MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG THỰC HÀNH NGHI THỨC ĐỘI
TRONG LIÊN ĐỘI TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN NGỌC LẶC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh là: “ Tổ chức của Thiếu nhi Việt
Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, Đoàn
TNCS Hồ Chí Minh phụ trách” Nội dung này khẳng định Thiếu niên Việt Nam
có một tổ chức đại diện cho mình và của mình, có tính quần chúng và tính cách
mạng, đi theo con đường của Bác Hồ kính yêu và sự nghiệp đấu tranh, xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc của dân tộc.
Đội được khẳng định là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, nó
thể hiện sự lớn mạnh của Đội trong quá trình hoạt động, tạo cho Đội viên được
giáo dục và tự giáo dục thông qua các hoạt động tập thể mà Đội tổ chức.
Hoạt động giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho các em thiếu nhi
thông qua các hoạt động Đội nhằm giúp các em nâng cao nhận thức về lí tưởng
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, sự hiểu biết về truyền thống dân tộc, truyền
thống cách mạng của Đảng, của Đoàn, của Đội. Từ đó xây dựng tình cảm tốt đẹp
cho các em Đội viên, nâng cao lòng yêu nước tinh thần tự lập tự cường, truyền
thống bất khuất, kiên cường, song rất giàu lòng nhân ái của dân tộc, biết ơn
những anh hùng, liệt sĩ và cả những người đang ngày đêm nuôi nấng dạy dỗ
mình. Qua hoạt động giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức Đội còn góp phần làm
cho các em Đội viên phát triển lòng nhân ái, lòng vị tha, kích thích tính tích cực
trong hoạt động chính trị - xã hội góp phần vào việc xây dựng cộng đồng.
Các em là thành viên của tổ chức Đội, phải thực hiện các nhiệm vụ chung
của Đội đó là:

1


+ Đội viên phải thực hiện Điều lệ Đội, nghi thức Đội và chương trình rèn
luyện Đội viên, thể hiện tính kỉ luật của Đội viên đối với tổ chức của mình.
+ Thể hiện trách nhiệm của Đội viên đối với tổ chức của mình là giúp cho

Trong mọi hoạt động rèn luyện của Đội nghi thức tạo thành thói quen, nề nếp tốt
cho đội viên trong tổ chức Đội. Góp phần khẳng định vai trò của tổ chức Đội
trong sự nghiệp giáo dục.
Nghi thức Đội ngày càng hoàn thiện cùng với sự phát triển của tổ chức
Đội phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của đất nước và đáp ứng những nhu
cầu của Đội viên.
2. Ý nghĩa, vai trò của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Nghi thức Đội là một hoạt động giáo dục đặc trưng cho Đội TNTP Hồ Chí
Minh. Thông qua hoạt động này, tổ chức Đội được củng cố, phát triển và khẳng
định vị trí, vai trò của mình với xã hội.
Nghi thức Đội nhằm giáo dục toàn diện cho các em Đội viên mà trước hết
là giáo dục ý thức tổ chức kỉ luật, tinh thần trách nhiệm trước tập thể, tạo nên
tình cảm gắn bó, đoàn kết, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ.
Hoạt động nghi thức Đội giúp các em có thể lực cường tráng, khoẻ mạnh,
nhanh nhẹn, tháo vát. Góp phần tạo nên vẻ đẹp cho người Đội viên, đẹp trong lời
nói và đẹp trong hành động.
Hoạt động nghi thức Đội tốt sẽ tạo thành thói quen, nề nếp tốt trong sinh
hoạt hàng ngày cho tập thể và cá nhân đội viên như: trang phục đẹp, gọn gàng,
sạch sẽ, ra vào lớp đúng giờ, trật tự, vệ sinh ngăn nắp…
Để có được những Đội viên khoẻ mạnh, tháo vát nhanh nhẹn, gọn gàng, có
ý thức tổ chức kỉ luật, có tinh thần trách nhiệm và biết đoàn kết yêu thương giúp
đỡ lẫn nhau. Vấn đề đặt ra ở đây là phải rèn kĩ năng. Kĩ năng là yếu tố quyết định

3


đến sự thành công của việc thực hiện đúng, thành thạo Nghi thức Đội thiếu niên
tiền phong Hồ Chí Minh.
II. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC RÈN KĨ NĂNG THỰC HÀNH NGHI
THỨC ĐỘI TRONG NHÀ TRƯỜNG HIỆN NAY.

vào các hoạt động ngoại khoá, đặc biệt là các trường Tiểu học. Song qua thực tế
ở tại nhà trường thì thấy rằng: Phần lớn các Đội viên chưa nắm vững 7 yêu cầu
Đội viên dẫn đến việc thực hành Nghi thức Đội đạt kết quả chưa cao. Mặt khác,
GV - TPT Đội là kiêm nhiệm, dạy 19 tiết / tuần, về chuyên môn nghiệp vụ công
tác Đội phần lớn là tự tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, tự nghĩ, tự làm; Ban chỉ huy
Liên đội thiếu ổn định, thay đổi theo từng năm nên gặp rất nhiều khó khăn trong
công tác bồi dưỡng cán bộ chỉ huy mang tính chất lâu dài. Học sinh phần lớn là
con em dân tộc còn e dè nhút nhát, chưa phát huy được tính tự quản, chưa chủ
động tham gia các hoạt động của Đội đặc biệt là rất nhiều em chưa thực hiện
được các kĩ năng thực hành nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh. Cụ thể dựa vào
kết quả kiểm tra của toàn Liên đội như sau:
Tổng số
Đội viên
227

Giỏi
SL
35

%
15,4%

KẾT QUẢ
Khá
SL
%
50
22%

Trung bình

của trường đều nhiệt tình quan tâm đến các phong trào hoạt động Đội.
b. Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi như đã nêu trên, thì việc rèn kĩ năng thực hành
Nghi thức Đội cho đội viên vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn:
* Về học sinh:
+Học sinh ở tiểu học còn nhỏ, sức chú ý tập trung chưa cao, mặt khác thời
lượng để luyện tập Nghi thức Đội thì có hạn, vì thế trong một vài buổi tập, GVTPT cũng không có đủ thời gian để quan tâm đến từng đội viên.
+ Nhà trường còn chưa sắp xếp được một buổi sinh hoạt Đội cụ thể để các em
được sinh hoạt và học Nghi thức Đội.

6


* Về Giáo viên Tổng phụ trách Đội:
+ Bản thân tôi là giáo viên văn hoá kiêm nhiệm, còn dạy nhiều tiết 19 tiết /
tuần nên không có nhiều thời gian để nghiên cứu các tài liệu Đội. Về chuyên
môn nghiệp vụ công tác Đội chủ yếu là tự tìm tòi nghiên cứu nên còn gặp rất
nhiều khó khăn. Việc dạy thực hành Nghi thức Đội đòi hỏi người GV-TPT Đội
phải có chuyên môn cũng như tài nghệ sư phạm. Trong thực tế không phải mọi
GV-TPT đều có năng lực, nghiệp vụ chuyên sâu. Điều đó đòi hỏi bản thân tôi là
GV-TPT cần tự học, tự bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ chuyên môn của mình, để
có thể làm tốt nhiệm vụ được giao và nâng cao chất lượng thực hành nghi thức
Đội trong nhà trường.
2. Biện pháp cụ thể:
a. Phương pháp hướng dẫn thực hành nghi thức Đội của GV- TPT Đội.
Để thực hiện thành công công tác rèn kĩ năng thực hành nghi thức Đội cho
thiếu niên thì đòi hỏi người GV – TPT Đôị cần phải có các yếu tố sau:
+ Thứ nhất: GV- TPT Đội phải có phẩm chất đạo đức tốt, có lập trường tư
tưởng vững vàng.
+ Thứ hai: GV- TPT Đội là người có tấm lòng yêu trẻ, say sưa với nghề

và sự hướng dẫn của người chỉ huy.
Trước hết yêu cầu học sinh nắm được nội dung 7 yêu cầu của người Đội viên.
Đó là:
1. Thuộc và hát đúng Quốc ca, Đội ca và một số bài hát truyền thống;
2. Thắt khăn, tháo khăn quàng đỏ;
3. Chào kiểu Đội viên Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh;
4. Cầm cờ, giương cờ, vác cờ, kéo cờ;
5. Hô - Đáp khẩu hiệu Đội;
6. Thực hiện các động tác cá nhân tại chỗ, di động, các động tác trong đội
hình đội ngũ và Nghi lễ của Đội;
7. Biết 3 bài trống qui định.

8


+ GV-TPT nói ý nghĩa của từng yêu cầu, đồng thời làm mẫu động tác và
hướng dẫn học sinh thực hiện bằng phương pháp ngắn gọn, dễ hiểu nhất.
+ Học sinh quan sát từng bước của từng động tác đến tổng thể của từng động
tác.
+ Giáo viên hỏi: Động tác này được thực hiện như thế nào?
+ Học sinh mô tả và thực hiện lại.
+ Giáo viên theo dõi uốn nắn sửa sai.
Ví dụ : GV hướng dẫn học sinh động tác “ Chào kiểu Đội viện TNTP Hồ
Chí Minh”. Trước hết GV phải nói cho học sinh hiểu rằng: Tay giơ lên đầu biểu
hiện Đội viên luôn đặt lợi ích của Tổ quốc và tập thể trên hết, 5 ngón tay khép
kín tượng trưng cho măng non mọc thẳng, cánh tay hướng trước tượng trưng
luôn “ Sẵn sàng” hành động theo khẩu hiệu của Đội và chỉ chào khi đeo Khăn
quàng đỏ và Huy hiệu Đội. Sau đó GV hướng dẫn cụ thể động tác “Chào” như
sau:
- Đội viên thực hiện động tác “Chào” ở tư thế nghiêm. mặt hướng về phía

hội thi nghi thức Đội.
Đây là một buổi sinh hoạt Đội kết hợp hoạt động ngoại khoá vừa mang
tính kiểm tra đánh giá các bài học nghi thức Đội vừa mang tính giáo dục cao. Bởi
lẽ học nghi thức Đội mà không được thực hành thì Đội viên sẽ không hiểu hết
được ý nghĩa, vai trò của nghi thức đối với công tác Đội đồng thời các em được
thực hiện cả 7 yêu cầu Đội viên theo một hệ thống.
IV. HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trong quá trình tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp do Đội phụ trách
như: Tập thể dục, múa hát tập thể giữa giờ, tổ chức lễ chào cờ đầu tuần, tổ chức
hội thi “Em yêu Đội TNTP Hồ Chí Minh” để kiểm tra , công nhận các chuyên

10


hiệu trong chương trình rèn luyện Đội viên và chương trình dự bị Đội viên như :
Nghi thức Đội; Nhà sử học nhỏ tuổi; Nghệ sĩ nhỏ tuổi, ...
Nhờ sự vận dụng những biện pháp rèn luyện kĩ năng thực hành nghi thức Đội
ở trên mà kết quả thực hiện các hoạt động Đội đạt được như sau:
Hoạt động tập thể dục, múa hát giữa gìơ ra chơi: 100% đội viên, nhi đồng biết
tập hợp đội hình hành dọc, hàng ngang, vòng tròn nhanh, khoảng cách đều và
đúng quy định. Giúp cho việc tập trung đội hình các buổi chào cờ đầu tuần, tập
thể dục, múa hát tập thể đảm bảo thời gian, đội hình đều và đẹp.
-100% đội viên hát đúng Quốc ca, Đội ca và thực hiện tốt các động tác về
Nghi thức Đội trong nghi lễ chào cờ đầu tuần.
- 100% Chi đội có đội trống, đội cờ và người chỉ huy thực hành thành thạo
các động tác về Nghi thức Đội.
- Trong hội thi “Nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh” kết quả đạt được như
sau:
Tổng


Sáng kiến kinh nghiệm về “Một số biện pháp rèn kĩ năng thực hành Nghi
thức Đội trong Liên đội trường Tiểu học Thị trấn Ngọc lặc” là một cố gắng của

11


bản thân tôi thể hiện sự đổi mới về phương pháp tổ chức hoạt động Đội trong
nhà trường.
Việc tiến hành giáo dục bằng Nghi thức Đội đòi hỏi phải có tính thuyết
phục cao, tính nghiêm túc, tính chính xác và thống nhất. Có như vậy mới làm
cho Nghi thức Đội trở thành nhu cầu thực sự của mỗi Đội viên, Nhi đồng và tập
thể Đội.
Sáng kiến này tôi muốn đi sâu phân tích các biện pháp rèn kĩ năng thực
hành Nghi thức Đội để làm cơ sở lí luận cho việc vận dụng các biện pháp làm
nâng cao kĩ năng thực hành Nghi thức Đội cho học sinh.
Từ việc tìm hiểu những yêu cầu về nội dung thực hành Nghi thức Đội cần
có của học sinh và từ thực tiễn làm công tác Tổng phụ trách Đội, tôi đã đề xuất
một số biện pháp rèn kĩ năng thực hành Nghi thức Đội. Các kĩ năng cơ bản bao
gồm: Kĩ năng tìm hiểu nội dung về Nghi thức Đội; Kĩ năng quan sát, mô tả và
thực hiện các động tác theo mẫu; Kĩ năng thực hành các động tác Nghi thức Đội;
Kĩ năng thực hành Nghi thức Đội cho cán bộ chỉ huy Đội.
Các kĩ năng này được xây dựng trên cơ sở đảm bảo mục tiêu, yêu cầu về
thực hiện Nghi thức Đội.
2. Một số đề xuất, kiến nghị.
Trong nhiều năm liền làm GV kiêm TPT Đội tại trường Tiểu học Thị trấn
Ngọc lặc, bản thân tôi đã hiểu được ý nghĩa và tầm quan trọng của nghi thức Đội
Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh đồng thời biết rằng tổ chức Đội là tổ chức
Giáo dục không thể thiếu được trong các nhà trường. Vì vậy tôi xin được đưa ra
một số kiến nghị như sau:
+ Nhà trường cần bố trí một buổi sinh hoạt dành riêng cho Đội để các em

……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..

14


……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………