TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA NGỮ VĂN

=====
=

NGUYỄN THỊ VÂN

KIỂU NHÂN VẬT CON NGƯỜI NHỎ BÉ
TRONG TRUYỆN NGẮN A.P.SÊKHÔP

TÓM TẮT KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Văn học nước ngoài

Người hướng dẫn khoa học
TS. LÊ THỊ THU HIỀN

HÀ NỘI, 2016


LỜI CẢM ƠN
Em xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành, sâu sắc của mình tới TS. Lê Thị
Thu Hiền, người đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn em hoàn thành khóa luận này.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong tổ Văn học
nước ngoài, khoa Ngữ Văn, trường Đại học sư phạm Hà Nội 2 đã tạo điều
kiện thuận lợi cho em trong quá trình học tập, nghiên cứu.
Xin cảm ơn bạn bè đã luôn động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành khóa
luận này.
Hà Nội, ngày 11 tháng 05 năm 2016
Sinh viên
Nguyễn Thị Vân

1.3. Bảng khảo sát, phân loại.............................................................. 13
1.3.1. Bảng khảo sát ........................................................................... 13
1.3.2. Phân loại nhân vật .................................................................... 13
1.3.2.1. Nhân vật nhỏ bé về thân phận. ............................................... 14
1.3.2.2. Nhân vật nhỏ bé về tâm lí ...................................................... 19
CHƯƠNG 2: MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG KIỂU
NHÂN VẬT CON NGƯỜI NHỎ BÉ TRONG TRUYỆN NGẮN
A.P.SÊKHÔP.............................................................................................. 37
2.1. Miêu tả chân dung, ngoại hình..................................................... 37
2.2. Nghệ thuật tạo tình huống............................................................ 41


2.3. Giọng điệu hài hước .................................................................... 45
2.4. Miêu tả tâm lý nhân vật ............................................................... 47
KẾT LUẬN................................................................................................. 51
TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Lý do khoa học
Nước Nga - một đất nước rộng lớn, trải dài từ Đông Âu sang Bắc Á chiếm 1/8 lục địa toàn thế giới và là một quốc gia có vị trí đặc biệt trên
trường quốc tế. Nước Nga có một nền văn học giàu tính nhân bản, tính cộng
đồng nhân loại vì vậy mà có ảnh hưởng lớn đến văn học thế giới. Văn học
Nga thế kỉ XIX có những cống hiến to lớn và có ảnh hưởng sâu rộng tới nền
văn học nói chung và Việt Nam nói riêng. Các tác giả đã làm cho văn học
Nga thời kì này đạt đến đỉnh cao đó là: A.X.Puskin, F.M.Đôxtôiepxki,
L.Tônxtôi,…và chúng ta không thể nào không nhắc đến A.P.Sêkhôp. Có thể
nói A.Sêkhôp đã góp phần làm cho diện mạo văn học Nga thế kỉ XIX mang
một sắc màu trọn vẹn và đạt đến một đỉnh cao mới như những gì mà chúng

Sêkhốp chưa được phong phú, độc giả chỉ biết về ông qua các chương trong
giáo trình lịch sử văn học, các bài giới thiệu ở đầu mỗi tuyển tập truyện ngắn
hay trong những cuốn sách viết về tiểu sử danh ngôn. Chọn đề tài: “Kiểu
nhân vật con người nhỏ bé trong truyện ngắn A.P.Sêkhôp” chúng tôi mong
sẽ đáp ứng được phần nào sự quan tâm của độc giả và cung cấp thêm một tài
liệu nghiên cứu nhỏ về Sêkhôp và sáng tác của nhà văn.
1.2. Lý do sư phạm
Hiện nay bộ sách giáo khoa Ngữ Văn đã đưa tác phẩm Người trong bao
- một truyện ngắn đặc sắc của A.Sêkhôp vào giảng dạy ở lớp 11. Điều này
cho thấy A.Sêkhôp và sáng tác của ông có một vị trí trong chương trình môn
Văn ở nhà trường phổ thông Việt Nam. Vì thế hy vọng đề tài này của chúng
tôi sẽ giúp sinh viên có thêm những thông tin cần thiết cho quá trình giảng
dạy sau này.


2. Lịch sử vấn đề
2.1. Tình hình dịch thuật tác phẩm Sêkhốp tại Việt Nam
Ở Việt Nam trước kia, giới tri thức gặp A.Sêkhôp qua các văn bản dịch
tiếng Pháp. Cách mạng tháng Tám vừa thành công được một năm, chúng ta
đã có một tập truyện ngắn dịch ra tiếng Việt. Trong những năm 50 và 70 đều
có dịch truyện và kịch A.Sêkhôp. Mỗi năm A.Sêkhôp lại có thêm bạn đọc
mới ở Việt Nam.
A.Sêkhôp đến với độc giả Việt Nam bắt đầu bằng truyện ngắn “Tuổi
già” đăng trên “tiểu thuyết thứ bẩy”(1943). Đến năm 1957 ra đời tuyển tập
truyện ngắn do Nguyễn Tuân tuyển chọn và giới thiệu. Năm 1978 ra đời
truyện ngắn (2 tập) của dịch giả Phan Hồng Giang (nhà xuất bản văn hóa thông tin). Lần xuất bản mới nhất là năm 1999 với tuyển tập gồm 3 tập, 2 tập
truyện ngắn và 1 tập kịch do tác giả Vương Trí Nhàn tuyển chọn và giới thiệu
(nhà xuất bản văn học). Gần đây xuất hiện A.Sêkhôp – truyện ngắn chọn lọc
do tác giả Trần Thị Quỳnh Nga biên soạn.
2.2. Tình hình nghiên cứu Sêkhốp ở Việt Nam

Ông cho rằng sức rung cảm mãnh liệt trong mỗi tác phẩm của nhà văn Nga
tài hoa này do chủ nghĩa nhân đạo sâu sắc và thấm nhuần đem lại.
Tác phẩm Nghệ thuật dân tộc và quốc tế (Mai Thúc Luân) có bài viết
“Sêkhôp, nhà văn vĩ đại của nhân dân Nga” đã khẳng định vai trò, vị trí, tài
năng và sức sáng tạo của A.Sêkhôp trong nền văn học Nga nói riêng và nền
văn học nhân loại nói chung.
Tác giả Đào Tuấn Ảnh trong tạp chí Văn học số 1/1992 có bài viết
Sêkhôp và Nam Cao đã đưa ra nhận xét và so sánh về những điểm tương đồng
trong truyện ngắn của hai nhà văn hiện thực nổi tiếng của Nga và Việt Nam.
Tác giả Trần Thị Quỳnh Nga trong lời giới thiệu cuốn Antôn Sê-khốp –
truyện ngắn chọn lọc (NXB Văn học – 2000) đã nêu lên những chủ đề chính
trong truyện ngắn của Sêkhốp và giá trị hiện thực trong sáng tác của ông. Tác


giả trích dẫn nhiều nhận xét đánh giá của các nhà nghiên cứu phê bình văn
học Nga và Việt Nam.
Vương Trí Nhàn trong lời giới thiệu “Chất nhân bản trong Sêkhôp”
(Anton Sekhov tuyển tập tác phẩm, tập 1, truyện ngắn, Nhà xuất bản Văn
học, Trung tâm văn hóa - ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội 1999) đã đi sâu tìm
hiểu giá trị hiện thực và đặc biệt là chất nhân bản - chiều sâu giá trị nhân đạo
trong tác phẩm của nhà văn, nhà nhân đạo chủ nghĩa Sêkhôp: "Đọc ông,
không ai có thể nghi ngờ niềm tha thiết với tất cả những biểu hiện của con
người và cái ý tưởng đau đáu nơi tác giả: lẽ ra, con người có thể sống
cao đẹp hơn biết bao, so với hàng ngày họ đã sống! (…) Hai yếu tố làm nên
giá trị văn chương của các nhà văn lớn xưa nay là hiện thực và nhân đạo. Với
A.Sêkhôp người ta cũng chỉ có cách dừng lại hai tiêu chí ấy. Chỉ có điều cần
ghi chú thêm: A.Sêkhôp hiện thực theo cách của ông. Nhất là A.Sêkhôp nhân
đạo theo cách riêng của ông - không bao giờ nhà văn đứng trên để chỉ lối
cho con người, ngược lại ông chỉ muốn giúp họ nhận ra sự thật về bản thân
để họ thức tỉnh. Chủ nghĩa nhân đạo với A.Sêkhôp trước tiên chưa phải là

mắt xích cơ bản xâu chuỗi, kết dính các biến cố sự kiện và là nơi chủ yếu để
nhà văn thể hiện tư tưởng của mình.Việc xây dựng nhân vật vì vậy mà trở
thành một công việc quan trọng đòi hỏi sự sáng tạo độc đáo của tác giả, có
như vậy thì hình tượng nhân vật mới lôi cuốn hấp dẫn được bạn đọc. Do vậy
muốn tìm hiểu giá trị của tác phẩm, chúng ta đều phải bắt đầu từ hình tượng
nhân vật trong tác phẩm.Vậy nhân vật là gì? Chúng tôi thấy có rất nhiều định
nghĩa khác nhau của các nhà nghiên cứu về nhân vật văn học.
Theo Từ điển thuật ngữ văn học, “Nhân vật văn học là con người cụ
thể được miêu tả trong tác phẩm văn học”[12,202]. GS Hà Minh Đức cho
rằng: “Nhân vật văn học không chỉ là con người, những con người có tên
hoặc không tên khắc họa sâu đậm hoặc thoảng qua trong tác phẩm mà còn có
thể là những nhân vật, loài vật khác ít nhiều mang bóng dáng tính cách của
con người được dùng như những phương thức khác nhau để biểu hiện con
người"[6,126]. Tác giả còn xem nhân vật như là một “phương tiện cơ bản để
nhà văn khái quát hiện thực một cách hình tượng”[6,126].
Nhìn chung, nhân vật văn học chính là con người (tồn tại ở nhiều dạng
thức khác nhau) được miêu tả thể hiện trong tác phẩm văn học để thể hiện đề
tài, tư tưởng, chủ đề của tác phẩm, dụng ý nghệ thuật của nhà văn.
Tiêu chí phân loại nhân vật: Từ những góc độ khác nhau, có thể chia
nhân vật văn học thành nhiều kiểu loại khác nhau. Theo Lê Bá Hán, Trần
Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi thì:


- Dựa vào tầm quan trọng của việc xây dựng nhân vật đối với nội dung
cụ thể, đối với cốt truyện của tác phẩm người ta phân thành nhân vật chính,
nhân vật trung tâm, nhân vật phụ.
- Dựa vào đặc điểm của tính cách nhân vật, việc truyền đạt lý tưởng của
nhà văn, nhân vật được chia làm 3 loại: chính diện, phản diện, và trung gian.
- Dựa vào cấu trúc hình tượng của nhân vật được chia nhân vật thành
nhân vật chức năng, nhân vật loại hình, nhân vật tính cách, nhân vật lý tưởng

nhìn cuộc đời, là nhân sinh quan của nhà văn đó trong sáng tác, là cách lĩnh
hội, khám phá hiện thực bằng nghệ thuật của ông ta. Do đó, quan niệm nghệ
thuật về con người chi phối toàn bộ nghệ thuật của nhà văn và cũng chính là
cơ sở để nhà văn xây dựng nhân vật. Khi nói tới nhân vật L.Tônxtôi, nhân vật
Đôxtôiepxki hay nhân vật Sêkhôp là ta muốn nói tới cách nhìn nghệ thuật của
các nhà văn này về con người và cách thể hiện độc đáo nhân vật đó. Ở đây,
cái nhìn mới trong sáng tác có vai trò đặc biệt quan trọng, bởi nó luôn gắn
liền với cá tính sáng tạo của nhà văn. Đại văn hào L.Tônxtôi quan niệm:
Thực ra khi chúng ta đọc hoặc quan sát một tác phẩm nghệ thuật của một tác
giả mới thì câu hỏi chủ yếu nảy sinh trong lòng chúng ta bao giờ cũng là
như sau: Nào, anh là con người như thế nào đây? Anh có gì khác với tất
cả những người mà tôi đã biết, và anh có thể nói cho tôi một điều gì mới
về việc cần phải nhìn cuộc sống của chúng ta như thế nào? Nếu như đó là
một nhà văn cũ đã quen thuộc thì câu hỏi không phải là “anh là người như thế
nào?” mà sẽ là: Nào, anh có thể cho tôi biết thêm một điều gì mới? Bây
giờ anh sẽ lý giải cuộc sống cho tôi từ khía cạnh nào? Turghênep đánh giá
tài năng của người nghệ sĩ qua “tiếng nói riêng”, “giọng nói riêng” của họ.
Sêkhôp khẳng định mối liên hệ chặt chẽ giữa sự độc đáo trong cách nhìn thế
giới với cá tính sáng tạo của nhà văn: Sự độc đáo của tác giả không chỉ thể
hiện trong phong cách, nó còn thể hiện trong cách tư duy, trong các quan
điểm,… M.Khrapchencô cho rằng “cách nhìn và cách thể hiện thế giới”


chính là cốt lõi cá tính sáng tạo của nghệ sỹ, mối liên hệ chặt chẽ giữa chúng
quy định phương pháp sáng tác,


quy định cái chủ đạo trong hệ thống thẩm mỹ của anh ta. Như vậy, quan niệm
nghệ thuật về con người bao gồm cả cách hiểu, cách nhìn, cả cách thể hiện thế
giới trong sáng tác nghệ thuật.

và những chú mèo con. Họ biết đau đến cả những điều mắt thường không
trông thấy…Họ không nói dối ngay cả trong những chuyện tầm phào vặt
vãnh. Dối trá là xúc phạm người nghe và ti tiện hóa người nói…Họ không tự
hạ mình để gợi lòng thương hại ở kẻ khác…”[8,12]
A.Sêkhôp luôn ước ao về một cuộc sống trong sạch và cao cả, bước vào
đời, Sêkhốp gặp ngay những nghịch cảnh ghê gớm. Sêkhốp phải đối mặt với
một thể chế hết sức tàn bạo, hà khắc, một thể chế vùi dập mọi cái đẹp của
thiên nhiên và lòng người. Một nỗi buồn man mác, tiếc cho những gì cao đẹp,
những gì tràn đầy sức sáng tạo đang bị rơi rụng, dập vùi thấm sâu vào nhiều
tác phẩm của A.Sêkhôp.
Tất cả quan niệm về con người của ông đều được thể hiện trong những
truyện ngắn viết về con người nhỏ bé. Có thể coi Puskin là người khởi xướng
đề tài này trong văn học Nga. Ông mô tả bi kịch của những người công chức
nghèo bị vùi dập bởi cường quyền, bởi những hoàn cảnh phi nhân tính, bởi
sức mạnh cái ác, bởi số phận nghiệt ngã của con người nhỏ bé đáng thương.
Còn nhân vật của Sêkhốp là những con người nhỏ bé với những bi kịch tinh
thần rất riêng. Sêkhốp quan niệm: “Con người vốn cao đẹp nên con người
không thể nhỏ bé”[5,450]. Sêkhốp không miêu tả nhiều về đời sống, tư tưởng,
tình cảm của con người nhỏ bé đáng thương, mà miêu tả những gì làm cho
con người thành “nhỏ bé ”, ví dụ như nỗi sợ, thói hám hư danh, sự thỏa mãn
hợm hĩnh. Hay nói cách khác, ông miêu tả những nhược điểm của con người
do hoàn cảnh tạo nên. Nhà văn phê phán cái khả năng trở thành con người
nhỏ bé, cái tinh thần sẵn sàng trở thành “con người nhỏ bé ”, cái lòng ham
muốn trở thành “con người nhỏ bé ”. Tiếng cười của Sêkhốp ở đây có lẫn
nước mắt, vừa giận vừa thương nhằm thức tỉnh con người chống lại sự sợ hãi


thâm căn cố đế, sự rụt rè khúm núm khi đứng trước kẻ giàu người sang, luôn
luôn mặc cảm thân phận nô lệ hèn
kém.

là một số lượng lớn được thể hiện ở một số truyện ngắn sau: Hai kẻ thù; Một
chuyện đùa ; Vanka ; Chuyện đời vặt vãnh ; Quân ăn hại…
Tác phẩm Chuyện đời vặt vãnh mở đầu bằng cuộc gặp gỡ giữa cậu bé
Aliôsa và Nikôlai Ilíts Bêliaép. Trở về sau dự buổi đua ngựa, Bêliaép ghé vào
thăm bà Onga Ivanốpna Irơnina – mẹ của Aliôsa – người mà trước đây
Bêliaép đã từng chung sống, hay theo cách nói của anh, đã cùng kéo dài một
mối tình buồn tẻ “Thật ra những trang đầu của mối tình đó, đầy thú vị và sôi
nổi, đã qua đi từ lâu và bây giờ những trang cuối cứ kéo dài, kéo dài mãi,
không còn một chút mới mẻ, hứng thú nào”[7,57]. Khi Bêliaép đến thì Onga
Ivanốpna đi vắng, anh đành ngồi lại nhà đợi. Nhìn quanh Bêliaép chỉ thấy cậu
bé Aliôsa đang chơi trò nhào lộn, cậu bé đang bắt chước một diễn viên xiếc
nào đó. Lần này Bêliaép mới nhìn kĩ cậu bé Aliôsa vì trước đó khi đến đây
anh không để ý đến cậu bé lúc nào cũng quẩn quanh mẹ nó, anh không hề chú
ý đến sự tồn tại của thằng bé. Bêliaép bắt chuyện với Aliôsa, Bêliaép hỏi
thăm Aliôsa về mẹ, về việc học của cậu bé,…Aliôsa trả lời những câu hỏi
của Bêliaép, thật vô tình khi cậu bé nhắc đến cha mình và điều đó làm
Bêliaép rất ngạc nhiên vì cha của cậu bé đã không sống cùng mẹ con cậu bé
lâu rồi. Bêliaép cứ gặng hỏi cậu bé có gặp cha không, sau một hồi do dự
Aliôsa đồng ý nói cho Bêliaép nghe việc cậu bé đã gặp cha với điều kiện là
Bêliaép không nói việc này lại với mẹ cậu. Bêliaép lắng nghe cậu bé nói,
Bêliaép tỏ ra tức giận khi cha của Aliôsa bảo là vì anh ta mà đã làm cho mẹ
của Aliôsa khổ. Đúng lúc ấy thì mẹ của Aliôsa về, Bêliaép không kìm nén
được sự bực tức mặc cho cậu bé Aliôsa đã nhắc về lời hứa của anh ta khi nãy
là sẽ không nói việc này lại với mẹ cậu. Mẹ của Aliôsa cũng ngạc nhiên
không kém về việc này và quay sang hỏi Aliôsa, lúc này cậu bé sợ hãi đến
mức không nghe thấy


mẹ hỏi mình những gì. Onga Ivanopna quyết định đi hỏi Pêlagâya – người mà
đã dẫn chị em của Aliôsa đi gặp cha của chúng. Còn về phần Bêliaép anh ta

phê phán Bêliaép – một người nói dối, không có giáo dục. Tự hắn đã biến
mình trở nên nhỏ bé trong xã hội.
Quân ăn hại kể về cuộc sống cùng quẫn của Zotov - một ông già
nghèo, 70 tuổi Zotov rất nghèo, sống cô đơn với một con chó già chột mắt,
một con ngựa già yếu, còm cõi. Quan hệ giữa Zotov và hai con vật là quan hệ
ngang bằng, thấu hiểu, thân thiết gắn bó, chứ không đối kháng như quan hệ
người - vật trong “Răng con chó của nhà tư sản”. Mối quan hệ này chi phối
suy nghĩ, hành động của nhân vật. Ba nhân vật này (người, chó, ngựa) đều
tiều tụy, xơ xác vì đói nghèo, rét mướt triền miên, nhưng không thể thiếu
nhau. Cũng có lúc họ dằn vặt nhau, tất nhiên, chỉ Zotov dằn vặt, thậm chí hắt
hủi hai con vật. Khổ quá, không có ăn cho mình, cho hai con vật Zotov
thường xuyên chửi bới số phận. Kiếp của lão là kiếp “đọa đầy”, “kiếp chó
má”. Kiếp lão gắn chặt với kiếp hai con vật, cũng già nua, khốn khổ như lão.
Chửi mình chán, lão quay ra chửi hai con vật. Thế nhưng, chúng không chịu
rời lão. A.Sêkhôp đặt vào miệng Zotov những câu chửi con chó già Lyxka
trụi lông, chột mắt và con ngựa già nhẫn nhục, xiêu vẹo. Song, trong lời
mắng chửi ấy, lão đã gom cả mình vào. Thực ra, lão rất thương, rất gắn bó,
rất vì chúng. Đây là lời lão mắng, đuổi hai con vật, khi không còn gì cho
chúng ăn: “Chúng mày chẳng cho ông lấy một chút vui vẻ, lợi lộc gì, chỉ rặt
buồn khổ, túng thiếu! Sao mãi chúng mày chẳng chết rấp đi cho rảnh, hả?...
Xéo ngay! Xéo ngay ra khỏi nhà tao! Cho khuất hẳn mắt tao đi! Tao không
có bổn phận phải chứa những của khỉ ấy trong sân nhà tao! Cút!”[8,59]. Sau
lời chửi, hai con vật nhẫn nhục, cúi đầu bước ra cổng và cứ đứng ở đó. Mắng
chửi dữ tợn thế, nhưng chỉ ít phút sau, chính lão lại ra cổng, làm vẻ hung ác,
quát chúng: “Kìa, sao cứ đứng đực ra đấy? Đợi ai? Cứ nghênh ngang giữa
đường, không


cho người ta đi phỏng? Vào sân ngay!”[8,60]. Sự hiểu biết, nhẫn nhục, biết
nghe lời của hai con vật là biểu hiện của sự gắn bó, đồng cảm giữa người và

thư Vanka vội vàng cho lá thư vào phong bì và chạy ngay đến thùng thư, bỏ
thư vào thùng xong cậu quay về và “mơ theo những hi vọng ngọt ngào,…
cậu nằm mê thấy cái bếp lò. Ông ngồi trên bệ bếp, đôi chân trần buông
thõng, và đọc thư cho mấy bà đầu bếp nghe… Con Viun quẩn quanh bên
cạnh và ve vẩy cái đuôi”[8,56]. Ước mơ, hi vọng ngọt ngào là thế nhưng giấc
mơ ấy biết đến khi nào mới trở thành hiện thực? Có lẽ sẽ không bao giờ trở
thành hiện thực vì bức thư mà Vanka gửi đi sẽ không đến tay ông mình bởi
địa chỉ của bức thư mà cậu đã ghi trên phong bì là: “Gửi ông ở nhà quê, ông
Konxtantin Makarứts”, với địa chỉ ấy thì những người đưa thư không tài nào
đưa bức thư đến cho ông của Vanka được. Thật đáng thương cho hoàn cảnh
của cậu bé Vanka. Chỉ mới ít tuổi đầu mà đã phải gánh chịu biết bao nỗi bất
hạnh của sóng gió cuộc đời. Ấu thơ tươi đẹp là điều mọi đứa trẻ đều mong
muốn có được nhưng đối với Vanka tuổi thơ của cậu phải hứng chịu rất
nhiều sự mất mát: mồ côi cha mẹ; bị vợ chồng chủ nhà thợ giầy đánh đập.
Ước mơ của Vanka là có thể về sống với ông như lúc trước nhưng ước mơ ấy
vẫn mãi là ước mơ khi bức thư của cậu không thể nào đến tay ông cậu.
Vanka xem bức thư cậu đã gửi như báu vật vì cậu đã gửi gắm vào trong đó
thật nhiều hi vọng. Niềm hi vọng của cậu bé Vanka không trở thành hiện
thực đồng nghĩa với cuộc sống của cậu càng ngày càng rơi vào bế tắc vì
không có ai đến giải thoát cho cậu khỏi hoàn cảnh vất vả, tủi nhục như hiện
tại và cậu thì lại không đủ sức để làm điều đó. Truyện ngắn Vanka không
những thể hiện mảnh đời cậu bé bất hạnh Vanka mà thông qua đó tác phẩm
còn tố cáo gay gắt xã hội, một xã hội đầy những đày ải của sự bất công, của
nỗi bất hạnh đến nỗi một cậu bé còn thơ dại đã là nạn nhân của cái xã hội
ấy. Đồng thời tác phẩm còn nặng trĩu lòng thương cảm của tác giả - lòng
thương cảm của một trái tim nhân hậu.
Vanka trong truyện ngắn cùng tên tiêu biểu cho số phận những con
người nhỏ bé chịu nhiều vất vả, tủi nhục, bế tắc ngay từ khi còn thơ dại. Bức