MỤC LỤC
Nội dung
Trang
1. Mở đầu ...............................................................................................................1
1.1. Lí do chọn đề tài ................................................................................................1
1.2. Mục đích nghiên cứu .........................................................................................1
1.3. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................2
1.4. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................2
1.5. Những điểm mới của SKKN .............................................................................2
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm ..........................................................................3
2.1. Cơ sở lý luận của SKKN ...................................................................................3
2.2.1. Phương tiện dạy học........................................................................................3
2.1.2. Phiếu học tập ..................................................................................................3
a. Khái niệm ..............................................................................................................3
b. Phân loại các hình thức của phiếu học tập.............................................................4
c. Vai trò của phiếu học tập.......................................................................................4
d. Các bước thiết kế phiếu học tập ...........................................................................4
e. Sử dụng phiếu học tập ..........................................................................................4
2.2. Thực trạng của vấn đề .......................................................................................5
2.3 Các giải pháp thực hiện .....................................................................................6
2.3.1. Thiết kế phiếu học tập trong giảng dạy ..........................................................6
a. Phần dẫn của phiếu học tập...................................................................................6
b. Phần hoạt động......................................................................................................6
c. Phần quy định thời gian ........................................................................................6
d. Phần đáp án ...........................................................................................................7
2.3.2. Kinh nghiệm thiết kế phiếu học tập.................................................................7
2.3.3. Vận dụng phiếu học tập trong tiết giảng..........................................................7
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm ...............................................................18
3. Kết luận và kiến nghị ..........................................................................................19
3.1. Kết luận............................................................................................................19
3.2. Một số kiến nghị...............................................................................................19

Dạy học lịch sử ở nhà trường phổ thông là một môn học quan trọng, dạy học
lịch sử không chỉ giúp các em lĩnh hội kiến thức mà từ đó góp phần giáo dục tư
tưởng, tình cảm, khơi dậy lòng yêu quê hương đất nước, ý thức giữ gìn và bảo vệ
Tổ quốc.Trong suốt năm học qua, bằng nhiệt huyết giảng dạy của mình tôi không
ngừng tìm tòi, nghiên cứu, tìm ra cách thức để nâng cao hiệu quả giảng dạy ở mỗi
tiết dạy lịch sử. Từ thực tiễn giảng dạy và qua những tiết thao giảng tôi đã nhận
thấy sử dụng phiếu học tập trong một số tiết học thực sự hiệu quả. Vì vậy, tôi đã
chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm :‘‘Kinh nghiệm sử dụng phiếu học tập để nâng
cao hiệu quả giảng dạy qua bài học lịch sử lớp 10 THPT”.Với đề tài sáng kiến
kinh nghiệm này tôi rất mong được sự góp ý của bạn bè và đồng nghiệp để đề tài
được hoàn thiện hơn.
1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU :
Nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm này và vận dụng kiến thức giảng
dạy vào bài 19:‘‘Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ X-XV’’
nhằm giúp các em học sinh khối 10 hình thành được khái niệm cơ bản của phiếu

1


học tập, cách sử dụng phiếu học tập và hiệu quả của phiếu học tập trong quá trình
học tập nhằm nâng cao hiệu quả của bài học.
1.3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Với đề tài sáng kiến kinh nghiệm này tôi vận dụng trong quá trình giảng dạy
môn lịch sử lớp 10 của trường THPT Vĩnh Lộc. Tôi vận dụng vào bài học cụ thể là
bài 19:‘‘Những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm ở các thế kỉ X-XV’’.
1.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Trong đề tài sáng kiến kinh nghiệm này tôi sử dụng các phương pháp nghiên
cứu như sau :
+ Nghiên cứu tư liệu để xây dựng cơ sở lí luận của đề tài nghiên cứu.
+ Khảo sát thực tiễn qua thông tin trên mạng và qua thực trạng học môn lịch sử

2


tượng và từ đó trở về thực tiễn- đó là con đường biện chứng của nhận thức chân lí,
nhận thức hiện thực khách quan.
Phương tiện dạy học giúp học sinh dễ hiểu bài, hiểu sâu sắc và nhớ bài lâu
hơn. Phương tiện dạy học tạo điều kiện thuận lợi nhất giúp cụ thể hóa những cái
quá trừu tượng, đơn giản hóa những máy móc và thiết bị quá phức tạp.
2.1.2. Phiếu học tập:
a. Khái niệm:
Theo nghĩa của từ điển “Phiếu” là tờ giấy rời có cỡ nhất định chuyên dùng để
ghi chép những nội dung cụ thể nào đó hoặc phiếu là tờ giấy ghi nhận một quyền
lợi nào đó cho người sử dụng. Ngoài ra, phiếu còn là mảnh giấy ghi tên người
mình tín nhiệm khi bầu cử hoặc ý kiến, biểu quyết tự tay mình bỏ vào hòm
phiếu.
Theo PGS. TS. Nguyễn Đức Thành “Phiếu học tập” là những tờ giấy rời, in
sẵn những công tác độc lập hay làm theo nhóm nhỏ, được phát để học sinh hoàn
thành trong một thời gian ngắn của tiết học. Trong mỗi phiếu học tập có ghi rõ
một vài nhiệm vụ nhận thức nhằm hướng tới hình thành kiến thức, kĩ năng hay
rèn luyện thao tác tư duy cho học sinh.
Theo PGS. TS. Trịnh Văn Biểu “Phiếu học tập” là bản ghi các yêu cầu hay
các câu hỏi của giáo viên mà học sinh phải thực hiện trong giờ học trên lớp.
Theo các ý kiến trên: Phiếu học tập là những tờ giấy rời có nội dung hướng
dẫn yêu cầu học sinh làm việc trong một thời gian ngắn tại lớp học hoặc được
làm ở nhà trước mỗi bài học, có ghi rõ một vài nhiệm vụ nhận thức nhằm hình
thành kiến thức, kĩ năng tư duy.
b. Phân loại các hình thức của phiếu học tập:
+ Phiếu học tập dùng cho hình thành kiến thức mới: sử dụng trong việc hình
thành kiến thức mới cho học sinh. Thông qua việc dẫn dắt học sinh hoàn thành
nội dung của phiếu học tập, học sinh sẽ lĩnh hội được lượng kiến thức nhất định.

cho học sinh, đồng thời là cơ sở để học sinh tiến hành các hoạt động một cách tích
cực, chủ động. Việc sử dụng phiếu học tập nên được sử dụng trong dạy kiến thức
mới, ôn tập, kiểm tra... và thường được diễn ra theo quy trình sau:
- Giáo viên nêu nhiệm vụ học tập, giao phiếu học tập cho học sinh, tùy theo
hình thức tổ chức dạy học mà giáo viên giao cho mỗi học sinh một phiếu hay mỗi
nhóm một phiếu.
- Tiến hành quan sát, hướng dẫn và giám sát kết quả hoạt động của học sinh.
- Tổ chức cho một số cá nhân hoặc đại diện nhóm trình bày kết quả làm việc
với phiếu học tập. Hướng dẫn toàn lớp trao đổi, bổ sung hoàn thành phiếu học tập.
Giáo viên có thể yêu cầu học sinh trao đổi chéo nhau để sửa chữa, đánh giá kết quả
làm việc với phiếu học tập của nhau trên cơ sở các kết luận của giáo viên.
2.2. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
Môn lịch sử ở nhà trường phổ thông có tác dụng to lớn đối với việc giáo dục
thế hệ trẻ về lịch sử dân tộc, truyền thống dân tộc, hình thành nên thế giới quan
khoa học... Song do đặc thù của bộ môn lịch sử, do một số giáo viên còn chưa thực
sự hiểu sâu về phương pháp dạy học và kiến thức còn lệ thuộc vào sách giáo khoa,
tức là chưa làm chủ được kiến thức dẫn đến giờ học khô khan, nhàm chán và nặng
nề. Tình trạng này đã làm mất đi tính hấp dẫn của môn lịch sử. Hơn nữa, do tư
tưởng coi môn sử là “môn phụ”, học sinh “học gì thi nấy” nên nhiều học sinh quay
lưng với môn sử. Quan niệm sai lầm cho rằng học lịch sử chỉ cần trí nhớ không
phải tư duy, động não, không có bài tập thực hành đã ảnh hưởng đến việc đánh giá,
tổ chức phương pháp dạy học.
Trong những năm gần đây Bộ giáo dục có nhiều thay đổi về kì thi THPT
quốc gia, nếu các năm 2015, 2016 học sinh được lựa chọn môn thi để xét tốt nghiệp
thì đa phần học sinh không chọn môn lịch sử vì khó học, khó đạt điểm cao. Còn
trong vài năm gần đây khi Bộ đưa môn sử vào tổ hợp xét tốt nghiệp, môn sử thuộc
nhóm các môn khoa học xã hội gồm: sử - địa – gdcd, so với tổ hợp các môn khoa
học tự nhiên thì tổ hợp này vẫn có nhiều học sinh lựa chọn. Nhưng thực trạng đáng
buồn là không phải các em yêu thích môn sử hơn mà đa phần những em lựa chọn
môn sử vì nó nằm trong tổ hợp các môn khoa học xã hội và có môn địa và giáo dục

mất nhiều thời gian để học sinh ghi nhớ. Đặc biệt, trong chương trình không có tiết
bài tập để giáo viên hướng dẫn làm bài tập và rèn luyện kĩ năng cho học sinh. Hiện
nay, trong các tiết dạy giáo viên vẫn còn trung thành với kiến thức của sách giáo
khoa, chưa mạnh dạn kết cấu lại bài học, có những bài mục nào cũng dạy về hoàn
cảnh, nguyên nhân, kết quả, ý nghĩa của một sự kiện nào đó. Việc dạy đi dạy lại
theo kiến thức của sách giáo khoa dễ làm cho học sinh có tâm lí chán nản, ngại
nghe, ngại học. Bởi vậy, thông qua quá trình giảng dạy trên lớp, đúc rút kinh
nghiệm qua các tiết thao giảng đặc biệt từ bạn bè đồng nghiệp, tôi đã mạnh dạn
thay đổi kết cấu ở một số bài học để phù hợp với đối tượng học sinh đồng thời để
bài dạy hấp dẫn hơn, phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập. Đồng thời,
việc sử dụng phiếu học tập trong một số tiết học đã thực sự đạt hiệu quả góp phần
nâng cao ý thức học tập, rèn luyện, tư duy của các em học sinh. Từ thực tiễn giảng
dạy, tôi chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm ‘‘Kinh nghiệm sử dụng phiếu học tập
để nâng cao hiệu quả giảng dạy qua bài học lịch sử lớp 10 THPT”. Với đề tài
sáng kiến kinh nghiệm này tôi mong muốn sẽ giúp đỡ các em được phần nào trong
5


việc hoạt động nhóm, nâng cao khả năng lĩnh hội kiến thức để làm tiền đề cho việc
học tập môn lịch sử ở những lớp trên.
2.3. CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN :
2.3.1. Thiết kế phiếu học tập trong giảng dạy:
a. Phần dẫn của phiếu học tập:
Phần dẫn của phiếu học tập là các chỉ dẫn của giáo viên quy định kiểu hoạt
động, nội dung hoạt động hay nguồn thông tin.
Ví dụ: Dựa vào kiến thức của sách giáo khoa...trang...em hãy hoàn thành những nội
dung ghi trong phiếu học tập về....
b. Phần hoạt động:
Là phần chỉ những công việc, thao tác mà học sinh cần thực hiện, có thể là
một hoặc nhiều hoạt động.

6


1. Về kiến thức:
Sau khi học xong bài học yêu cầu học sinh nắm và hiểu được:
- Từ thế kỉ X đến thế kỉ XV, nhân dân Đại Việt phải liên tiếp tổ chức những
cuộc kháng chiến chống ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc.
- Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu đậm, nhân dân ta
đã chủ động sáng tạo, vượt qua mọi thách thức khó khăn đánh lại các cuộc chiến
tranh xâm lược của kẻ thù.
- Trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm vĩ đại nổi lên những trận quyết chiến,
chiến lược mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân sự tài năng như: Lê
Hoàn, Lí Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi.
2. Về tư tưởng:
- Giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ nền độc lập dân tộc, thống nhất Tổ quốc.
- Bồi dưỡng tinh thần đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc.
- Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn đối với các thế hệ tổ tiên, các anh
hùng dân tộc đã chiến đấu quên mình vì nền độc lập của Tổ quốc.
3. Về kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng bản đồ trong học tập.
- Bồi dưỡng kĩ năng phân tích, tổng hợp.
- Kĩ năng lập bảng thống kê để rút ra nhận xét và đánh giá.
4. Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, hợp tác, giao tiếp, giải quyết vấn đề.
- Năng lực chuyên biệt: tái hiện sự kiện; thực hành khai thác và sử dụng kênh hình
có liên quan đến bài học; liên hệ, so sánh, đối chiếu, sâu chuỗi các sự kiện lịch sử...
II. THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC:
Thiết bị: Tranh ảnh, lược đồ các cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên và
cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC

mảnh ghép tương ứng với một bức tranh về các nhân vật lịch sử gắn liền với thắng
lợi quân sự tiêu biểu của cuộc kháng chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X-XV.
Câu hỏi: Hãy cho biết hình ảnh trên gợi cho em về nhân vật lịch sử nào?
- Hs tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: trả lời câu hỏi
3. Gợi ý sản phẩm:
- Mảnh ghép 1: Hình ảnh Lê Hoàn.
- Mảnh ghép 2: Hình ảnh Lí Thường Kiệt.
- Mảnh ghép 3: Hình ảnh Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.
- Mảnh ghép 4: Hình ảnh Lê Lợi.
4. Giới thiệu bài mới: Từ thế kỉ X đến thế kỉ XV là thời kì xây dựng và phát triển
của nhà nước phong kiến độc lập. Trong suốt gần 6 thế kỉ nhân dân ta liên tục đứng
lên chống giặc ngoại xâm bảo vệ độc lập dân tộc. Ở thế kỉ nào nhân dân ta cũng
giành được thắng lợi vang dội, những thắng lợi đó gắn liền với các tên tuổi: Lê
Hoàn, Lí Thường Kiệt, Trần Quốc Tuấn, Lê Lợi. Ở bài 19: “Những cuộc kháng
chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X-XV” cô và các em cùng nhau ôn lại những chiến
thắng huy hoàng của quân dân ta.
Ở bài 19, tiết ppct 25 gồm có 3 mục lớn.
I. Những cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống.
II. Các cuộc kháng chiến chống xâm lược Mông - Nguyên ở thế kỉ XIII.
III. Phong trào đấu tranh chống quân xâm lược Minh và khởi nghĩa Lam Sơn.
Ở bài học này cô ghép phần kiến thức của mục I, II, III nhằm giúp các em
tích cực hoạt động và hiểu rõ hơn đồng thời so sánh những thắng lợi của quân dân
ta trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X-XV.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Mục tiêu, phương thức hoạt động
Gợi ý sản phẩm
I. Những cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống. I. Những cuộc
II. Các cuộc kháng chiến chống xâm lược Nguyên-Mông kháng
chiến
ở thế kỉ XIII.

kiến thức của mục III.
Bước 2: Giáo viên sử dụng phiếu học tập và chiếu phiếu
học tập lên pp cho hs quan sát.
PHIẾU HỌC TẬP
(Hoàn thiện bảng tóm tắt về các cuộc kháng chiến chống
ngoại xâm từ thế kỉ X đến thế kỉ XV).
Nội
Cuộc
Cuộc
Cuộc
Cuộc
dung
kháng
kháng
kháng
kháng
chiến
chiến
chiến
chiến
chống
chống
chống
chống
Tống
Tống thời quân
quân Minh
thời
Lý.
Mông

quyết
chiến
Nét độc
đáo về
nghệ
thuật
quân
sự.
Cách
kết
thúc
chiến
tranh
Giáo viên nhắc nhở: Phiếu học tập này thay cho việc ghi
bài vào vở, những thông tin các em hoàn thiện ở phiếu học
tập được xem như một tài liệu học tập
Bước 3: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm
+ Nhóm 1:Ba bàn đầu phía bên trái bàn giáo viên hoàn
thành nội dung về cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền
Lê.
+ Nhóm 2: Ba bàn tiếp theo phía bên trái bàn giáo viên
hoàn thành nội dung về cuộc kháng chiến chống Tống thời
Lí.
+ Nhóm 3: Ba bàn đầu phía bên phải bàn giáo viên hoàn
thành nội dung về cuộc kháng chiến chống Mông –Nguyên
thời Trần.
+ Nhóm 4: Ba bàn tiếp theo phía bên phải bàn giáo viên
hoàn thành nội dung về cuộc kháng chiến chống quân
Minh và khởi nghĩa Lam Sơn.
Bước 4: Phát phiếu học tập cho học sinh.

chiến
chiến
chiến
chống
chống
chống
chống
Tống thời Tống
quân
quân
Tiền Lê
thời Lý. MôngMinh
Nguyên
Hoàn - Năm 980 - Nước Nước Đại - Nền độc
cảnh Định Tiên Đại Việt Việt
độc lập không
lịch
Hoàng qua độc lập, lập,
phát còn, nước
sử
đời,
nhà phát
triển.
ta rơi vào
Đinh gặp triển.
Quân ách thống
khó khăn.
Nhà Môngtrị của nhà
Tống ở Nguyên
Minh.

Quốc Tuấn.
11


Trận
quyết
chiến

Chiến
thắng trên
sông Bạch
Đằng.

Nét
độc
đáo
về
nghệ
thuật
quân
sự.

Chọn - Nghệ
đúng thời thuật
cơ
giặc quân sự
đang suy “tiên
yếu.
phát chế
nhân”,

Cách
kết

Chiến
thắng tại
sông
Như
Nguyệt.

Chiến thắng
tại
Đông
Bộ
Đầu,
Chương
Dương,
Hàm
Tử,
Tây
Kết,
Vạn Kiếp.
- Thực hiện
kế
sách
“vườn
không nhà
trống”.
- Chủ động
rút lui bảo
toàn

người”
xuất phát
từ
tư
tưởng
“lấy đại
nghĩa để
thắng
hung tàn”.
- Nghĩa
quân xây
dựng lực
lượng từ
không đến
có, từ yếu
đến mạnh,
sử dụng
chiến
thuật “tâm
công”.

Chủ
động
12


thúc
chiến
tranh


Minh.

a. Về hoàn cảnh
a. Về hoàn cảnh lịch sử:
Gv? Em hãy cho biết hoàn cảnh lịch sử diễn ra các cuộc lịch sử:
kháng chiến chống ngoại xâm có điểm gì giống và khác
nhau?
Hs: + Giống nhau: các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm
từ thế kỉ X- XV điễn ra trong thời kì xây dựng và phát triển
của nhà nước phong kiến Việt Nam.
+ Khác nhau:
- Các cuộc kháng chiến chống Tống và chống quân Mông
-Nguyên diễn ra trong hoàn cảnh nước ta đã giành được
độc lập, chủ quyền. Vì vậy, cuộc kháng chiến có điều kiện
thuận lợi, nhân dân đoàn kết.
- Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn: Đầu thế kỉ XV, quân Minh. đã
chiếm được nước ta và lập nên chính quyền đô hộ. Nền độc
lập, tự chủ của ta đã mất nên khi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
bùng nổ phải diễn ra trong điều kiện bí mật.
b.Thời gian:
b.Thời gian:
- Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê: 981.
- Cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý: 1075-1077.
- Cuộc kháng chiến chống quân Mông - Nguyên:
Lần 1:1258.
Lần 2:1285.
Lần 3:1287-1288.
- Cuộc kháng chiến chống quân Minh: 1418-1427.
Gv? Trong các cuộc kháng chiến chống ngoaị xâm từ thế kỉ
X-XV cuộc kháng chiến nào kéo dài nhất? Vì sao?

sự giữa các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm?
Hs:- Các cuộc kháng chiến đều có chiến lược, chiến thuật
đúng đắn, nghệ thuật chớp thời cơ.
- Nghệ thuật xây dựng phòng tuyến phòng thủ vững chắc:
thời Tiền Lê: xây dựng trận địa cọc trên sông Bạch Đằng,
lợi dụng thủy triều để đánh tan quân địch. Thời nhà Lý, Lí
Thường Kiệt cho xây dựng phòng tuyến trên sông Như
Nguyệt, thời Trần có phòng tuyến Bình Lệ Nguyên, Phủ
Lỗ.
- Các cuộc kháng chiến sử dụng nghệ thuật chiến tranh
“tâm lí”.
Lí Thường Kiệt sáng tác bài bài thơ Nam Quốc sơn hà,
Trần Quốc Tuấn viết Hịch Tướng Sĩ, Nguyễn Trãi viết thư
dụ hàng Vương Thông.
GV dẫn dắt: ở mỗi cuộc kháng chiến đều sử dụng nghệ
thuật quân sự độc đáo riêng. Ở tiết học này cô hướng dẫn
cho các em về nghệ thuật quân sự “tiên phát chế nhân” của
cuộc kháng chiến chống Tống thời Lý.
Gv: Năm 1075, biết tin quân Tống chuẩn bị tiến sang xâm
lược nước ta, Lí Thường Kiệt chủ trương: “Ngồi yên đợi

c. Người
đạo:

lãnh

d. Trận quyết
chiến, chiến lược:
e. Nét độc đáo về
nghệ thuật quân

triều đình để chống giặc giữ nước?
Hs: Dưới thời Trần nước Đại Việt ổn định và phát triển, nhà
nước quan tâm đến đời sống của nhân dân, nâng cao đời
sống vật chất và đời sống tinh thần của nhân dân vì vậy
nhân dân tin tưởng, đoàn kết, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ Tổ
quốc.
Gv liên hệ: Những bài học trong cuộc kháng chiến chống
quân Mông-Nguyên dưới thời nhà Trần đã để lại kinh
nghiệp quý cho cha ông ta trong cuộc kháng chiến chống
ngoại xâm sau này. Đặc biệt, sức mạnh đoàn kết không chỉ
được Đảng ta phát huy trong hai cuộc kháng chiến chống
Pháp và Mĩ mà còn trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất
nước hiện nay. Sinh thời Bác Hồ căn dặn:
“Dễ trăm lần không dân cũng chịu.
Khó vạn lần dân liệu cũng xong”.
GV: dẫn dắt: sau một thời gian dài giành được độc lập, vào
thế kỉ XV nhà Minh đem quân sang xâm lược nước ta, dưới
15


ách thống trị của giặc Minh nhân dân ta bị áp bức, bóc lột
dã man, nhiều cuộc đấu tranh của nhân dân bị vùi trong
biến máu. Trong hoàn cảnh đó, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
bùng lên ở vùng đất Thanh Hóa dưới sự lãnh đạo của Lê
Lợi và bộ chỉ huy.
Gv: Em hãy nêu một vài đặc điểm nổi bật của cuộc khởi
nghĩa Lam Sơn?
Hs: - Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn diễn ra khi đất nước mất
độc lập, tự chủ.
- Cuộc khởi nghĩa có quy mô ban đầu từ một địa phương

Gv: Kết luận: Như vậy ở bài học này các em đã được tìm
hiểu những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X16


XV. Thắng lợi của các cuộc kháng chiến đã để lại nhiều bài
học kinh nghiệm quý báu cho cha ông ta trong sự nghiệp
kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ. Đồng thời, những
thắng lợi này đã thể hiện rõ nét đặc trưng nổi bật của truyền
thống yêu nước Việt Nam thời phong kiến là: “đấu tranh
chống giặc ngoại xâm bảo vệ Tổ quốc”.
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP ( 5 phút):
1. Mục tiêu: Nhằm củng cố, hệ thống hóa và nâng cao kiến thức về các cuộc kháng
chiến chống ngoại xâm từ thế kỉ X-XV.
2. Phương thức:
- Chuyển giao nhiệm vụ:Yêu cầu HS:
+ Yêu cầu hs làm một số bài tập trắc nghiệm sau:
- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện trên lớp
- Báo cáo sản phẩm: Học sinh trả lời câu hỏi trắc nghiệm
Câu 1: Trong cuộc kháng chiến chống quân Mông –Nguyên nhà Trần thực hiện kế
sách
A. chiến tranh du kích.
B. đánh phòng thủ.
C. đánh điểm, diệt viện.
D. vườn không nhà trống
Câu 2: Tác phẩm được đánh giá là "bản tuyên ngôn độc lập" đầu tiên của Việt
Nam?
A. Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn.
B. Bình ngô đại cáo của Nguyễn Trãi.
C. Nam quốc sơn hà của Lý Thường Kiệt.
D. Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh.

- Tiếp nhận và thực hiện nhiệm vụ: thực hiện tại nhà.
- Báo cáo sản phẩm: các bức thư.
- Nhận xét, đánh giá:
3. Gợi ý sản phẩm:
- Thư viết dưới dạng cảm nhận về một khu di tích lịch sử phải nêu rõ được: Khu di
tích thờ ai, có điểm độc đáo gì về kiến trúc, vẻ đẹp của khu di tích được thể hiện
như thế nào.
4. Hướng dẫn học bài ở nhà:
Về nhà các em làm bài tập trong SGK, đọc và chuẩn bị trước bài 20: “Xây dựng và
phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X-XV”.
2.4. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm đã được tôi vận dụng vào thực tiễn giảng dạy ở
bộ môn lịch sử qua bài giảng của học sinh lớp 10. Quá trình vận dụng đề tài sáng
kiến kinh nghiệm không chỉ thực hiện trong một bài học nhất định mà tôi luôn chú
trọng quá trình vận dụng vào nhiều giờ học. Trong giờ học tôi nhận thấy kiến thức
truyền tải đỡ khô cứng, rập khuôn theo kiến thức của sách giáo khoa, đặc biệt giáo
viên có thể giúp học sinh ghi nhớ, lĩnh hội được kiến thức của bài học ngay tại lớp.
Hiện nay, trong cách thi trắc nghiệm việc vận dụng phiếu học tập trong giờ học lịch
sử càng thực sự hiệu quả.Thực hiện đề tài sáng kiến kinh ngiệm này tôi nhận thấy
học sinh đã có sự thay đổi nhất định trong cách học, cảm thấy say mê với môn học
này hơn, giờ học hứng thú hơn, học sinh tích cực tham gia hoạt động, cộng tác
cùng giáo viên.Trong học kì I của năm học 2018-2019 tôi đã vận dụng bài giảng
này dạy học ở một số lớp khối 10, thông qua bài kiểm tra 15 phút tôi nhận thấy chất
lượng của học sinh có sự thay đổi trước và sau khi áp dụng phương pháp giảng dạy
như sau:
Tổng
Bài kiểm tra trước khi áp dụng đề tài (bài kiểm tra 15 phút)
cộng
Kém
Yếu

Khá
Giỏi
SL TL% SL TL% SL TL% SL TL% SL
TL%
0
0
20 10,6 86 45,7 64 34,1 18
9,6
Dưới trung bình
Trên trung bình
20
10,6
168
89,4

18


3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
3.1. KẾT LUẬN:
Kinh nghiệm sử dụng phiếu học tập trong dạy học lịch sử lớp 10 nói riêng và áp
dụng các phương pháp dạy học mới nói chung trong chương trình giáo dục hiện
nay là một yêu cầu cấp thiết nhằm góp phần nâng cao hiệu quả, chất lượng giáo dục
trong nhà trường trung học phổ thông. Sử dụng phiếu học tập trong một số giờ học
lịch sử là nền tảng để các em lĩnh hội kiến thức, phát huy tính tích cực, tự giác của
học sinh. Tuy nhiên, việc sử dụng phiếu học tập cần phải có sự chuẩn bị kĩ lưỡng,
phù hợp với kết cấu của bài học đặc biệt cần phải có sự hợp tác tích cực của các em
học sinh trong lớp. Phương pháp này được tiến hành ở một số bài học của chương
trình lớp 10 tạo nền tảng để các em có kĩ năng trong quá trình học tập môn lịch sử ở
lớp 11, 12 đặc biệt phương pháp này phù hợp với hình thức thi trắc nghiệm hiện

19


- Giáo viên không ngừng học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè đồng nghiệp trong nhà
trường và tham khảo tư liệu trên hệ thống thông tin điện tử.
- Phải giành nhiều thời gian nghiên cứu bài giảng để xác định được trọng tâm, luôn
chú trọng vận dụng kiến thức liên môn trong quá trình dạy học.
* Đối với phụ huynh:
- Cần có sự phối kết hợp với nhà trường trong việc giáo dục học sinh.
* Đối với học sinh:
- Cần phát huy tinh thần tự giác học tập, có sự phối hợp chặt chẽ với giáo viên. Bởi
vì, giáo dục thực sự có hiệu quả khi học sinh lĩnh hội tri thức và vận dụng những
tri thức đó vào thực tiễn.
- Tích cực chuẩn bị những nội dung, tư liệu mà giáo viên yêu cầu.
XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 15 tháng 05 năm 2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.
Người thực hiện

Lê Thị Ánh Tuyết

20


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Phan Ngọc Liên (Tổng chủ biên), Lịch sử lớp 10, NXB Bộ Giáo dục và đào tạo,

xếp loại
giá xếp loại
(Phòng,
(A, B,
Sở, Tỉnh...) hoặc C)
1.
Rèn luyện kĩ năng so sánh cho
học sinh trong chương trình lịch
Tỉnh
C
2013-2014
sử lớp 10 THPT.
2.
Kinh nghiệm nâng cao hiệu quả
giáo dục truyền thống yêu nước
Tỉnh
C
2016-2017
cho sinh qua bài giảng lịch sử
lịch sử lớp 10.

22


PHẦN PHỤ LỤC

Lược đồ cuộc kháng chiến chống quân Tống của quân dân Đại Cồ Việt do Lê Đại
Hành lãnh đạo.

Lược đồ kháng chiến chống Tống thời Lý.