SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA

TRƯỜNG THPT NGA SƠN
-----0O0-----

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ
DẠY HỌC NỘI DUNG ĐIỀU LỆNH CHO HỌC SINH LỚP 10

Người thực hiện: Hoàng Văn Cảnh
Chức vụ : Giáo viên
Sáng kiến kinh nghiệm thuộc môn: GDQP-AN

THANH HÓA NĂM 2019
MỤC LỤC
Nội dung

Trang

- Trang 1 -


1. Mở đầu ………………………………………………….

3

1.1. Lí do chọn đề tài ……………………………………….

3


5

2.2.2. Nguyên nhân của hạn chế trong giảng dạy “Điều lệnh
đội ngũ” tại các trường THPT hiện nay …………………..

7

2.3. Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề ………….

8

2.3.1. Nâng cao nhận thức về dậy học bộ môn GDQP-AN nói
chung và nội dung“Điều lện đội ngũ” nói riêng …………..

8

2.3.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng dạy …………...

11

2.3.3. Bảo đảm tài liệu giảng dạy. …………………………

15

2.3.4. Đầu tư cơ sở vật chất phục vụ cho dạy và học…….

15

2.3.5. Đối với học sinh ……………………………………..


toàn diện cho học sinh. Cũng như các môn học khác, Giáo dục quốc phòng - An
ninh đang ngày càng nhận thức đúng vai trò và ý nghĩa của nó trong việc đào tạo
thế hệ trẻ. Những chuyển biến sâu sắc trong thời đại ngày nay càng chứng tỏ cần
thiết phải có nội dung và phương pháp giảng dạy môn Giáo dục quốc phòng-An
ninh cho phù hợp, nhằm góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của công tác
giáo dục.
Như vậy, việc dạy học môn Giáo dục quốc phòng - An ninh cho học sinh
THPT được xác định là một bộ phận, một nội dung quan trọng của quá trình dạy
học trong các nhà trường của hệ thống Giáo dục quốc dân nhằm rèn luyện hình
thành nhân cách, góp phần nâng cao ý thức Quốc phòng, củng cố nền Quốc
phòng toàn dân vững mạnh. Nhận rõ vị trí, vai trò của nhiệm vụ trên, những năm
qua, Ban giám đốc Sở giáo dục & đào tạo Thanh Hóa luôn quan tâm chỉ đạo và
tổ chức, triển khai thực hiện tốt công tác Giáo dục quốc phòng cho học sinh. Hơn
thế nữa, hàng năm nhân dịp kỷ niệm ngày Thành lập Quân đội nhân Việt Nam,
ngày Hội Quốc phòng toàn dân 22/12 thì tỉnh Thanh Hóa có tổ chức Hội thao
Quốc phòng toàn tỉnh với nhiều nội dung phong phú, trong đó có nội dung:
“Điều lệnh đội ngũ” để khuyến khích việc dạy và học môn Giáo dục quốc
phòng-An ninh trong Tỉnh.
Với sự cố gắng khắc phục khó khăn thiếu thốn về nhiều mặt, cho đến nay
công tác giáo dục quốc phòng trong các nhà trường THPT đã thu được những
thành tích đáng kể cả về nhận thức lẫn chất lượng dạy học. Song so với yêu cầu
nhiệm vụ của sự nghiệp đổi mới giáo dục đào tạo thì chúng ta thấy rằng vẫn chưa
thỏa mãn với những gì đã đạt được; công cuộc cải cách về hệ thống giáo dục, đổi
mới về nội dung và phương pháp dạy học đang tiếp tục được nghiên cứu, điều
chỉnh, sửa đổi bổ sung cho phù hợp với yêu cầu xây dựng và phát triển đất nước.
- Trang 3 -


Riêng đối với việc học GDQP - AN là một trong những môn học bắt buộc có
nhiều nội dung, trong đó nội dung học “ Điều lệnh đội ngũ” gồm 2 nội dung cơ

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến
“Điều lệnh đội ngũ” là một nội dung có vị trí tiền đề quan trọng của môn
học GDQP - AN. Nắm chắc “ Điều lệnh đội ngũ” là nội dung cơ bản nhất sẽ tạo
điều kiện để học tốt các nội dung khác trong chương trình GDQP - AN ở trường
THPT.
“Điều lệnh đội ngũ” là nội dung trang bị một số kiến thức, kỹ năng quân sự
cần thiết cho học sinh, làm cơ sở để học sinh tiếp thu kiến thức và vận dụng vào
học tập khi đang còn học ở nhà trường, và sẵn sàng tham gia lực lượng vũ trang
bảo vệ Tổ quốc.
“Điều lệnh đội ngũ” gồm hai nội dung là “Đội ngũ từng người không có
súng” và “Đội ngũ đơn vị”. Với nội dung “Đội ngũ từng người không có súng”
sẽ giúp học sinh hiểu được các động tác đội ngũ từng người không có súng trong
“Điều lệnh Đội ngũ”, Từ đó tự giác luyện tập để thành thạo các động tác đội ngũ
từng người không có súng: có ý thức tổ chức kỉ luật, sẵn sàng nhận và hoàn
thành mọi nhiệm vụ được giao. Với nội dung “Đội ngũ đơn vị” giúp học sinh
hiểu được ý nghĩa, thứ tự các động tác tập hợp các đội hình cơ bản của tiểu đội
và trung đội, biết điều khiển (chỉ huy) tập hợp các đội hình cơ bản của tiểu đội,
trung đội.
2.2. Thực trạng vấn đề khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.2.1. Thực trạng
- Giáo Dục Quốc Phòng -An Ninh trong ngành giáo dục đã có những chuyển
biến mạnh mẽ từ nhận thức của đội ngũ cán bộ quản lý các cấp đến việc tổ chức
thực hiện ở từng cơ sở, nhà trường, đơn vị. Các cơ quan quản lý giáo dục đã có
- Trang 5 -


sự chỉ đạo kiên quyết để thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục quốc phòng - an ninh
trong toàn ngành. Đội ngũ giáo viên giáo dục quốc phòng ở cấp trung học phổ

- Ở một số cơ quan, đơn vị, một bộ phận giáo viên, phụ huynh học sinh nhận
thức chưa đúng đắn về vai trò và vị trí của môn học.
- Chưa chú trọng đến việc đào tạo, bồi dưỡng giáo viên giảng dạy bộ môn GDQP
–AN chuyên sâu để nâng cao chất lượng giảng dạy.
- Việc đầu tư, mua sắm cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ dạy học môn học
GDQP nói chung, nội dung “Điều lệnh đội ngũ” nói riêng chưa thường xuyên và
đồng bộ.
- Tổ chức và phương pháp giảng dạy:
+ Về tổ chức dạy học: Hầu hết các trường phổ thông, việc tổ chức giảng dạymôn
GDQP-AN đã thực hiện như các môn học chính khóa khác nhưng với 1tiết/ tuần
thì ở một số nội dung cần dạy theo tính liên hoàn thị không đảm bảo được về
thời gian, học sinh chưa kịp lĩnh hội đã hết giờ nên việc dạy và học của trò và
thầy còn sơ xài, mang tính đối phó.
+ Về phương pháp giảng dạy: Giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết
trình, độc thoại khô khan; việc tiếp thu kiến thức của học sinh rất thụ động vì
thực tế cở nhiều trường chỉ toàn giáo viên kiêm nghiệm nên chưa có kinh nghiệm
trong giảng dạy bộ môn này, nhất là nội dung “ Điều lệnh đội ngũ” cần người có
chuyên môn tốt, học đúng chuyên nghành và có nhiều kinh nghiệm. Bới vì bộ
môn đòi hỏi phải nói được và làm mẫu động tác phải chính xác . Dẫn đến hiệu
quả dạy và học nội dung “Điều lệnh đội ngũ” nói riêng, môn học GDQP nói
chung ở các trường phổ thông hiện nay chưa cao, chất lượng không đảm bảo,
học sinh chán nản, học đối phó, không có ý thức tập luyện, tìm tòi tài liệu và
thông tin để nâng cao hiểu biết .
2.3. Các giải pháp sử dụng để giải quyết vấn đề
- Trang 7 -


2.3.1. Nâng cao nhận thức về dạy học bộ môn GDQP nói chung và nội dung
“Điều lệnh đội ngũ” nói riêng.
* Đối với những người làm công tác quản lý giáo dục:

chức dạy và học đạt chất lượng, hiệu quả.
* Đối với nhà trường THPT và giáo viên đảm nhiệm giảng dạy bộ môn
GDQP:
- Phải quán triệt sâu rộng tầm quan trọng và nguyên tắc cơ bản nội dung chương
trình của môn học này đối với cán bộ, giáo viên, học sinh, mục đích để làm thay
đổi quan điểm nhận thức của một số người hiện nay còn cho rằng: GDQP là một
môn học phụ, chỉ là tập quân sự, không phải là môn thi hay là những động tác
nghiêm, nghỉ, quay tại chỗ thông thường.
- Do tính đặc thù của môn học, Ban giám hiệu các trường phổ thông cần có biện
pháp lãnh đạo, chỉ đạo cụ thể đối với từng giáo viên GDQP (đặc biệt là giáo viên
kiêm nhiệm GDQP), tổ trưởng chuyên môn phụ trách môn học GDQP, cần tập
trung nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và động viên họ hoàn thành xuất sắc
nhiệm vụ, phát huy tinh thần tự giác tích cực đầu tư cho việc nghiên cứu chuyên
sâu nội dung chương trình của môn học.
- Tạo nên dư luận mạnh mẽ, có thái độ đúng đắn về ý nghĩa, tầm quan trọng của
môn học trong giới đội ngũ giáo viên.
- Thiết lập mối quan hệ chặt chẽ hợp đồng hỗ trợ giữa hội đồng GDQP các cấp
các tổ chuyên môn, công đoàn, đoàn thanh niên trong việc sắp xếp nội dung
chương trình, thời gian, cơ sở vật chất với tinh thần cố gắng và trách nhiệm cao
nhất, tuyên truyền sâu rộng về môn học GDQP nói chung, nội dung “Điều lệnh
đội ngũ” nói riêng để mọi người và tất cả học sinh biết được tầm quan trọng và
tính thiết thực cần thiết của môn học.
* Xây dựng đội ngũ giáo viên giảng dạy bộ môn GDQP đặc biệt là giáo viên
dạy các nội dung“Điều lệnh đội ngũ”.
- Trang 9 -


- Có thể nói rằng đội ngũ giáo viên giảng dạy môn học giữ vai trò then chốt
quyết định hiệu quả chất lượng môn học. Nhưng thực chất thì đa số các trường
chưa đủ số lượng như vậy, nhiều trường giáo viên dạy bộ môn này chỉ là giáo

-Thêm vào đó phải rèn luyện và thể hiện cho được một nhà sư phạm trong lĩnh
vực GDQP, tác phong nhanh nhẹn, nói năng phải dứt khoát chững chạc, rõ ràng,
thật cởi mở, khi tiếp xúc với người học hay trên bục giảng cũng vậy.
2.3.2. Nâng cao chất lượng đội ngũ giảng dạy
* Quán triệt và thực hiện tốt những yêu cầu cơ bản của bài giảng
- Những yêu cầu của bài giảng đó là yêu cầu về nội dung, yêu cầu về tổ chức
phương pháp, yêu cầu về quy trình chuẩn bị và tiến hành của bài giảng, hệ thống
các yêu cầu đó đòi hỏi cả hai chủ thể của quá trình dạy học là giáo viên và học
sinh phải tuân thủ đầy đủ có như vậy mới bảo đảm hiệu quả của bài giảng được
thực hiện trên thực tế.
Ví dụ: Giảng dạy động tác “Quay đằng sau” thì ngoài việc nắm nội dung của
động tác, khi giảng dạy cần tuân theo 3 bước như sau:
- Bước 1: Làm nhanh khái quát động tác.
Tác dụng: Giúp học sinh hình dung được toàn bộ động tác, hiểu được động tác
nó được thực hiện ra sao và xây dựng cho mình khái niệm cơ bản.
- Bước 2: Làm chậm có phân tích.
Tác dụng: giúp học sinh hiểu được bản chất của động tác, cụ thể các tư thế khi
thực hiện, hình dung được từng bước khi áp dụng vào động tác.
- Bước 3: Làm tổng hợp động tác
Tác dụng: Giúp học sinh thấy rõ các cử động và hình dung được các phần của
động tác khi thực hiện.
Ngoài ra trong xu thế phát triển của giáo dục hiện nay, việc áp dụng các phương
pháp dạy học tích cực đang được vận dụng ở các trường phổ thông như: Nêu vấn
đề, giải quyết vấn đề, bài giảng được sử dụng phương pháp diễn giảng kết hợp
- Trang 11 -


với mô hình vật thực, phương pháp so sánh, phương pháp mạn đàm trao đổi là
những phương pháp phát huy tính tích cực của người học, tạo ra niềm say mê tự
giác, củng cố kiến thức đã có, chịu khó tìm tòi sáng tạo những kiến thức xung

sửa chữa và hỏi những người có chuyên môn kịp thời giải đáp. Mặt khác muốn
rèn luyện được tâm lí tốt trong môn này thì không có phương pháp nào hơn là
hãy thực hiện động tác trước tập thể để mọi người nhìn nhận đánh giá, qua đó
người học sẽ cảm thấy tự tin, loại bỏ được tâm lý làm cho hiệu quả học đạt chất
lượng cao, rèn luyện cho học sinh nhiều yếu tố cần thiết cho cuộc sống như:
Bình tĩnh, nhẫn nại, có tổ chức, có kỷ luật, tác phong chững chạc, và khi được
giao nhiệm vụ sẽ luôn hoàn thành tốt.
* Thực hiện tốt các thao tác nhằm hình thành khái niệm mới ngay trong quá
trình nghe giảng.
Quá trình dạy học, xét về bản chất đó chính là quá trình nhận thức của người
học được tổ chức trong điều kiện sư phạm nhất định. Nhờ vậy việc hình thành
khái niệm mới cho người học là khâu quan trọng nhất là thước đo đánh giá hiệu
quả lĩnh hội tri thức của học sinh. Để hình thành khái niệm mới trong bài giảng
về giới thiệu các động tác điều lệnh , người giáo viên phải sử dụng phương pháp
trực quan, phương pháp trực quan luôn sử dụng kết hợp phương pháp diễn giảng.
Khái niệm mới thường đề cập trong nội dung môn học đó chính là những khái
niệm.
Ví dụ : Khi thực hiện động tác “ Chào” thì giáo viên phải thực hiện theo 2 bước
cơ bản.
- Bước 1: Làm nhanh khái quát động tác. Là bước làm thị phạm động tác cơ bản
cho học sinh thấy và hình dung được động tác minh đang học và lĩnh hội.
- Bước 2: Làm chậm có phân tích.

- Trang 13 -


Đến bước này người dạy vừa làm chậm động tác nhưng kết hợp luôn diễn giải
động tác bằng lời để học sinh hiểu và nắm bắt được cụ thể động tác đang thực
hiện qua đó sẽ giúp học sinh hình dung được trình tự thực hiện nó như thế nào.
Mặt khác trong quá trình giảng dạy cần đưa những câu chuyện về kinh nghiệm

Ngoài việc sử dụng các tư liệu sách vở có thể áp dụng công nghệ tin học vào
bài giảng như: soạn giáo án điện tử để giảng dạy trên Paspoir, đây là điều kiện để
có thể trình diễn các hình ảnh theo không gian 3 chiều (ví dụ: Động tác đổi chân
trong khi đi nếu có phương tiện máy chiếu, quay chậm lại động tác sẽ giúp cho
học sinh hình dung động tác một cách dễ dàng) tạo nên giờ dạy sinh động hấp
dẫn, thu hút được sự tập trung theo dõi của học sinh, và cũng ở hình thức giảng
dạy này nhiều chi tiết, nhiều nội dung mà nếu sử dụng các phương pháp cũ sẽ
không truyền tải cũng như diễn đạt hết cho người học. Do vậy nâng cao chất
lượng giảng dạy phải đi đôi với tăng cường thiết bị dạy học có như vậy chất
lượng giảng dạy và học tập của giáo viên, học sinh mới đạt được hiệu quả cao.
2.3.4. Đầu tư cơ sở vật chất phục vụ cho dạy và học
Công tác giảng dạy và học tập môn học GDQP nói chung “ Điều lệnh đội
ngũ” nói riêng phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó việc bảo đảm về cơ sở vật
chất là một yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng dạy và học của môn
học. Cơ sở vật chất phải đảm bảo đáp ứng cho các dạng huấn luyện theo đúng kế
hoạch và chương trình, đem lại chất lượng và hiệu quả, làm cho học sinh tiếp thu
tốt bài học, phát huy ở họ khả năng nhận thức, phương pháp tư duy và năng lực
hoạt động thực tế ngang tầm với yêu cầu ngày một cao của khoa học giáo dục và
phương pháp dạy học hiện đại phù hợp với xu thế phát triển của thời đại. Một
trong những vấn đề quan trọng, ảnh hưởng đến chất lượng dạy và học môn giáo
dục quốc phòng – An ninh là cơ sở vật chất, các phương tiện hỗ trợ cho quá trình
dạy và học. Hiện nay, những điều kiện nêu trên mới chỉ dừng lại ở mức độ đáp
ứng được một phần yêu cầu. Do vậy, cần trang bị thêm những phương tiện cần
- Trang 15 -


thiết nhất, bổ sung các loại giáo trình, sách báo, tài liệu tham khảo trong hệ thống
thư viện là vô cùng cần thiết. Đặc biệt là các loại tài liệu tham khảo phải được
cập nhật thường xuyên, đảm bảo việc khai thác thông tin từ Internet.
2.3.5. Đối với học sinh

Tóm lại, để cao chất lượng giảng dạy và học tập môn học này, cần phải thực
hiện đồng bộ nhiều vấn đề, trong đó xây dựng, kiện toàn đội ngũ giáo viên giáo
dục quốc phòng đủ về số lượng, đảm bảo về trình độ, chất lượng chuyên môn,
nghiệp vụ được coi là trọng tâm, cơ bản. Nghiên cứu về thực trạng và giải pháp
nâng cao chất lượng dạy và học môn giáo dục quốc phòng – An ninh là một vấn
đề lớn, khó khăn và phức tạp, đòi hỏi nhiều công sức, trí tuệ tập thể. Đây không
chỉ là yêu cầu đặt ra đối với riêng các nhà trường THPT mà là vấn đề cấp thiết
của toàn Đảng, và các cấp các nghành có liên quan.
3. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận
Giáo dục kiến thức “Điều lệnh đội ngũ” nói riêng, kiến thức Giáo dục quốc
phòng nói chung cho học sinh phổ thông là vô cùng quan trọng; là một trong
những nhân tố cơ bản để tạo nên yếu tố tinh thần cho cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ
quốc trong tương lai, đây là một nội dung có ý nghĩa chiến lược mang tầm vĩ mô
của Đảng nhằm đào tạo con người toàn diện trong thời đại mới, góp phần thực
hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, xây dựng đất nước ta
thành một nước giàu mạnh, xã hội công bằng văn minh. Trang bị kiến thức quốc
phòng cho thế hệ trẻ học sinh là trách nhiệm của mọi tổ chức chính trị xã hội,
trong đó vai trò nhà trường là cực kỳ quan trọng; vì vậy mỗi cán bộ giáo viên,
mỗi học sinh phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc tầm quan trọng của công tác này.

- Trang 17 -


Người thầy phải thường xuyên nâng cao trình độ, cải tiến phương pháp giảng
dạy, tiếp cận khoa học kỹ thuật; học sinh phải khắc phục những khó khăn, có
phương pháp học tập và rèn luyện thật tốt, từng bước nâng cao chất lượng dạy và
học môn học này.
3.2. Kiến nghị
Để môn học Giáo dục quốc phòng nói chung và nội dung “Điều lệnh đội ngũ”


- Trang 19 -


DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH XẾP LOẠI
Họ và tên tác giả: Hoàng Văn Cảnh
Chức vụ và đơn vị công tác: Giáo viên Trường THPT Nga Sơn
TT
1

Tên đề tài SKKN
Một số giải pháp cải thiện thành tích nội
dung ném lựu đạn trúng đích cho học sinh
khối 11 trường THPT Nga Sơn

Cấp đánh giá xếp loại

Kết quả đánh giá xếp
loại

Năm học đánh giá xếp loại

Ngành giáo dục cấp
Tỉnh

C

2010-2011