BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH THÔNG
QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI
NGHIỆM Ở CÁC TRƯỜNG THCS
HUYỆN PHÙ CỪ, TỈNH HƯNG
YÊN ĐÁP ỨNG YÊU CẦU XÃ HỘI


- Định hướng của phòng giáo dụcvà đào tạo huyện Phù
Cừ, tỉnh Hưng Yên về giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
trung học cơ sở
Dưới sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT tỉnh Hưng Yên, Sở
GD&ĐT đã đưa ra định hướng phát triển như sau:
GD&ĐT Hưng Yên là trung tâm giáo dục và đào tạo chất
lượng cao hàng đầu trong cả nước, có uy tín trong khu vực và
quốc tế. Phát triển giáo dục toàn diện: Tri thức- Thể chất - Nhân
cách người Hà Nội thanh lịch, văn minh cho mọi công dân Thủ
đô.
- Mục tiêu chung: Xây dựng và phát triển hệ thống giáo
dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo
dục chuyên nghiệp cả về quy mô và chất lượng, giữ vững vị trí
dẫn đầu cả nước và tiếp cận nền giáo dục tiên tiến của các nước
trong khu vực và quốc tế góp phần thực hiện 3 nhiệm vụ chiến
lược: Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài;
xây dựng xã hội học tập, tạo tiền đề phát triển kinh tế tri thức,
phục vụ thiết thực yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá.
Đầu tư phát triển mạng lưới trường, lớp học đảm bảo cơ cấu


hợp lý theo hướng kiên cố hóa, hiện đại hóa, chuẩn hóa và đáp ứng
nhu cầu học tập mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục thường

kỹ năng thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Phát triển
khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời...”
Qua các chỉ thị phản ánh yêu cầu giáo dục kỹ năng sống về
một số vấn đề như: Quyết định 1363/TTg của Thủ tướng Chính
phủ về việc “Đưa nội dung bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo
dục quốc dân”; Chỉ thị 10/GD&ĐT ngày 30/6/1995 của Bộ
trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo về tăng cường công tác phòng
chống AIDS và các tệ nạn xã hội trong ngành Giáo dục và Đào
tạo; Chỉ thị 24/CT - GD&ĐT ngày 11/11/1996 của Bộ trưởng


Bộ Giáo dục và Đào tạo về tăng cường công tác phòng chống tệ
nạn ma tuý ở các trường học.
Dựa trên các quan điểm của Đảng và Nhà nước, các cấp
lãnh đạo cùng Hiệu trường các trường THCS huyện Phù Cừ cần
dựa trên cở sở pháp lý cũng như văn bản chỉ đạo của các cấp,
các ngành để tổ chức triển khai các HĐGD trong nhà trường đặc
biệt GD KNS thông qua HĐTN phù hợp đặc điểm tình hình của
địa phương.
- Phải góp phần hình thành, phát triển nhân cách và
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh THCS.
Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục KNS cho học
sinh thông qua HĐTN cần phải nhằm vào việc hình thành và
phát triển nhân cách của học sinh theo đúng mục tiêu của cấp
học, được thể hiện rõ trong mục tiêu giáo dục tổng thể, cũng
như mục tiêu chương trình các môn học cụ thể.
Đảm bảo thống nhất mục tiêu giáo dục THCS: Như điều
27 Luật giáo dục 2005 quy định: “Giáo dục THCS nhằm giúp
học sinh củng cố, phát triển những nội dung đã học ở Tiểu học,
bảo đảm cho học sinh có những hiểu biết phổ thông cơ bản về

quyết và kết luận các vấn đề, còn các lực lượng khác đóng vai
trò hỗ trợ các hoạt động, có như vậy HĐGDNGLL mới có hiệu
quả, đi vào chiều sâu và bền vững góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục.
Để phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS,
việc tổ chức hoạt động theo từng nhóm nhỏ, theo qui mô lớp là
rất cần thiết. Trong mọi hoạt động mà HS tham gia tổ chức, các
em phải giữ vai trò chủ thể. HS tự thực hiện, giải quyết các tình
huống nảy sinh, có sự cố vấn của người thầy. Nhà giáo dục giúp
các em định hướng mục tiêu, nội dung, cách thức hoạt động.
Trên cơ sở ấy HS tự thiết kế chương trình hoạt động, tự triển
khai hoạt động, tự đánh giá rút ra bài học kinh nghiệm. Có thể
lúc đầu các em chưa quen, song nếu biết kiên trì điều chỉnh và
biết nhận ra tồn tại thì sẽ khắc phục, tìm được cách giải quyết


tốt hơn. Vấn đề ở chỗ, nhà giáo dục phải thực sự có niềm tin ở
HS, tôn trọng các em, tạo ra được quan hệ phù hợp giữa HS với
GV. Quan hệ giữa thầy giáo, cô giáo và HS là quan hệ hợp tác,
cộng đồng trách nhiệm, tạo cho HS có niềm tin hơn, mạnh dạn
hơn, sáng tạo hơn và khẳng định được tính chủ thể của mình
trong hoạt động.
- Phải tác động đồng bộ vào các yếu tố, các khâu của
công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Một trong những yêu cầu đổi mới giáo dục của chúng ta
hiện nay là phát huy được tính tích cực của học sinh, học sinh là
chủ thể của nhận thức, chủ thể giáo dục trong mọi hoạt động.
Tuy nhiên trong việc tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống
cho học sinh có sự tham gia của nhiều lực lượng: Giáo viên bộ
môn, giáo viên chủ nhiệm, đoàn thanh niên, PHHS, các lực

đó, tính thực thi, khả năng thành công của biện pháp sẽ cao hơn.
- Có tính kế thừa, phát huy được kinh nghiệm, tiềm
năng của các trường
Hệ thống các biện pháp quản lý phải có quan hệ tương tác,
gắn bó hữu cơ với nhau. Do đó, một biện pháp quản lý nào đó
không thể cùng một lúc tác động có hiệu quả đến tất cả các bộ
phận, các mối quan hệ trong hệ thống quản lý. Mỗi biện pháp
quản lý có những mặt mạnh và hạn chế nhất định. Nếu sử dụng
đơn lẻ từng biện pháp quản lý thì hiệu quả không cao. Nhưng
nếu sử dụng kết hợp các biện pháp quản lý có tính đồng bộ thì
các biện pháp sẽ hỗ trợ lẫn nhau và phát huy những ưu thế và bổ
trợ cho nhau.
Vì thế, khi đề xuất biện pháp không nên quá nhấn mạnh
hay đề cao biện pháp này, hạ thấp hay xem nhẹ biện pháp kia
mà các biện pháp cần phải được thực hiện một cách đồng bộ,
phải hỗ trợ bổ sung cho nhau, quy trình thực hiện phải liên
hoàn.Hệ thống các biện pháp phải tác động vào các khâu, các
yếu tố của hoạt động quản lý và hoạt động giáo dục học sinh,
đảm bảo phát huy được sức mạnh tổng hợp của các lực lượng


giáo dục trong và ngoài nhà trường. Phải kết hợp các biện pháp
chung với biện pháp mang tính đặc thù sao cho phù hợp với
điều kiện thực tế.
Để đảm bảo tính đồng bộ, người nghiên cứu cần phải xem
xét toàn bộ những yếu tố có thể ảnh hưởng đến các biện pháp,
mối quan hệ giữa những yếu tố này khi tác động đến quá trình
thực hiện các biện pháp. Có như thế thì các biện pháp mới sẽ
được thực hiện một cách đồng bộ, phát huy được hết thế mạnh
và sự tương hỗ giữa các biện pháp với nhau.



Do nhu cầu đổi mới giáo dục để đáp ứng sự phát triển và
sự nghiêp CNH, HĐH đất nước, cũng như đáp ứng nhu cầu
được phát triển của người học, Việt Nam đã tiến hành đổi mới
giáo dục phổ thông từ tiểu học đến phổ thông trung học, với
chiến lược chuyển hướng mục tiêu từ chủ yếu là trang bị tri
thứccho người học sang bị trang bị những năng lực cần thiết cho
họ. Bốn trụ cột trong GD của thế kỷ 21 “Học để biết, Học để
làm, Học để khẳng định, Học để cùng chung sống” mà thực chất
là cách tiếp cận kĩ năng sống (KNS) trong giáo dục đã được
quán triệt trong đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp
giáo dục phổ thông ở Việt Nam.
Do vậy, GD KNS cho học sinh phải hướng tới mục tiêu
của giáo dục đào tạo: “Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi
dưỡng nhân tài”. Sự thống nhất về mục tiêu sẽ giúp cho các
LLGD xích lại gần nhau vì mục tiêu tạo ra những con người đáp
ứng được công cuộc CNH- HĐH đất nước.
Việc xác định nhu cầu xã hội để xây dựng nội dung
chương trình GD KNS cho HS sẽ là cơ sở để các LLGD được
định hướng mục tiêu giáo dục kĩ năng và thống nhất nội dung,
phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục kĩ năng sống cho HS ở


trường, ở gia đình và ở ngoài xã hội. Nội dung giáo dục kĩ năng
sống cho HS ở trường là thông qua các hoạt động dạy học hoặc
hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, do nhà trường hay các tổ
chức đoàn thể trong trường tổ chức, bằng các phương pháp sư
phạm khoa học giúp cho HS có thể lĩnh hội một cách nhanh
nhất những tri thức, kĩ năng, kĩ xảo từ đó giúp HS hình thành

hạn chế để tìm cách khắc phục cho bài dạy sau.
- Đối với giáo viên và các lực lượng giáo dục khác trong
nhà trường


+ Tham gia đóng góp ý kiến về nội dung chương trình GD
KNS cần được giáo dục cho HS THCS.
+ Tham gia xây dựng mục tiêu bài dạy, chú trọng GD KNS
cho học sinh.
+ Các trường THCS huẩn bị các phương pháp dạy học tích
cực và các tình huống sử dụng trong bài dạy. Yêu cầu vận dụng
phương pháp dạy học tích cực để phát huy tính tích cực, chủ
động và sáng tạo của HS, GV phải chịu khó tìm tòi, suy nghĩ,
biết đặt ra những câu hỏi hấp dẫn, tạo ra những tình huống có
vấn đề và một không khí học tập sôi nổi, cuốn hút và thoải mái.
GV cần tạo dựng cho học sinh sự tự tin, phương pháp tìm hiểu
xử lý thông tin, trình bày vấn đề và thực hiện hoạt động học tập
một cách hiệu quả.
+ Soạn giáo án, chuẩn bị tiết dạy. Giáo án phải chi tiết, rõ
ràng, chú trọng giáo dục kĩ năng sống cho học sinh và chuẩn bị
cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy phù hợp với phương
pháp dạy học đề ra
+ Dựa trên kết quả khảo sát nhu cầu về giáo dục KNS từ
đó thống nhất mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ


chức GD KNS, một mặt đảm bảo sự thống nhất trong nhận
thức, trong hành động giáo dục từ đó tạo sức mạnh kích thích,
thúc đẩy quá trình phát triển nhân cách của học sinh, mặt khác
tránh được sự tách rời, mâu thuẫn, vô hiệu hóa lẫn nhau gây ra

năng sống đến dự để trao đổi kinh nghiệm.
- Biện pháp 2: Chỉ đạo đổi mới nội dung chương trình,
hình thức giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động trải
nghiệm đáp ứng nhu cầu xã hội
a. Mục tiêu và ý nghĩa biện pháp
Yêu cầu của nội dung chương trình, hình thức tổ chức GD
KNS theo điều 28 Luật Giáo dục là: Phương pháp giáo dục phổ


thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo
của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học;
bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc nhóm; rèn
luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tế; tác động đến tình
cảm, đem lại niềm tin, hứng thú học tập cho học sinh…
Đổi mới nội dung chương trình, hình thức tổ chức GD
KNS trong các trường THCS theo hướng phát huy tính tối đa
tích cực, tự giác, sáng tạo của học sinh nhằm biến quá trình giáo
dục thành quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện của học sinh trong
và bằng hoạt động với tính đa dạng, phong phú về nội dung,
phương pháp và hình thức tổ chức.
b. Nội dung và cách thức thực hiện biện pháp
Luôn đổi mới các hình thức tổ chức hoạt động mỗi chủ đề.
Đa dạng hoá các loại hình hoạt động, các hình thức tổ chức GD
KNS thông qua HĐTN là yếu tố quan trọng thu hút học sinh
tích cực tham gia các GD KNS thông qua HĐTN. Sự mới lạ bao
giờ cũng có sức hấp dẫn đối với học sinh THCS, khiến các em
say mê khám phá, nếu các hoạt động nội dung đơn điệu, hình
thức không phong phú học sinh dễ chán nản hoặc thờ ơ.



nếu được nghiên cứu vận dụng một cách khoa học thì chắc chắn
sẽ mang lại hiệu quả giáo dục tốt.
- Sở GD&ĐT xây dựng, triển khai kế hoạch chỉ đạo các
trường THCS tổ chức GD KNS thông qua HĐTN nhằm hình
thành nhân cách văn hóa cho học sinh theo mục tiêu HĐGD
KNS trong trường phổ thông.
- Sở GD&ĐT có tiêu chí kiểm tra, đánh giá hiệu quả của
công tác này. Cần có kế hoạch hỗ trợ các nhà trường nhằm tăng
cường về điều kiện cơ sở vật chất để giúp các nhà trường làm tốt
GD KNS thông qua HĐTN cho học sinh.
- Sở GD&ĐT chỉ đạo các nhà trường xây dựng mối liên
kết với chính quyền, cơ quan văn hóa địa phương để tranh thủ


sự giúp đỡ về con người, các điều kiện khác giúp tổ chức hoạt
động có hiệu quả.
- Đa dạng hóa các hình thức GD KNS thông qua HĐTN
trong các trường THCSbằng cách:
+ Tổ chức GD KNS thông qua HĐTN thông qua dạy học
trong nhà trường: tăng cường dạy học theo hướng tích hợp; ứng
dụng công nghệ thông tin một cách hiệu quả trong dạy học; giáo
dục truyền thống thông qua dạy học ở bảo tàng…
+ Tổ chức các hoạt động hỗ trợ học tập: Đoàn thanh niên
phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường tổ chức
các hoạt động như: đọc sách báo tìm hiểu về BSVHDT Việt
Nam ở thư viện, tổ chức các buổi nói chuyện, tọa đàm, thuyết
trình chuyên đề về lịch sử, các danh nhân văn hóa của dân tộc,
của địa phương…
+ Tổ chức tập huấn, chuyên đề, hội thảo và các hoạt động
ngoại khóa bồi dưỡng cho học sinh lòng yêu quê hương đất

nước cho cây, thắp hương cho các phần mộ liệt sĩ…; quyên góp,
giúp đỡ đồng bào khó khăn… Những hoạt động trên sẽ giúp học
sinh củng cố và bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước, con
người. Từ đó, học sinh có ý thức giữ gìn BSVHDT tốt đẹp của
dân tộc.
+ Tổ chức cho học sinh trồng cây, chăm sóc cây, xây dựng
cảnh quan học đường, phòng học xanh - sạch - đẹp.
Tổ chức chỉ đạo các buổi sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn
một cách hiệu quả, chú trọng đến nội dung và hình thức tổ chức
tích hợp giáo dục KNS vào các bài dạy trong tuần của các
nhóm. Do điều kiện về thời gian tác giả mới đề nghị chỉ đạo xây
dựng hệ thống các bài dạy có khả năng tích hợp giáo dục KNS
đối với 02 bộ môn là Sinh học và Giáo dục công dân, bước đầu
triển khai thực hiện.


Sau mỗi học kỳ hoặc sau mỗi năm học, Ban chỉ đạo tổ
chức, đánh giá các nội dung đã thực hiện tích hợp vào các môn
học, các đề xuất, kiến nghị của các tổ nhóm chuyên môn từ đó
rút kinh nghiệm, bổ sung, điều chỉnh để xây dựng kế hoạch năm
sau.
d. Điều kiện thực hiện biện pháp
Trên cơ sở chỉ đạo của Sở GD&ĐT, nhà trường cần có kế
hoạch cụ thể về GD KNS thông qua HĐTN trong nhà trường
theo từng học kỳ, từng năm học. Trong kế hoạch cần xác định rõ
mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, phạm vi,
thời gian tổ chức để các lực lượng liên quan thực hiện.
Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ GV về nội dung
chương trình, hình thức tổ chức GD KNS thông qua HĐTN tích
cực theo quan điểm dạy học phân hóa sao cho phù hợp với thực