1. Mở đầu.
1.1. Lí do chọn đề tài.
Ngày nay trong bối cảnh thế giới đang hội nhập và phát triển như vũ bão,
quốc tế hóa đang là xu thế chủ đạo, việc giáo dục cho công dân nói chung và
học sinh nói riêng thế giới quan khoa học, nhân sinh quan cách mạng, lập trường
vững vàng, có lòng yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, yêu thiên nhiên, hòa nhập
không hòa tan là một trong những nhiệm vụ quan trọng của môn GDCD ở
trường THPT.
Môn GDCD có vai trò rất quan trọng, trực tiếp giáo dục cho học sinh ý
thức và hành vi người công dân, phát triển tâm lực và nhân cách con người,
truyền tải cho người học những giá trị, chuẩn mực của xã hội để họ trở thành
những con người toàn diện, biết sống và biết tôn trọng người khác, thành công
dân có ích cho cộng đồng, xã hội.
Từ năm học 2016- 2017 việc dạy và học môn GDCD đang thu hút sự
quan tâm chú ý của cả nước. Ngày 28/9/2016 Bộ Giáo dục và Đào tạo chính
thức công bố phương án thi, xét tuyển và tuyển sinh Đại học, cao đẳng năm
2017 theo đó, môn Giáo dục công dân chính thức được dùng để thi dưới dạng tổ
hợp cùng với hai môn Lịch sử và Địa lí với hình thức thi trắc nghiệm khách
quan [1]. Quyết định đưa Giáo dục công dân vào thi trong kì thi quan trọng của
học sinh THPT đã đặt môn GDCD về đúng với vị trí của nó, được xã hội đồng
tình và ủng hộ. Đây là một trong những bước tạo đà vững chắc cho lộ trình cải
cách giáo dục, thay đổi sách giáo khoa được dự kiến vào những năm học tiếp
theo của Bộ Giáo dục và đào tạo.
Trước quyết định mới của Bộ giáo dục và đào tạo, chúng tôi - những giáo
viên giảng dạy môn GDCD luôn trăn trở về việc giảng dạy để nâng cao chất
lượng dạy- học GDCD, làm sao để học sinh yêu thích môn học và học ngày
càng có hiệu quả hơn. Để lôi cuốn học sinh vào bài giảng, giáo viên cần phải
vận dụng linh hoạt các phương pháp, phương tiện dạy học nhằm kích thích tư
duy sáng tạo, khả năng chủ động tìm tòi phát hiện của học sinh. Một trong
những phương pháp thường được tôi sử dụng, giúp tôi trình bày một vấn đề trở
nên hấp dẫn, có tác dụng tạo sự chú ý và gây ấn tượng, cảm xúc cho học sinh, đa

loại- GDCD 10”
1.3. Đối tượng nghiên cứu
Để thực hiện được bài dạy theo thiết kế của mình, tôi chọn các lớp 10, tại
Trường Trung học phổ thông Vĩnh Lộc, năm học 2017- 2018 mà tôi đang trực
tiếp giảng dạy để thực nghiệm, đó là lớp 10A2 và 10A3.
1.4. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp sưu tầm tài liệu, tranh ảnh, sơ đồ phục vụ bài giảng
- Phương pháp thống kê, xử lí số liệu, điều tra, khảo sát thực tế.
- Phương pháp nghiên cứu xây dựng cơ sở lý thuyết.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu thập thông tin.
- Phương pháp so sánh.
- Phương pháp sử dụng phương tiện trực quan.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm.
2.1. Cơ sở lí luận.
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực,
là nội dung quan trọng được khẳng định trong các văn kiện Đại hội Đảng, đặc
biệt là trong Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 8, khóa XI khẳng định,
đây không chỉ là quốc sách hàng đầu, là “chìa khóa” mở ra con đường đưa đất
nước tiến lên phía trước, mà còn là “mệnh lệnh” của cuộc sống.[6]
Các văn kiện của Đảng đã chỉ rõ chất lượng, hiệu quả giáo dục và đào tạo
còn thấp so với yêu cầu. Nguyên nhân của việc này là do các phương thức giáo
dục đào tạo còn nặng lý thuyết, nhẹ thực hành, phương pháp dạy học, thi cử,
kiểm tra, đánh giá kết quả còn lạc hậu, thiếu thực chất và còn mắc bệnh thành
tích. Như vậy, việc đổi mới phương pháp dạy học là một trong những việc làm
cần thiết và cấp bách để nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đào tạo ở nước
ta hiện nay. Sử dụng phương pháp dạy và học mới không chỉ làm cho người học
phát triển tư duy độc lập, sáng tạo mà còn giúp người thầy thêm tiến bộ, trưởng
thành hơn.
Việc dạy học GDCD cũng như các môn học khác ở nhà trường đều nhằm
cung cấp kiến thức môn học, hình thành thế giới quan khoa học, phẩm chất đạo

kiến thức một cách thụ động. Điều đó dẫn đến thực trạng như sau:
- Học sinh học bài chủ yếu theo cách học thuộc lòng, học vẹt, học đổi
phó, học để thi...
- Khi giáo viên kiểm tra kiến thức cũ thì học sinh không nắm được.
- Làm bài kiểm tra còn chưa có tinh thần tự giác cao.
- Vẫn còn nhiều học sinh không thích học, không biết phân bảng số liệu,
tranh ảnh...
- Những câu hỏi phát vấn trong giờ học thường rất ít em phát biểu.
- Giáo viên giữ vai trò độc quyền trong đánh giá, do đó người học ít có cơ
hội phát triển, thể hiện năng lực sáng tạo của mình.
Từ thực trạng trên cho thấy, sự cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy
học theo hướng tích cực là hết sức quan trọng, bởi qua đó giúp học sinh có thể
tự học, tự khai thác kiến thức môn GDCD một cách chủ động và sáng tạo nhất.
Do vậy, trong quá trình giảng dạy bộ môn GDCD, tôi đã áp dụng triệt để phương
pháp dạy học tích cực sử dụng hình ảnh trực quan để gây hứng thú học tập và
rèn luyện kĩ năng tư duy cho học sinh qua bài: Công dân với một số vấn đề cấp
thiết của nhân loại- GDCD 10, để hướng dẫn học sinh nắm chắc các kiến thức
của bài học một cách đầy đủ và chính xác nhất.
3


2.3. Giải pháp và tổ chức thực hiện.
2.3.1. Giải pháp.
Quả thực, không thể phủ nhận được vai trò và tầm quan trọng của sử dụng
hình ảnh trực quan vào trong giảng dạy GDCD. Tuy vậy cũng không nên sử
dụng một cách thụ động dẫn tới sự không lô gíc giữa bài học và những hình ảnh
được sử dụng vào, gây mất thời gian và ảnh hưởng đến chất lượng bài dạy.
Để sử dụng tốt hình ảnh trực quan gây hứng thú học tập và rèn luyện kĩ
năng tư duy cho học sinh tôi đưa ra các giải pháp như sau:
2.3.1.1. Chuẩn bị tài liệu.

trường. [2], [3], [4], [5], [7].

TIẾT 30 - BÀI 15 : CÔNG DÂN VỚI MỘT SỐ VẤN ĐỀ
CẤP THIẾT CỦA NHÂN LOẠI.
I. MỤC TIÊU BÀI HỌC :
4


1. Về kiến thức :
- Học sinh biết được vấn đề môi trường và ô nhiễm môi trường đang là
vấn đề cấp thiết của nhân loại ngày nay.
- Hiểu được trách nhiệm của công dân nói chung và học sinh nói riêng
trong việc giải quyết vấn đề đó.
2. Về kĩ năng :
Tham gia các hoạt động phù hợp với khả năng của bản thân để góp phần
vào việc bảo vệ môi trường.
3. Về thái độ :
Tích cực ủng hộ những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước ;
ủng hộ những hoạt động góp phần giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường do nhà
trường và địa phương tổ chức.
II. CÁC NĂNG LỰC HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN Ở HỌC SINH.
- Năng lực tự học
- Năng lực giao tiếp
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.
III. KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:
- Thảo luận nhóm.
- Xử lý tình huống.
IV. PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
- SGK, SGV môn DGCD lớp 11.
- giấy khổ rộng,bút dạ.

Những vấn đề này đang là mối lo ngại của toàn thể nhân loại, liên quan
đến sự sống còn của con người trên trái đất. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến tình
trạng trên, hậu quả của những vấn đề trên và trách nhiệm của chúng ta để khắc
phục những vấn đề đó như thế nào? Đó chính là nội dung của bài học hôm nay.
Tôi trình chiếu cho học sinh quan sát sơ đồ tóm tắt nội dung bài học.

Slide 2
6


BÀI 15: CÔNG DÂN VỚI MỘT SỐ VẤN ĐỀ
CẤP THIẾT CỦA NHÂN LOẠI.

1.Ô nhiễm
môi trường và
trách nhiệm của
công dân trong
việc bảo vệ
môi trường.

2. Sự bùng nổ về
dân số và
trách nhiệm của
công dân trong việc
hạn chế sự bùng nổ
về dân số.

3. Những dịch bệnh
hiểm nghèo và trách
nhiệm của công dân

kiến thức.

1. Ô nhiễm môi trường và trách nhiệm của
công dân trong việc bảo vệ môi trường.

Hoạt động 1: Tìm hiểu Ô nhiễm a. Ô nhiễm môi trường.
môi trường là gì?
* Mục tiêu:
- HS nêu được ô nhiễm môi
trường và nguyên nhân gây ra ô
nhiễm môi trường.
- Rèn luyện năng lực tư duy phê
phán cho học sinh.
* Cách tiến hành:
- GV: Trình chiếu cho các em
quan sát các hình ảnh, làm việc
với hình ảnh và tìm hiểu nội
dung bài học.
Một số hình ảnh ô nhiễm môi
trường và cạn kiệt tài nguyên
thiên nhiên.
Slide 4

Slide 5

- Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và
8


3. Hoạt động luyện tập và vận dụng kiến thức:

trường
.
- Bảo
vệ môi
trường

Môi
trườn
gô
nhiễ
m.

Thực trạng

TNTN
cạn
kiệt

Thời
tiết,
khí
hậu
thay
đổi.

Tầng
ô-dôn
bị
thủng.


phạm
môi
trường.

.
- Nhìn vào sơ đồ trên học sinh có thể nhớ ngay bài học tại lớp có những nội
dung gì và liên hệ thực tế có tính giáo dục cao.
- Tôi nhận xét, cho điểm nhóm làm nhanh nhất và chính xác nhất.
Liên hệ với môn Âm nhạc cho học sinh hát ca khúc (2 phút).
9


Trình chiếu lời - Slide 13

2. Hoạt động vận dụng:
* Mục tiêu:
- Tạo cho học sinh vận dụng kiến thức và kĩ năng có được vào các tình huống
trong cuộc sống thực tiễn.
10


- Rèn luyện năng lục tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực
công dân, năng lực tự quản lí và phát triển bản thân.
* Cách tiến hành:
- GV yêu cầu học sinh liên hệ thực tế :
+ Hằng ngày em đã có những hành động nào góp phần bảo vệ môi
trường?
+ Chúng ta cần phê phán những hành vi nào làm ảnh hưởng đến môi
trường?
- 2 đến 3 học sinh trả lời

nội dung bài học.

Lớp không thực hiện
10A7,10A9
Không tăng
- Mức độ chậm.
- Nhớ kiến thức chưa
nhiều.
Chủ yếu thuộc lòng, ghi
nhớ các trách nhiệm.
Học sinh có thái độ đúng
đắn đối với nội dung bài
học.

Cũng qua quá trình thực hiện, kết quả đáng mừng là số học sinh có hứng
thú học tập bộ môn tăng, chất lượng môn học cũng thay đổi rõ rệt. Nhiều em say
mê và tích cực học tập bộ môn.
- Đối với bản thân.
Với việc áp dụng đề tài vào giảng dạy, giờ học ở các lớp thực nghiệm bản
thân tôi thấy rất nhẹ nhàng và phấn khởi. Còn ở lớp không thực nghiệm thì giờ
dạy khô khan và có phần nặng nề đối với cô và trò, học sinh không có hứng thú
học..
11


- Đối với đồng nghiệp.
Khi đồng nghiệp dự giờ ở các lớp thực nghiệm đã đánh giá rất cao hiệu
quả của tiết học đã áp dụng cho các lớp và môn học mình giảng dạy.
- Đối với nhà trường.
Các tranh ảnh, sơ đồ hệ thống kiến thức đã được nhà trường đầu tư kinh

- Ban giám hiệu nhà trường: Cùng với việc xây dựng và sử dụng những
phương pháp, phương tiện, kỹ thuật hiện đại trong dạy học, cần chỉ đạo cho thư
viện nhà trường sưu tầm, tập hợp các loại sách, tài liệu tham khảo phục vụ nhu
cầu dạy và học các bộ môn cho giáo viên và học sinh, trong đó có môn GDCD.
Thư viện trường cần phải phong phú về mặt số lượng cũng như chất lượng các
đầu sách, tranh ảnh, sơ đồ dạy học.
Ngoài ra, lãnh đạo nhà trường cần phải tạo điều kiện cả về vật chất cũng
như tinh thần để giáo viên được tham gia các lớp tập huấn, học tập đổi mới
phương pháp dạy học. Trong điều kiện cụ thể, cần hỗ trợ và ủng hộ các tổ
chuyên môn làm tốt hoạt động ngoại khóa của các tổ bộ môn.
12


- Đối với giáo viên:
+ Phải thực sự có tinh thần trách nhiệm cao trong việc dạy học, luôn yêu
nghề và hết lòng với công việc được giao.
+ Phải đầu tư thời gian cho bài soạn để các hoạt động trong tiết dạy đạt
được mục tiêu của bài học.
+ Phải biết vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học tích cực trong
từng bào, từng phần để hướng dẫn học sinh tự học, tự khai thác kiến thức qua
bài giảng.
+ Bản thân luôn phải có ý thức học hỏi, không ngừng nâng cao trình độ
chuyên môn để đáp ứng được yêu cầu dạy học trong thời đại mới.
Trên đây là những ý kiến chủ quan của cá nhân tôi từ thực tiễn giảng
dạy. Trong quá trình làm đề tài cũng không tránh khỏi những thiếu sót và khiếm
khuyết. Tôi rất mong nhận được sự góp ý chân thành của Hội đồng khoa học
ngành Giáo dục Tỉnh, các thầy giáo, cô giáo và đồng nghiệp để cho đề tài của tôi
được đầy đủ và hoàn thiện hơn, cũng như có thể thực hiện tốt hơn các đề tài lần
sau.
Tôi xin chân thành cảm ơn!