ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI XUÂN VIỆT

QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH RÈN LUYỆN KỶ LUẬT CỦA SINH
VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI I

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2013


1

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

BÙI XUÂN VIỆT

QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH RÈN LUYỆN KỶ LUẬT CỦA SINH
VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI I

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 05

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Hữu Châu

HÀ NỘI - 2013


Chữ viết đầy đủ

Chữ viết tắt

1

Chính phủ

CP

2

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CNH, HĐH

3

Chủ nghĩa xã hội

CNXH

4

Chủ nghĩa tư bản

CNTB

5



Tên bảng

Trang

01

Bảng 2.1: Thống kê số lượng, chất lượng sỹ quan biệt phái

42

02

Bảng 2.2: Thời gian biểu sinh hoạt và học tập và rèn luyện kỷ
luật trong ngày của sinh viên tại trung tâm GDQP Hà Nội I....

45

03

Bảng 2.3: Tổng hợp số liệu sinh viên bị kỷ luật 3 năm học
(2009-2012)..........................................................................

46

04

Bảng 2.4: Kết quả huấn luyện sinh viên tại Trung tâm
GDQP Hà Nội I từ 6/2007 đến 6/2012.................................


08

09

Bảng 3.1. Kết quả khảo sát về tính cấp thiết và tính khả thi
của các biện pháp ........................................................................................
62


5

DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ

STT

Tên sơ đồ

Trang

01

Sơ đồ 1.1: Bộ máy tổ chức của Trung tâm GDQP ....................................
34

02

Sơ đồ 2.1: Bộ máy tổ chức của Trung tâm GDQP Hà Nội I…

03


Biểu đồ 2.5: Tính phù hợp của phương pháp quản lý trình rèn
luyện kỷ luật của sinh viên …………………………………..

58

Biểu đồ 3.1: Tính cấp thiết của các biện pháp quản lý quá
08

trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm giáo
dục quốc phòng Hà Nội I ………………………………….

93

Biểu đố 3.2: Tính khả thi của các biện pháp quản lý quá
09

trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên tại Trung tâm giáo
dục quốc phòng Hà Nội I ………………………………….

93


6

MỤC LỤC
Lời cảm ơn ..................................................................................................
Danh mục chữ viết tắt .................................................................................
Danh mục các bảng .....................................................................................
Danh mục các sơ đồ ....................................................................................
Mục lục ........................................................................................................

iv
v
1
14
14
19
19
21
22
23
23
24
25
25
26
30
30
32
34
36

37
37


7

2.1.1. Khái quát quá trình hình thành, phát triển của trung tâm ..............
2.1.2. Tổ chức bộ máy quản lý học tập, rèn luyện kỷ luật của sinh viên
tại Trung tâm GDQP Hà Nội I..................................................................

39
40
42
42
43
43
43
44
51
51
53
55
58
61
63
64
66

68
68


8

3.1.1. Nguyên tắc phải đảm bảo tính đồng bộ, khoa học ..........................
3.1.2. Nguyên tắc phát huy vai trò của các chủ thể ..................................
3.1.3. Nguyên tắc tính khả thi và bám sát thực tiễn ..................................
3.2. Biện pháp quản lý quá trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên tại
Trung tâm giáo dục quốc phòng Hà Nội I
3.2.1. Xây dựng và thực hiện tốt kế hoạch quản lý quá trình rèn luyện

PHỤ LỤC……………………………………………………..…………

70
70

78
82
84
87
90

91
91
92
95
96
96
97
99
103


9

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Kỷ luật là một thuộc tính vốn có, tạo nên sự gắn bó chặt chẽ, liên kết
hành động một cách thống nhất giữa các thành viên trong một tổ chức xã hội.
Trong quân đội, kỷ luật quân sự là một trong những nhân tố quan trọng, tăng
cường sức mạnh bảo đảm sự tồn tại, trưởng thành và chiến đấu của quân đội.

GDQP trên cả nước thực hiện nhiệm vụ GDQP cho học sinh, sinh viên. Trung
tâm GDQP Hà Nội I thường phải tiếp nhận số lượng lớn sinh viên về học tập, rèn
luyện tập trung theo đợt. Trên cơ sở quán triệt sâu sắc các chỉ thị, nghị định của
Đảng, Chính phủ về công tác GDQP, những năm qua, Trung tâm GDQP Hà Nội
I đã tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo
dục và Đào tạo, các bộ, ngành liên quan, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp,
nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ GDQP cho học sinh, sinh viên.
Công tác GDQP cho sinh viên tại Trung tâm đã được triển khai thực
hiện thống nhất, đồng bộ và ngày càng đi vào nền nếp, chất lượng từng bước
được nâng cao; nội dung, chương trình và giáo trình, giáo khoa, tài liệu cũng như
các điều kiện đảm bảo cho môn học đã được quan tâm đầu tư, từng bước đáp
ứng yêu cầu. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, vẫn còn một số hạn chế, bất
cập. Một số cán bộ, HS,SV nhận thức chưa đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò của
môn học. Đặc biệt, việc chấp hành rèn luyện kỷ luật và quản lý quá trình rèn
luyện kỷ luật của sinh viên vẫn có những mặt hạn chế, chưa đạt mục tiêu, yêu
cầu đặt ra, vẫn còn có sinh viên vi phạm các chế độ như nội vụ vệ sinh, đi lại, phát


11

ngôn. Đặc biệt, còn có những sinh viên vi phạm qui chế, qui định nội qui của đơn
vị buộc phải đình chỉ trả về trường.
Đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu đầy đủ, hệ thống về các
biện pháp quản lí quá trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên tại trung tâm GDQP
Hà Nội I. Vì vậy, nghiên cứu các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng
rèn luyện kỷ luật quân đội cho sinh viên tại trung tâm GDQP Hà Nội I là yêu cầu
cấp thiết, đòi hỏi phải nghiên cứu làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá đúng thực trạng
công tác quản lí hoạt động rèn luyện kỷ luật quân sự để từ đó đề ra những biện
pháp quản lí phù hợp với yêu cầu thiết thực trong tình hình hiện nay. Xuất phát
từ những lí do vậy, tôi chọn đề tài “Quản lý quá trình rèn luyện kỷ luật của

dục quốc phòng Hà Nội I
6. Giả thuyết khoa học
Nêu đề xuất được một số biện pháp có hệ thống về việc tổ chức quản lý quá
trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho cán bộ
quản lý, tổ chức chặt chẽ, động viên tạo động lực cho thầy và trò thì sẽ nâng cao chất
lượng rèn luyện kỷ luật ở trung tâm giáo dục quốc phòng Hà Nội I.
7. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu quản lý quá trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên trung tâm
giáo dục quốc phòng Hà Nội I
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
8.1.Về mặt lí luận
Tổng kết công tác quản lý và rèn luyện kỷ luật của sinh viên khi tham
gia học tập GDQP, chỉ ra những bài học thành công và hạn chế, trên cơ sở đó
xây dựng qui trình quản lý và rèn luyện kỷ luật cho sinh viên
8.2. Về mặt thực tiễn


13

Kết quả nghiên cứu sẽ giúp giám đốc các trung tâm giáo dục quốc phòng
an ninh có những biện pháp quản lí duy trì các hoạt động rèn luyện kỷ luật của
sinh viên học giáo dục quốc phòng an ninh có hiệu quả.
9. Phƣơng pháp nghiên cứu
9.1 Phương pháp nghiên cứu lí luận
Nghiên cứu các khái niệm, phạm trù quy luật các công trình nghiên cứu,
tổng hợp tài liệu, sách báo, tạp chí, văn bản (liên quan đến lí luận của quản lí
hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên). Tổng hợp phân tích
các vấn đề có liên quan đến đề tài.
9.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp quan sát: Vận dụng phương pháp này vào việc tìm hiểu

15

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ QUÁ TRÌNH RÈN LUYỆN KỶ LUẬT
CỦA SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG
1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Kỷ luật là một hiện tượng xã hội thuộc kiến trúc thượng tầng, có tính tất
yếu khách quan của sự tồn tại trong lịch sử xã hội loài người. Ngay từ khi con
người mới hình thành, cuộc sống cá nhân từng con người đã bị chi phối bởi tập
thể, mặc dù lúc đó trình độ tổ chức xã hội còn quá sơ khai, đơn giản, cũng vì sự
tồn tại, phát triển và duy trì cuộc sống của cộng đồng, con người đã phải suy
nghĩ tìm tòi và đặt ra được những qui tắc, qui ước, qui định về cách thức sử sự và
hoạt động của cộng đồng và các thành viên trong một tập thể để gắn vào cộng
đồng buộc các thành viên trong cộng đồng phải tuân thủ các nguyên tắc đã được
đề ra đó chính là kỷ luật. Kỷ luật được hình thành và được con người chấp nhận
như là một trật tự hành vi nhất định giữa những con người với nhau và được coi
là công cụ hữu hiệu nhất bảo đảm cho quyền lợi và công việc của họ, đó chính là
tính kỷ luật của cộng đồng có sự ràng buộc cấu kết các hoạt động của các thành
viên trong một tổ chức xã hội với nhau để duy trì sự tồn tại và phát triển.
Qua nghiên cứu về kỷ luật, bản chất và các thuộc tính của kỷ luật V.I
Lênin khẳng định: “Sự sản xuất tinh thần cũng biến đổi theo sự sản xuất vật
chất, những tư tưởng thống trị của một thời đại bao giờ cũng là những tư
tưởng của giai cấp thống trị. Trong xã hội có giai cấp, giai cấp thống trị sử
dụng kỷ luật như một thứ vũ khí, công cụ, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của
mình” [28. tr.235].
Đối với chế độ xã hội chủ nghĩa, kỷ luật được xây dựng trên cơ sở thái
độ tự giác có ý thức của mỗi cá nhân và tính tập thể của cả cộng đồng xã hội,


16

chức lãnh đạo, tính độc lập chủ động sáng tạo và kinh nghiệm được rút ra từ
cuộc chiến tranh.
Việt Nam ta ngay từ khi các triều đại phong kiến được thành lập, những
người trị vì đất nước họ đã nghĩ ra cách thành lập những đội vệ sĩ, những đoàn
quân để bảo vệ tổ quốc, những nhà lãnh đạo quân đội họ đã tự ý thức được mình
và đã nhìn ra được sức mạnh của kỷ luật đối với các hoạt động của chiến sĩ, nên
trong quá trình tổ chức và thực hiện nhiệm vụ của mình họ luôn chú trọng việc
rèn luyện kỷ luật cho cấp dưới của mình, theo các vị vua như Trần Hưng Đạo thì
người cầm quân phải có tầm nhìn xa trông rộng mới có thể rèn luyện được
chiến sĩ của mình mình, những tư tưởng rèn luyện kỷ luật cho binh sĩ của các
nhà quân sự thời phong kiến đã chứng tỏ cho ta thấy rằng muốn xây dựng được
một quân đội mạnh, có kỷ luật nghiêm thì cần có tầm nhìn xa trông rộng, chọn
đúng hình thức, cách thức tổ chức và duy trì rèn luyện quân đội, luôn giáo dục
củng cố tăng cường rèn luyện kỷ luật, mới xây dựng một quân đội mạnh, đảm
bảo đủ sức mạnh chiến thắng được kẻ thù.
Sinh viên về học GDQP tại các trung tâm GDQP không chỉ nhằm trang
bị kiến thức, kỹ năng về quốc phòng, an ninh và bảo vệ Tổ quốc, mà còn cần
phải giúp sinh viên làm quen với môi trường quân đội, ý thức chấp hành kỷ luật
quân sự, quy định của đơn vị. Do đó quá trình rèn luyện kỷ luật, điều lệnh phải
nghiêm túc, chu đáo, cụ thể và thường xuyên liên tục, nội dung giáo dục phải
thiết thực, luôn bám sát vào đường lối, quan điểm chủ trương, chính sách của
Đảng, pháp luật của nhà nước, diều lệnh của quân đội, rèn luyện kỷ luật cho
sinh viên mục đích chính là hoàn thiện phẩm chất nhân cách, tính tự chủ trong
mọi công việc, để có kỷ luật tự giác nghiêm minh thì mỗi sinh viên phải tích
tực, tự giác, tự học tập, tự rèn luyện bản thân mình. Trong quá trình học tập và


18

rèn luyện không phải diễn ra một cách tùy tiện, không có tự phát mà phải có

quá trình rèn luyện kỷ luật cho sinh viên các trường cao đẳng và đại học trên
toàn nước đang theo học GDQP ở các trung tâm giáo dục quốc phòng.
Thực chất rèn luyện kỷ luật đó chính là thực hiện điều lệnh và các qui
định trong môi trường quân đội một cách nghiêm túc và chính xác. Trong môi
trường quân đội muốn rèn luyện kỷ luật được tốt trước hết chúng ta phải nâng cao
được ý thức, có thái độ đúng đắn, xây dựng được thói quen hành vi trong rèn
luyện, có trách nhiệm cao trong thực hiện nhiệm vụ, đó là những tiêu chí cơ bản
để tiến hành. Muốn có hiệu quả cao thì chúng ta phải tiến hành sắp xếp nó đi theo
một quá trình từ thấp đến cao, dễ đến khó, đơn giản đến phức tạp, ngay từ đầu khi
tiến hành phải hết sức khoa học, cụ thể, thiêt thực ( bao gồm từ việc xác định mục
tiêu rèn luyện, nội dung, phương pháp, hình thức rèn luyện kỷ luật ). Bên cạnh đó
phải chuẩn bị chu đáo tốt cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ, có đầy đủ các thành
phần tham gia, tập trung chính vào việc nâng cao nhận thức về kỷ luật, xây dựng
niềm tin, tình cảm, thái độ về kỷ luật, khi người học đã được học tập và có kiến
thức về rèn luyện kỷ luật thì cần phải tổ chức rèn luyện họ, biến những kiến thức
thành những thói quen, hành vi sử sự đúng đắn và phải đặt trong sự kiểm tra đánh
giá kêt quả thật chặt chẽ, từ đó mới có thể phân loại cụ thể từng đối tượng, mới có
kế hoạch bồi dưỡng, rèn luyện cụ thể cho từng đối tượng.
Trên thực tế đã có nhiều đề tài nghiên cứu về rèn luyện kỷ luật của quân
đội cho cán bộ, chiến sĩ nhưng chưa có một đề tài nào nghiên cứu về quản lý quá
trình rèn luyện kỷ luật của sinh viên tại các trung tâm GDQP. Đối tượng được
rèn luyện kỷ luật là sinh viên, họ không phải là những chiến sĩ đang thực hiện
nhiệm vụ ở các đơn vị, không phải là đối tượng phục vụ trong quân đội lâu dài,


20

nhưng những sinh viên đó lại đang phải học tập và thực hiện các chế độ qui định,
điều lệnh quân đội, trong môi trường quân đội với một thời gian tương đối ngắn,
phải thay đổi môi trường như ăn, ở, học tập công tác và phải thực hiện các chế

của con người theo những chuẩn mực do luật pháp, đạo đức qui định trong từng
thời kỳ lịch sử, vì lợi ích của toàn xã hội hay của giai cấp qui định trong thời kỳ
lịch sử, vì lợi ích của toàn xã hội hay của giai cấp, tập đoàn xã hội riêng rẽ hay
của một cộng đồng. Kỷ luật là phương tiện để thồng nhất hành động trong cộng
đồng” [43, tr.78].
Chúng ta nghiên cứu vấn đề về kỷ luật đã được tồn tại như sau:
Ở những thời kỳ khi mà xã hội mới được hình thành thì tính kỷ luật được
hình thành đó là những qui ước, quy tắc xử sự, những chuẩn mực giá trị đạo đức,
xã hội hoạt động theo sự thống nhất chung, hoặc bắt đầu bằng những tiền lệ nào
đó được thực hiện, lâu dần đã trở thành phong tục, tập quán của từng tổ chức,
cộng đồng, ràng buộc con người phải tuân theo và có sự biến đổi theo chiều phát
triển của xã hội. Đối với tổ chức quân đội, một lực lượng với một loại hình hoạt
động mang tính chất đặc thù, đòi hỏi mọi quân nhân phải phục tùng nghiêm túc
pháp luật nhà nước, điều lệnh, điều lệ quân đội, chế độ, nên nếp, trật tự đã qui
định trong tập thể, để góp phần trực tiếp quyết định đến việc hoàn thành nhiệm
vụ của từng quân nhân và cả tập thể quân nhân, trong quá trình hoạt động quân
sự và sinh hoạt của tổ chức quân đội, không có tính kỷ luật quân sự thì không có
một nhiệm vụ nào trong tập thể quân sự có thể hoàn thành nhiệm vụ được, kể cả
trong thời bình thì kỷ luật quân sự cũng cần phải chặt chẽ và khi kỷ luật được


22

duy trì chặt chẽ, nghiêm minh sẽ làm cho quân nhân luôn có tinh thần sẵn sàng
chiến đấu cao, thì kỷ luật quân sự càng được củng cố vững chắc.
1.2.2. Kỷ luật quân sự
Bàn về kỷ luật quân sự, Từ điển bách khoa quân sự Việt Nam chỉ rõ:
“Kỷ luật quân sự là những điều quy định buộc mọi quân nhân phải triệt để chấp
hành nhằm tạo sự thống nhất cao trong hành động, đảm bảo cho quân đội phát
huy được sức mạnh, hoàn thành chức năng và nhiệm vụ trong mọi hoàn cảnh,

chỉ thị của cấp trên vì: “ Trong cuộc đấu tranh chống kẻ thù thì kỷ luật quân sự
và cảnh giác quân sự, cần được đề cao. Để mất thời cơ sa vào tâm trạng hoang
mang là hỏng hết” [28, tr.321].
Kỷ luật quân sự là một yếu tố cực kỳ quan trọng nhằm nâng cao sức
mạnh chiến đấu của quân đội và là một điều kiện tất yếu để đạt được chiến thắng
trong chiến tranh cách mạng, nên “ Phải huấn luyện, đưa quân đội vào kỷ luật
nếu không muốn đem nó làm bia thịt cho đại bác của quân địch”. Kỷ luật quân
sự được duy trì một cách chặt chẽ, tự giác, nghiêm minh, đã tạo được sức mạnh
chiến thắng của quân đội ta trong giành chính quyền.
Như vậy, nói đến kỷ luật quân sự là nói đến hành động có tổ chức, có sự
quản lý chặt chẽ của các tổ chức, của người chỉ huy và kỷ luật ấy mang ý nghĩa
chính trị xã hội do cá nhân hoặc tập thể thực hiện trên cơ sở ý thức được những
yêu cầu khách quan của xã hội, của tổ chức quân đội và hoạt động quân sự (thể
hiện ở chuẩn mực thói quen hành vi kỷ luật ). Bàn về kỷ luật quân sự nhất thiết
phải đề cập đến cả ba mặt: Một là, sự hoàn thiện của hệ thông chuẩn mực hành
động, hai là, sự nghiêm minh trong chấp hành các yêu cầu kỷ luật, ba là, sự chặt
chẽ trong quản lý kỷ luật.


24

1.3.1. Kỷ luật quân sự của sinh viên
Từ những nội dung về kỷ luật và kỷ luật quân sự, tác giả rút ra kỷ luật
quân sự của sinh viên là sự chấp hành nghiêm túc, chính xác các quy định của
quân đội, nhà trường, trung tâm, mệnh lệnh của cấp trên trong thực hiện nhiệm
vụ, tạo nhằm tạo nên sự thống nhất cao, phát huy sức mạnh của sinh viên trong
học tập, rèn luyện, hoàn thành thắng lợi nhiệm vụ được giao.
Kỷ luật quân sự của sinh viên trong các trung tâm giáo dục quốc phòng
được thể hiện một cách cụ thể, rõ nét ở việc chấp hành nghiêm, chính xác những
yêu cầu của kỷ luật học tập, kỷ luật sinh hoạt, kỷ luật sẵn sàng chiến đấu, kỷ luật