng tạo trong trường học. [5]
-Dự thảo Nội dung CT GDPT mới[6]


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG
ĐÁNH GIÁ XẾP LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Nguyễn Thị Giang
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên -Trường THPT Thạch Thành 3
TT Tên đề tài SKKN
1.

Kết quả Năm








SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH III

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VAI TRÒ CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM TRONG CÔNG
TÁC GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THPT
QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

Người thực hiện: Nguyễn Thị Giang
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): GVCN

THANH HOÁ NĂM 2018


SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH III

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM