ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGÔ THỊ THANH HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG THCS
HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN, 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGÔ THỊ THANH HUỆ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG THCS
HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Vũ Lan Hương


Thái Nguyên, tháng 4 năm 2019
Tác giả
Ngô Thị Thanh Huệ


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT....................................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG ..................................................................................v
DANH MỤC CÁC HÌNH ..................................................................................vi
MỞ ĐẦU.............................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài .............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................2
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu.................................................................2
4. Giả thuyết khoa học .........................................................................................3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ......................................................................................3
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu......................................................................3
7. Phương pháp nghiên cứu .................................................................................4
8. Cấu trúc của luận văn ......................................................................................5
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM
TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO
ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG THCS ...............6
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề...........................................................6
1.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài .......................................................................6
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước........................................................................8
1.2. Một số khái niệm cơ bản ............................................................................11
1.2.1. Kiểm tra, đánh giá ...................................................................................11
1.2.3. Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh;....................................13

1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết
quả học tập của HS theo định hướng phát triển năng lực ở trường THCS .......30


1.5.1. Quy định pháp lý về KT, ĐG kết quả học tập của HS theo định
hướng phát triển năng lực..................................................................................30
1.5.2. Nhận thức, trình độ năng lực và phẩm chất của CBQL nhà trường........31
1.5.3. Nhận thức, năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ
giáo viên.............................................................................................................31
1.5.4. Về chất lượng học sinh ............................................................................32
1.5.5. Hệ thống cơ sở vật chất, thiết bị, tài chính ..............................................32
1.5.6. Ứng dụng CNTT trong KT, ĐG kết quả học tập của HS theo định
hướng phát triển năng lực..................................................................................33
1.5.7. Sự phối hợp của các đơn vị trong KT, ĐG kết quả học tập của HS
theo định hướng phát triển năng lực..................................................................33
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 ..................................................................................34
Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN ............................35
2.1. Khái quát về tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục THCS huyện Đại
Từ, tỉnh Thái Nguyên ........................................................................................35
2.1.1. Đặc điểm địa lý, kinh tế - xã hội huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên........35
2.1.2. Tình hình giáo dục ở các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh
Thái Nguyên ......................................................................................................36
2.2. Khái quát hoạt động khảo sát .....................................................................38
2.2.1. Mục đích khảo sát....................................................................................38
2.2.2. Nội dung khảo sát ....................................................................................39
2.2.3. Khách thể khảo sát...................................................................................39
2.2.4. Cách thức xử lý kết quả khảo sát.............................................................39

2.3.4. Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả
học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường
trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.............................................61
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá
kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường
trung học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên .................................63
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




2.6. Đánh giá chung về quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học
tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung
học cơ sở huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên ......................................................66
2.6.1. Kết quả đạt được......................................................................................66
2.6.2. Một số hạn chế và nguyên nhân ..............................................................67
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 ..................................................................................69
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH
HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG
HỌC CƠ SỞ HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN ............................70
3.1. Các nguyên tắc thực hiện biện pháp...........................................................70
3.1.1. Đảm bảo tính mục tiêu.............................................................................70
3.1.2. Đảm bảo tính hệ thống và đồng bộ..........................................................70
3.1.3. Đảm bảo tính kế thừa và phát triển .........................................................71
3.1.4. Đảm bảo tính thực tiễn ............................................................................71
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi .............................................................71
3.2. Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học
sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường trung học cơ sở huyện
Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.......................................................................72

PHỤ LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ
thông

tin – ĐHTN




DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BGH

:

Ban giám hiệu

CBQL

:

Cán bộ quản lý

CMHS

:

Cha mẹ học sinh

CNTT


Hội đồng nhân dân

HK

:

Học kỳ

HS

:

Học sinh

KT

:

Kiểm tra

KT,KN

:

Kiến thức, kỹ năng

QL

:


Trung học cơ sở

UBND

:

Ủy ban nhân dân

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Thống kê các trường trung học cơ sở huyện Đại Từ năm học
2017 - 2018........................................................................................36
Bảng 2.2. Nhận thức của đội ngũ CBQL, GV về mức độ hiểu biết hoạt
động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định
hướng phát triển năng lực..................................................................41
Bảng 2.3. Đánh giá đội ngũ CBQL, GV về thực hiện mục tiêu kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát
triển năng lực .....................................................................................43
Bảng 2.4. Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng nội dung kiểm tra đánh
giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển
năng lực .............................................................................................45
Bảng 2.5. Đánh giá của CBQL, GV về thực hiện phương pháp kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát
triển năng lực .....................................................................................48
Bảng 2.6. Đánh giá của CBQL, GV về thực trạng quy trình kiểm tra đánh


DANH MỤC CÁC HÌNH
Biểu đồ 2.1. Đánh giá của HS về mức độ phù hợp của nội dung KT, ĐG
kết quả quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển
năng lực .......................................................................................47
Biểu đồ 2.2. Đánh giá của HS về thực hiện phương pháp kiểm tra đánh giá
kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển
năng lực .......................................................................................49
Biểu đồ 2.3. Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động
KT, ĐG quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển
năng lực .......................................................................................65
Biểu đồ 3.1. Kết quả khảo sát tính cấp thiết thực hiện các biện pháp quản
lý..................................................................................................99
Biểu đồ 3.2. Kết quả khảo sát tính khả thi thực hiện các biện pháp quản lý ..101

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Xu hướng dạy học hiện nay là chuyển từ mục tiêu cung cấp tri thức
sang hình thành các năng lực ở người học, hoạt động dạy hướng vào tích cực


chung và riêng của học sinh, các chuyên đề chuyên môn về kiểm tra, đánh giá
kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng được tập huấn,
triển khai một cách chi tiết, cụ thể. Công tác tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của học sinh được thực hiện chặt chẽ, đánh giá năng lực và sự tiến bộ
của học sinh. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn tồn tại một số hạn chế như: Một
bộ phận giáo viên chưa thực hiện tốt quy trình kiểm tra, đánh giá; việc kết hợp
giữa các phương pháp kiểm tra chưa thường xuyên, thực hiện quy chế kiểm tra,
đánh giá có lúc chưa nghiêm túc, kết quả kiểm tra đánh giá chưa phản ánh đúng
thực trạng chất lượng dạy; công tác tổ chức thi, kiểm tra có lúc chưa chặt chẽ,
khoa học, một bộ phận giáo viên còn lúng túng trong xây dựng ma trận đề. Điều
đó xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, song để cải thiện
chất lượng hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh phụ thuộc
vào công tác quản lý của Hiệu trưởng các trường THCS huyện Đại Từ.
Xuất phát từ lý do trên, tác giả chọn vấn đề: “Quản lý hoạt động kiểm tra,
đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng
lực ở các trường THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên” làm đề tài luận văn
thạc sĩ.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra
đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các
trường THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, luận văn đề xuất một số biện
pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo
định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái
Nguyên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN


5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết
quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường
THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
6.1. Phạm vi thời gian: Từ năm học 2015-2016 đến năm học 2017-2018.
6.2. Phạm vi không gian: Do nguồn lực có hạn nên đề tài được triển
khai nghiên cứu trong phạm vi 5 trường THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái
Nguyên (gồm trường THCS Khôi Kỳ, THCS Bình Thuận, THCS Mỹ Yên;
THCS Hùng Sơn, THCS Nguyễn Tất Thành).
6.3. Khách thể điều tra: 25 CBQL, 150 giáo viên, 220 học sinh của 5
trường THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa, khái quát
hóa nhằm phân loại tài liệu văn bản có liên quan đến quản lý hoạt động kiểm
tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở
trường THCS để xây dựng khung lý thuyết cho đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu hỏi để khảo sát
thực trạng hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập và quản lý hoạt động
kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng
lực ở các trường THCS huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
- Phương pháp phỏng vấn: Tiến hành phỏng vấn CBQL và GV, nhằm thu
nhận các thông tin bổ sung cho hoạt động điều tra bằng phiếu hỏi, để rút ra
những nhận xét sâu hơn về quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập

học tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở trường THCS.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học
tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS huyện
Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học
tập của học sinh theo định hướng phát triển năng lực ở các trường THCS huyện
Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu nước ngoài
Những năm 50 đến 70 của thế kỷ XX, xuất phát từ nhiệm vụ nâng cao
chất lượng dạy học trên cơ sở phát huy tính tích cực, độc lập của học sinh, vấn
đề KT, ĐG được nghiên cứu chủ yếu dưới góc độ đánh giá tri thức nhằm hoàn
thiện quá trình dạy học. Tiêu biểu là các nhà giáo dục người Nga như V.M.
Palonxky với chương trình: “Những vấn đề dạy học của việc đánh giá tri thức,
kỹ năng”, F.I.Perovxki với “Cơ sở và thực tiễn của kiểm tra tri thức”. Năm
1956, Benjamin S. Bloom và các cộng sự của mình đã tiến hành phân loại
mục tiêu giáo dục trong lĩnh vực nhận thức, có tác dụng quan trọng trong lý
luận đánh giá giáo dục và hoàn thiện việc học tập. Cuốn sách “Nguyên tắc
phân loại mục tiêu giáo dục: Lĩnh vực nhận thức” [6] của Bloom được trình
bày 2 phần, nổi bật ở phần 2 về 6 cấp độ nhận thức: Biết, hiểu, vận dụng,

hoạt động đánh giá học sinh theo tiếp cận phát triển năng lực [37].
Ngoài ra với cuốn tài liệu thể hiện xu hướng đánh giá hiện đại đang thịnh
hành của Anthony J.Nitko, Đại học Arizôna (Mỹ) mang tên “Educational
Assessment of Students” (Đánh giá học sinh) một lần nữa đã đề cập đến rất
nhiều nội dung của đánh giá học sinh, bao gồm: Phát triển kế hoạch giảng dạy
kết hợp với đánh giá; các đánh giá về mục tiêu, hiệu quả; đánh giá học sinh.
Không chỉ vậy, cuốn sách còn cho rằng: Đánh giá học sinh còn là trách nhiệm
to lớn của người Hiệu trưởng trong nhà trường, hiệu quả của công tác đánh giá
có tốt hay không là do năng lực quản lý của người Hiệu trưởng nhà trường.
Như vậy, tác phẩm này đã nêu lên vai trò, tầm quan trọng của công tác quản lý
trong đánh giá học sinh nói chung [33].
Bên cạnh đó có những nghiên cứu cụ thể về quản lý hoạt động đánh giá
học sinh theo định hướng phát triển năng lực trong các nhà trường hiện nay, cụ
thể là: Cuốn “Monitering Educational Achivement” của N.Postlethwaite
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN




(2004); cuốn “Monitering Evaluation: Some Tools, Methods and Approches”
do Worbank phát hành (2004); cuốn “Managing Evaluation in Educational”
của Kath Aspinwall, Tim Simkins, John F. Wilkinson and M. John Mc Auley
(1992); cuốn “Mười bước tiến tới hệ thống giám sát và đánh giá dựa trên kết
quả” của Jody Zall Kusek, Ray C.Rist (2005), … Trong các cuốn tài liệu này
đã chỉ cho người đọc thấy các nghiệp vụ quản lý cần thực hiện để quản lý hoạt
động đánh giá học sinh như thế nào cho hiệu quả, làm thế nào cần đánh giá học
sinh trong bối cảnh đổi mới giáo dục trên phạm vi toàn cầu [23].
Ở nước ngoài, quản lý KT,ĐG kết quả học tập của người học tập trung ở
3 nội dung như sau: Xác lập các tiêu chí đánh giá quá trình KT-ĐG và quản lý
KT, ĐG kết quả học tập; Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý KT-ĐG kết

cao đẳng sư phạm [18]; “KT-ĐG trong giáo dục Đại học” của Đặng Bá Lãm
[24], “Đo lường, đánh giá kết quả học tập của học sinh” của Nguyễn Đức
Chính[9] v.v. đã cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản về KT, ĐG
trong giáo dục. Tuy nhiên, các phương pháp, kỹ thuật KT, ĐG giá kết quả học
tập của học sinh mang tính hiện đại trên thế giới đang tiến hành cũng như việc
triển khai ứng dụng vào thực tiễn giáo dục nước ta còn sơ khai, chưa đầy đủ
mang tính hệ thống.
Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh với "Đánh giá và đo lường kết quả học
tập" đã hệ thống rất đầy đủ các thuật ngữ và khái niệm, các nguyên tắc, phương
pháp, kĩ thuật, các nội dung ĐG trong giáo dục [34].
Tác giả Lâm Quang Thiệp cũng cho ra đời cuốn sách “Lý thuyết và thực
hành về đo lường và đánh giá trong giáo dục” nghiên cứu về đo lường đánh giá
trong giáo dục bằng phương pháp định lượng được sử dụng trong giảng dạy và
có tính thực tiễn cao [30].
Tác giả Nguyễn Công Khanh và các cộng sự đã nghiên cứu đánh giá học
sinh theo định hướng phát triển năng lực theo tiếp cận năng lực và xuất bản
cuốn “Kiểm tra, đánh giá trong giáo dục”. Đây là cuốn sách có giá trị rất lớn
trong bối cảnh đổi mới hoạt động, đánh giá theo định hướng phát triển năng lực
trong các nhà trường trong giáo dục hiện nay [21].
Trần Khánh Đức (2010) đã làm rõ một số thuật ngữ thường dùng trong
đo lường và đánh giá kết quả học tập như kiểm tra, đo lường, đánh giá và trắc
nghiệm; yêu cầu của kiểm tra và đánh giá về độ tin cậy và độ giá trị; đánh giá
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN