CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

“Một số giải pháp chỉ đạo xây dựng Thư viện thân thiện ở trường Tiểu
học Ninh Thắng”
- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục
- Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2018-2019.
II. MÔ TẢ SÁNG KIẾN

1. Thư viện thân thiện ở trường Tiểu học
Thư viện trường học là một bộ phận cơ sở trọng yếu, là trung tâm sinh hoạt
văn hóa, khoa học của nhà trường. Thư viện trường học góp phần nâng cao chất
lượng giảng dạy và học tập của giáo viên và học sinh, xây dựng thói quen tự học
cho học sinh. Mặt khác, thư viện trường học còn tạo cơ sở từng bước thay đổi
phương pháp dạy và học, xây dựng nếp sống văn hóa cho các thành viên trong nhà
trường.
Thư viện trường học giúp học sinh tự bổ sung kiến thức. Cũng chính ở thư
viện trường học, các em tự rèn luyện tính độc lập, tư duy và thói quen tự học. Qua
các tác phẩm mà các em đã đọc, sẽ hình thành cho các em tình cảm đúng đắn, giúp
các em hiểu thêm về con người, về đất nước, về cuộc sống; các em được tiếp cận
với trí tuệ, công sức của các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu, …. qua đó, các em
thấy được ý nghĩa to lớn của lao động trí óc, sự kiên nhẫn và cần cù, điều này sẽ dần
hình thành cho các em ý thức phấn đấu để đạt được ước mơ của mình.
Đối với các thầy giáo, cô giáo thì thư viện trường học càng có vị trí quan
trọng. Đây là nơi lưu giữ, cung cấp, bổ sung, cập nhật kiến thức để cho những bài
giảng thêm phong phú và sinh động, giúp các thầy cô giáo tiếp cận với những
phương pháp giảng dạy tiên tiến, tích cực. Đây chính là con đường tốt nhất để nâng
cao hiệu quả dạy và học. Qua những buổi sinh hoạt của thư viện, tình cảm giữa thầy
và trò thêm gắn bó, không khí trường học trở nên sôi nổi, sống động.
Với nhà trường sách, báo lại có ý nghĩa quan trọng vì nó là người bạn gần gũi
nhất, là học liệu cần thiết nhất của thầy và trò. Học sinh cần có sách giáo khoa, sách

* Về ưu điểm:
Khi thực hiện theo quy trình trên, hàng năm, thư viện của nhà trường đã duy
trì tốt hoạt động và được công nhận là thư viện Xuất sắc cấp tỉnh. Các hoạt động
của thư viện khá phong phú, có hiệu quả, thu hút được nhiều giáo viên và học sinh
đến thư viện. Cơ sở vật chất của thư viện cơ bản đáp ứng được nhu cầu nghiên cứu
và học tập của giáo viên và học sinh. Số lượng sách báo được bổ sung thường
xuyên theo đúng quy định. Mặc dù nhà trường chưa có nhân viên thư viện nhưng
giáo viên phụ trách công tác thư viện kiêm nhiệm rất nhiệt tình, luôn hoàn thành tốt
các nhiệm vụ được giao.
* Về hạn chế:
Tuy hoạt động thư viện của nhà trường có nhiều ưu điểm song vẫn bộc lộ một
số hạn chế sau:
Do điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường, thư viện được đặt trên tầng 2 của
khu nhà hiệu bộ nên chưa thuận lợi cho việc đến thư viện của giáo viên và học sinh.
Tài liệu trong thư viện được phân loại theo nội dung của văn bản nên việc
chọn tài liệu phù hợp với trình độ đọc của học sinh còn gặp nhiều khó khăn. Nguồn
tài liệu sơ sài, chưa đa dạng phong phú, chủ yếu là sách giáo khoa, sách nghiệp vụ.
Cán bộ thư viện là giáo viên Mỹ thuật kiêm nhiệm, chưa được bồi dưỡng
thường xuyên về nghiệp vụ, chưa thực sự trở thành cầu nối giữa bạn đọc và vốn tài
liệu trong thư viện. Hoạt động của thư viện chủ yếu do cán bộ thư viện phụ trách,
chưa huy động được sự tham gia của giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động cho
các em học sinh tại thư viện. Chính vì vậy, việc phát triển văn hóa đọc còn hạn chế.
Thư viện không có nhiều các hoạt động mở rộng, chỉ đơn thuần là mượn, đọc và trả
nên chưa thu hút được giáo viên và học sinh, chưa tạo được hứng thú và niềm vui
đọc sách. Việc trang trí, sắp xếp trong thư viện chưa phù hợp đối tượng học sinh nên
chưa tạo được hứng thú muốn tới thư viện của các em, chưa thực sự thuận lợi cho
các hoạt động của học sinh. Cũng do kinh phí nhà trường còn hạn chế nên việc đầu
tư kinh phí cho thư viện chưa nhiều, tài liệu bổ sung không thường xuyên, liên tục
nên chất lượng của hoạt động thư viện chưa được nâng cao.
2

Bước 1 là: Thành lập Ban chỉ đạo Xây dựng thư viện thân thiện, xây dựng kế
hoạch thực hiện.
Nhà trường đã ra Quyết định số 86/QĐ-THNT ngày 06/12/2018 về việc thành
lập Ban chỉ đạo xây dựng thư viện thân thiện gồm 9 đồng chí do đồng chí Đỗ Thị
Mỹ - Hiệu trưởng nhà trường làm trưởng ban ( Phụ lục 1). Ban chỉ đạo xây dựng kế
hoạch thực hiện, xin ý kiến chỉ đạo và tư vấn của Phòng GD&ĐT (Nhà trường là
đơn vị đầu tiên trong tỉnh thực hiện xây dựng mô hình thư viện thân thiện).
Bước 2 là: Tăng cường công tác tham mưu, xã hội hóa để huy động các
nguồn lực cùng tham gia
Nhà trường đã tích cực tham mưu với Phòng tài chính huyện Hoa Lư để được
cấp 6 giá sách cho thư viện, kêu gọi được các cựu học sinh tặng 842 bản sách thiếu
nhi (trung bình gần 3 quyển/1học sinh) với số đầu sách và nội dung phong phú, đa
dạng, 01 ti vi 42 inch cho thư viện hoạt động.
Bên cạnh đó, chúng tôi đã huy động gần 100 ngày công để tham gia các hoạt
động trang trí thư viện, phân loại sách theo mã màu. Và để đổi mới hoạt động thư
viện, nhà trường đã mời nhà giáo ưu tú Dương Lệ Nga về chia sẻ và kinh nghiệm
phát triển văn hóa đọc cho cán bộ giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh.
Bước 3 là: Xây dựng cơ sở vật chất thư viện và sắp xếp trang thiết bị
Vì là thư viện thân thiện nên việc lựa chọn vị trí, không gian đặt thư viện
cũng rất quan trọng. Chúng tôi đã xây dựng thư viện ở tầng 1 khu phòng học để
đảm bảo an toàn và thuận tiện cho học sinh khi tham gia các hoạt động của thư viện.
Sau đó, tổ chức vẽ tranh, trang trí trong và ngoài thư viện sao cho sinh động, gần
gũi, phù hợp với tâm sinh lý học sinh Tiểu học. Nền thư viện được trải thảm để các
em có thể chọn các vị trí, chọn tư thế ngồi đọc theo ý thích của mình.
Tiếp đó là xây dựng môi trường văn bản gồm nội quy thư viện, lịch tiết đọc,
các poster, hướng dẫn chọn sách theo mã màu, ...tất cả đều được trang trí sinh
động, đẹp mắt, gần gũi với học sinh. Các khu để giá sách, các góc hoạt động phù
hợp: Có không gian để học sinh di chuyển, dễ dàng lựa chọn sách và tham gia vào
hoạt động của tiết đọc thư viện cũng như việc mượn - trả sách. Các kệ sách được
dán theo đúng mã màu và sắp xếp sao cho sách không bị tiết xúc trực tiếp với mưa,

viện); Sổ đăng ký cá biệt (Quản lý từng loại sách theo 6 mã màu); Nhật ký tiết đọc
thư viện (Ghi lại thông tin về những tiết đọc thư viện được tổ chức tại thư viện);
Phiếu Theo dõi mượn sách cá nhân (Theo dõi quá trình mượn trả sách của học sinh,
phiếu được đóng thành tập theo lớp ngoài bìa ghi “Sổ theo dõi mượn trả. Lớp ....”)
Hệ thống mượn trả sách giúp theo dõi việc mượn trả sách của học sinh và
thống kê số lượng sách mượn về nhà hàng tháng, hàng quý. Từ đó, nhà trường có
biện pháp thích hợp để khuyến khích học sinh mượn sách về nhà và tránh làm hỏng
sách, mất sách. Hệ thống mượn trả sách bao gồm:
+ Phiếu đăng ký mượn sách: Học sinh lớp 3; 4; 5 tự điền thông tin vào phiếu
rồi chuyển cho nhân viên thư viện hoặc Đội học sinh hỗ trợ thư viện. (Đối với lớp 1,
2 không cần viết vào phiếu đăng ký mượn sách mà cán bộ thư viện sẽ ghi luôn
thông tin vào phiếu theo dõi mượn sách cá nhân).
+ Phiếu theo dõi mượn trả sách cá nhân: Mỗi học sinh có một phiếu theo dõi
mượn trả sách riêng. Vào cuối mỗi ngày, nhân viên thư viện chuyển thông tin từ
phiếu đăng ký mượn sách vào phiếu theo dõi mượn trả sách cá nhân
+ Phiếu theo dõi mượn trả sách tại điểm lẻ: Khi nhân viên thư viện chuyển
sách về điểm lẻ, mỗi lớp có một danh mục sách đồng thời cũng là Phiếu theo dõi
mượn trả sách tại điểm lẻ. Phiếu này sẽ do giáo viên chủ nhiệm quản lý và ghi nhận
thông tin mượn, trả sách của học sinh.
+ Biểu mẫu thống kê số lượng sách mượn về nhà và số lượt đọc tại chỗ: Các
biểu mẫu thống kê này giúp nhân viên thư viện có được thông tin về việc mượn, trả
sách của từng học sinh, từ đó có thể trao đổi với hiệu trưởng và giáo viên nhằm
tuyên dương những học sinh đọc nhiều sách hoặc khuyến khích các em đến thư viện
5


mượn sách nhiều hơn. Đồng thời là cơ sở để lựa chọn Đội học sinh hỗ trợ thư viện,
hướng dẫn các em cách để hỗ trợ hoạt động mượn trả sách.
Để giúp cán bộ thư viện quản lý được số đầu sách trong thư viện thì việc thực
hiện quản lý mượn trả sách phải đảm bảo khoa học. Khi mượn sách, học sinh lớp 12 cần mang sách đã chọn đến cho nhân viên thư viện hoặc Đội hỗ trợ thư viện để

viện, thời gian mượn trả sách quy định cho từng lớp; Lịch Tiết đọc thư viện là thông
tin về thời gian các khối lớp học tiết đọc thư viện. Đây là tiết đọc được quy định
trong thời khoá biểu nhà trường, thời gian tương đương 01 tiết học nhằm giúp học
sinh được tham gia vào bốn hoạt động đọc. Tiết đọc thư viện do giáo viên chủ
nhiệm thực hiện. Lịch Tiết đọc thư viện giúp đảm bảo Tiết đọc thư viện được tổ
chức cho tất cả các khối lớp, được phân bố đều vào các ngày trong tuần để tất cả các
lớp có cơ hội tham gia tiết đọc tại thư viện.
Bước 7 là: Tập huấn cho giáo viên về hoạt động của thư viện thân thiện.
Đây là bước then chốt để thực hiện các hoạt động của thư viện hiệu quả. Nhà
trường đã tổ chức tập huấn cho 100% cán bộ, giáo viên về thư viện thân thiện. Đối
6


với giáo viên kiêm nhiệm công tác thư viện và cán bộ quản lý được tham gia các
lớp bồi dưỡng, các chuyến tham quan học tập về công tác thư viện do các cấp tổ
chức. thông qua việc tổ chức các tiết chuyên đề Tiết đọc thư viện giúp giáo viên
nắm vững quy trình lên lớp, phương pháp, cách thức tổ chức các tiết đọc thư viện
sao cho đạt được mục tiêu và tạo hứng thú cho học sinh khi tham gia các hoạt động
của thư viện.
Bên cạnh việc trang bị phương pháp, cách thực thực hiện cho giáo viên, nhân
viên, chúng tôi còn chú trọng việc định hướng và phát huy sự sáng tạo của mỗi giáo
khi thực hiện các hoạt động mở rộng nhằm nâng cao chất lượng các tiết học và phát
huy năng lực sở trường của mỗi giáo viên: sân khấu hóa, vẽ tiếp nội dung câu
chuyện, viết cảm nhận về câu chuyện, …Đây là hoạt động nổi bật của thư viện thân
thiện, qua các hoạt động này học sinh sẽ có hứng thú hơn khi đến thư viện và cũng
là cơ hội để các em thể hiện, phát huy năng khiếu của bản thân. Các sản phẩm của
hoạt động này sẽ được trưng bày tại thư viện. Việc trưng bày sản phẩm viết vẽ của
học sinh trong thư viện giúp nâng cao tinh thần làm chủ của các em với thư viện.
Cán bộ thư viện thực hiện thay mới sản phẩm của các em ít nhất mỗi tháng một lần
và không chỉ là trưng bày các sản phẩm đẹp mà khuyến khích để tất cả mọi học sinh


khen thưởng những cán bộ, giáo viên và học sinh có nhiều thành tích trong công tác
xây dựng và tổ chức các hoạt động của thư viện. Chính vì vậy mà hoạt động của thư
viện thân thiện của nhà trường ngày càng hiệu quả.
Trên đây là một số giải pháp mà chúng tôi đã thực hiện để xây dựng thành
công thư viện thân thiện của nhà trường.
Chúng tôi nhận thấy các giải pháp trên có một số tính mới, tính sáng tạo so
với các giải pháp cũ như sau:
Một là, thư viện thân thiện là môi trường đọc thân thiện giúp học sinh tận
hưởng niềm vui đọc sách, say mê đọc sách, từ đó phát triển thói quen đọc và hướng
tới mục tiêu xây dựng “Văn hóa đọc” trong cộng đồng.
Hai là, thư viện thân thiện theo mọi hướng tiếp cận: Thân thiện từ không gian
đến việc trang trí, bài tiết trong thư viện. Không gian mở, gần gũi với thiên nhiên,
trang trí phù hợp với tâm, sinh lý học sinh. Các kệ sách được kê theo thứ tự phù hợp
với bảng màu theo sơ đồ để các em dễ tìm sách và mượn sách. Sách được đánh theo
mã màu phù hợp với trình độ đọc của học sinh. Có 6 mã màu tương ứng với các lớp,
tuy nhiên giữa các lớp lại có sự giao thoa với nhau để kích thích khả năng đọc của
học sinh, làm tăng thêm tính tò mò, thích khám phá của các em. Các tiết đọc của thư
viện cũng rất thân thiện, cô trò ngồi gần nhau để đọc sách hoặc các em có thể ngồi
đọc ở bất kỳ vị trí nào trong thư viện mà các em thích và thoải mái nhất. Đặc biệt
trong việc bảo quản sách, chủ yếu là giáo dục các em giữ gìn, bảo quản sách (Nếu
chẳng may học sinh làm rách, làm mất sách thì không phải bồi thường, không trách
phạt chỉ nhắc nhở nhẹ nhàng). Chính vì vậy, khi đến với thư viện các em rất thoải
mái, không có áp lực.
Ba là, các hình thức thư viện khác, học sinh chỉ làm việc với cô thủ thư
nhưng với thư viện thân thiện thì các tiết đọc đều có sự hướng dẫn của giáo viên. Có
4 hình thức đọc tại thư viện: Đọc to nghe chung, đọc cá nhân, đọc cặp đôi và cùng
đọc. Lịch đọc được ghi trên bảng của thư viện. Trong các hoạt động, cô và trò gần
gũi (chủ yếu là ngồi quây quần), tương tác, chia sẻ, cùng hoạt động nhịp nhàng
không có sự xa cách.

Có thể nói, thư viện thân thiện đã góp phần tạo điều kiện nâng cao chất lượng
nâng chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường, đặc biệt là phong trào thi đua
xây dựng “Trường học thân thiện - học sinh tích cực”. Việc tổ chức tốt các hoạt
động thư viện thân thiện đã hình thành và phát triển kỹ năng tiếp nhận thông tin,
tiếp nhận tri thức - những yếu tố quan trọng góp phần hình thành và phát triển năng
lực, phẩm chất cho các em. Đồng thời giúp các em tiếp nhận thông tin đã chọn lọc
trong bối cảnh bùng nổ thông tin, trong đó có nhiều thông tin lệch lạc, phiến diện
tràn lan trên mạng xã hội hiện nay.
Và một hiệu quả lớn mang tính chất xã hội nữa mà nhà trường đã có được đó
là tạo được niềm tin của gia đình và cộng đồng về các hoạt động giáo dục của nhà
trường. Đó là tiền đề để nhà trường nhận được nhiều sự hỗ trợ tích cực từ cộng
đồng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh.
Trong năm học 2018-2019, nhà trường đã tổ chức thành công chuyên đề cấp
tỉnh về “Xây dựng và tổ chức các hoạt động của thư viện thân thiện” được Lãnh đạo
Sở GD&ĐT, các phòng GD&ĐT của 8 huyện, thị đánh giá cao về mô hình và hiệu
quả hoạt động của thư viện thân thiện, nhiều trường đã tham quan, học tập và có kế
hoạch xây dựng mô hình thư viện thân thiện của trường Tiểu học Ninh Thắng.
4. Điều kiện và khả năng áp dụng
- Điều kiện áp dụng: Sáng kiến sẽ được áp dụng khi tập thể cán bộ quản lý và
giáo viên, nhân viên đoàn kết, yêu nghề, yêu học sinh, tận tụy với nghề và có ý thức
trách nhiệm trong công tác.
- Khả năng áp dụng: Sáng kiến trên có thể áp dụng cho tất cả các trường Tiểu
học trên địa bàn tỉnh Ninh Bình.
- Danh sách những người đã tham gia áp dụng sáng kiến: 100% cán bộ, giáo
viên, nhân viên và các tổ chức trong nhà trường.
Chúng tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự
thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Ninh Thắng, ngày 24 tháng 4 năm 2019
Người nộp đơn


đọc

Độ phức tạp của
từ, câu

Số
câu/trang

Số từ/câu

Nội dung

Hình ảnh, tranh
minh hoạ

10


Xanh lá

Đỏ

Cam

Trắng

Xanh
dương

Vàng

tượng hình
Có nhiều kiểu từ
loại khác nhau,
cấu trúc, dấu
câu,ngôn
ngữ
phức tạp nhưng
phù hợp với học
sinh

3-8 câu

8-15 câu

0-7 từ

Khái niệm đơn
giản. Không nhất
thiêt phải có cốt
truyện cụ thể. Có
thể chỉ là 1 chuỗi
tranh về những sự
vật hay hành động
quen thuộc đối
với trẻ

Ít nhất 90% diện
tích trang có
tranh, hình ảnh
minh hoạ phục vụ

mở rộng hiểu biết;
chuỗi các sự kiện,
sự việc, cốt truyện
đơn giản

6-13 từ

Nội dung được
mở rộng ra nhiều
chủ đề; có thể giới
thiệu những khái
niệm trừu tượng

7-15 từ

Mạch truyện có
Không nhất thiết
thể phức tạp hơn,
mỗi trang có hình
nhiều sự kiện tiếp
ảnh minh hoạ
diễn

1 trang có
Không
thể toàn là
giới hạn
chữ

Ít nhất 50% diện