SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT THẠCH THÀNH III

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH THPT QUA
HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

Người thực hiện: Nguyễn Thị Giang
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2018


MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU

Trang
3

1.1. Lý do chọn đề tài

3

1.2. Mục đích nghiên cứu

3

1.3. Đối tượng nghiên cứu


3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

13

3.1. Kết luận

13

3.2. Kiến nghị

14
TÀI LIỆU THAM KHẢO

Các thuật ngữ viết tắt: KNS- Kỹ năng sống
THPT- Trung học phổ thông

15


I. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài:
Trong Dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể, trải nghiệm sáng tạo là
hoạt động giáo dục trong nhóm các môn học bắt buộc. Đây là hoạt động giáo dục và dạy
học được tổ chúc trong môi trường học tập bằng chính sự trải nghiệm của mỗi cá nhân.
Học sinh được tham gia trực tiếp vào hoạt động để phát huy năng lực sáng tạo, thích ứng
với bối cảnh. [2]Điều 2 của Luật giáo dục năm 2005, mục tiêu giáo dục là đào tạo con
người phát triển toàn diện, có đạo đức, sức khỏe, thẩm mỹ, nghề nghiệp, trung thành với
lí tưởng độc lập dân tộc và CNXH, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và
năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Tuy

- Học sinh THPT
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu
- Phương pháp quan sát
- Phương pháp phỏng vấn
- Học sinh tự trải nghiệm là chính.
Trên đây là một số phương pháp tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong đề tài sáng kiến
kinh nghiệm này. Vì mỗi phương pháp đều có cái hay trong quá trình áp dụng thực hiện.
Nếu chúng ta áp dụng đúng phương pháp trong từng thời điểm thích hợp thì hiệu quả đạt
được rất tốt trong việc thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm.
1.5. Tính mới của giải pháp so với giải pháp đã được áp dụng.
- Các đề tài, sáng kiến kinh nghiệm trước đây đã nghiên cứu về giáo dục kỹ năng sống
thông qua các môn học tại lớp. Sáng kiến này giáo dục kĩ năng sống qua hoạt động trải
nghiệm tại lữ đoàn pháo binh 368 của các em học sinh. Chính các em là người tích hợp
được các kĩ năng đã học để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn.
- Sáng kiến có thể ứng dụng rộng rãi trong các trường THPT
- Kết quả nghiên cứu góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện trong nhà trường.
- Học sinh yêu trường, yêu lớp, yêu các hoạt động,chủ động tự tin bước vào cuộc sống
sau khi rời ghế nhà trường.
-Sáng kiến phát huy rất tốt việc tích lũy kiến thức cho học sinh và đặc biêt chú trọng đến
việc định hướng cho học sinh học tiếp một ngành nghề phù hợp sau khi tốt nghiệp. Với
vốn kiến thức tích lũy được, học sinh có thể học tiếp ở trường dạy nghề hoặc học tiếp ở
đại học.
II.

NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

2.1. Cơ sở lý luận.
Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh có thể quan niệm là việc tổ chức các hoạt động
giáo dục đa dạng, phong phú nhằm kích thích học sinh tham gia một cách tích cực chủ

năng tâm lý xã hội liên quan đến những tri thức, những giá trịvà những thái độ, cuối
cùng được thể hiện ra bằng những hành vi làm cho các cá nhân có thể thích nghi và giải
quyết có hiệu quả các yêu cầu và thách thức của cuộc sống.
- Theo UNICEFF, Kỹ năng sống là tập hợp rất nhiều kỹ năng tâm lý xã hội và giao
tiếp cá nhân giúp cho con người đưa ra những quyết định có cơ sở, giao tiếp một cách có
hiệu quả, phát triển các kỹ năng tự xử lý và quản lý bản thân nhằm giúp họ có một cuộc
sống lành mạnh và có hiệu quả. Kỹ năng sống được thể hiện ở những hành động cá nhân
và những hành động đó sẽ tác động đến những hành động của những người khác cũng
như dẫn đến những hành động nhằm thay đổi môi trường xung quanh, giúp nó trở nên
lành mạnh.
Có thể thấy rằng kỹ năng sống bao gồm một loạt các kỹ năng cụ thể, cần thiết cho
cuộc sống hàng ngày của con người. Về bản chất, đó là kỹ năng tự quản lý bản thân và
kỹ năng xã hội cần thiết để cá nhân tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu
quả… Nói các khác kỹ năng sống là khả năng làm chủ bản thân của mỗi con người, khả
năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó trước các


tình huống của cuộc sống. Kỹ năng sống hướng vào việc giúp con người thay đổi nhận
thức, thái độ và giá trị trong những hành động theo xu hướng tích cực và mang tính chất
xây dựng.
Kỹ năng sống được hình thành thông qua một quá trình sống, rèn luyện, học tập
trong gia đình, nhà trường và ngoài xã hội. Vì vậy, kỹ năng sống của mỗi người vừa có
tính cá nhân, vừa có tính xã hội và chịu ảnh hưởng của gia đình, cộng đồng, dân tộc. Kỹ
năng sống mang tính cá nhân bởi vì đó là khả năng của mỗi cá nhân. Mặt khác kỹ năng
sống có tính xã hội là vì trong mỗi giai đoạn của sự phát triển xã hội, mỗi tôn giáo, cá
nhân được yêu cầu để có sự phù hợpvới những kỹ năng sống ấy. Ví dụ: kỹ năng sống
của những người sống ở những vùng miền khác nhau có sự khác nhau…
Đặc điểm tâm sinh lý trẻ[3]:
- Đặc điểm về thể chất : Cơ thể là nền tảng vật chất của trí tuệ và tâm hồn. Nền tảng
có vững thì trí tuệ và tình cảm mới có khả năng phát triển tốt. “Thân thể khoẻ mạnh thì

-Nguyên nhân khiến đa phần học sinh khó tiếp cận được các hoạt động kỹ năng thực
hành xã hội là do phụ huynh không cho phép. Đa số phụ huynh cho rằng con em mình
chỉ cần học giỏi kiến thức.
-Phụ huynh học sinh chỉ khuyến khích các con tìm kiến thức mà quên hướng cho con em
mình làm tốt hoạt động đoàn thể, hoạt động xã hội và cách ứng xử trong gia đình.
-Phần lớn ở gia đình phụ huynh giao tiếp trong gia đình còn nhiều hạn chế, xưng hô
chưa chuẩn mực nên các em bắt chước và xưng hô thiếu thiện cảm.
4. Về nhà trường.
Trường THPT Thạch Thành III là một trường miền núi nằm ở phía Bắc của huyện,
cách trung tâm huyện 12 km, trường có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn. Học sinh chủ
yếu là dân tộc Mường, vùng 135. Trình độ dân trí, đời sống nhân dân trên địa bàn nhìn
chung ở mức thấp và không đồng đều, sự giao lưu học hỏi về văn hóa giữa các vùng
miền còn hạn chế. Tất cả những lí do trên ảnh hưởng không nhỏ tới công tác giáo dục
toàn diện của nhà trường. Tuy nhiên vượt lên khó khăn thì từ khi thành lập đến nay
trường luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, nhiều năm liền luôn là một trong top đầu
của khu vực miền núi. Trong hoạt động chuyên môn dạy và học, Nhà trường thường
xuyên nghiên cứu, cải tiến nâng cao chất lượng giảng dạy theo hướng phát huy tính tích
cực của học sinh, không ngừng đổi mới PPDH phù hợp với nội dung chương trình. Và
đặc biệt chú trọng đến việc "Giáo dục kỹ năng sống" cho học sinh. Nhà trường coi đây
là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục.
Chính vì thế ngay sau khi Bộ Giáo dục đào tạo đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống
lồng ghép vào các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, nhà trường tiến
hành triển khai đồng bộ đến toàn thể cán bộ giáo viên về việc tăng cường rèn luyện kỹ
năng sống cho học sinh. [4 ]Đẩy mạnh thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng trường
học thân thiện, học sinh tích cực”. Mỗi thầy, cô giáo tâm huyết, trách nhiệm hơn trong
việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho học sinh. Mỗi giáo viên trong nhà trường không
chỉ nâng cao chất lượng chuyên môn nghiệp vụ, mà còn thường xuyên quan tâm đến đời
sống, tâm tư tình cảm của học sinh.
Việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong nhà trường, ngoài việc lồng ghép
vào các môn học hàng ngày, hoạt động ngoài giờ lên lớp là một trong những con đường

trong kế hoạch chuyên môn của nhà trường.
+ Thời gian và môi trường giáo dục: Cuối tháng 3 đến đầu tháng 4 ( chào mừng tháng
thanh niên và đây là thời gian hợp lí để các em HS tham gia hoạt động trải nghiệm trong
năm học trừ thời gian ôn thi)
Môi trường : Lữ đoàn pháo binh 368 Thị xã Bỉm Sơn ,Thanh Hóa ( địa điểm này cách
trường 20km; môi trường quân đội lành mạnh, an toàn, nhiệt tình,.....và quan trọng là
không tốn kém bất kỳ khoảng gì ngoài tiền ăn. Đây là điều quan trọng đối với một
trường miền núi còn nhiều khó khăn như THPH Thạch Thành III)

Bản kế hoạch trải nghiệm và học kỹ năng sống tại lữ đoàn
pháo binh 368
Nơi đi: Trường THPT Thạch Thành 3. Huyện Thạch Thành
Nơi đến: Lữ đoàn pháo binh 368 Thị xã Bỉm Sơn.


I.

Chuẩn bị:

1.Số lượng thành viên: 33 học sinh lớp 11B5 và GVCN.
- Hành trang chuẩn bị: Đồ dùng cá nhân cần thiết
- Phương tiện di chuyển: ô tô ( tiền quỹ lớp)
- Chi phí phát sinh: Học sinh tự chịu.
- Ăn trưa:
2. Mục tiêu của chuyến đi:
- Trải nghiệm thực tế cuộc sống trong quân đội.
- Rèn luyện tính kỉ luật, sự đoàn kết, tính đồng đội, tính tập thể
- Thực hành kỹ năng sống cho HS.
- Đề cao tinh thần vượt khó, lòng yêu nướcvà sự tự hào dân tộc.
* GVCN liên hệ trước lữ đoàn để HS có thể:

-Giao lưu văn nghệ: Những bài thơ, bài hát về người lính.
-Giao lưu thể thao: Bóng đá nam; Tổ chức các trò chơi lành mạnh cho HS
III. Những bài học rút ra khi trải nghiệm:
-Sau chuyến đi HS đã đạt được những kế quả gì?
-Đã đạt được những mục tiêu đề ra chưa?
*Sản phẩm sau chuyến đi :
-HS biết cách sắp xếp đồ dùng cá nhân của mình một cách nhanh nhất, gọn gàng và
khoa học hơn.
-HS biết cách tự chăm sóc bản thân mình tốt hơn khi khi không có bố mẹ ở bên ( rèn
luyện thể thao, làm việc nhà, học tập,….)
-HS biết sắp xếp thời gian biểu một ngày của mình khoa học và hợp lý hơn.
-Các em cũng biết cách tự điều chỉnh cái tôi của mình khi sống và học tập trong môi
trường tập thể ( biết yêu thương,nhường nhịn, đoàn kết và giúp đỡ nhau trong cuộc
sống,…)
-Biết yêu thương gia đình của mình hơn, sống có trách nhiệm hơn.
-Các em cũng sẽ có ý chí phấn đấu hơn, có tinh thần vượt khó để vươn lên trong học tập
và trong cuộc sống,…
-HS cũng biết vì sao “kỷ luật là sức mạnh của quân đội” từ đó về lớp sẽ có thể thực
hiện “ đoàn kết tốt kỷ luật tốt”,….
2.4.Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục:
Trong thời gian công tác tại trường TH PT Thạch Thành III tôi đã điều tra nghiên cứu
và thử áp dụng thực tế đã được các động nghiệp trong trường đồng tình ủng hộ. Khi thực
hiện sáng kiến này tôi đã nhận thấy sự hào hứng, sôi nổi của HS. Nhiều em HS rụt rè, ít
nói nay đã cởi mở hơn trong giao tiếp và tham gia các hoạt động do trường lớp tổ chức.
Các em thực sự chủ động giải quyết và ứng phó trước các tình huống ứng phó trong thực
tiễn. Kết quả cho thấy HS ngoan hơn, tự giác chủ động, mạnh dạn hơn, đã thể hiện được
cách xử lý trong ứng xử khá phù hợp. Nhiều em đã có ý thức kỷ luật tốt hơn, biết vươn
lên trong học tập và trong cuộc sống.Chất lượng học tập và rèn luyện của học sinh lớp
chủ nhiệm được Ban chấp hành Đoàn trường, ban giám hiệu đánh giá rất cao. Tập thể
lớp 11B5 luôn xếp thứ tự cao trong bảng xếp loại thi đua của Đoàn trường.

SL

21

68

20

13

Khảo sát lớp Năm học 2017-2018:
Học sinh vi phạm lỗi

TSHS

33

Thái độ học trên lớp

Đi học muộn
(lượt)

Nghỉ học (lượt)

Tự giác không
cần nhắc nhở
(lượt)

Chưa tự giác,
thầy cô phải

SL

%

SL

%

33

100

0

0

- Sau sáng kiến kinh nghiệm này tôi dự định sẽ tiếp tục nghiên cứu để thiết kế thêm
hình thức và tìm thêm biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho HS được phong phú hơn.
3. Phát huy vai trò, tác dụng và hiệu quả của hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh:
[4]Hoạt động giáo dục kỹ năng sống là hoạt động được tổ chức theo mục tiêu, nội
dung, chương trình dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Bản chất của hoạt động này là
thông qua các loại hình hoạt động, các mối quan hệ nhiều mặt, nhằm giúp người học
chuyển hoá một cách tự giác, tích cực tri thức thành niềm tin, kiến thức thành hành
động, biến yêu cầu của nhà trường thành chương trình hành động của tập thể lớp học
sinh và của cá nhân học sinh, tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm tri thức, thái độ, quan


điểm và hành vi ứng xử của mình trong môi trường an toàn, thân thiện có định hướng
giáo dục. Thông qua hoạt động giáo dục kỹ năng sống có thể giúp học sinh sống một

-Giáo viên không chỉ nhằm hình thành những khái niệm khoa học, cách làm việc trí óc
mà còn hướng dẫn tới sự tạo dựng phát triển các nhân cách của học sinh. Đặc biệt trẻ
tiểu học thường hay bắt chước người lớn và rất tin tưởng ở các thầy giáo, cô giáo. Vì


vậy, mỗi giáo viên cũng phải luôn thường xuyên tự rèn kỹ năng sống, luôn thể hiện là
tấm gương trong sáng, mẫu mực cho học sinh noi theo.
-Giáo viên cần thực hiện tốt đổi mới phương pháp dạy học để phát huy tính tích cực chủ
động sáng tạo của học sinh (VD: sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp
gợi mở, nêu vấn đề, phương pháp đóng vai,...; biết lựa chọn phối kết hợp linh hoạt các
phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.); qua các hoạt động học tập, học sinh được
rèn các kỹ năng phân tích, tổng hợp, tư duy sáng tạo, hợp tác theo nhóm, kỹ năng đánh
giá, kỹ năng hợp tác trong nhóm, kỹ năng xử lý tình huống,...
-Mở các lớp tập huấn nhằm giới thiệu, nâng cao nhận thức, hiểu biết và ý thức rèn kỹ
năng sống cho giáo viên, phụ huynh, cộng đồng và học sinh.
-Tổ chức các nói chuyện chuyên đề cho giáo viên, phụ huynh, cộng đồng và học sinh.
- Tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể, hoạt động dã ngoại.
-Tổ chức tốt các hoạt động xã hội, hoạt động đoàn thể
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1.Kết luận:
Sau khi tiến hành giáo dục KNS cho HS qua hoạt động trải nghiệm tại lữ đoàn pháo
binh 368 tôi đã rút ra những kết luận như sau:
Là một giáo viên đang trực tiếp giảng dạy tại trường phổ thông, tôi nhận thấy việc giáo
dục KNS cho học sinh là việc làm rất cần thiết.
1. Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh thông qua các hoạt động, để học sinh tự cảm
nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ đó hình thành các kỹ năng; thực hiện sự
phối hợp trong và ngoài nhà trường làm tốt công tác xã hội hoá trong việc giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh.
2. Giáo dục kỹ năng sống trong trường học góp phần rèn luyện, hình thành cho học
sinh sống có trách nhiệm hơn và biết lựa chọn cách ứng xử phù hợp, ứng phó với các

tính khoa học, logíc chặt chẽ và đầy đủ hơn.
-Phát huy hơn nữa vai trò của giáo viên đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm.
-Khích lệ giáo viên tham gia vào hoạt động nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng.
-Nên phối kết hợp chặt chẽ với PHHS trong việc quản lý con em.
-Nếu có thể nên kết nghĩa với một đơn vị quân đội để hoạt động thuận lợi hơn.
-Nên tiến hành mở rộng đề tài theo hướng kết hợp với Đoàn trường, các tổ chức xã hội
khác.
Trong khuôn khổ của một sáng kiến kinh nghiệm, thời gian nghiên cứu chưa dài, đối
tượng nghiên cứu còn ít nên kết quả không tránh khỏi mang màu sắc cá nhân, rất mong
nhận được sự góp ý của các bạn bè đồng nghiệp để vấn đề nghiên cứu được hoàn thiện
hơn.
Trên đây chỉ là sáng kiến kinh nghiệm được rút ra từ thực tiễn quá trình tổ chức thực
hiện "Giáo dục kỹ năng sống cho học sinh THPT qua hoạt động trải nghiệm".


ở trường chúng tôi. Tuy nhiên do năng lực bản thân nên chắc chắn rằng sẽ không tránh
khỏi những thiếu sót. Vì thế tôi rất mong được sự góp ý chân tình của quý thầy cô và các
bạn đồng nghiệp.
Tôi xin trân trọng cảm ơn !

XÁC NHẬN CỦA ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 18 tháng 4 năm 2018.

Phó Hiệu trưởng

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.

Đỗ Duy Thành

loại

Cấp sở

2015-2016

Một số kinh nghiệm ứng
dụng công nghệ thông tin vào
việc sử dụng sơ đồ khối để
dạy bài 25: Hệ thống bôi trơn
– bài 26: Hệ thống làm mát.

C