ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

HỒ THỊ HOÀNG THU

KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI
NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT
NAM - CHI NHÁNH PHỐ NÚI

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 60.34.03.01

Đà Nẵng - 2019


Công trình được hoàn thành tại

TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Ngƣời hƣớng dẫn KH: GS.TS. Trƣơng Bá Thanh

Phản biện 1: PGS.TS. Hoàng Tùng
Phản biện 2: PGS.TS. Trần Thị Cẩm Thanh

Luận văn được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp
Thạc sĩ Kế toán họp tại Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng
vào ngày 10 tháng 3 năm 2019

Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

tăng đã gióng lên hồi chuông báo động trong hoạt động tại BIDV Chi
Nhánh Phố Núi.
Tại BIDV Chi Nhánh Phố Núi, KSNB hoạt động tín dụng đã


2
được xây dựng từ đầu năm 2015 và ngày càng chuẩn hóa theo những
khuyến nghị của Basel. Có thể nói, sự phát triển và thành công của
BIDV Chi Nhánh Phố Núi trong những năm qua có sự đóng góp rất
lớn hệ thống KSNB. Các chỉ số về nợ xấu, về các lĩnh vực kinh
doanh “nhạy cảm”như bất động sản, khai thác khoáng sản, hồ
tiêu...đã được hệ thống KSNB khuyến nghị, cảnh báo và giảm thiểu
rủi ro ở mức thấp nhất. Bên cạnh những kết quả đạt được, hệ thống
vẫn còn bộc lộ một số hạn chế như hoạt động của bộ máy KSNB tín
dụng chưa thực sự phát huy hiệu quả; hệ thống quy trình, quy định về
kiểm soát rủi ro trong hoạt động tín dụng còn chồng chéo; chưa quan
tâm, bố trí đủ nhân lực và thời gian cho công tác kiểm tra, KSNB;
việc quản lý, kiểm soát trong dây chuyền hoạt động còn thiếu chặt
chẽ, một số biện pháp triển khai chưa đạt hiệu quả cao…Vấn đề này
không chỉ phản ánh thực trạng về chất lượng tín dụng, quy trình
nghiệp vụ ngân hàng, đạo đức nghề nghiệp của nhân viên Ngân
hàng... mà còn là minh chứng rõ nét về thực trạng hoạt động của hệ
thống KSNB tín dụng còn nhiều bất cập. Hệ thống KSNB ở nhiều
ngân hàng mới dừng lại ở việc kiểm tra tính tuân thủ, mang nặng tính
hậu kiểm, chưa chú trọng vào việc kiểm tra đánh giá rủi ro nhằm phát
hiện các rủi ro tiềm ẩn để có thể cảnh báo kịp thời về các khoản tín
dụng có vấn đề hay những điểm yếu trong quy trình hoạt động tín
dụng để đề xuất, kiếnnghị sửa đổi, khắc phục sớm. Bởi vậy, hoàn
thiện hệ thống KSNB tại BIDV Chi Nhánh Phố Núi là yêu cầu cần
thiết và cấp bách nhằm nâng cao chất lượng tín dụng và hạn chế đến

4. Phƣơng pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp phân tích tài liệu để làm
rõ công tác KSNB tại ngân hàng.
(-) Phương pháp phân tích
(-) Phương pháp so sánh
(-) Phương pháp tổng hợp
5. Tổng quan tài liệu nghiên cứu


4
6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, mục lục và danh mục tài liệu
tham khảo, kết cấu luận văn bao gồm 3 chương, như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ hoạt động tín
dụng trong ngân hàng
Chương 2: Thực trạng kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng
tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam – chi nhánh Phố
núi
Chương 3: Giải pháp nhằm tăng cường kiểm tra, kiểm soát
nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển
Việt Nam chi nhánh Phố núi
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN
DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
1.1. KHÁI QUÁT VỀ TÍN DỤNG VÀ KIỂM SOÁT NỘ BỘ
HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TRONG NHTM
1.1.1. Khái niệm, nguyên tắc tín dụng
a. Khái niệm
“Tín dụng là sự chuyển nhượng tạm thời quyền sử dụng một
lượng giá trị dưới hình thức hiện vật hay tiền tệ từ người sở hữu sang

trong việc trả nợ vay.
- Thiếu thông tin về KH dẫn đến sai lầm khi thẩm định
khoản vay và đưa ra quyết định cho vay.
- Tài sản đảm bảo do ngân hàng nắm giữ bị giảm sút giá trị.
- Sự thay đổi điều kiện kinh doanh, bộ máy quản lý, tình
trạng gia đình của KH vay, thiên tai, bệnh tật…
 Nguyên nhân chủ quan:
- Do chính sách của người điều hành ngân hàng muốn tăng
chỉ tiêu dư nợ mà bỏ không thực hiện đầy đủ các bước kiểm soát khi
cho vay.


6
- Năng lực và trình độ của cán bộ tín dụng (CBQLKH) yếu
kém, phân tích tín dụng không chính xác.
- Do CBQLKH không tìm hiểu kỹ và không thẩm định rõ
tư cách của KH vay; thiếu thông tin về khoản vay và môi trường kinh
doanh của KH, nguồn thu nhập, tài sản đảm bảo...
- Quy trình tín dụng không đầy đủ và chặt chẽ dẫn đến việc
xét duyệt cho vay không đúng, để sơ hở các yếu tố pháp lý trên hợp
đồng vay và dẫn đến các sai sót nghiệp vụ.
- Quản lý các khoản cho vay kém, không thường xuyên
kiểm tra, giám sát và quản lý sau khi cho vay, từ đó không phát hiện
kịp thời những dấu hiệu có vấn đề.
- Cán bộ ngân hàng thiếu đạo đức và thông đồng với KH vay.
- Sự hợp tác giữa các NHTM quá lỏng lẻo, vai trò của CIC
chưa thật sự hiệu quả.
1.1.3. Khái niệm, mục tiêu kiểm soát nội bộ trong NHTM
a. Khái niệm kiểm soát nội bộ
“Kiểm soát nội bộ là một quá trình bị chi phối bởi nhà quản

nội bộ
- Các nguyên tắc kiểm soát nội bộ theo Basel
Để thực hiện được mục tiêu và vai trò của KSNB ngân hàng,
Balse đề ra 13 nguyên tắc thiết kế và đánh giá hệ thống KSNB ngân
hàng. Về cơ bản, các nguyên tắc này tương tự như các yếu tố cấu
thành hệ thống KSNB theo báo cáo của COSO.
- Các nguyên tắc kiểm soát nội bộ theo quy định của Việt
Nam
Theo hướng dẫn của NHNN tại Thông tư 44/2011/TTNHNN ngày 29/12/2011 về hoạt động KSNB của TCTD quy định
trong Luật các TCTD năm 2010 phải đảm bảo 09 nguyên tắc.
Nhìn chung các nguyên tắc về KSNB trong Thông tư số
44/2011/TT-NHNN đã tiến gần đến chuẩn mực quốc tế. Với cơ sở
pháp lý nêu trên hoạt động KSNB được khẳng định rõ ràng, được


8
hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động, nhằm giúp cho hoạt động
ngân hàng đi đúng hướng, an toàn và hiệu quả.
1.1.4. Sự cần thiết của kiểm soát nội bộ đối với hoạt động
tín dụng trong ngân hàng thƣơng mại
“Hoạt động tín dụng luôn là hoạt động chủ đạo của BIDV
Chi Nhánh Phố Núi nhưng đồng thời cũng là hoạt động tiềm ẩn nhiều
rủi ro, những rủi ro này chỉ hết khi hợp đồng tín dụng được thanh
lý.Một khi rủi rotín dụng xảy ra sẽ tác động rất lớn tới ngân hàng mà
tình huống xấu nhất là dẫn tới tình trạng phá sản. Vấn đề này, đã từng
được ghi nhận trong quá khứ không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các
nước phát triển” [4].
1.2. NỘI DUNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TÍN DỤNG TRONG
NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI
1.2.1. Môi trƣờng kiểm soát

cho vay, đối tượng cho vay của Ngân hàng và sử dụng để thiết lập
giới hạn tín dụng tương ứng với mức độ rủi ro mà Ngân hàng có thể
chấp nhận được đối với một khách hàng.
Mặc dù NHTM đã xây dựng những văn bản trong việc đánh
giá rủi ro. Tuy nhiên, NHTM chưa thực sự chủ động vào việc nhận
diện rủi ro, thường tập trung vào việc phát hiện và giảm thiểu rủi ro.
2.2.3. Thực trạng về các hoạt động kiểm soát


12
Một là, Kiểm tra, kiểm soát kết quả hoạt động tín dụng tại
Chi nhánh. Để thực hiện đánh giá kết quả của hoạt động tín dụng
KSVNB xem xét dựa vào yếu tố: tổng dư nợ, và chất lượng tín dụng.
Hai là, kiểm tra mô hình tổ chức, chức năng nhiệm vụ , phạm
vi hoạt động của các phòng ban liên quan; các thay đổi trong hoạt
động tín dụng; kiểm tra việc bố trí cán bộ tín dụng tại Chi nhánh
Ba là, kiểm soát trật tự kỷ cương điều hành tại chi nhánh
Về cơ bản BIDV Chi Nhánh Phố Núi đã ban hành các quy
định, tuy nhiên chưa thực sự mô tả đầy đủ nhiệm vụ của các thành
viên trong tổ chức của mình. Tại một số TCTD có tình trạng: thành
viên của HĐQT tham gia trực tiếp vào việc phê duyệt các giao
dịch/quyết định kinh tế cụ thể. Bên cạnh đó, các cách thức kiểm soát
khác nhau tại ngân hàng chưa được áp dụng một cách đầy đủ và
thường xuyên.
2.2.4. Thực trạng về hệ thống thông tin và trao đổi thông
tin
Thực trạng về hệ thống thông tin và trao đổi thông tin: Hiện
nay trong BIDV Chi Nhánh Phố Núi, với đặc điểm quy mô lớn, cơ
cấu tổ chức bao gồm nhiều chi nhánh, phòng giao dịch thì việc thiết
lập các kênh thông tin hiện nay còn nhiều hạn chế. Trong một NHTM

2.2.5. Thực trạng về giám sát các kiểm tra
Qua kết quả của bảng khảo sát về chất lượng KSNB có thể
nhận thấy, về cơ bản BIDV Chi Nhánh Phố Núi hiện nay chưa thực
hiện duy trì thành phần giám sát các kiểm soát với điểm trung bình rất
thấp. Các nhà quản lý cấp cao chưa thực sự quan tâm tới việc kiểm
soát thường xuyên trong quá trình hoạt động thường chỉ khi có những
sự kiện bất thường xảy ra thì mới thực hiện kiểm soát.
a. Nhiệm vụ của bộ phận kiểm tra, kiểm soát nội bộ
- Xây dựng chương trình công tác năm, quý phù hợp với
chương trình công tác kiểm tra, kiểm soát của BIDV Chi Nhánh Phố
Núi và đặc điểm cụ thể của Chi nhánh.


14
- Tuân thủ tuyệt đối sự chỉ đạo nghiệp vụ kiểm tra, kiểm
toán. Tổ chức thực hiện kiểm tra, kiểm soát theo đề cương, chương
trình công tác kiểm tra, kiểm soát của BIDV Chi Nhánh Phố Núi và
kế hoạch của đơn vị, kiểm soát nhằm đảm bảo an toàn trong hoạt
động kinh doanh ngay tại hội sở và các chi nhánh phụ thuộc.
- Tổng hợp và báo cáo kịp thời các kết quả kiểm tra, kiểm
soát, việc chỉnh sửa các tồn tại thiếu sót của chi nhánh, đơn vị mình
theo định kỳ gửi phòng Kiểm tra, KSNB Văn phòng đại diện và Ban
kiểm tra, KSNB. Hàng tháng báo cáo nhanh về các công tác chỉ đạo
điều hành hoạt động kiểm tra, kiểm toán của mình gửi Ban kiểm tra,
KSNB.
- Đầu mối phối hợp với các đoàn kiểm tra của BIDV Chi
Nhánh Phố Núi, các cơ quan thanh tra, kiểm toán để thực hiện các
cuộc kiểm tra tại chi nhánh.
- Phát hiện những vấn đề chưa đúng về pháp chế trong các
văn bản do Giám đốc Chi nhánh ban hành.

luận của ban kiểm soát,
f. Tình hình thực hiện công tác kiểm tra trực tiếp hoạt động
tín dụng tại các đơn vị
Từ năm 2015 đến năm 2017, liên quan đến hoạt động tín
dụng BIDV Chi Nhánh Phố Núi đã tổ chức nhiều đợt kiểm tra tại các
đơn vị trên toàn hệ thống nhằm đánh giá tính tuân thủ các quy định
của pháp luật, quy chế, quy trình nghiệp vụ, quy định nội bộ của
BIDV Chi Nhánh Phố Núi. Thống kê về số cuộc kiểm tra, số lượng
sai phạm phát hiện của toàn hệ thống trong lĩnh vực tín dụng và chi
phí ước tính cho bộ phận kiểm tra, giám sát của dụng BIDV Chi
Nhánh Phố Núi (gồm tiền lương, công tác phí, chi phí đi lại, ăn ở,…)
như sau:
Bảng 2.5. Thống kê sai phạm phát hiện trong giai đoạn 2015-2017
qua các cuộc kiểm tra tại BIDV Chi Nhánh Phố Núi


16
Chỉ tiêu
- Chi phí ( triệu đồng)

Năm 2015 Năm 2016 Năm 2017
3.98

4.23

4.561

63

79

tăng khả năng thất thiệt cho ngân hàng. Hàng loạt các sai phạm được
phát hiện thông qua công tác kiểm tra đã được chỉnh sửa kịp thời.
2.3. ĐÁNH GIÁ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG TÍN
DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN
VIỆT NAM CHI NHÁNH PHỐ NÚI
2.3.1. Những kết quả đạt đƣợc
Thứ nhất, Ban lãnh đạo Chi nhánh xây dựng được phòng
kiểm tra nội bộ chịu trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát hoạt động tín
dụng tại Chi nhánh
Thứ hai, có quy trình nghiệp vụ hướng dẫn thực hiện công
tác kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng
Thứ ba, từng bước thực hiện kiểm tra định kỳ đột xuất hoạt
động tín dụng qua đó, phát hiện được những sai phạm trong hoạt
động tín dụng và đề xuất được các biện pháp khắc phục sửa sai
Thứ tư, chi nhánh đã và đang chú trọng đào tạo công tác bồi


17
dưỡng nâng cao nghiệp vụ cho các KSVNB
Thứ 5, Phần lớn các khoản vay đều được kiểm tra, kiểm soát
một cách thường xuyên, liên tục.
Thứ 6, BIDV Chi Nhánh Phố Núi áp dụng rộng rãi công
nghệ thông tin vào quá trình hoạt động.
2.3.2. Những tồn tại
Một là, môi trường kiểm soát còn nhiều yếu tố không thuận
lợi cho công tác kiểm soát nội bộ:
Hai là, việc nhận diện và đánh giá rủi ro còn nhiều hạn chế.
Ba là, thủ tục kiểm soát đối với hoạt động tín dụng còn lỏng
lẻo; chưa phân định rõ trách nhiệm của cán bộ tham gia quy trình tín
dụng

- Về nguồn vốn: Tăng trưởng bình quân 18 - 25 %/ năm.
- Về dư nợ cho vay: Tăng trưởng bình quân 16 - 20 %/năm.
Trong đó: Dư nợ trung, dài hạn chiếm tỷ trọng tối đa 35%
tổng dư nợ.
- Tỷ lệ nợ xấu: Dưới 3%.
- Kiểm soát tốt các khoản nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5; không
để tăng tỷ lệ nợ xấu, tích cực đôn đốc thu hồi để giảm dự phòng rủi
ro tạo thêm thu nhập.
- Tích cực thu hồi các khoản nợ đã xử lý bằng các quỹ dự
phòng để tăng them thu nhập và làm lành mạnh danh mục cho vay.
3.1.2. Định hƣớng công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ
hoạt động tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển
Việt Nam – chi nhánh Phố Núi
- Duy trì chế độ kiểm tra, kiểm soát đối với hoạt động tín
dụng nhằm kịp thời phát hiện các sai phạm có thể ảnh hưởng tới uy
tín và kết quả hoạt động của Ngân hàng.
- Nâng cao trình độ đội ngũ cán bộ kiểm tra; Hoàn thiện quy
trình kiểm tra trước, trong và sau khi cho vay; tổ chức hiệu quả kiểm


19
tra định kỳ, kiểm tra chuyên đề.
- Tập trung kiểm tra, kiểm soát vào các lĩnh vực cho vay có
mức độ rủi ro cao.
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC KIỂM
SOÁT NỘI BỘ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG TẠI NGÂN
HÀNG TMCP ĐẦU TƢ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI
NHÁNH PHỐ NÚI
3.2.1. Hoàn thiện môi trƣờng kiểm soát nội bộ
a. Xây dựng và phát triển nhân sự về KSNB

và tín dụng trong toàn hệ thống ngân hàng;
- Ngoài ra, mỗi khi phát sinh khoản nợ quá hạn hoặc có vấn
đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến khả năng thu hồi nợ, ngân hàng cần
phải phân tích, đánh giá các nguyên nhân khách quan và chủ quan
gây ra nợ xấu.
 Về việc xếp hạng tín dụng khách hàng:
Để đảm bảo sự độc lập, khách quan trong công tác xếp hạng
tín dụng khách hàng, thực hiện áp dụng đúng chính sách cấp tín dụng
theo mức xếp hạng chính xác của khách hàng, đồng thời phản ảnh
đúng thực trạng chất lượng tín dụng của BIDV Chi Nhánh Phố Núi,
luận văn đề xuất tiếp tục thực hiện lộ trình xếp hạng tín dụng khách
hàng .
 Thường xuyên kiểm tra tài sản bảo đảm tiền vay
Ngoài việc thực hiện kiểm tra sau khi cho vay, cần lưu ý đến
việc thường xuyên kiểm tra tài sản bảo đảm tiền vay. Đây là một
trong những yêu cầu để hạn chế rủi ro về hoạt động tín dụng khi phải
xử lý tài sản để thu hồi nợ.
- Đối với tài sản đảm bảo là bất động sản, định kỳ hàng năm
Chi nhánh căn cứ vào Bảng giá đất do Ủy ban nhân dân tỉnh ban
hành; kết hợp với tham khảo giá cả của thị trường, có tính đến lợi thế
thương mại để làm cơ sở xác định giá trị tài sản đảm bảo.
- Đối với tài sản đảm bảo là động sản (máy móc, thiết bị,


21
phương tiện vận tải…), cần quy định đối với cán bộ đi thẩm định
phải chụp hình hiện trạng, mô tả tình trạng hoạt động của tài sản và
thu thập các chứng từ có liên quan. Cán bộ thẩm định tài sản phải có
trách nhiệm xác minh đầy đủ tính chất pháp lý về người vay và tài
sản đảm bảo.

từ nhân viên. Ngân hàng BIDV Chi Nhánh Phố Núi cần xây dựng
kênh thông tin để nhân viên chia sẻ, đóng góp ý kiến, báo cáo về
những hành vi sai phạm, sự cố bất thường trong Ngân hàng như đặt
các thùng thư góp ý, tạo hộp thư điện tử để nhân viên có thể dễ dàng
phản ánh, khiếu nại hay đóng góp ý kiến cho Ngân hàng.Xây dựng
cơ cấu tổ chức không quá rườm rà, phức tạp sao cho việc truyền đạt
thông tin có thể thực hiện dễ dàng, thông thoáng giữa các cấp. Quy
định rõ ràng về các cấp thẩm quyền tiếp nhận và xử lý các loại thông
tin.Khẩn trương hoàn thiện và sớm triển khai một số hệ thống phục
vụ công tác báo cáo tín dụng . Việc thiết lập hệ thống báo cáo chung
sẽ giúp cho việc giảm thiểu về số lượng báo cáo và tránh việc đan
xen trùng lắp.
Hiện nay hệ thống văn bản chế độ quy định đối với hoạt
động tín dụng quá nhiều cả về văn bản pháp quy lẫn văn bản nội bộ.
Bởi lẽ hoạt động tín dụng rất nhạy cảm với nền kinh tế, do đó các
quy định của pháp luật phải sửa đổi bổ sung để phù hợp với sự phát
triển của nền kinh tế, với các chủ trương chính sách trong từng thời
kỳ. . Hoặc ngay cả một số cán bộ kiểm tra chuyên trách cũng không
nắm vững chế độ khi thực hiện kiểm tra nên đã bỏ sót lỗi. Để khắc
phục tình trạng này cần phải thường xuyên rà soát hệ thống hóa các
văn bản chế độ nghiệp vụ thiết lập trên chương trình phần mềm quản
lý một cách đầy đủ, khoa học, dễ tìm kiếm, dễ tra cứu tính hiệu lực. .
Trong khi đó, các chính sách, quy chế lại không được hệ
thống hóa một cách khoa học: dễ tìmkiếm, dễ tra cứu, dễ hiểu nên
qua các đợt kiểm tra phát hiện nhiều trường hợp cán bộ tín dụng
không cập nhật và nắm vững cơ chế chính sách tín dụng trong quá


23
trình thẩm định, giải quyết cho vaycụ, kim chỉ nam cho cán bộ

định. Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại và hạn chế cần khắc phục.
Luận văn “Kiểm soát nội bộ hoạt động tín dụng tại Ngân
hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam chi nhánh Phố núi” đã
tổng kết các lý thuyết, lý luận về kiểm soát nội bộ hoạt động tín
dụng; đi sâu vào phân tích, đánh giá thực trạng công tác kiểm tra,
kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại BIDV Chi Nhánh Phố
Núi từ đó đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kiểm tra,
kiểm soát nội bộ đối với hoạt động tín dụng tại Chi nhánh trong thời
gian tới.
Mặc dù, đã rất cố gắng nhưng trong quá trình nghiên cứu,
luận văn không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được ý
kiến đóng góp của quý thầy cô, đồng nghiệp để luận văn hoàn thiện
hơn.