ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––––––––––––––

TRẦN HOÀNG TINH

QUẢN LÝ GIÁO DỤC TÍNH KỶ LUẬT
CHO SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
QUỐC PHÕNG VÀ AN NINH

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––––––––––––––

TRẦN HOÀNG TINH

QUẢN LÝ GIÁO DỤC TÍNH KỶ LUẬT
CHO SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
QUỐC PHÕNG VÀ AN NINH
Ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 9140114

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS Phạm Viết Vƣợng




iii
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN .............................................................................................................ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ........................................................................ iv
DANH MỤC CÁC BẢNG.......................................................................................... v
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ ...................................................................................vii
MỞ ĐẦU .................................................................................................................... 1
1.Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................................... 1
2.Mục đích nghiên cứu ................................................................................................ 3
3.Khách thể và đối tượng nghiên cứu ......................................................................... 3
4.Phạm vi nghiên cứu .................................................................................................. 3
5.Giả thuyết khoa học ................................................................................................. 3
6.Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................... 4
7.Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu ....................................................... 4
8. Luận điểm bảo vệ .................................................................................................... 6
9. Câu hỏi nghiên cứu: ................................................................................................ 6
10. Kết quả mới của luận án ........................................................................................ 7
11. Kết cấu của luận án ............................................................................................... 7
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TÍNH KỶ
LUẬT CHO SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÕNG
VÀ AN NINH ............................................................................................................. 8
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục tính kỷ luật cho
sinh viên ...................................................................................................................... 8
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài ....................................................................... 8
1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam ....................................................................... 11
1.2. Những vấn đề lý luận về kỷ luật và tính kỷ luật ................................................ 17

2.2.2. Đối tượng khảo sát và số lượng ...................................................................... 42


v
2.2.3. Nội dung khảo sát............................................................................................ 43
2.2.4. Bộ công cụ và mẫu khảo sát ............................................................................ 44
2.2.5. Phương pháp khảo sát ..................................................................................... 45
2.2.6. Phương pháp xử lý số liệu ............................................................................... 45
2.3. Kết quả khảo sát thực trạng ................................................................................ 46
2.3.1. Tính kỷ luật của sinh tại các trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh ....... 46
2.3.2. Giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại các trung tâm giáo dục quốc
phòng và an ninh ....................................................................................................... 53
2.3.3. Quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại các trung tâm giáo dục
quốc phòng và an ninh .............................................................................................. 65
2.3.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh
viên tại trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh. ................................................. 72
2.3.5. Hiệu quả quản lý và những nguyên nhân ........................................................ 71
Kết luận chương 2 ..................................................................................................... 82
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC TÍNH KỶ LUẬT CHO SINH
VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÕNG VÀ AN NINH ................ 83
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh
viên tại trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh .................................................. 83
3.1.1. Nguyên tắc tính hệ thống và tính đa dạng trong các biện pháp tác động ......... 83
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo mục đích và tính khả thi ................................................ 84
3.1.3. Nguyên tắc tính kế thừa .................................................................................. 84
3.2.Các biện pháp quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại trung tâm giáo
dục quốc phòng và an ninh........................................................................................ 85
3.2.1.Chỉ đạo giáo dục ý thức kỷ luật cho sinh viên ngay từ ngày đầu nhập học ..... 85
3.2.2. Tổ chức, duy trì chế độ sinh hoạt trong ngày theo nếp sống quân sự tại
trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh ............................................................... 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................... 147
PHỤ LỤC


iv
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
SỐ TT

VIẾT TẮT

VIẾT ĐẦY ĐỦ

1

CBQL

2

CBQL SV

Cán bộ quản lý sinh viên

3

ĐT, QLNH

Đào tạo, quản lý người học

4


11

SV

12

TKL

Tính kỷ luật

13

ND

Nội dung

Cán bộ quản lý

Chính trị tư tưởng
Giáo dục quốc phòng và an ninh
Giảng viên
Hoạt động ngoại khóa
Kỷ luật

Sinh viên


v
DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Chế độ học tập, sinh hoạt và rèn luyện kỷ luật trong ngàycủa sinh

Bảng 4.7. Tổng hợp kết quả rèn luyện KL của SV hai lớp thử nghiệm và đối
chứng sau lần thử nghiệm 2 ........................................................................... 139


vii
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ
Biểu đồ:
Biểu đồ 2.1: So sánh điểm trung bình đánh giá mức độ hiểu biết của sinh
viên về các yêu cầu của kỷ luật ...................................................................... 49
Biểu đồ 2.2: So sánh điểm trung bình đánh giá hành vi kỷ luật của sinh viên
trong các hoạt động học tập, rèn luyện ..................................................... 51
Biểu đồ 2.3: So sánh điểm trung bình mức độ cần thiết của các nội dung giáo
dục tính kỷ luật ....................................................................................54
Biểu đồ 2.4: So sánh điểm trung bình kết quả đạt được ở các nội dung giáo dục
tính kỷ luật cho sinh viên ....................................................................57
Biểu đồ 2.5: So sánh điểm trung bình tần suất thực hiện các phương pháp và
hình thức giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên .....................................63
Biểu đồ 2.6: So sánh điểm trung bình công tác chỉ triển khai thực hiện giáo dục
tính kỷ luật cho sinh viên ....................................................................68
Biểu đồ 2.7: So sánh điểm trung bình mức độ phù hợp của các nội dung quản lý
giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên ......................................................69
Biểu đồ 2.8: So sánh điểm trung bình mức độ ảnh hưởng của các yếu tố chủ
quan đến hoạt động quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên ........71
Biểu đồ 2.9: So sánh điểm trung bình mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khách
quan đến hoạt động quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên ........72
Biểu đồ 2.10: Trung bình kết quả học tập 3 năm học của sinh viên 5 trung tâm .....76
Biểu đồ 2.11: Trung bình kết quả rèn luyện 3 năm học của sinh viên 5 trung tâm ...... 76
Biểu đồ 4.1: So sánh kết quả đánh giá mức độ cần thiết và tính khả thicủa các
biện pháp ............................................................................................123
Sơ đồ:

hóa dân tộc”. Điều này nói lên tính cấp thiết của việc giáo dục lý tưởng, đạo đức,
lối sống văn hóa, trật tự, kỷ cương cho thanh niên, SV trong giai đoạn hiện nay.
Trong những năm gần đâyở nước ta đã thành lập các trung tâm giáo dục quốc
phòng và an ninh (GDQPAN) trên phạm vi cả nước, để GDQPAN cho SVcác
trường đại học và cao đẳng.
Mục đích của GDQPAN là giúp SV có những hiểu biết về quốc phòng và an
ninh (QP-AN), có kiến thức cơ bản về đường lối QP-AN, công tác quản lý nhà nước


2
về QP-AN, có những kỹ năng quân sự, an ninh cần thiết, đồng thời giáo dục lòng
yêu nước, truyền thống cách mạng, ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của công dân,
nâng cao tinh thần cảnh giác trước âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, sẵn
sàng chiến đấu bảo vệ Tổ quốc.
Hàng năm, SV của các trường đại học được đưa vào các trung tâm GDQPAN
học tập, rèn luyện trong khoảng thời gian từ 4 đến 5 tuần, các em được ăn, ở, tập
luyện, được sinh hoạt trong một môi trường có nội quy sinh hoạt chặt chẽ như trong
các nhà trường quân đội, tuy nhiên, còn nhiều SV do chưa có thói quen và kỹ năng
sống nề nếp, trật tựnên gặp những khó khăn trong sinh hoạt, thậm chí còn vi phạm
nội quy, kỷ luật (KL) của trung tâm. Do đó, cần phải giáo dục TKL cho SV trong
các trung tâm trước hết để nâng cao chất lượng các đợt tập huấn, sau đó là để hình
thành ý thức và hành vi sống và lao động có KL sau này.
Giáo dục TKL cho SV là một biện pháp đảm bảo cho sự thành công của
cáckhóa học, cho chất lượng đào tạo của các trường đại học, nhưng sâu xa hơn là
đểhình thành một phẩm chất quan trọng của người lao động chuyên nghiệp trong xã
hội công nghiệp mà chúng ta đang hướng tới.
Về mặt lý luận, cho đến nay ở nước ta đã có một số công trình nghiên cứu về
giáo dục TKL cho học sinhở các trường phổ thông, SV ở các trường đại học và học
viên ở các nhà trường quân đội. Đặc biệt từ khi Luật GDQPAN được ban hành, đã
có một số công trình nghiên cứu về GDQPAN cho SV, nhưng chưa có công trình

Trung tâm GDQPAN Đại học Huế, Trung tâm GDQPAN Đại học Sư Phạm Hà Nội
2, Trung tâm GDQPAN Đại học Quốc gia Hà Nội,Trung tâm GDQPAN Đại học
Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh,Trung tâm GDQPAN Đại học Thái Nguyên và
tiến hành thực nghiệm tại Trung tâm GDQPAN Đại học Thái Nguyên.
- Về thời gian nghiên cứu: Từ năm 2014 đến năm 2018
5. Giả thuyết khoa học
Tính kỷ luật là một phẩm chất quan trọng của nhân cách, có cấu trúc tâm lý
phức tạp, sự hình thành tính kỷ luật cho SV là một quá trình dưới sự tác động của
nhiều yếu tố, trong đó giáo dục và trải nghiệm là hai yếu tố cốt lõi. Quản lý giáo dục
TKL cho SV ở các trung tâm GDQPAN là một vấn đề khoa học và thực tiễn, nếu ta
có những biện pháp quản lý phù hợp với tâm lý lứa tuổi SV,phát huy được tính chủ
động, tích cực, sáng tạo và tự giác của SV và phù hợp với môi trường giáo dục quân


4
sự ở các trung tâm GDQPAN thì chất lượng giáo dục sẽ được cải thiện, góp phần
thực hiện tốt mục tiêu GDQPAN theo Luật GDQPAN.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý giáo dục TKL cho SV tại cáctrung tâm
GDQPAN.
- Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý giáo dục TKL cho SV tại các trung tâm
GDQPAN.
- Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục TKL cho SV tại các trung tâm
GDQPAN.
- Tiến hành khảo nghiệm và thử nghiệm, đánh giá hiệu quả áp dụng các biện
pháp đề xuất.
7. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp luận nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu dựatrên quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, tư
tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, Nhà nước về giáo dục và quản lý giáo dục.

chấp hành KL, thái độ và thực trạng hành vi chấp hành KL, đánh giá công tác quản
lý, phương pháp giáo dục TKL tại các trung tâm.
7.2.2.3. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm
Tổng kết, đánh giá thực trạng, phân tích nguyên nhânđể rút ra những bài học kinh
nghiệm trong công tác quản lý giáo dục TKL cho SV tại các trung tâm GDQPAN.
7.2.2.4. Phương pháp phỏng vấn
Sử dụng phương pháp phỏng vấn để có thêm thông tin của các đối tượng
nghiên cứu, nhằm làm sáng tỏ hơn kết quả khảo sát về thực trạng các nội dung có
liên quan đến TKL, công tác giáo dục TKL và quản lý giáo dục TKL cho SV tại
trung tâm GDQPAN.
7.2.2.5. Phương pháp khảo nghiệm
Mục đích khảo nghiệm: Xác định mức độ tin cậy của các biện pháp quản lý
giáo dục TKL cho SV tại các trung tâm GDQPAN được đề xuất trong đề tài.
Nội dung khảo nghiệm: Xác định mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện
pháp quản lý giáo dục TKL cho SV tại trung tâm GDQPAN trong thời gian học tập
môn học GDQPAN.
Đối tượng khảo nghiệm: SV của các Trường Đại học Sư phạm và Trường Đại
học Kỹ thuật, Công nghiệp thuộc Đại học Thái Nguyên khi vào học tập tại Trung
tâm GDQPAN Đại học Thái Nguyên.


6
7.2.2.6.Phương pháp thử nghiệm:
Mục đích thử nghiệm: Nhằm xác định hiệu quả và cách thức tổ chức của các
biện pháp quản lý giáo dục TKL cho SV tại các trung tâm GDQPAN.
Nội dung thử nghiệm: Áp dụng một số biện pháp quản lý giáo dục TKL cho
SV tại trung tâm GDQPAN được đề xuất trong đề tài.
Đối tượng thử nghiệm: SV của các Trường Đại học Sư phạm và Trường Đại
học Kỹ thuật, Công nghiệp thuộc Đại học Thái Nguyên khi vào học tập tại Trung
tâm GDQPAN Đại học Thái Nguyên, để đánh giá tính khả thi và tính hiệu quả của

Về mặt thực tiễn:
-Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng TKL, giáo dục TKL, quản lý giáo
dục TKL và những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động quản lý giáo dục TKL cho SV
tại trung tâm.
- Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục TKL cho SV phù hợp với đặc điểm
tâm lý lứa tuổi và môi trường thực tiễn tại trung tâm GDQPAN.
11. Kết cấu của luận án
Luận án ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Khuyến nghị, Tài liệu tham khảo và
Phụ lục, nội dung (ND) chính của luận án được trình bày trong 4 chương.
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại
trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh.
Chương 2. Thực trạng quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại trung tâm
giáo dục quốc phòng và an ninh.
Chương 3. Biện pháp quản lý giáo dục tính kỷ luật cho sinh viên tại trung tâm
giáo dục quốc phòng và an ninh.
Chương 4. Khảo nghiệm và thử nghiệm.


8
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC TÍNH KỶ LUẬT CHO SINH
VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÕNGVÀ AN NINH
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục tính kỷ luật cho
sinh viên
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.1.1. Những nghiên cứu về kỷ luật và tính kỷ luật
Kỷ luật và tính kỷ luật là những vấn đề quan trọng củađời sống xã hội, vì vậy
đã có nhiều nhà khoa học nghiên cứu trêncác bình diện khác nhau.
Ở góc độ Triết học, C.Mác và Ph.Ănghen cho rằng: Kỷ luật là một hiện tượng
xã hội đặc biệt, là điều kiện đảm bảo cho mọi hoạt động của bất kỳ cộng đồng, tổ

trật tự nhất định.
Ở khía cạnh Tâm lý học V.Đ.Culacôp cho rằng“TKL là một phẩm chất gắn
chặt với những phẩm chất khác của nhân cách. Bản chất của nó là khả năng điều
chỉnh hành vi theo đúng yêu cầu của các điều lệ, các qui định…”[12, tr.29].
A.I.Êvenmenco coi “TKL là sự thống nhất giữa sự hiểu biết, niềm tin và hành
vi, có chứa đựng động cơ tích cực, được thực hiện nghiêm ngặt, chính xác. Nếu
thiếu đi sự thống nhất của ba yếu tố này sẽ không thể có TKL”.[20]
Cũng như A.I.Evenmenco, I.Gordin [80] cho rằng: “Tính kỷ luật là phẩm chất
tự điều khiển, điều chỉnh của nhân cách. Nhờ phẩm chất này mà con người có được
hành vi chấp hành nghiêm túc các quy định của tổ chức”.
I.S.Dolinskaya đã đưa ra “cấu trúc của TKL như là hợp kim của kiến thức, thái
độ, niềm tin, kỹ năng, kỹ xảo và thói quen” [81].Ông cho rằng KL là thước đo giá trị và
chất lượng cuộc sống và công cụ đảm bảo quyền lợi chính đáng của con người.
Nhiều tác giả đã đề cập đến TKL có những khác biệt ở mỗi chế độ chính trị,
trong chế độ xã hội chủ nghĩa KL là tự giác, nghiêm minh, dựa trên nguyên tắc dân
chủ, bình đẳng, bảo vệ lợi ích người lao động. Nhờ có TKL người lao động đoàn
kết thống nhất thành một khối, chấp hành mọi nội qui, quy chế, tạo động lực thúc
đẩy hoàn thành các công việc được giao.
A.X.Macarenko kết luận: “Chỉ có quyền được gọi là người có TKL với những
ai trong bất kỳ điều kiện nào cũng chọn hành vi đúng đắn có lợi nhất cho xã hội,
mặc dù có gặp những khó khăn, trở ngại như thế nào đi nữa cũng khẳng định tiếp
tục hành động đó đến cùng”[46]. Theo quan niệm này thì TKL là hành vi cá nhân
mang lại lợi ích cộng đồng, thống nhất giữa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể.
1.1.1.2. Những nghiên cứu về giáo dục tính kỷ luật.
Về giáo dục TKL C.Mác và Ph.Ănghen cho rằng: “Nhiệm vụ của chúng ta
không chỉ là giáo dục cho con người có một thái độ đúng, mà còn giáo dục những
thói quen hành vi đúng, đó là TKL”.[48, tr.350]
V.Đ.Culacop khi nghiên cứu về vai trò của giáo dục TKL cho thanh niên, đã
viết: “Phải làm cho các đối tượng giáo dục biến những yêu cầu, quy định có tính
chất bắt buộc của cộng đồng xã hội thành yêu cầu của chính bản thân mình và việc

quyết định đến tính chất có KL của các hành vi đó và là hạt nhân của mỗi hành vi
KL của quân nhân.
Nguyễn Ngọc Phú [53]: Một số vấn đề tâm lý học quân sự trong xây dưng
quân đội.Tác giả khẳng định: Động cơ hành vi KL chiếm giữ vị trí quan trọng hàng
đầu là các động lực thúc đẩy bên trong hướng quân nhân vào việc tuân thủ các đòi
hỏi của pháp luật Nhà nước, điều lệnh, điều lệ quân đội, mệnh lệnh chỉ thị của cấp
trên... Động cơ hành vi KL là cơ sở trực tiếp của hành vi có KL của quân nhân và là
một thành phần quan trọng nhất trong cấu trúc tâm lý của TKL.
Phạm Minh Thụ [60], khi bàn về sử dụng tổng hợp các phương pháp giáo dục
thói quen hành vi KL cho học viên sĩ quan ở các trường đại học quân sự, tác giả
cũng đã nhấn mạnh vai trò vô cùng quan trọng của KL và khẳng định sự cần thiết
phải sử dụng tổng hợp các phương pháp giáo dục hành vi KL cho học viên sĩ quan ở
các trường đại học quân sự. Đề tài đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử
dụng các phương pháp giáo dục vào giáo dục KL, qua đó đưa ra cách thức sử dụng
tổng hợp các phương pháp giáo dục nhằm hình thành, phát triển và hoàn thiện thói
quen hành vi KL cho học viên sĩ quan ở các trường đại học quân sự, đồng thời tác
giả cũng đã đề cập đến hoạt động quản lý quá trình giáo dục KL cho học viên.
Phạm Đình Hòe [30]:“Hệ thống biện pháp giáo dục KL cho học viên văn hóa
nghệ thuật quân đội”. Theo tác giả, thông qua những đặc điểm tâm lý quân nhân, sự
tác động của học tập và rèn luyện để hình thành nhân cách quân nhân là một việc làm
hết sức cần mẫn, tỉ mỉ và lâu dài của cán bộ, chỉ huy, đòi hỏi ở mỗi cán bộ chỉ huy
(mà trực tiếp là những cán bộ, chỉ huy trực tiếp) cần phát huy tính năng động, sáng
tạo, khoa học trong phương pháp giáo dục, để kích thích mỗi quân nhân tự giác trong
chấp hành KL.
Vũ Quang Hải [24]: “Nghiên cứu quy trình tổ chức giáo dục KL cho học viên
trong nhà trường quân đội” cho rằng, vai trò đặc biệt quan trọng của KL trong hoạt
động vũ trang và nhấn mạnh: Việc luyện tập thói quen hành vi KL của học viên


13

Vấn đề quản lý giáo dục TKL cho SVcác trường đại học cũng được nhiều tác
giả đề cập tới.
Trước hết có một số nhà khoa học đã nghiên cứu những lý thuyết về quản lý
và quản lý giáo dục, tiêu biểu là các tác phẩm “Đại cương khoa học quản lý” của