MỤC LỤC
Nội dung
I.Mở đầu
1.Lí do chọn đề tài
2.Mục đích nghiên cứu
3.Đối tượng nghiên cứu

Trang
2
2
3
3

4.Phương pháp nghiên cứu

3

II.Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
1.Cơ sở lí luận

3
3

2.Thực trạng vấn đề
3.Các giải pháp tổ chức thực hiện

4-6
6 -15

4.Hiệu quả
III.Kết luận, Kiến nghị

l sõn chi tht b ớch cho vic phỏt trin ton din nhõn cỏch hc sinh.
Hin nay vic i mi phng phỏp dy hc nhm nõng cao cht lng
giỏo dc c t lờn hng u v cng ó phn no thm nhun trong
mi giỏo viờn nhng phn ln cng ch mi c quan tõm v dng li
nhng tit hc bui 1 - bui hc m cỏc tit c c cu cú sn trong
chng trỡnh. Cũn vn dy hc bui 2 nh th no thỡ cha c nhiu
giỏo viờn quan tõm, khụng ớt giỏo viờn cũn xem nh hỡnh thc dy hc
bui 2.
Nh vy thc hin tt vic dy hc 2 bui / ngy thỡ vic dy hc
bui th 2 nh th no cho hiu qu m khụng sai lch nh hng m B
GD ó ra l mt vn khụng d. Qua thc t trng tụi v mt s
trng bn, tụi thy vic giỏo viờn chn ni dung kin thc trong cỏc tit
hc bui 2 ang cũn m h, cha c coi trng, cha tht s quan tõm
xem hc sinh cn rốn kin thc, k nng gỡ? Hc sinh cn phỏt huy nhng
gỡ? Vỡ th m cht lng dy hc bui 2 cha c nh mong mun.
Xut phỏt t thc t ú m tụi ó tỡm hiu mt s giỏo viờn dy hc
bui 2 v kho sỏt cht lng mt s lp cỏc trng (trng tụi cng
nh mt s trng bn) ti cỏc thi im khỏc nhau v rỳt ra c kinh
nghim cho mỡnh v: Mt s gii phỏp nhm nõng cao cht lng dy
hc bui 2 tiu hc.
2. Mc ớch nghiờn cu
-Tìm hiểu mục đích yêu cầu cần thiết khi học 2
bui / ngy ca hc sinh Tiểu học.
- Tìm hiểu hệ thống nội dung, phơng pháp, hình
thức tổ chức dạy học.
2


- Nõng cao cht lng dy v hc hin nay.
3. i tng nghiờn cu

bui 2 tiu hc.
2.Thc trng

3


Chương trình dạy học 2 buổi/ ngày ở tiểu học là tổ chức cho học sinh
học tập và vui chơi ngay ở trường. Buổi thứ nhất thực hiện chương trình
chính khóa, buổi thứ 2 là dành thời gian để bổ sung chương trình và tổ
chức ôn luyện kiến thức đã học, tăng cường nội dung môn Nghệ thuật,
Thể dục nhằm phát triển năng khiếu cho học sinh, tổ chức dạy các môn tự
chọn và các hoạt động tập thể. Định hướng là như vậy nhưng thực tế việc
dạy buổi 2 ở các trường học đang còn là một vấn đề nan giải.
Với thời lượng dạy học 2 buổi / ngày thì học sinh không được học
quá 7 tiết/ ngày ( Sáng 4 tiết chính khóa, chiều 3 tiết trong đó có 1 tiết
chính khóa được chuyển từ buổi sáng lên và 2 tiết bổ trợ khác). Ngoài
những tiết chính khóa, tiết học tự chọn như Ngoại ngữ, Tin học thì những
tiết bổ trợ như: luyện Toán, luyện Tiếng Việt, nghệ thuật...thì giáo viên cần
dạy gì? Học sinh được học những gì? Qua thực tế qua dự giờ và hỏi một
số giáo viên về dạy buổi thứ 2 cùng với khảo sát chất lượng của học sinh
ở các lớp đó tôi thấy:
- Giáo viên còn ngại khi lên lớp buổi 2.
- Giáo viên chưa tự tin với việc lựa chọn nội dung, hình thức, phương
pháp dạy nên rất sợ khi có người vào dự giờ buổi 2.
- Không biết thiết kế một tiết học buổi 2 như thế nào cho phù hợp.
- Hình thức dạy buổi 2 nghèo nàn, chưa phong phú, chưa hấp dẫn, chưa
tạo cho học sinh thích thú và hăng say trong học tập.
- Một số tiết chưa dạy theo nhu cầu của học sinh, nhiều giáo viên xem
buổi 2 như là giờ làm bài tập của học sinh và học sinh giải quyết hết các
bài tập đó là hết nhiệm vụ của tiết học. Còn trong tiết đó, bao nhiêu học

Học sinh chưa
hoàn thành
Lớp
SL
TL
3A 3/33
9%
4A 4/30
13,3%
5C 2/31
6,4%

Học sinh
hoàn thành
SL
TL
30/33
91%
26/30
87,3%
29/31
94,6%

Học sinh
hoàn thành tốt
SL
TL
5/33
15,1%
7/30

- Điều kiện về cơ sở vật chất, tài liệu phục vụ cho dạy học theo pháp mới
còn thiếu, chưa đáp ứng được yêu cầu (thiếu các phương tiện nghe
nhìn,...).
Với những nguyên nhân đó mà tôi đã tìm ra một số giải pháp nhằm
nâng cao chất lượng dạy học buổi 2.
III.CÁC GIẢI PHÁP TỔ CHỨC THỰC HIỆN
1. Nâng cao nhận thức cho giáo viên
- Mỗi giáo viên phải nắm bắt, hiểu thấu đáo nội dung và tinh thần chỉ
đạo của công văn hướng dẫn học 2 buổi / ngày và ý thực được trách nhiệm
của mình khi thực hiện công văn đó.
- Giáo viên phải hiểu rõ về mục tiêu, ý nghĩa của dạy học buổi 2 để từ
đó định hướng nội dung cho những bài học cụ thể phù hợp với đặc điểm
của lớp mình giảng dạy.
- Xem chương trình dạy học buổi 2 là phần mềm nên có thể sử dụng một
cách linh hoạt, không máy móc, cứng nhắc. Chính vì vậy, bản thân luôn
nhận thức và xác định rõ vai trò, trách nhiệm của một giáo viên đứng lớp
nghiên cứu, nắm bắt đặc điểm, trình độ của mỗi học sinh để có biện pháp,
hình thức tổ chức, lựa chọn kiến thức dạy học phù hợp.
2. Dạy học theo đối tượng
Mỗi lớp học đều có nhiều đối tượng học sinh. Việc dạy đến từng đối
tượng học sinh, dạy theo nhu cầu người học một cách hợp lý không phải
là dễ. Vì thế muốn đạt được mục tiêu này giáo viên cần phải:
2.1.Tìm hiểu, nắm bắt, phân loại đối tượng học sinh.
- Kết hợp với kết quả năm học trước và kết quả khảo sát đầu năm từ đó
giáo viên phân loại học sinh theo từng đối tượng: chưa hoàn thành, hoàn
thành, hoàn thành tốt.
- Tìm hiểu năng lực sở trường qua giao tiếp của học sinh với bạn bè và
giáo viên.
2.2. Chọn nội dung kiến thức cho phù hợp với từng nhóm đối tượng
học sinh.

Đây là những học sinh có khả năng tiếp thu bài nhanh, sau tiết học
chính khóa các em đã có kỹ năng vân dụng tốt kiến thức vào làm các bài
tập. Chính vì thế ở tiết học buổi 2 ngoài việc rèn kỹ năng vận dụng kiến
thức để làm bài tập thì cần tạo điều kiện để các em được phát triển năng
khiếu của mình. Để phát triển năng khiếu cho học sinh thì giáo viên chú ý
khi đưa ra nội dung kiến thức phải dựa vào kiến thức cơ bản và nâng dần
lên tùy vào mức độ nhận thức, tư duy của học sinh. Tránh quá khó gây sự
chán nản của học sinh trong khi làm bài.
Việc chọn nội dung kiến thức cho từng tiết học buổi 2 là một công
việc hết sức quan trọng và có ý nghĩa nhằm giúp cho giáo viên có định
hướng trong quá trình giảng dạy (Tùy vào điều kiện và trình độ của học
sinh lớp mình mà giáo viên cần linh hoạt vận dụng và đưa nội dung kiến
thức vào trong từng tiết học cho phù hợp). Đối với các tiết học buổi 2 là
chương trình thuộc phần mềm nên giáo viên có thể tham khảo và xây
dựng cho mình kế hoạch bài giảng theo quy trình sau:
7


* Mục tiêu: ( Cần nêu rõ cho từng đối tượng)
*Đồ dùng dạy học.
*Các hoạt động dạy học.
- Hoạt động 1: Củng cố kiến thức( Ôn kiến thức cần luyện). ( 5 -7
phút)
- Hoạt động 2: Luyện kỹ năng (Thực hành luyện tập) ( 23-27 phút)
( Hệ thống bài tập đưa ra phải theo từng đối tượng và trình độ nhận
thức của các em)
- Hoạt động 3: Củng cố dặn dò ( 3 phút)
Sau đây là một số ví dụ minh họa các tiết học buổi 2 ( dạy theo
đối tượng học sinh)
Ví dụ 1: LUYỆN TIẾNG VIỆT: ( Lớp5 – Tuần 23)

Chia lớp thành các nhóm đối tượng: Học sinh chưa nắm kiến thức, nắm
kiến thức, phát triển năng khiếu.
* Đối với học sinh chưa nắm kiến thức : Củng cố lại kiến thức cơ bản
ở tiết học chính khóa.

9


Bài 1: Cho câu ghép:
Mai không chỉ là người bạn tốt mà Mai còn là học sinh xuất sắc của lớp em.
a) Hãy xác định cặp từ chỉ quan hệ trong câu trên.
b) Cặp từ đó chỉ quan hệ như thế nào trong câu ghép?
+ Tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm cùng nhau trao đổi về những yêu
cầu của bài tập (Một bạn nêu câu hỏi, một bạn trả lời).
+ Nhóm trình bày kết quả.
+ Giáo viên chốt lại cặp quan hệ từ : không chỉ...mà thể hiện quan hệ tăng tiến
giữa các vế câu ghép và nhấn mạnh cho học sinh hiểu về ý nghĩa của việc sử dụng
cặp từ đó ( vế sau chỉ mức độ cao hơn vế trước).
Bài 2: Đặt một câu ghép có sử dụng cặp từ chỉ quan hệ tăng tiến.
+ Tổ chức cho học sinh trình bày miệng.
+ Học sinh đánh giá, nhận xét lẫn nhau.
+ Giáo viên nhận xét, đánh giá.
* Đối với học sinh nắm kiến thức : Luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào làm
bài tập
Bài 1: Câu nào dưới đây là câu ghép có quan hệ tăng tiến:
a) Tiếng cười chẳng những đem lại niềm vui cho mọi người mà nó còn là một liều
thuốc trường sinh.
b) Người này ngoa ngoắt, độc miệng làm xóm giềng điếc tai đã hai ngày, không
thể không trị tội.
c) Kẻ kia run như cầy sấy, đành cúi đầu nhận có bắt trộm gà.

Ví dụ 2:
LUYỆN TOÁN ( Lớp 4)
Luyện tập về dấu hiệu chia hết cho 2 và 5.
I. Mục đích yêu cầu:
* Đối với học sinh chưa hoàn thành:
- Biết dấu hiệu chia hết cho 2, cho 5.
- Biết kết hợp dấu hiệu chia hết cho 2 và 5.
* Đối với học sinh hoàn thành:
- Biết dấu hiệu chia hết cho 2, cho 5.
- Biết kết hợp dấu hiệu chia hết cho 2 và 5.
- Luyện kỹ năng làm bài.
* Đối với học sinh hoàn thành tốt:
Ngoài những mục tiêu như học sinh hoàn thành còn yêu cầu cao hơn đó là: Vận
dụng kiến thức về dấu hiệu chia hết cho 2 và 5 để làm dạng toán tìm một số khi
chia cho 2 và 5 có dư.
II. Chuẩn bị:
- Học sinh: Bảng con, phấn, dẻ lau
- GV: bảng phụ
III. Các hoạt động dạy học:
1. Hoạt động 1: Củng cố kiến thức (Ôn kiến thức) (5-7 phút)
- Những số chia hết cho 2 là những số như thế nào? Lấy ví dụ?
- Những số chia hết cho 5 là những số như thế nào? Lấy ví dụ?
- Em có nhận xét gì về số vừa 2 và chia hết cho 5?
- GV chốt lại kiến thức ôn.
2. Hoạt động 2: Luyện kỹ năng ( Thực hành luyện tập)

10


Chia lớp thành các nhóm đối tượng: Học sinh chưa nắm kiến thức, nắm kiến

Bài 3: Tìm số lớn nhất có 2 chữ số mà khi chia số đó cho 2 và 5 đều dư 1
+ Tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm 2
+ Các nhóm trình bày kết quả.
+ Giáo viên tổng kết đánh giá và hướng dẫn học sinh rút ra quy tắc chung khi
gặp dạng toán này.
3. Hoạt động 3: Củng cố dặn dò :
- Giáo viên hệ thống lại kiến thức luyện.
- Nhận xét đánh giá tiết học.
Đây là một trong những tiết dạy rất thực tế và thường xuyên trong chương
trình dạy học buổi 2, bởi lẽ chỉ cần nắm chắc trình độ của từng đối tượng học
sinh và giáo viên chịu khó lựa chọn nội dung kiến thức cho phù hợp với từng đối
tượng, hình thức dạy học phong phú, lên lớp linh hoạt thì tất cả học sinh trong

12


lớp đều được học và mọi đối tượng học sinh đều phát huy được hết khả năng của
mình.
2.3. Vận dụng linh hoạt các phương pháp và hình thức dạy học.
Trong dạy học không có phương pháp dạy học nào là vạn năng, không có hình
thức dạy học nào là chuẩn cả. Vì thế chúng ta cần phải biết phối kết hợp các
phương pháp và hình thức dạy học một cách linh hoạt để phát huy tốt nhất vai trò
chủ động sáng tạo, ý thức tự học, tự rèn của học sinh.
Chẳng hạn, trong một tiết học buổi 2, giáo viên có thể đan xen giữa hình thức
học cá nhân, học nhóm, học cả lớp, thay đổi giữa các bài tập dạng trắc nghiệm,
bài tập tự luận, câu đố, xen kẽ giữa việc dùng các đồ dùng học tập như bảng con,
phiếu bài tập, vở ô ly,…Cụ thể 1 số tiết trên lớp, cụ thể có 1 số tiết ngoài không
gian phòng học, hay qua các sân chơi trí tuệ, qua các cuộc thi,…
Thế nhưng dù ở hình thức nào, phương pháp nào cũng cần phải tạo niềm tin,
ổn định tâm lý, tạo hứng khởi và nhu cầu học cho học sinh.

những...mà; không chỉ...mà...
Bài 2: Tổ chức cho cả lớp cùng hoạt động – Giáo viên tổng kết.
- Đối với học sinh hoàn thành tốt:
+ Tổ chức cho học sinh tự do tranh luận để đưa ra ý hay và đúng nhất. (Mục
đích là để phân hóa năng lực của học sinh)
+ Giáo viên tổng kết đánh giá và đưa ra quy tắc khi làm bài ở dạng toán này.
2.4. Tổ chức tích hợp kiến thức cho học sinh qua sân chơi trí tuệ.
Việc tăng thời lượng học 2 buổi / ngày mục đích là để giảm áp lực học cho
các em và tạo điều kiện cho các em được hoạt động vui chơi và phát triển toàn
diện. Ngoài những tiết ôn luyện kiến thức Toán, Tiếng Việt trên lớp thì việc tạo
những sân chơi trí tuệ cho học sinh cũng vô cùng quan trọng bởi lúc đó các em
được ôn kiến thức, được luyện kỹ năng, được phát triển toàn diện trong không
khí thi đua sôi nổi, vui tươi, lành mạnh. Để làm được điều đó thì giáo viên cần
xây dựng tốt các tiết hoạt động tập thể nhằm đảm bảo mục tiêu giáo dục toàn
diện cho học sinh, cụ thể giáo viên có thể đan xen các tiết vào nhau, xâu chuỗi
các tiết tạo thành 1 buổi sinh hoạt câu lạc bộ (câu lạc bộ toán học, câu lạc bộ âm
nhạc, câu lạc bộ mỹ thuật...), 1 buổi sinh hoạt ngoài giờ lên lớp, 1 sân chơi trí tuệ
cho học sinh như các cuộc thi: Rung chuông vàng, Trạng nguyên nhỏ tuổi…
Những tiết học như thế này giáo viên nên tổ chức 1-2 tháng/ 1 lần để tránh nhàm
chán.
Sau đây là một ví dụ minh họa cho việc tổ chức tích hợp kiến thức qua sân
chơi trí tuệ.
Ví dụ 4: Cuộc thi: Rung chuông vàng ( Dành cho học sinh khối lớp 5)
I. Mục đích, yêu câu:
- Giáo dục toàn diện cho học sinh.
- Tạo không khí thi đua học tập giao lưu lẫn nhau. Qua đó kiểm tra đánh giá kết
quả học tập cũng như khả năng ghi nhớ kiến thức đó học ở nhiều môn, phân
môn.
II. Chuẩn bị:
- HS: bảng con, phấn, dẻ lau.

Câu 2: Tháng 2 năm 2016 có bao nhiêu ngày?
Câu 3: Ngày 14-2 âm lịch tỉnh và huyện ta kỷ niệm ngày mất của Đại Danh Y
nào?
Câu 4: Chiến thắng trên sông Bạch Đằng do ai lãnh đạo?
Câu 5: Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập vào ngày, tháng năm nào?
Câu 6: Bài Quốc ca Việt Nam do ai sáng tác?
Câu 7: Bài vẽ theo mẫu có mấy bước?
2. 5. Đánh giá theo chuẩn và theo năng lực của học sinh.
Việc đánh giá, ghi nhận kết quả học tập học tập của học sinh là một trong
những khâu quan trong dạy học. Dù là dạy học buổi nào thì việc đánh giá cũng
15


phải tạo động lực giúp học sinh cố gắng vươn lên, tránh tình trạng đánh giá
“cứng” làm học sinh tự ti, mặc cảm. Đặc biệt, ở dạy buổi 2 khi mà vấn đề dạy
học phân hóa càng rõ nét thì việc đánh giá học sinh cũng cần lựa chọn từng nội
dung đánh giá, từng hình thức đánh giá theo năng lực từng em. Nếu như học sinh
Chưa hoàn thành thì cần đánh giá việc học sinh nắm chuẩn kiến thức cần đạt.
Đối với học sinh hoàn thành thì ngoài việc nắm vững chuẩn kiến thức cần đánh
giá thêm về kỹ năng làm bài của các em. Đối với học sinh hoàn thành tốt thì
ngoài những yêu cầu như học sinh hoàn thành thì cần đánh giá học sinh ở khả
năng tư duy, sáng tạo trong làm bài. Nói tóm lại khi đánh giá học sinh giáo viên
phải chú ý đánh giá theo sự tiến bộ của học sinh và trong khung của đối tượng.
Việc đánh giá cần tế nhị, khéo léo thì mới có hiệu quả.
4.Kết quả thực hiện
Đúc rút từ thực tiễn và áp dụng với một số lớp khá thành công trong việc dạy
học buổi 2. Ngay từ đầu năm học tôi đã đề xuất BGH tổ chức cho tất cả giáo
viên trong trường học tập về chuyên đề “ Nâng cao chất lượng dạy học buổi 2”
và đưa vào áp dụng rộng rãi trong nhà trường. Trong quá trình triển khai tôi đã đi
dự giờ các tiết học buổi 2 của các giáo viên trong trường và khảo sát chất lượng

SL

TL

SL

TL

SL

TL

3A

0

0%

33/33

100%

9/33

27,2%

4A

0


tiết dạy; phân loại được các đối tượng học sinh để từ đó tổ chức được các hoạt
động của thầy và trò một các hợp lý, khoa học, biết g ợi mở, tư duy độc lập, sáng
tạo, phát huy hết năng lực tiềm tàng của mỗi bản thân học sinh, người thầy phải
có khả năng ứng xử sư phạm tốt, tạo không khí thân mật, hiểu biết tin tưởng
nhau giữa thầy và trò trong tiết học.
2. Kiến nghị
Qua nghiên cứu và qua thực tế dạy học, tôi nhận thấy để dạy học buổi 2 có chất
lượng cao giáo viên cần:
- Nâng cao nhận thức và nắm chắc tinh thần chỉ đạo của các công văn đặc biệt
là vấn đề tự chủ trong dạy học.
- Phân loại học sinh theo từng nhóm đối tượng.
- Phải chủ động chọn nội dung kiến thức phù hợp với học sinh từng vùng,
từng lớp, từng đối tượng sao cho phát huy năng lực cá nhân học sinh mà vẫn đảm
bảo đúng theo chuẩn kiến thức kỹ năng.
- Tổ chức tích hợp kiến thức cho học sinh qua sân chơi trí tuệ.
- Phong phú hóa các hình thức dạy học ở buổi 2 nhằm gây hứng thú học tập
cho học sinh.
- Đánh giá theo chuẩn và theo năng lực của học sinh.
* Các nhà trường cần:
- Nâng cao hiệu quả sinh hoạt chuyên môn tổ khối bằng các chuyên đề dạy học
cụ thể và thiết thực.
- Tăng cường công tác kiểm tra hoạt động dạy học buổi 2.
17


* Đối với ngành:
- Tổ chức sinh hoạt chuyên đề liên trường về nâng cao hiệu quả dạy học buổi 2.
Trên đây là kinh nghiệm từ thực tế giảng dạy buổi 2 mà tôi đúc rút được. Tuy
chưa thực sự phong phú nhưng đã mang lại hiệu quả cao trong việc nâng cao
chất lượng giáo dục. Rất mong đồng nghiệp bổ sung góp ý để kinh nghiệm được