1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài.
Môn Công Nghệ lớp 9 được xây dựng dưới dạng module kỹ năng nghề,
trong đó có module “Lắp đặt mạng điện trong nhà”. Nội dung module được thiết
kế chủ yếu là thực hành nhằm hình thành và rèn luyện cho các em một số kỹ
năng cơ bản cần thiết, thói quen làm việc chính xác, khoa học trong lao động
nghề nghiệp để các em làm quen với nghề điện. Với những điều được học, các
em có thể áp dụng trong sản xuất và cuộc sống hàng ngày đồng thời góp phần
giúp các em lựa chọn hướng đi thích hợp sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở.
Trên thực tế, học sinh ở trường THCS Lương Sơn đa số là con em nông
thôn, dân tộc miền núi về kinh tế còn rất khó khăn, mức độ tiếp cận thông tin
mới còn chậm. Nhiều học sinh coi môn Công Nghệ là môn phụ nên chưa đầu tư
thích đáng về thời gian để nghiên cứu tài liệu cho các giờ học lý thuyết đặc biệt
là các giờ học thực hành.
Là giáo viên Công Nghệ được đào tạo đúng chuyên ngành, sau gần 10
năm công tác tại trường THCS Lương Sơn được trực tiếp giảng dạy môn Công
Nghệ lớp 9, trăn trở với việc làm sao để nâng cao chất lượng môn học đáp ứng
với mục đích, yêu cầu của module “Lắp đặt mạng điện trong nhà” do Bộ giáo
dục và đào tạo đề ra, tôi đã mạnh dạn áp dụng một số kinh nghiệm trong dạy học
lý thuyết để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ lớp
9 ở trường THCS Lương Sơn.
1.2. Mục đích nghiên cứu.
Sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết để góp phần
nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ lớp 9 ở trường THCS
Lương Sơn.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
- Nghiên cứu việc sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết để
góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành, tạo hứng thú học tập của học
sinh giúp cho giờ dạy học thực hành đạt hiệu quả cao.
- Nghiên cứu việc đưa ra một số nội dung cần bổ sung vào tiết dạy học lý
thuyết để giúp ích cho tiết dạy học thực hành.

cần thiết.
Với kinh nghiệm gần 10 năm trong dạy học môn Công Nghệ lớp 9 ở
trường trung học sở Lương Sơn tôi mạnh dạn tham gia viết sáng kiến kinh
nghiệm với tên đề tài: “Sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy học lý thuyết
để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ lớp 9 ở
trường THCS Lương Sơn”.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Môn Công Nghệ lớp 9 module “Lắp đặt mạng điện trong nhà” được thiết
kế theo module nghề nên thời lượng thực hành khá cao. Thường một bài có ba
tiết gồm một tiết lý thuyết và hai tiết thực hành.
Học sinh trung học cơ sở, việc áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực
hành còn rất khó khăn. Các em có xu hướng phụ thuộc rất cao vào lý thuyết
mà lý thuyết môn Công Nghệ lớp 9 lại khô cứng mang tính hướng nghiệp,
vì vậy việc lôi cuốn học sinh yêu thích môn học để học sinh có thể hiểu bài
và vận dụng bài học một cách linh hoạt nhất luôn là vấn đề trăn trở của bản
thân tôi.
Bên cạnh đó cấu trúc của một bài thực hành trong sách giáo khoa biên
soạn gộp cả phần lý thuyết và phần thực hành. Vì thế giáo viên phải biết lựa
chọn kiến thức dạy trong tiết lý thuyết sao cho trong khoảng thời gian một tiết
học có thể truyền thụ được những kiến thức cần thiết giúp học sinh có nền tảng
tốt cho tiết thực hành tiếp theo.
Vì vậy để khắc phục thực trạng này, tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến giúp
học sinh nắm vững, hiểu kỹ, hiểu sâu kiến thức trong tiết học lý thuyết để tiết
học thực hành đạt hiệu quả cao hơn.
Năm học 2016 – 2017 tôi áp dụng “Sử dụng một số kinh nghiệm trong
dạy học lý thuyết” của môn Công Nghệ lớp 9 ở lớp 9A, 9C và lấy lớp 9B làm
lớp đối chứng.

2



SL

TL%

SL

TL%

9A

34

5

14,7

10

29,4

18

52,9

1

3

0


4

12,9

8

25,8

17

54,8

2

6,5

0

0

2.3. Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải
quyết vấn đề.
Áp dụng sáng kiến kinh nghiệm “Sử dụng một số kinh nghiệm trong dạy
học lý thuyết để góp phần nâng cao hiệu quả dạy học thực hành môn Công Nghệ
lớp 9 ở trường THCS Lương Sơn” để dạy một số tiết lý thuyết: Tiết 10, tiết 22,
tiết 25, tiết 6.
2.3.1. Kinh nghiệm áp dụng vào tiết 10: Bài 6: Thực hành: Lắp đặt
điện bảng điện.
Khi vẽ sơ đồ nguyên lý học sinh còn thụ động phụ thuộc vào những bài đã

Giáo án áp dụng

TIẾT 10:BÀI 6: THỰC HÀNH: LẮP MẠCH ĐIỆN BẢNG ĐIỆN
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức.
+ Vẽ được sơ đồ lắp đặt mạch điện bảng điện.
+ Hiểu được chức năng của bảng điện.
2. Kỹ năng.
Kỹ năng vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
3. Thái độ.
+ Có nhận thức đúng đối với việc học tập môn học.
+ Rèn luyện tính cẩn thận và yêu thích môn học của học sinh.
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên.
4


- Tài liệu:
+ Sgk Công Nghệ 9.
+ Sgv Công Nghệ 9.
+ Giáo án.
- Phương tiện:
+ Tranh giáo khoa hình 6-1 sgk.
+ Bảng điện đã lắp các thiết bị điện.
2. Học sinh.
+ Đọc trước bài.
+ Sgk Công Nghệ 9.
+ Có đồ dùng học tập đầy đủ.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1. Ổn định tổ chức lớp.

+ G/v: Kích thước của bảng điện
phụ thuộc vào số lượng và kích
thước của các thiết bị lắp trên đó.

5


Hoạt động 2: Tìm hiểu cách vẽ
sơ đồ lắp đặt mạch điện.
+ G/v dùng phấn màu vẽ sơ đồ
nguyên lí mạch điện bảng điện
gồm 2 cầu chì, 1 ổ cắm, 1 công tắc
hai cực điều khiển 1 bóng đèn sợi
đốt.
+ G/v hỏi: sơ đồ trên gồm những
thiết bị điện gì? chúng được nối
với nhau như thế nào?
+ G/v: Dây O là dây trung tính
hay còn gọi là dây mát. Dây A là
dây pha hay còn gọi là dây nóng.
+ G/v thuyết trình những chú ý
khi vẽ sơ đồ nguyên lí cho h/s.
+ G/v thuyết trình các yếu tố cần
xác định trước khi vẽ sơ đồ lắp đặt
mạch điện.
+ G/v phân tích để h/s hiểu bảng
điện thường được lắp ở cửa ra vào
hoặc cửa giữa 2 phòng. Bảng điện
luôn bố trí cầu chì ở trên còn công
tắc và ổ cắm ở ngay dưới cầu chì.


+ Bước 3: Xác định vị trí các thiết bị điện
trên bảng điện.

6


+ Bước 4: Vẽ đường dây dẫn điện theo sơ
đồ nguyên lí.
O
A

Hoạt động 3: Tìm hiểu lắp đặt
mạch điện bảng điện.
III-Lắp đặt mạch điện bảng điện.
+ G/v cho h/s tìm hiểu quy trình
lắp đặt trong sgk.
Vạch dấu
Khoan lỗ
Nối dây TBĐ
+ G/v gọi học sinh lên bảng vẽ
BĐ
của BĐ
quy trình.
+ G/v vừa thao tác lắp vừa phân
tích từng bước trong quy trình.
+ G/v hoàn thành lắp mạch điện
thực tế cho học sinh quan sát hoạt
Kiểm tra
Lắp TBĐ

+ Ở tiết thực hành sau học sinh sẽ vận dụng sơ đồ đã học vào thực hành
một cách thành thạo hơn.
2.3.2. Kinh nghiệm áp dụng vào tiết 22: Bài 9: Thực hành: Lắp mạch
điện hai công tắc ba cực điều khiển một đèn.
Ở trong sách giáo khoa kí hiệu của công tắc ba cực chưa thống nhất, chưa
rõ ràng. Trong các tài liệu liên quan công tắc ba cực có ba cách kí hiệu là:
Nên khi học nguyên lý hoạt động của mạch điện hai công tắc ba cực điều
khiển một đèn (mạch điện liên quan đến công tắc ba cực) học sinh dễ nhầm lẫn
cực động và cực tĩnh dẫn đến khi thực hành sẽ lắp sai nguyên lý.
Vì vậy ở bài này khi dạy tiết lý thuyết giáo viên nên đưa ra một mục học
về công tắc ba cực. Ở mục này giáo viên nêu rõ phần cấu tạo và kí hiệu của công
tắc ba cực để học sinh nắm vững cực động và cực tĩnh của công tắc ba cực. Giáo
viên thống nhất sử dụng một cách kí hiệu của công tắc ba cực. Khi đã phân biệt
rõ cực động và cực tĩnh của công tắc ba cực từ kí hiệu và trên thực tế thì khi lắp
thực hành học sinh sẽ lắp không bị sai nguyên lý.
Giáo án áp dụng

TIẾT 22: BÀI 9: THỰC HÀNH: LẮP MẠCH ĐIỆN
HAI CÔNG TẮC BA CỰC ĐIỀU KHIỂN MỘT BÓNG ĐÈN
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức.
+ Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng hai công tắc ba cực
điều khiển một bóng đèn.
+ Vẽ được sơ đồ lắp đặt của mạch điện cầu thang.
+ Phân biệt được cực động, cực tĩnh của công tắc 3 cực.
2. Kỹ năng: Kỹ năng vẽ sơ đồ lắp đặt.
3. Thái độ.
+ Có nhận thức đúng đối với việc học tập môn học.
+ Rèn luyện tính cẩn thận và yêu thích môn học của học sinh.
+ Tiết kiệm vật liệu và đúng quy trình kỹ thuật

điện.Nhưng bộ phận tiếp điện gồm ba chốt:
+ G/v thuyết trình cấu tạo công 1 cực động và 2 cực tĩnh ở hai bên.
tắc ba cực cho h/s. Vừa nêu g/v + Kí hiệu:
vừa chỉ trên vật thật.
+ G/v hỏi: Về cấu tạo công tắc 3
cực và công tắc 2 cực giống và
khác nhau như thế nào?
+ G/v: Các tài liệu có 3 cách kí
hiệu công tắc 3 cực đó là:
+ G/v: Chúng ta thống nhất kí
hiệu thứ nhất.
Hoạt động 2: Vẽ sơ đồ lắp đặt
mạch điện.
+ G/v vẽ sơ đồ nguyên lý hoặc
treo tranh vẽ sơ đồ nguyên lý lên
bảng.
+ G/v hỏi: Hai công tắc được
mắc với nhau như thế nào?
+ G/v kết luận và thao tác trên
tranh để giảng nguyên lý làm
việc của mạch điện cho h/s rõ.
+ H/s vẽ sơ đồ nguyên lý vào vở.
+ G/v hỏi: Để xây dựng sơ đồ
lắp đặt từ sơ đồ nguyên lý cần

2-Vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
a) Sơ đồ nguyên lý
O
A


+ G/v cho h/s thảo luận nhóm để
hoàn thiện bảng.
+ G/v bổ sung và kết luận.

O
A

Hoạt động 4: Tìm hiểu lắp đặt
mạch điện.
+ G/v cho h/s tìm hiểu quy trình
lắp đặt trong sgk.
+ G/v gọi học sinh lên bảng vẽ
quy trình.
+ G/v vừa thao tác lắp vừa phân
tích từng bước trong quy trình.
+ G/v hoàn thành lắp mạch điện
thực tế cho học sinh quan sát
hoạt động của mạch điện.

4-Lắp đặt mạch điện.
* Quy trình lắp đặt mạch điện

3-Lập bảng dự trù vật liệu, thiết bị và lựa
chọn dụng cụ.
TT
1
2
3
4
5


Số
lượng
1
1
1
1
1
2
1
2
1
4m
10
1
1
1
1c
1tờ

Yêu cầu kỹ
thuật
còn tốt
còn tốt
còn tốt
còn tốt
còn tốt
còn tốt
còn tốt
còn tốt

Kết quả đạt được
+ Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng hai công tắc ba cực
điều khiển một bóng đèn.
+ Vẽ được sơ đồ lắp đặt của mạch điện cầu thang.
+ Học sinh phân biệt được cực động và cực tĩnh của công tắc 3 cực trên kí
hiệu và trên vật thật.
+ Học sinh thực hành lắp mạch điện không bị nhầm lẫn giữa cực động và
cực tĩnh.
2.3.3. Kinh nghiệm áp dụng vào tiết 25: Bài 10: Thực hành: Lắp
mạch điện một công tắc ba cực điều khiển hai đèn.
Ở tiết dạy lý thuyết của bài 6, bài 7, bài 8, bài 9 và bài 10 trong sách giáo
khoa không yêu cầu giáo viên phải nối mạch điện thực tế. Tuy nhiên để tăng sự
tò mò, tìm tòi của học sinh, kích thích hứng thú học tiết thực hành tiếp theo thì ở
mục “Lắp đặt mạch điện” của tiết lý thuyết giáo viên nên thao tác nhanh nối
mạch điện thực tế để học sinh được quan sát hoạt động của mạch điện.
Giáo án áp dụng

TIẾT 25: BÀI 10: THỰC HÀNH: LẮP MẠCH ĐIỆN
MỘT CÔNG TẮC BA CỰC ĐIỀU KHIỂN HAI BÓNG ĐÈN
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức.
+ Hiểu được nguyên lý làm việc của mạch điện dùng một công tắc ba cực
điều khiển hai bóng đèn.
+ Vẽ được sơ đồ lắp đặt của mạch điện.
2. Kỹ năng: Kỹ năng vẽ sơ đồ lắp đặt.
3. Thái độ.
+ Có nhận thức đúng đối với việc học tập môn học.
11



phần tử gì?
A
+ G/v hỏi: Công tắc ba cực được
nối với hai đèn như thế nào?
+ G/v hỏi: Cực động của công tắc
3 cực được nối với thiết bị nào?
+ G/v hỏi: Em hãy trình bày
nguyên lý làm việc của mạch điện?
+ G/v chiếu nguyên lý hoạt động
của mạch điện cho h/s quan sát.
+ G/v kết luận nguyên lý hoạt
động.
+ G/v hỏi: Công tắc 2 cực có công
dụng gì trong mạch điện?
+ G/v hỏi: Em hãy nêu các bước vẽ b) Vẽ sơ đồ lắp đặt:
sơ đồ lắp đặt mạch điện?
12


+ G/v cho h/s thảo luận về phương
án lắp đặt các thiết bị đóng cắt, bảo
vệ và phương án đi dây.
+ G/v cho h/s làm việc theo nhóm
để xây dựng sơ đồ lắp đặt theo các
bước.
G/v kiểm tra sơ đồ lắp đặt của các
nhóm.
+ G/v chiếu cho học sinh quan sát
cách vẽ sơ đồ lắp đặt mạch điện.
+ G/v kết luận và hoàn thiện sơ đồ

8
9
10
11
12
13
14
15
16
17

Tên dụng cụ, vật
liệu, thiết bị.
Kìm cắt dây
Kìm tuốt dây
Bút thử điện
Búa
Khoan điện
Tua vít
Thước
Công tắc hai cực
Công tắc ba cực
Cầu chì
Dây dẫn điện
Bóng đèn sợi đốt
Đui đèn
Bảng điện
Vít gỗ
Băng cách điện
Giấy ráp

còn tốt
1
15x20x2cm
10
còn tốt
1c
còn tốt
1tờ
còn tốt

Hoạt động 3: Tìm hiểu lắp đặt 3-Lắp đặt mạch điện.
mạch điện.
* Quy trình lắp đặt mạch điện
+ G/v cho h/s tìm hiểu quy trình
lắp đặt trong sgk.
Vạch dấu
Khoan lỗ
Lắp TBĐ
+ G/v gọi 1 h/s lên bảng vẽ quy
…BĐ
của BĐ
trình lắp đặt mạch điện.
+ G/v vừa thao tác lắp vừa phân
tích từng bước trong quy trình.
Kiểm tra
Nối dây mạch điện
+ G/v hoàn thành lắp mạch điện
thực tế cho học sinh quan sát hoạt
động của mạch điện.
13

I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức.
+ Biết được các yêu cầu của mối nối dây dẫn điện.
+ Hiểu được một số phương pháp nối dây dẫn điện.
2. Kỹ năng: Kỹ năng cơ bản ban đầu của kỹ thuật lắp đặt dây dẫn.
3. Thái độ.
+ Có nhận thức đúng đối với việc học tập môn học.
+ Rèn luyện tính cẩn thận và yêu thích môn học của học sinh.
II. CHUẨN BỊ:
1. giáo viên.
- Tài liệu:
+ Sgk Công Nghệ 9.
+ Sgv Công Nghệ 9.
+ Giáo án.
- Phương tiện:
+ Tranh vẽ quy trình nối dây dẫn điện.
14


+ Dây dẫn điện; công tắc; ổ cắm; cầu chì; tua vít; đui đèn; kìm tuốt
dây; kìm cắt dây.
2. Học sinh.
+ Đọc trước bài.
+ Sgk Công Nghệ 9.
+ Có đồ dùng học tập đầy đủ.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP
1. Ổn định tổ chức lớp.
+ Chào học sinh, xem vệ sinh lớp, bàn giáo viên, bảng, trang phục của
học sinh, sĩ số lớp.
+ Tạo tâm thế thoải mái cho học sinh.


NỘI DUNG BÀI HỌC
I-Mối nối dây dẫn điện
1-Các loại mối nối dây dẫn điện.
+ Mối nối thẳng (nối nối tiết).
+ Mối nối phân nhánh (nối rẽ).
+ Mối nối dùng phụ kiện (hộp nối dây,
buông,…)
2-Yêu cầu của mối nối.
+ Dẫn điện tốt.
+ Có độ bền cơ học cao.
+ An toàn điện.
+ Đảm bảo mỹ thuật.
II-Quy trình chung nối dây dẫn điện
Bóc vỏ
cách điện

Làm sạch
lõi

Nối dây

Kiểm tra
mối nối

Cách điện
mối nối

15


+ G/v: thao tác nối trên cầu chì, ổ
điện, công tắc và đui đèn cho h/s
quan sát.
+ G/v chú ý những lỗi thường gặp.
+ G/v: cho h/s quan sát hình 5.12;
5.13.
+ G/v: gọi 1 h/s đọc bài.
+ G/v: thao tác cho h/s quan sát.
Giáo viên làm chậm, vừa làm vừa
hướng dẫn học sinh và nhấn mạnh
những chú ý.

1-Bóc vỏ cách điện.
- Dụng cụ: kìm tuốt dây hoặc dao nhỏ.
- Bóc cắt vát.
- Bóc phân đoạn.
2- Làm sạch lõi.
- Dụng cụ: giấy ráp.

3-Nối dây.
a) Nối dây dẫn theo đường thẳng.
- Nối dây lõi 1 sợi.
- Nối dây lõi nhiều sợi.

b) Nối dây dẫn phân nhánh.
- Nối dây lõi 1 sợi.
- Nối dây lõi nhiều sợi.

c) Nối dây dùng phụ kiện.
- Nối bằng vít.

năng lắp đặt mạch điện đúng quy trình. Chất lượng môn Công Nghệ lớp 9 được
nâng lên rõ rệt.
* Kết quả chất lượng môn học cuối năm 2016 – 2017 của lớp 9A, 9B, 9C.
Chất lượng giáo dục
Lớp

Sĩ
số

Giỏi

Khá

TB

Yếu

Kém

SL

TL%

SL

TL%

SL

TL%


0

9B

35

4

11,4

11

31,4

19

54,3

1

2,9

0

0

9C

31

thực hành môn Công Nghệ 9.

18


3. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luân.
Sau thời gian nghiên cứu và thử nghiệm sử dụng một số kinh nghiệm
trong dạy học lý thuyết môn Công Ngệ lớp 9 ở trường THCS Lương Sơn tôi
thấy không những ở tiết học lý thuyết học sinh học sôi nổi và hiểu bài hơn mà ở
tiết thực hành các em đã hực hành tốt hơn. Học sinh luôn hứng thú, chủ động
khám phá để tìm hiểu nội dung từ đó tiết học đạt hiệu quả cao.
Học sinh không chỉ hiểu bài, kỹ năng được nâng lên mà các em còn yêu
thích môn học hơn. Các em không chỉ làm việc thực tế tại trường mà một số em
có thể lắp đặt được một số mạch điện đơn giản trong gia đình.
Khi hỏi về nghề nghiệp tương lai một số em đã mạnh dạn nói sẽ theo nghề
điện dân dụng.
Tuy nhiên, vì thời gian và kinh nghiệm của bản thân còn hạn chế cho nên
chỉ mới đưa ra được một vài kinh nghiệm dạy học ở môn Công Nghệ lớp 9. Tôi
rất mong được sự ủng hộ và đóng góp ý kiến của các đồng nghiệp để bài viết
được hoàn thiện hơn, tích lũy được nhiều kinh nghiệm hơn giúp nâng cao hiệu
quả dạy học đáp ứng được mục tiêu của Bộ giáo dục và đào tạo đã đề ra với môn
Công Nghệ lớp 9 modunle “Lắp đặt mạng điện trong nhà”.
3.2. Kiến nghị.
Môn Công Nghệ lớp 9 modunle “Lắp đặt mạng điện trong nhà” là môn
học có phần khô cứng, tỉ lệ thực hành khá cao, đòi hỏi người dạy phải trang bị
rất nhiều kỹ năng khác nhau. Kỹ năng giúp học sinh chuyển từ kiến thức lý thuyết
sang thực hành, kỹ năng sử dụng các loại dụng cụ, thiết bị điện. Chính vì vậy giáo
viên trực tiếp giảng dạy phải là giáo viên được đào tạo đúng chuyên ngành.
Đặc thù của bộ môn đòi hỏi khá nhiều về điều kiện cơ sở vật chất từ


20