BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
----      ----

NGUYỄN THỊ ĐỨC LOAN

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC VẬN
DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÁC
DOANH NGHIỆP KHAI THÁC, CHẾ BIẾN VÀ
KINH DOANH ĐÁ XÂY DỰNG Ở CÁC TỈNH
ĐÔNG NAM BỘ

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

TP. Hồ Chí Minh - Năm 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH
----      ----

NGUYỄN THỊ ĐỨC LOAN

CÁC NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC VẬN
DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÁC
DOANH NGHIỆP KHAI THÁC, CHẾ BIẾN VÀ
KINH DOANH ĐÁ XÂY DỰNG Ở CÁC TỈNH
ĐÔNG NAM BỘ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số: 9.34.03.01


1.1.2. Nghiên cứu các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP tại các doanh
nghiệp ---------------------------------------------------------------------------------------- 12
1.2.

TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC ------------ 17

1.2.1. Tổng hợp những nghiên cứu về KTQTCP ----------------------------------------------- 17
1.2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCP trong DN ---------------------- 21
1.3. NHẬN XÉT VỀ CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN------------ 22
1.3.1. Đối với các công trình ở nước ngoài ----------------------------------------------------- 22
1.3.2. Đối với công trình nghiên cứu ở Việt Nam ---------------------------------------------- 23
1.3.3. Xác định khe hổng nghiên cứu ------------------------------------------------------------ 23
1.3.4. Định hướng nghiên cứu của tác giả ------------------------------------------------------- 24
CHƯƠNG 2 - CƠ SỞ LÝ THUYẾT ------------------------------------------------------------ 27
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TRONG DOANH
NGHIỆP---------------------------------------------------------------------------------------------- 27
2.1.1. Bản chất của kế toán quản trị chi phí ----------------------------------------------------- 27
2.1.2. Vai trò, chức năng kế toán quản trị chi phí ---------------------------------------------- 29
2.2. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC DN TRONG LĨNH VỰC KTCBKD ĐÁ XÂY DỰNG
Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ ----------------------------------------------------------------- 33
2.2.1. Sản phẩm đá xây dựng -------------------------------------------------------------------- 33
2.2.2. Quy trình khai thác, chế biến và kinh doanh đá xây dựng ----------------------------- 33
2.2.3. Các chất thải và ảnh hưởng từ KTCBKD đá xây dựng đến môi trường ------------- 35
2.2.4. Một số kết quả đạt được của ngành KTCBKD đá xây dựng ở các tỉnh Đông
Nam Bộ ---------------------------------------------------------------------------------------------- 36


iii
2.2.5. Đặc điểm của ngành KTCBKD đá xây dựng ảnh hưởng đến việc vận dụng
KTQTCP trong DN --------------------------------------------------------------------------------- 37



iv
3.6.1. Thu thập dữ liệu ----------------------------------------------------------------------------- 78
3.6.2. Xử lý dữ liệu --------------------------------------------------------------------------------- 78
CHƯƠNG 4 - KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN --------------------------------- 80
4.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH -------------------------------------------------- 80
4.1.1. Kết quả nội dung khảo sát thực trạng vận dụng KTQTCP vào các
DNKTCBKD đá xây dựng ở các tỉnh Đông Nam Bộ ----------------------------------------- 80
4.1.2. Về nhân tố ảnh hưởng đến việc vận dụng KTQTCP trong các DN ------------------ 83
4.1.3. So sánh với nghiên cứu trước ------------------------------------------------------------- 88
4.1.4. Về thang đo đánh giá các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP vào
DN ---------------------------------------------------------------------------------------------------- 90
4.2. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC ----------------------------------------------- 91
4.2.1. Thống kê mô tả ------------------------------------------------------------------------------ 92
4.2.2. Đánh giá độ tin cậy của thang đo --------------------------------------------------------- 92
4.2.3. Đánh giá giá trị thang đo – Phân tích nhân tố khám phá ------------------------------ 96
4.2.4. Thực hiện kiểm định lại chất lượng thang đo mới ------------------------------------ 102
4.2.5. Phân tích hồi quy đa biến ---------------------------------------------------------------- 103
4.3. BÀN LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ------------------------------------------------ 110
4.3.1. Các nhân tố ảnh hưởng ------------------------------------------------------------------- 110
4.3.2. Bàn luận về các nhân tố ------------------------------------------------------------------ 111
CHƯƠNG 5 – KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ------------------------------------------------ 120
5.1. KẾT LUẬN ---------------------------------------------------------------------------------- 120
5.2. HÀM Ý CHÍNH SÁCH -------------------------------------------------------------------- 121
5.2.1. Hàm ý lý thuyết---------------------------------------------------------------------------- 121
5.2.2. Hàm ý thực tiễn ---------------------------------------------------------------------------- 122
5.3. KIẾN NGHỊ ---------------------------------------------------------------------------------- 139
5.3.1. Đối với Nhà nước ------------------------------------------------------------------------- 139
5.3.2. Đối với các doanh nghiệp khai thác, chế biến và kinh doanh đá xây dựng ------- 142


CM

Cost Management

Quản lý chi phí

CSR

Corporate Social Responsibility

EMA

Environmental Management
Accounting

hoạt động

Trách nhiệm xã hội của doanh
nghiệp
Kế toán quản lý môi trường
Phân tích nhân tố khám phá

EFA

Exploratory Factor Analysis

ERP

Enterprise Resource Planning


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT
VIẾT TẮT

DIỄN GIẢI

BD

Bình Dương

BCĐKT

Bảng cân đối kế toán

BCKQKD

Báo cáo kết quả kinh doanh

BCLC

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ

BPh

Bình Phước

BP

Bộ phận


Chi phí

CPMT

Chi phí môi trường

CPNCTT

Chi phí nhân công trực tiếp

CPSX

Chi phí sản xuất

CPSXC

Chi phí sản xuất chung

CPQLDN

Chi phí quản lý doanh nghiệp

CPQLMT

Chi phí quản lý môi trường

CTCP

Công ty cổ phần



GTSP

Giá thành sản phẩm

HTTT

Hệ thống thông tin

HTTKT

Hệ thống thông tin kế toán

HĐ

Hoạt động

KSB

Công ty khoáng sản Bình Dương

KSCP

Kiểm soát chi phí

KT

Kế toán

KTMT

Kiểm soát chi phí quản lý môi trường

LN

Lợi nhuận

LT

Lý thuyết

MMTB

Máy móc thiết bị

NC

Nghiên cứu

NNC

Công ty cổ phần Đá Núi Nhỏ

NVL

Nguyên vật liệu

NVLTT

Nguyên vật liệu trực tiếp


SXC

Sản xuất chung

SXKD

Sản xuất kinh doanh

TK

Tài khoản

TDKT

Trình độ nhân viên kế toán trong doanh nghiệp

TKKT

Tài khoản kế toán

TP. HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

TNMT

Tài nguyên môi trường

TSCĐ


Bảng 3.2

Các giả thuyết nghiên cứu và mối liên hệ với lý thuyết nền

62

Bảng 3.3

Khái niệm các nhân tố

67

Bảng 3.4

Danh mục các nhân tố ảnh hưởng

73

Bảng 3.5

Thang đo biến phụ thuộc

74

Bảng 3.6

Thang đo các biến độc lập

75


Bảng 4.6
Bảng 4.7
Bảng 4.8
Bảng 4.9
Bảng 4.10
Bảng 4.11
Bảng 4.12
Bảng 4.13

Chỉ số đánh giá các biến của thang đo “Chiến lược kinh
doanh”
Chỉ số đánh giá các biến của thang đo “Quy định pháp lý về
khai thác và quản lý tài nguyên”
Chỉ số đánh giá các biến của thang đo “Kiểm soát chi phí
quản lý môi trường”
Chỉ số đánh giá các biến của thang đo “Trình độ nhân viên kế
toán”
Chỉ số đánh giá các biến của thang đo “Nhận thức về kế toán
quản trị chi phí của nhà quản trị DN”
Chỉ số đánh giá các biến của thang đo “Quan hệ lợi ích – chi
phí”
Kết quả kiểm KMO and Bartlett's Test cho biến kiểm soát chi
phí quản lý môi trường
Bảng 4.13: Tổng phương sai trích

93

94

94

Giải thích sự dịch chuyển các biến quan sát

100

Bảng 4.18

Bảng tổng hợp các nhân tố và đặt lại tên biến

101

Bảng 4.19

Bảng kiểm định thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach Alpha

102

Bảng 4.20

Kết quả phân tích giá trị phân biệt

104

Bảng 4.21

Tóm tắt mô hình của các nhân tố ảnh hưởng

105

Bảng 4.22


Trang

Biểu đồ 2.1

Kết quả kinh doanh quý 2/2018

36


xiii

DANH MỤC HÌNH ẢNH
Hình ảnh
Hình 2.1

Nội dung
Sản phẩm của công ty khai thác, chế biến và kinh doanh đá
xây dựng tại công ty cổ phần đá Núi Nhỏ

Trang
33

Hình 2.2

Hoạt động khai thác công ty cổ phần đá Núi Nhỏ

33

Hình 2.3


Sơ đồ

Nội dung

Trang

Sơ đồ 3.1

Khung nghiên cứu của luận án

56

Sơ đồ 3.2

Quy trình nghiên cứu

57

Sơ đồ 3.3

Nội dung nghiên cứu

58

Sơ đồ 3.4

Quy trình nghiên cứu định tính

59


Đề tài: CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC VẬN DỤNG KẾ TOÁN
QUẢN TRỊ CHI TRÍ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP KHAI THÁC, CHẾ BIẾN
VÀ KINH DOANH ĐÁ XÂY DỰNG Ở CÁC TỈNH ĐÔNG NAM BỘ.
Chuyên ngành: Kế toán

Mã: 9.34.03.01

NCS: Nguyễn Thị Đức Loan
Từ khóa: Doanh nghiệp khai thác, chế biến, kinh doanh đá xây dựng; Các tỉnh
Đông Nam Bộ; Kế toán quản trị chi phí; nhân tố; Kế toán quản trị môi trường.
Tóm tắt:
Nội dung nghiên cứu của luận án là xác định và đo lường các nhân tố tác
động đến việc vận dụng KTQTCP trong các DN khai thác, chế biến và kinh doanh
đá xây dựng ở các tỉnh Đông Nam Bộ. Nghiên cứu xây dựng mô hình lý thuyết thể
hiện mối quan hệ giữa các nhân tố tác động đến việc vận dụng KTQTCP trong DN.
Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình nghiên cứu có 6 nhân tố tác động đến
việc vận dụng KTQTCP trong các DNKTCBKD đá xây dựng ở các tỉnh Đông Nam
Bộ. Gồm Mối quan hệ giữa lợi ích và chi phí (H6), Chiến lược kinh doanh (H1),
Trình độ nhân viên kế toán trong DN (H4), Nhận thức về KTQTCP (H5), Kiểm soát
chi phí quản lý môi trường (H3), Quy định pháp lý về quản lý và khai thác tài
nguyên (H2). Kết quả này phù hợp với những nghiên cứu trước.
Với kết quả nghiên cứu trên, nhà quản trị DN có thể tham khảo để tổ chức
thực hiện KTQTCP nhằm tạo ra thông tin thích hợp, hữu ích để tăng cường kiểm
soát chi phí cũng như phục vụ quản lý, điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh
trong DN, góp phần làm tăng giá trị DN và phát triển bền vững.
Nghiên cứu sinh

Nguyễn Thị Đức Loan



Total

Frequenc Percen
y
t
69
32.4
45
21.1
55
25.8
44
20.7

PL-81

213

100.0

Valid
Percen Cumulativ
t
e Percent
32.4
32.4
21.1
53.5
25.8
79.3

CLKD4
4.09
.746
213
CLKD5
2.84
.639
213
CLKD6
2.92
.688
213
Item-Total Statistics
Scale Mean
Scale
Corrected Cronbach's
if Item
Variance if Item-Total
Alpha if
Deleted
Item
Correlation
Item
Deleted
Deleted
CLKD1
16.92
5.612
.661
.612

.684
6
Item Statistics
Mean
Std.
N
Deviation
QDPL1
3.82
.656
213
QDPL2
3.82
.649
213
QDPL3
2.92
.710
213
QDPL4
4.14
.677
213
QDPL5
4.14
.679
213
QDPL6
2.85
.661

.188
.719
QDPL4
17.56
4.370
.522
.606
QDPL5
17.56
4.408
.504
.612
QDPL6
18.85
5.160
.236
.699
Reliability Statistics
Cronbach's
N of
Alpha
Items
.722
4
Item Statistics
Mean
Std.
N
Deviation
KSCP1

2.229
.585
.614
KSCP2
11.15
2.512
.532
.651
KSCP3
10.99
2.434
.587
.621
KSCP4
11.53
2.411
.378
.753
Case Processing Summary
N
%
Valid
213
100.0
Excluded
Cases a
0
.0
Total
213

.883
213
.833
213
.986
213
Item-Total Statistics
Scale
Scale
Corrected Cronbach's
Mean if Variance if Item-Total
Alpha if
Item
Item
Correlation
Item
Deleted
Deleted
Deleted
TDKT1
10.01
4.976
.749
.762
TDKT2
10.01
5.189
.646
.807
TDKT3

NTKT3
3.82
.835
213
NTKT4
3.06
.909
213
Item-Total Statistics
Scale
Scale
Corrected Cronbach's
Mean if Variance if Item-Total
Alpha if
Item
Item
Correlation
Item
Deleted
Deleted
Deleted
NTKT1
10.55
4.097
.597
.627
NTKT2
10.37
3.856
.624

213
QHLC3
3.45
.860
213
PL-84


Item-Total Statistics
Scale
Scale
Corrected Cronbach's
Mean if Variance if Item-Total
Alpha if
Item
Item
Correlation
Item
Deleted
Deleted
Deleted
QHLC1
6.98
2.226
.571
.611
QHLC2
6.92
2.351
.250

213
KQVD4
3.59
.811
213
KQVD5
3.21
.882
213
Item-Total Statistics
Scale
Scale
Corrected Cronbach's
Mean if Variance if Item-Total
Alpha if
Item
Item
Correlation
Item
Deleted
Deleted
Deleted
KQVD1
13.53
6.326
.537
.713
KQVD2
13.27
6.482

n
KQVD1 1.000
.517
KQVD2 1.000
.437
KQVD3 1.000
.604
KQVD4 1.000
.413
KQVD5 1.000
.591
PL-85


Extraction Method:
Principal Component
Analysis.
Total Variance Explained
Compone
Initial Eigenvalues
Extraction Sums of
nt
Squared Loadings
Total
% of
Cumulative
Total
% of
Variance
%

3
4
5
Extraction Method: Principal Component Analysis.
Component
Matrixa
Compo
nent
1
KQVD3
.777
KQVD5
.769
KQVD1
.719
KQVD2
.661
KQVD4
.643
Extraction Method:
Principal
Component
Analysis.a
KMO and Bartlett's Test
Kaiser-Meyer-Olkin Measure of Sampling
.753
Adequacy.
2966.34
Approx. Chi-Square
1