ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN XUÂN TRƢỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ RÈN LUYỆN
CỦA SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
QUỐC PHÒNG THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2015

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN XUÂN TRƢỜNG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ RÈN LUYỆN
CỦA SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC
QUỐC PHÒNG THÁI NGUYÊN
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã ngành: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


giảng dạy và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu khoa học.
Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban Giám đốc, lãnh đạo phòng khoa và tập thể
đội ngũ giảng viên trong Trung tâm GD Quốc phòng Thái Nguyên đã giúp đỡ
tôi trong quá trình triển khai nghiên cứu đề tài.
Qua đây, tôi cũng xin gửi lời cám ơn chân thành tới Đảng ủy, Ban Giám đốc
và lãnh đạo phòng ĐT - KH&ĐBCLGD - Trung tâm GD quốc phòng Thái
Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong thời gian học Cao học.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới toàn thể gia đình, bạn bè và
đồng nghiệp đã luôn cổ vũ, động viên tôi trong suốt thời gian qua.
Trong quá trình thực hiện luận văn do còn hạn chế về thời gian cũng như
trình độ chuyên môn, nên không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận
được những ý kiến quý báu của các thầy cô giáo, các nhà khoa học, bạn bè và
đồng nghiệp.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 11 năm 2015
Tác giả

Nguyễn Xuân Trường

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

ii




MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii




1.4. Quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên học môn học GDQP, AN ........ 23
1.4.1. Mục đích của quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên học môn
học GDQP, AN .......................................................................................... 24
1.4.2. Chủ thể quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên học môn học
GDQP, AN ................................................................................................. 25
1.4.3. Đối tượng tác động của quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh
viên học môn học GDQP, AN ................................................................... 26
1.4.4. Nội dung của quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên học môn
học GDQP, AN .......................................................................................... 26
1.4.5. Phương pháp, cách thức quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh
viên học môn học GDQP, AN ................................................................... 28
1.5. Những yếu tố tác động đến quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên .... 29
1.5.1. Yếu tố chủ quan ....................................................................................... 29
1.5.2. Yếu tố khách quan ................................................................................... 30
Tiểu kết chương 1 .............................................................................................. 33
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ RÈN LUYỆN
CỦA SINH VIÊN TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG
THÁI NGUYÊN........................................................................................ 34
2.

Trung tâm
GDQP Thái Nguyên ................................................................................. 34

2.2. Thực trạng quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên Trung tâm
GDQP Thái Nguyên .................................................................................. 36
2.2.1. Thực trạng hoạt động tự rèn luyện của sinh viên Trung tâm
GDQP Thái Nguyên ................................................................................ 37

3.2.3. Kiểm tra giám sát việc thực hiện kế hoạch tự rèn luyện của sinh
viên thường xuyên liên tục ........................................................................ 64
3.2.4. Kiểm tra - đánh giá kết quả hoạt động tự rèn luyện của sinh viên .......... 71
3.2.5. Xây dựng môi trường giáo dục và tạo điều kiện thuận lợi cho quá
trình tự rèn luyện của sinh viên ................................................................. 76
3.3. Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp .......................... 79
Tiểu kết chương 3 .............................................................................................. 82
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 83
1. Kết luận.......................................................................................................... 83
2. Khuyến nghị .................................................................................................. 84
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 85
PHỤ LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN

v




DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Đại học, Cao đẳng

ĐH, CĐ

Giáo dục - Đào tạo

GD - ĐT


Bảng 2.4.

Sinh viên xác định nội dung tự rèn luyện ..................................... 42

Bảng 2.5.

Thái độ của sinh viên đối với kế hoạch tự rèn luyện .................... 43

Bảng 2.6.

Cán bộ quản lý sinh viên hướng dẫn nội dung tự rèn luyện cho
sinh viên ......................................................................................... 45

Bảng 2.7.

Cán bộ quản lý hướng dẫn sinh viên lập kế hoạch tự rèn luyện ........ 47

Bảng 2.8.

Cán bộ quản lý, giảng viên tác động đến hoạt động tự rèn
luyện của sinh viên ........................................................................ 48

Bảng 2.9.

Các hoạt động kiểm tra kết quả hoạt động tự rèn luyện của
sinh viên ........................................................................................ 50

Bảng 2.10. Đánh giá kết quả hoạt động tự rèn luyện của sinh viên ................ 52
Bảng 3.1.


luyện của sinh viên chưa cao, tính ỷ lại, chưa năng động thậm trí còn sa đà vào các tệ
nạn xã hội, chưa có bản lĩnh vững vàng, cơ bản sinh viên hiện nay có những biểu hiện
ngại khó ngại khổ công tác quản lý sinh viên còn gặp nhiều khó khăn, chất lượng giáo
dục quốc phòng, an ninh (GDQP, AN) cho sinh viên còn hạn chế, việc tự rèn luyện của
sinh viên chưa liên tục, chưa sát với điều kiện thực tế, khó tạo dựng được một nền nếp
kỉ luật cao. Bên cạnh đó, công tác quản lý, giáo dục và tự rèn luyện của sinh viên các
trường trực thuộc Đại học Thái Nguyên được tiến hành theo mô hình tập trung tại
Trung tâm Giáo dục quốc phòng (GDQP) Thái Nguyên - Đại học Thái Nguyên. Trung
tâm GDQP Thái Nguyên sẽ thực hiện nhiệm vụ GDQP, AN cho sinh viên trong điều
kiện mới. Từ vấn đề cơ bản trên đòi hỏi phải tìm ra được những biện pháp quản lý sinh
viên đáp ứng được với yêu cầu nhiệm vụ mới của Đại học Thái Nguyên.
Trước đòi hỏi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ
nghĩa, các Trung tâm GDQP, AN, trong đó có Trung tâm GDQP Thái Nguyên phải
nghiêm chỉnh chấp hành Luật giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQP, AN), mà cụ

1


thể là mục tiêu "Điều 4. Mục tiêu giáo dục quốc phòng và an ninh: Nhằm giáo dục
cho mọi công dân đường lối, nhiệm vụ quốc phòng và an ninh, kỹ năng quân sự cần
thiết, để phát huy tinh thần yêu nước, truyền thống chống ngoại xâm, lòng tự hào,
tự tôn dân tộc, nâng cao ý thức, trách nhiệm, tự giác thực hiện nhiệm vụ quốc
phòng, an ninh" [16]. Việc nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo ở Trung tâm
GDQP Thái Nguyên cốt lõi là nâng cao chất lượng GDQP, AN cho sinh viên. Một
trong các yếu tố quyết định chất lượng quá trình giáo dục là chất lượng hoạt động tự
học và tự rèn luyện của sinh viên; Hoạt động tự học là hoạt động tổ chức nhận thức
nhằm đạt tới mục đích nhất định, do chính người học tiến hành trong quá trình học
tập, tự học giúp người học nâng cao trí thức, kỹ năng và biến quá trình đào tạo
thành quá trình tự đào tạo; tự rèn luyện là luyện tập một cách thường xuyên để đạt
tới những phẩm chất hay trình độ ở một mức nào đó. Vì vậy, phẩm chất và năng lực

2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và khảo sát thực trạng công tác quản lý hoạt
động tự rèn luyện của sinh viên trong thời gian vừa qua, từ đó đề xuất các biện
pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên nhằm nâng cao chất lượng đào
tạo của Trung tâm GDQP Thái Nguyên.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên trong GDQP, AN.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên tại Trung tâm GDQP
Thái Nguyên.
Khảo sát trên 150 sinh viên và 57 cán bộ quản lý, giảng viên tại trung tâm
GDQP Thái Nguyên.
4. Giả thuyết nghiên cứu
Các biện pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên tại Trung tâm
GDQP Thái Nguyên đã thực hiện tương đối tốt ở một số mặt và đạt được một số kết
quả nhất định. Tuy nhiên, các biện pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên
còn những khiếm khuyết cần bổ sung. Nếu xây dựng được các biện pháp quản lý hoạt
động tự rèn luyện của sinh viên trong giai đoạn mới thì sẽ góp phần nâng cao chất
lượng GDQP, AN của Trung tâm GDQP Thái Nguyên.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu lý luận về quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên trong
hoạt động GDQP, AN
5.2. Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên tại
Trung tâm GDQP Thái Nguyên

3


5.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên trong giai



- Các biện pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên có tính khả thi cao
góp phần đổi mới phương pháp rèn luyện sinh viên.
- Là một trong những tài liệu tham khảo cho các Trung tâm GDQP trên cả nước.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội
dung luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên tại các
Trung tâm GDQP, AN.
Chương 2: Thực trạng các biện pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh
viên tại Trung tâm GDQP Thái Nguyên
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên trong
giai đoạn mới tại Trung tâm GDQP Thái Nguyên.

5


Chƣơng 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ RÈN LUYỆN CỦA
SINH VIÊN TẠI CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG, AN NINH
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Nghiên cứu về hoạt động rèn luyện và tự rèn luyện cho thế hệ trẻ là một nội
dung giáo dục quan trọng, nhằm giúp các trung tâm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn
diện nhân cách người học.
Vấn đề quản lý hoạt động rèn luyện và tự rèn luyện của sinh viên trong các
Trường đại học và cao đẳng là một vấn đề đã được nhiều tác giả quan tâm, nhưng
chủ yếu mới nghiên cứu về quản lý sinh viên nói chung, ít công trình nghiên cứu
quản lý cụ thể hoạt động tự rèn luyện của sinh viên trong hệ thống các Trung tâm
GDQP, AN nhất là trong các Trung tâm GDQP, AN sinh viên.

đạo đức cho sinh viên trong trường; Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực nhận thức
về hoạt động giáo dục đạo đức trong bối cảnh hiện nay; Tổ chức lựa chọn và bồi
dưỡng năng lực thực hiện đổi mới hoạt động giáo dục đạo đức cho đội ngũ giáo viên
chủ nhiệm chuyên trách; Quản lý và xây dựng và phát triển môi trường sư phạm
nhằm giáo dục đạo đức cho sinh viên; Tổ chức đa dạng các hình thức phối kết hợp
giữa trung tâm, gia đình, xã hội [20].
Tác giả Nguyễn Văn Chiến nghiên cứu đề tài: "Quản lý hoạt động ngoài giờ lên
lớp của sinh viên Học Viện cảnh sát nhân dân" (Viện khoa học giáo dục Việt Nam,
2011). Đề tài đã nêu ra các giải pháp: Tăng cường các biện pháp tự học; Nâng cao
hiệu quả quản lý hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, sinh hoạt tập thể,
giao lưu và các hoạt động khác; Mở rộng các nội dung hoạt động ngoài giờ lên lớp
phù hợp với hình thức tổ chức; Bồi dưỡng năng lực chuyên môn và đảm bảo chế độ
chính sách cho cán bộ làm công tác quản lý sinh viên [10].
Ngoài ra, còn phải kể đến đề tài cấp Bộ của tác giả Nguyễn Bình Yên: "Nghiên
cứu xây dựng mô hình tổ chức và phương pháp quản lý giáo dục sinh viên phù hợp
với cơ chế đào tạo theo tín chỉ học phần trong Trường Đại học Mỏ - Địa chất" (Mã
số B2007- 02- 41). Đề tài đã đề xuất được mô hình tổ chức bộ máy công tác sinh
viên và các giải pháp cơ bản về quản lý giáo dục sinh viên trong đào tạo theo tín chỉ
phù hợp với điều kiện của Trường Đại học Mỏ - Địa chất [55].
Bài viết của tác giả Nguyễn Minh Mẫn, Bùi Xuân Nam, Phạm Thị Thu Hường về
"Công tác quản lý sinh viên trong đào tạo theo hệ thống tín chỉ ở Trường Đại học Mỏ Địa chất" (Tạp chí Học Viện quản lý giáo dục số 32 tháng 1/2012); Bài viết khẳng

7


định: công tác sinh viên là một mặt không thể tách rời của quá trình đào tạo. Muốn đào
tạo đạt kết quả cao, đáp ứng mục tiêu giáo dục và nhu cầu xã hội, các trường Đại học
Việt Nam nói chung, Trường Đại học Mỏ - Địa chất nói riêng, nhất thiết phải nhận
thức và làm tốt công tác sinh viên. Trung tâm cần xác định đúng đắn những ảnh
hưởng, yêu cầu của đào tạo theo tín chỉ đối với công tác sinh viên, đồng thời, căn cứ

thuật và đang diễn ra trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội. Quản lý là
một dạng hoạt động đặc biệt quan trọng của con người. Quản lý chứa đựng nội dung

10


rộng lớn, đa dạng phức tạp và luôn vận động, biến đổi, phát triển. Vì vậy, khi nhận
thức về quản lý, có nhiều cách tiếp cận và quan niệm khác nhau.
F.W Taylor (1856 - 1915) là một trong những người đầu tiên khai sinh ra khoa
học quản lý và là “ông tổ” của trường phái “quản lý theo khoa học”, tiếp cận quản lý
dưới góc độ kinh tế - kỹ thuật đã cho rằng: "Quản lý là hoàn thành công việc của
mình thông qua người khác và biết được một cách chính xác họ đã hoàn thành công
việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" [48, tr. 10].
H. Fayol (1886 - 1925) là người đầu tiên tiếp cận quản lý theo quy trình và là
người có tầm ảnh hưởng to lớn trong lịch sử tư tưởng quản lý từ thời kỳ cận - hiện đại
tới nay, quan niệm rằng: "Quản lý hành chính là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức,
điều khiển, phối hợp và kiểm tra" [dẫn theo 24].
M.P Follet (1868 - 1933) tiếp cận quản lý dưới góc độ quan hệ con người, khi nhấn
mạnh tới nhân tố nghệ thuật trong quản lý đã cho rằng: "Quản lý là một nghệ thuật khiến
cho công việc của bạn được hoàn thành thông qua người khác" [dẫn theo 25].
C. I. Barnarrd (1866 - 1961) tiếp cận quản lý từ góc độ của lý thuyết hệ thống, là
đại biểu xuất sắc của lý thuyết quản lý tổ chức cho rằng: "Quản lý không phải là công
việc của tổ chức mà là công việc chuyên môn để duy trì và phát triển tổ chức. Điều
quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của một tổ chức đó là sự sẵn sàng hợp tác,
sự thừa nhận mục tiêu chung và khả năng thông tin" [dẫn theo 24, tr. 11].
H. Simon (1916) cho rằng: "Ra quyết định là cốt lõi của quản lý. Mọi công việc
của tổ chức chỉ diễn ra sau khi có quyết định của chủ thể quản lý. Ra quyết định quản
lý là chức năng cơ bản của mọi cấp trong tổ chức" [dẫn theo 24, tr. 12].
Paul Hersey và Ken Blanc Harh tiếp cận quản lý theo tình huống quan niệm
rằng: "Không có một phương thức quản lý và lãnh đạo tốt nhất cho mọi tình huống

đối với các hoạt động GD - ĐT do các cơ quan quản lý từ trung ương đến các cơ sở
tiến hành nhằm duy trì trật tự, kỷ cương, phát triển sự nghiệp GD - ĐT và thỏa mãn
nhu cầu học tập của Nhân dân.
Quản lý trung tâm là quản lý việc thực hiện các hoạt động giáo dục trong phạm
vi trung tâm. Đó là hoạt động có định hướng, có kế hoạch của hiệu trưởng đến các tổ
chức, các thành viên của trung tâm để thực hiện các nhiệm vụ giáo dục được giao.
Quản lý GD - ĐT là loại hình quản lý giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vì nó
quyết định đến chất lượng giáo dục, đến sản phẩm đào tạo là thế hệ trẻ, đến chất
lượng nguồn nhân lực xã hội, lực lượng quyết định sự phát triển của xã hội.

13


Cùng với hệ thống giáo dục của cả nước, hệ thống các Trung tâm GDQP, AN
sinh viên được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, mà trực tiếp là
Bộ Giáo dục và đào tạo và các trường Đại học. Hệ thống các Trung tâm GDQP, AN
cần được tổ chức và quản lý chặt chẽ, phương pháp quản lý không ngừng đổi mới, đáp
ứng nhiệm vụ chiến lược của Đảng là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội
chủ nghĩa.
1.2.3. Quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên
đạt tới những phẩm
chất hay trình độ ở một mức nào đó.
Quản lý hoạt động tự rèn luyện của sinh viên là quản lý quá trình tự rèn luyện
của sinh viên bao gồm nhận thức, nắm và hiểu quy chế của trung tâm đồng thời thực
hiện tốt quy chế ấy.
Trong cuộc sống chúng ta có thể tự rèn luyện về đạo đức, tự rèn luyện về thể
lực, tự rèn luyện về lối sống, tự rèn luyện tính tự tin, lòng dũng cảm... Lòng tự tin và
ý chí của con người giống như đôi cánh của một con chim, hay hai cái bánh của một
chiếc xe đạp. Chỉ nhờ không ngừng tăng cường tự rèn luyện hai yếu tố đó bạn mới có
thể bay thật cao và đạp thật nhanh. Tự tin là hoàn toàn tin tưởng vào bản thân, là nhận

pháp giáo dục của cán bộ làm công tác quản lý và quản lý ý thức của sinh viên trong
việc chấp hành các chế độ qui định của trung tâm.
Quản lý phương pháp giáo dục của cán bộ quản lý là quản lý toàn bộ việc giáo
dục, rèn luyện của cán bộ làm công tác quản lý sinh viên, quản lý việc thực hiện quy
chế đánh giá kết quả tự rèn luyện của sinh viên, quản lý việc duy trì các chế độ hàng
ngày, hàng tuần và thái độ chấp hành nội quy của trung tâm.
Quản lý ý thức của sinh viên là quản lý việc học tập, rèn luyện và tự rèn luyện
của sinh viên theo nội dung giáo dục toàn diện nhằm thực hiện mục tiêu và đường lối
giáo dục của Đảng; quản lý việc giáo dục phương pháp học tập của sinh viên.
1.2.4. Quản lý GDQP, AN
Hoạt động quản lý GDQP, AN là tổng thể các hoạt động giáo dục bảo đảm cho
hoạt động giáo dục đi vào nề nếp, hiệu quả và ngày càng chất lượng. Nội dung quản
lý hoạt động GDQP, AN bao gồm: Quản lý về mục tiêu, nội dung, chương trình,
về kế hoạch, các nguồn lực để phục vụ cho hoạt động GDQP, AN và chất lượng công
tác GDQP, AN.
Quản lý GDQP, AN cho sinh viên là hoạt động có mục đích, có tổ chức của nhà
quản lý nhằm điều khiển các quá trình giáo dục, các hoạt động của cán bộ, giảng
viên, sinh viên và huy động các nguồn lực để thực hiện có hiệu quả chương trình, nội
dung phương pháp và hình thức tổ chức giáo dục kiến thức quốc phòng, an ninh cho
sinh viên theo đúng kế hoạch đã xác định.

15


Quản lý GDQP, AN là quản lý các cơ sở GD - ĐT tổ chức thực hiện mục tiêu, nội
dung chương trình, phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá; quản lý cán bộ, giảng viên
(tuyển dụng, làm việc, bồi dưỡng đào tạo, chế độ chính sách...); quản lý cơ sở vật chất,
phương tiện dạy học; quản lý dạy và học... chất lượng môn GDQP, AN [49].
1.3. Những vấn đề cơ bản về GDQP, AN
1.3.1. Những chủ trương của Đảng và Nhà nước