Trêng ®¹i häc kinh tÕ quèc d©n
Khoa th¬ng m¹i vµ kinh tÕ quèc tÕ
ĐỀ ÁN MÔN HỌC
KINH TẾ THƯƠNG MẠI
Đề tài:
GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY TIÊU THỤ CÀ PHÊ VIỆT NAM
TRÊN THỊ TRƯỜNG NỘI ĐỊA
Giáo viên hướng dẫn : Th.S. Nguyễn Thanh Phong
Sinh viên thực hiện : Sầm Thị Ngân
MSSV : CQ493568
Lớp : Thương mại 49B
Khóa : 49
Hệ : Chính quy
HÀ NỘI, 12/2010
LỜI CAM ĐOAN
Sau thời gian tìm hiểu và nghiên cứu thực tế dựa trên những vấn đề lý
luận đã được giảng dạy trên ghế nhà trường, em đã hoàn thành đề án môn học
“Kinh tế Thương mại” với đề tài “Giải pháp thúc đẩy tiêu thụ cà phê Việt
Nam trên thị trường nội địa”
Em xin cam đoan đề án này là công trình nghiên cứu của riêng em dưới
sự hướng dẫn của Th.s. Nguyễn Thanh Phong trong suốt quá trình nghiên
cứu. Nếu có bất cứ sự sao chép nào từ các bài nghiên cứu khác em xin hoàn
toàn chịu trách nhiệm.
Hà nội, ngày 12 tháng 12 năm 2010
Sinh viên thực hiện
Sầm Thị Ngân
MỤC LỤC
Mở rộng kênh tiếp thị và tiêu thụ nội địa bằng cách phục vụ nhu cầu thưởng thức cà phê hòa
lợi và cơ hội lớn để phát triển, đồng thời cũng đặt ra những khó khăn và
thách thức không nhỏ. Qua hội nhập, chúng ta có thể mở rộng thị trường tiêu
thụ hàng hóa, thu hút vốn đầu tư, công nghệ hiện đại và kỹ năng quản lý tiên
tiến. Qua đó đẩy mạnh sản xuất, tạo thêm công ăn viêc làm, giải quyết các
vấn đề kinh tế xã hội và phát triển đất nước nói chung, người tiêu dùng trong
nước cũng có điệu kiện rộng rãi hơn trong sự lựa chọn sản phẩm, giá cả và
chất lượng phù hợp. Cà phê là một trong nhóm 10 mặt hàng xuất khẩu chủ lực
của Việt Nam đã đem lại lượng ngoại tệ lớn và có vị thế trên thị trường quốc
tế cũng như đem lại công ăn việc làm cho rất nhiều người lao động.
Tuy là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới chỉ sau Brazil nhưng
việc tiêu thụ nói riêng và sự phát triển của ngành hàng này nói chung vẫn
chưa ổn định, chịu ảnh hưởng lớn từ các biến đổi của thị trường, nhất là thị
trường xuất khẩu. Sự biến đổi không lường và khủng hoảng của thị trường
quốc tế đã gây nhiều khó khăn và thiệt hại cho các doanh nghiệp cà phê Việt
Nam. Vì thế để hướng tới mục tiêu phát triển bền vững thì nhà nước và các
doanh nghiệp cần phải lấy nền tảng thị trường trong nước làm tiền đề. Nhà
nước cũng như rất nhiều doanh nghiệp đã chú trọng nhiều hơn tới việc phát
triển thị trường, đẩy mạnh tiêu thụ ở trong nước trong thời gian qua. Nhưng
làm thế nào để có thể thúc đẩy tiêu thụ cà phê ở trong nước? là vấn đề đang
được đặt ra cho tất cả các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp và nhà nước. Công
1
việc này lại không hoàn toàn thuận lợi khi nhiều doanh nghiệp còn thiếu
thông tin về mức tiêu dùng và thị phần, hoặc không chắc chắn về thị hiếu của
người tiêu dùng Việt Nam, không rõ các nhóm khách hàng cần gì...
Đây là vấn đề mang tính chiến lược và cần được nghiên cứu sâu sắc để
có thể đưa ra những hướng đi, biện pháp giải quyết đúng đắn. Chính vì thế em
đã lựa chọn đề tài “Giải pháp thúc đẩy tiêu thụ cà phê Việt Nam trên thị
trường nội địa” để viết đề án môn học Kinh tế Thương mại. Đề án, ngoài lời
mở đầu và kết luận, gồm 2 chương sau:
CHƯƠNG I.THỰC TRẠNG TIÊU THỤ CÀ PHÊ VIỆT NAM TRÊN
Trung Nguyên, Vinacafe, NesCafé…
Trong vòng 30 năm qua, Việt Nam đã đổi thay rất nhiều, từ hạ tầng đô
thị, đến xu hướng tiêu dùng và đời sống thị dân. Cà phê Việt Nam cũng thế.
Người ta đã thấy được nhiều hơn những góc phố Highland, những Trung
Nguyên biệt thự được chuẩn hóa từ bàn ghế, ly tách đến hương vị cà phê. Bây
giờ, hầu như không phố nào ở Việt Nam là không có các quán cà phê, giải
3
khát với đủ kiểu khác nhau. Trong quán cà phê, người ta bán cả trà, bia, Coca
Cola và nhiều thứ khác. Tập quán uống theo kiểu pha từng phin cũng vẫn còn
nhưng không nhiều. Có một số cửa hàng cà phê ở Việt Nam hiện nay được
nhiều khách nước ngoài lui tới. Trong tiệm, người ta mua đủ các loại nhật
báo, tuần báo nước ngoài, lại lắp đặt cả hệ thống thư điện tử (email) mà khách
có thể sử dụng miễn phí. Trong quán cà phê, khách có thể gọi ăn trưa, ăn sáng
theo thực đơn Âu châu. Bàn ghế và trang trí nội thất thì tương tự như những
quán ở châu Âu. Gần đây, loại cà phê tan, cà phê sữa uống liền do các công ty
nước ngoài hay liên doanh sản xuất cũng được bày bán nhiều trong các siêu
thị, sạp hàng ở Hà Nội. Người ta thường chỉ dùng cà phê tan uống liền này
mỗi khi giải lao trong các hội nghị, hội thảo, trong những bữa điểm tâm vội
vã của vài gia đình công chức hay khi đi điền dã, picnic xa nhà mà thôi.
Bình quân người dân Việt Nam tiêu thụ 1,25 ki lô gam cà phê mỗi năm
và số tiền người dân trong nước bỏ ra cho ly cà phê khoảng 9.000
đồng/người/năm, tức chỉ nhỉnh hơn 0,5 đô la Mỹ và chỉ có 19,2% người dân
uống cà phê vào ngày thường, còn ngày lễ Tết thì tăng lên 23%. Điều dễ dàng
nhận thấy là người dân thành thị mua cà phê uống tới 2,4 ki lô gam/năm,
nhiều gấp 2,72 lần so với người dân nông thôn và số tiền mà cư dân đô thị bỏ
ra cho ly cà phê mỗi sáng tới 20.280 đồng/năm, cao gấp 3,5 lần so với nông
thôn. Nếu chia các hộ ra thành năm nhóm dựa vào thu nhập thì nhóm thứ năm
có thu nhập cao nhất uống cà phê nhiều gấp 18 lần so với nhóm hộ gia đình
có thu nhập thấp nhất. Hầu hết các vùng miền ở Việt Nam đều tiêu thụ cà phê
nhưng mức độ chênh lệch rất lớn giữa các vùng. Trong khi duyên hải Nam
dân kinh doanh uống nhiều nhất với 26,3%, kế đến là sinh viên học sinh, người
về hưu uống ít nhất. Điều tra cho biết mỗi người dân Hà Nội bỏ ra 48.000 đồng
mỗi năm để mua lượng cà phê 0,752 ki lô gam, trong khi người dân TPHCM bỏ
ra tới 121.000 đồng, cao gấp ba lần so với Hà Nội để mua 1,65 ki lô gam cà phê.
Khách tới nhà thì người Hà Nội hay pha chè mời khách, nhưng ở TPHCM có
khá nhiều gia đình thay nước chè (trà) bằng ly cà phê, và do vậy có tới 78%
người dân Sài Gòn mua cà phê mang về nhà dùng cho việc tiếp khách. Chưa kể
về thói quen uống cà phê thì người Hà Nội uống theo mùa, lễ Tết uống nhiều
hơn, còn ở TPHCM gần như uống quanh năm. Khẩu vị uống cà phê cũng khác
giữa hai đô thị. Người Sài Gòn uống cà phê bột pha phin nhiều nhất với 38%, kế
5
đến là cà phê bột pha phin có thêm sữa với 27% và 20% uống cà phê hòa tan. Hà
Nội thì tới 67% uống cà phê hòa tan.
Biểu đồ 1-2: Tổng mức tiêu thụ cà phê
Nguồn: Bộ công thương
Tỷ lệ người dân vào quán uống cà phê cũng khác nhau. Gần một nửa
người Sài Gòn có vào quán uống cà phê, còn Hà Nội tỷ lệ này thấp hơn nhiều.
Khi vào quán, người tiêu dùng Sài Gòn uống cà phê pha phin tới 61%, nhiều
hơn hẳn so với Hà Nội. Trong khi người dân Sài Gòn tiêu thụ cà phê nhiều
hay ít không do thu nhập của họ cao hay thấp, còn ở Hà Nội, thu nhập càng
cao thì uống càng nhiều.
1.2. Nét văn hóa cà phê của người Việt Nam
Hương vị cà phê đậm đà đã trở nên quen thuộc trong nhịp sống mỗi
ngày của người dân Việt. Sự tinh tế của cà phê Việt thể hiện ở nét văn hóa và
phong cách thưởng thức cà phê khác lạ của người Việt. Người Việt có phong
cách thưởng thức cà phê rất riêng, không coi cà phê là thức uống nhanh, có
tác dụng chống buồn ngủ như người Mỹ mà người Việt thưởng thức cà phê
như một thứ văn hóa: nhâm nhi và suy tưởng. Ngồi bên tách cà phê vừa nhấp
6
0
để được uống cà phê và quên đi mọi tâm sự của mình. Họ xem đó cũng là một
kiểu giải toả stress "không đắt tiền". Nổi tiếng nhất đối với những quán cà phê
dạng này là cà phê Sỏi Đá, Tuấn Ngọc, Thiên Thai, Tĩnh lặng, Tưởng Niệm,
Niết bàn,... (Sài Gòn) hay Phố Cổ,... (Hà Nội).
7
Riêng những người bạn trẻ là sinh viên, học sinh hoặc những người
mới đi làm thường tìm đến những góc quán vui nhộn, sang trọng và trẻ trung
họ thường đi thành nhóm và nói chuyện rất sôi nổi bên tách cà phê. Quán họ
tìm đến là quán có không gian hiện đại, mang màu sắc Âu và thường nằm ở
những con phố lớn, có tầm nhìn hướng ra đường, hầu hết đều có máy điều hoà
nhiệt độ và màn hình ti vi lớn. Bước vào quán là bước vào một thế giới sôi
động, náo nhiệt với những bản nhạc rock nảy lửa hay những bộ phim hành
động "ác chiến". Giới trẻ tìm đến đây vì những quán dạng này mang đến cho
họ những cảm giác hết sức thoải mái, họ tha hồ nói chuyện cười đùa, ăn uống
mà không sợ gây ảnh hưởng đến những người xung quanh. Papilon, cafe
Nhân... (Hà Nội), Hình Như Là, Viet"s Top, cát Đằng, Bờ Hồ, Grammy... (Sài
Gòn) là những quán dạng này.
Hai chiếc ghế nhựa hoặc gỗ, một ngồi và một để cà phê. Có thể ngồi
trên vỉa hè, trong hẻm nhỏ nào đó vào bất cứ thời điểm nào. Đó là kiểu uống
cà phê bình dân nhất, phổ biến hiện nay nhất ở Việt Nam. Đối tượng uống cà
phê kiểu này đủ mọi thành phần, lứa tuổi. Họ uống cà phê như một nhu cầu
giải khát hay một thói quen thường nhật nên không câu nệ về không gian.
Riêng ở Hà Nội, không biết từ bao giờ uống cà phê dạng này như đã trở
thành một nét văn hoá. Chỉ cần dạo qua con phố Nguyễn Du, Lý Thái Tổ bạn
sẽ dễ dàng bắt gặp cảnh đông đúc người ngồi bên vỉa hè uống cà phê dù vào
mùa hè hay mùa Thu. Những quán dạng này tuy hơi xô bồ, bụi bặm nhưng
trái lại người uống cảm thấy rất thoải mái và tiện lợi, giá cả lại phải chăng. Ở
Sài Gòn, quán Môri trên đường Hồ Văn Huê là quán cà phê vỉa hè lớn nhất và
được dân nghiền cà phê vỉa hè gọi vui bằng cái tên "chốn về bình yên".
Đối với dân văn phòng thì điểm đến quen thuộc và thường xuyên nhất
phê
Văn
phòng
Nhà bạn Nhà
hàng
Nơi khác
Hà Nội
TP HCM
Đặc điểm tiêu dùng cà phê của người Việt Nam có nhiều nét riêng. Đặc
biệt là ở Hà Nội. Điều làm nên sự hứng thú ngồi cà phê ở Hà Nội là các quán
thường gắn với… hồ. , ở Hà Nội có rất nhiều hồ. Mà ven hồ nào - hồ Gươm,
hồ Tây, hồ Trúc Bạch, hồ Thiền Quang, hồ Giảng Võ, hồ Ngọc Khánh, hồ Xã
Đàn… thì cũng thường có nhiều quán cà phê mọc lên. Ngồi uống cà phê ven
hồ, hẹn nhau ở quán ven hồ nào đó dường như đã thành “nếp” của nhiều
người. Cái “khác biệt” thứ hai của cà phê Hà Nội với những nơi khác đó là
những quán cà phê… chỉ có ở Hà Nội, như cà phê Lâm, cà phê Nhân, cà phê
Giảng, cà phê Đinh... Đó thực sự là những nơi chốn khiến nhiều người nhớ,
dù qua thời gian những quán đó đã có nhiều thay đổi. Người Hà Nội cũ vẫn
giữ cho mình cái thú uống cà phê ở các phố cổ, mặc giới trẻ “nhảy” đủ điệu
theo Capuccino, Espresso, Trung Nguyên. Không hào nhoáng, thay đổi không
ngừng và sang trọng như thế hệ cà phê số, cà phê phố cổ Hà Nội luôn thâm
trầm, ám ảnh. Không gian nhỏ hẹp, bài trí đơn giản, day dứt một thứ cà phê
mang dư vị của một thuở xưa cũ. Người ta đến đây để uống và tận hưởng hết
sự quyến rũ trong từng giọt cà phê, chứ không để khoe hầu bao sự chịu chơi.
Dân sành uống Hà Thành trung thành, sống chết với quán ruột của mình lắm.
Buổi sáng, 6 giờ - 9 giờ và bắt đầu cuối giờ chiều đến 12 giờ đêm, cà phê
Năng (6 Hàng Bạc), cà phê Nhân (39 D1 - Hàng Hành), cà phê Quất (Quán
Thánh), cà phê Quỳnh (Bát Đàn), cà phê Giảng (Hàng Gai), cà phê Lâm (60
và 91 Nguyễn Hữu Huân) luôn chật cứng khách. Cà phê phố lớn lên cùng 36
phố cổ Hà Nội, đi vào tâm thức của người dân thủ đô từ lâu. Đến đây hầu hết
người tại Việt Nam ở mức 0,83 kg, thấp hơn nhiều so với ở các nước như
Braxin 5,72 kg/người, EU 4,83 kg/người và Mỹ 4,13 kg/người
11
Biểu đồ 1-4: Tình hình tiêu thụ cà phê VN theo VLSS
(Lượng cà phê quy bột trung bình cả nước 0,2 kg/ người/năm 2004)
0.00
0.05
0.10
0.15
0.20
0.25
0.30
0.35
0.40
1998 2002 2004
Thành thị
Nông thôn
Nguồn: Bộ công thương
Sự kiện đáng chú ý là năm 2005 lần đầu tiên Buôn Ma Thuột tổ chức
thành công Lễ hội cà phê, thu hút hơn 300.000 du khách trong nước và quốc
đến xem, tìm hiểu về hương vị về cà phê BMT nói riêng và cà phê Việt Nam
nói chung. Năm 2008, tỉnh cũng đã tiếp tục tổ chức thành công Lễ hội cà phê
Buôn Ma Thuột lần thứ 2 - một trong 10 sự kiện xúc tiến thương mại lớn nhất
của Việt Nam trong năm 2008.. Dự kiến tỉnh sẽ tổ chức lễ hội cà phê lần thứ 3
vào đầu năm 2011. Tỉnh đã trình lên Thủ tướng Chính phủ và được chấp
thuận về việc tổ chức Lễ hội cà phê định kì 2 năm/lần ; coi đây là hoạt động
mang tính quốc gia nhằm quảng bá rộng rãi hơn nữa hình ảnh cây cà phê Việt
Nam. Các sự kiện đáng chú ý thứ hai là cà phê Tuần lễ Văn hóa vào năm
2007 tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện này cũng thu hút hàng
trăm ngàn du khách.
800.000 tấn thì lượng cà phê tiêu thụ nội địa của Việt Nam ở mức xấp xỉ 10%.
Trong khi đó theo Hiệp hội Cà phê thế giới, tiêu dùng nội địa của cà phê Việt
Nam hiện chỉ đạt gần 3,6%, thấp nhất trong số các nước sản xuất cà phê. Mức
chênh lệch này càng "khập khiễng" nếu so với sản lượng tiêu dùng cà phê nội
địa của các nước thành viên Hiệp hội Cà phê thế giới là 25,16%.
14
Copyright: Tài liệu đại học ©