Khóa luận tốt nghiệp

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VĂN HÓA HÀ NỘI
KHOA VĂN HÓA DÂN TỘC THIỂU SỐ

NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT CỦA NGƯỜI THÁI Ở
XÃ LỤC DẠ, HUYỆN CON CUÔNG, TỈNH NGHỆ AN
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

Khóa luận tốt nghiệp cử nhân văn hóa
Ngành: Văn hóa dân tộc thiểu số

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Thuỷ
Giảng viêng hướng dẫn: Th.S. Hoàng Văn Hùng

HÀ NỘI - 2010
1

Nguyễn Thị Thủy VHDT - 12A


Khóa luận tốt nghiệp

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của cá nhân tôi. Nếu có gì
sai trái tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm

Tác giả

Nguyễn Thị Thủy


CHƯƠNG 1......................................................................................................... 10
TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN KINH TẾ - XÃ HỘI CỦA NGƯỜI THÁI Ở
XÃ LỤC DẠ HUYỆN CON CUÔNG .............................................................. 10
1.1. Môi trường tự nhiên ............................................................................. 10
1.1.1. Vị trí địa lý ....................................................................................... 10
1.1.2. Địa hình .......................................................................................... 10
1.1.3. Khí hậu ............................................................................................. 11
1.1.4. Sinh vật rừng ..................................................................................... 12
1.1.5. Nguồn nước ....................................................................................... 12
1.2. Môi trường kinh tế - xã hội.................................................................. 13
1.2.1. Kinh Tế .............................................................................................. 13
1.2.2. Xã hội ................................................................................................. 16
1.3. Tổng quan về người Thái ở xã Lục Dạ huyện Con Cuông ............... 18
1.3.1. Lịch sử cư trú .................................................................................... 18
1.3.2. Một số nét về văn hóa phi vật thể của người Thái ở xã Lục Dạ ..... 20
CHƯƠNG 2: ....................................................................................................... 28
NHỮNG BIẾN ĐỔI VỀ ĐỜI SỐNG VẬT CHẤT CỦA NGƯỜI THÁI Ở
XÃ LỤC DẠ HUYỆN CON CUÔNG TỈNH NGHỆ AN TRONG GIAI
ĐOẠN HIỆN NAY ............................................................................................. 28
2.1. Các giá trị truyền thống trong đời sống vật chất của người Thái ở xã
Lục Dạ, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An ................................................... 28
2.1.1. Bản làng............................................................................................. 28
2.1.2. Nhà ở.................................................................................................. 29
2.1.3. Trang phục ........................................................................................ 30
2.1.4. Ẩm thực.............................................................................................. 35
A- Đồ ăn....................................................................................................... 35
B- Đồ uống, đồ hút ..................................................................................... 39
2.1.5. Các phương tiện vận chuyển ............................................................ 42
2.2. Những biến đổi về đời sống vật chất của người Thái ở xã Lục Dạ .... 43
2.2.1 Bản làng.............................................................................................. 43

5

Nguyễn Thị Thủy VHDT - 12A


Khóa luận tốt nghiệp

LỜI NÓI ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Con Cuông là huyện miền núi thuộc phía Tây của tỉnh Nghệ An, nơi đây chủ
yếu là dân tộc Thái sinh sống chiếm đến 65% cư trú rải rác khắp địa bàn của
huyện. Là một dân tộc có những nét văn hoá đặc sắc so với cộng đồng các dân
tộc thiểu số ở Việt Nam. Chính vì thế mà dân tộc Thái ở nước ta nói chung và
dân tộc Thái ở Nghệ An nói riêng đã là đối tượng tìm hiểu của nhiều nhà nghiên
cứu.
Tuy nhiên, nhìn lại các công trình đã công bố, chúng ta thấy các nội dung về văn
hoá vật chất còn ít được đề cập. Có thể nêu một số tác phẩm đã được công bố
như: GS Đặng Nghiêm Vạn và PTS Nguyễn Đình Lộc nặng về việc mô tả để
phân loại. Cầm Trọng thiên về các mối quan hệ xã hội trong các nhóm Thái ở
Nghệ An với các nhóm Thái ngoài Nghệ An. Còn Vi Văn An lại nghiên cứu sâu
về cơ cấu xã hội truyền thống. Về văn hoá vật chất tuy có được đề cập nhưng
nhìn chung mới chỉ đến mức sơ lược, chưa có hệ thống
Xuất phát từ thực tế đó, tôi đã lựa chọn đề tài “ Những biến đổi về đời sống vật
chất của người Thái ở xã Lục Dạ, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An trong
giai đoạn hiện nay” làm đề tài khoá luận của mình. Kế thừa kết quả nghiên cứu
của các các tác giả như Cầm Trọng, Vi Văn An… và tranh thủ sự giúp đỡ của
những người am hiểu về dân tộc Thái tôi đã nỗ lực thu thập tài liệu từ thực địa để
hoàn thành công việc. Dẫu rằng rất thú vị với đề tài này nhưng tôi vẫn biết để
hoàn thành được nó là hết sức khó khăn. Xác định cho được những đặc trưng văn



7

Nguyễn Thị Thủy VHDT - 12A


Khóa luận tốt nghiệp
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là những biến đổi về đời sống vật chất của
người Thái ở xã Lục Dạ, huyện Con Cuông, tỉnh Nghệ An trong giai đoạn hiện
nay
3.2. Phạm vi
Phạm vi thời gian: Đề tài tập trung nghiên cứu đời sống vật chất của người Thái.
Từ năm 1990 cho đến nay. Sở dĩ chọn khoảng thời gian này vì đời sống vật chất
của người Thái trong thời gian gần đây có nhiều sự thay đổi.
Phạm vi không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu tại xã Lục Dạ, huyện Con
Cuông, tỉnh Nghệ An
4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử là phương pháp luận cơ bản
để hoàn thành đề tài
- Các phương pháp cụ thể được áp dụng nghiên cứu điền dã như quan sát, phỏng
vấn sâu, phỏng vấn nhóm, các phương pháp khác như sưu tập tài liệu, chụp ảnh,
hoạt động thực nghiệm thường xuyên được sử dụng để sưu tập tài liệu thực địa
sau những chuyến đi điền dã
Các phương pháp khác như phân tích, so sánh, thống kê được quán triệt trong cả
quá trình thu thập, xử lý các nguồn tài liệu và để thể hiện chúng trong đề tài
5. Lịch sử nghiên cứu đề tài
Từ trước đến nay việc nghiên cứu thường tập trung hơn vào cộng đồng người
Thái ở Tây Bắc và Đông Bắc. Trong khu vực này có một số tác giả như Đặng
Nghiêm Văn, Cầm Trọng, Hoàng Lương đã công bố những công trình nghiên
cứu có giá trị.

người Thái

9

Nguyễn Thị Thủy VHDT - 12A


Khóa luận tốt nghiệp

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1, Hoàng Tăng Ấn và Thôi Tự Trị (1999), Văn hóa và tâm lý trong tiến trình
hiện đại hóa, Tạp chí Nghiên cứu văn hóa, (Trung Quốc), Hà Nội.
2, Trần Văn Bính (1996), Văn hóa dân tộc trong quá trình mở cửa ở nước ta
hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
3. Phan Hữu Dật (1996), Các dân tộc thiểu số Việt Nam, văn hóa và phát
triển (đăng trong Văn hóa trong phát triển và toàn cầu hóa), Hà Nội.
4. Bế Viết Đẳng (1996), Các dân tộc thiểu số trong sự phát triển kinh tế - xã
hội ở miền núi, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội.
5. Nguyễn Khoa Điềm (2000), Văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số
trong cuộc sống hôm nay, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật.
6. .Nguyễn Khoa Điềm (2001): Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt
Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
7. Phạm Minh Hạc (2001), Nghiên cứu con người và nguồn nhân lực đi vào
công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
8. Phạm Minh Hạc, Nguyễn Khoa Điềm (2003), Về phát triển văn hóa và
xây dựng con người thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
9. Phạm Minh Hạc (1996), Phát triển văn hóa, giữ gìn và phát huy bản sắc
dân tộc kết hợp với tinh hoa nhân loại, Nxb Khoa hộc xã hội, Hà Nội.
10. Đinh Quế Hải (2003), Chính sách bồi dưỡng và đào tạo cán bộ cho vùng

21. Văn hóa và lịch sử người Thái ở Việt Nam (1998), Chương trình Thái
học Việt Nam xuất bản, Hà Nội.

89

Nguyễn Thị Thủy VHDT - 12A