Đề tài: Một số kinh nghiệm về giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật trong
trường Mầm non.
1. PHẦN MỞ ĐẦU:
1.1. Lý do chọn đề tài:
Trong xu thế phát triển của thời đại, đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới,
với trọng tâm là phát triển công nghiệp hóa - hiện đại hóa, đất nước ta đang cần
những nguồn năng lực dồi dào về thể chất, đạo đức và trí tuệ…Để thực hiện được
điều đó chúng ta cần phải đầu tư đến yếu tố con người và vai trò của giáo dục.
Như chúng ta đã biết giáo dục là chiếc chìa khoá vàng tiến vào tương lai,
một nước muốn phát triển vững chắc thì phải chú trọng đầu tư đầy đủ vào vốn con
người. Mà đầu tư vào vốn con người tức là đầu tư vào văn hoá, giáo dục. Đặc biệt
là trong bối cảnh hiện nay, với xu thế toàn cầu hoá, khi cuộc cách mạng khoa học
công nghệ làm chuyển biến nền kinh tế, làm xuất hiện bộ phận kinh tế tri thức.
Hiểu rõ vai trò đó của giáo dục, Đảng ta đã nêu rõ: “Muốn tiến hành công nghiệp
hoá, hiện đại hoá thắng lợi, phải phát triển mạnh giáo dục - đào tạo, phát huy
nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững” (Nghị
quyết Trung ương Đảng khoá VIII). Tuy nhiên, đi đôi với sự phát triển giáo dục,
chúng ta còn thực hiện sự công bằng trong giáo dục. Có thể nói vấn đề công bằng
giáo dục được coi là trọng tâm và là nhiệm vụ chính trị của ngành giáo dục. Chính
vì lẽ đó, Đảng và nhà nước ta luôn quan tâm đến những người thiệt thòi trong xã
hội, nhất là đối với trẻ em bị khuyết tật về thể chất và tinh thần.
Trẻ khuyết tật phải được hưởng mọi quyền lợi như những trẻ bình thường,
được học với môi trường bình thường, được hòa nhập vui chơi như bao trẻ bình
thường khác, đó là việc làm mang tính nhân đạo, thể hiện quyền bình đẳng mà
Công ước Quốc tế, luật bảo vệ - chăm sóc bà mẹ trẻ em thừa nhận.
Chính vì thế, việc giáo dục hòa nhập (GDHN) trẻ khuyết tật trong Trường
Mầm non là việc làm cần thiết và cần được quan tâm.
Tuy nhiên, giáo dục trẻ khuyết tật, nhất là trẻ mầm non là công việc hết sức
khó khăn và vất vả. Vấn đề đặt ra ở đây là làm thế nào để nhiều trẻ khuyết tật được
đi học và được hưởng nền giáo dục có chất lượng?
Vì những lý do trên, nên tôi đã tìm tòi, nghiên cứu và đúc rút được một số

Là giáo viên Mầm non với lòng yêu nghề, mến trẻ, tận tụy với nghề nghiệp
tôi luôn trăn trở, suy nghĩ phải làm thế nào để chất lượng giáo dục hoầ nhập trẻ
khuyết tật trong Trường Mầm non ngày được nâng cao, góp phần hạn chế những
khiếm khuyết cho trẻ, để trẻ vững bước vào đời, hòa nhập với cộng đồng và là
những người con có ích cho xã hội, cho đất nước. Vì thế nên tôi chọn đề tài: "Một
số kinh nghiệm về giáo dục hoà nhâp trẻ khuyết tật trong Trường Mầm non" áp
dụng tại trường tôi đang công tác và chính tại lớp tôi đang dạy.
2. NỘI DUNG:
2.1. Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:
Năm học 2018 - 2019, tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 5 - 6 tuổi, với
tổng số 27 trẻ, trong đó có 01 cháu bị khuyết tật: "chân tay yếu, ngôn ngữ kém, tư
duy hạn chế" quá trình thực hiện giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật, bản thân tôi gặp
một số thuận lợi và khó khăn sau:
* Thuận lợi:
- Cơ sở vật chất trường lớp khang trang, đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị phục
vụ cho công tác nuôi dạy trẻ khá đầy đủ.
- Phòng học rộng rãi, thoáng mát. Tổng số trẻ trong lớp đảm bảo nên việc tổ
chức các hoạt động học tập, vui chơi khá thuận lợi.
- Bản thân là một giáo viên trẻ, có năng lực chuyên môn vững vàng, lại được
sự quan tâm, giúp đỡ của Ban giám hiệu nhà trường và chị em đồng nghiệp trong
công tác chăm sóc giáo dục trẻ.
- Đa số phụ huynh rất quan tâm đến con em của mình.
- Các ban ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương luôn quan tâm đến
công tác giáo dục.
* Khó khăn:
- Trường đóng trên địa bàn dân cư đông, đời sống của phụ huynh còn gặp
nhiều khó khăn nên một số phụ huynh có con em bị khuyết tật chưa quan tâm đến
trẻ.
- Nhà trường chưa có những trang thiết bị và đồ dùng dạy học đặc thù cho
từng loại trẻ khuyết tật.

9 Tự đi lại một mình, biết cầm nắm các đồ dùng
x
10 Biết cầm bút, tô màu
x
11 Tham gia các hoạt động học tập, vui chơi
x
12 Thực hiện các vận động thô
x
13 Thực hiện các vận động tinh
x
14 Tuân theo các quy định của lớp
x
* Nguyên nhân:
- Nguyên nhân sinh lý:
+ Theo nhiều công trình nghiên cứu của các ngành sinh lý học, tâm lý học,
giáo dục học thì có 40% trẻ khuyết tật chưa tìm hiểu được nguyên nhân, 60% các
trường hợp khác nhau gây nên khuyết tật của trẻ như: bị tổn thương não, nhiễm
độc từ môi trường, sự di truyền...
- Nguyên nhân tâm lý và các yếu tố khác:
+ Gia đình của trẻ khó khăn về kinh tế nên không có sự quan tâm đúng mức,
sự chấp nhận số phận có những đứa con khuyết tật dẫn đến việc nhiều phụ huynh
không muốn đưa trẻ hòa nhập cộng đồng đến trường lớp.
+ Đứa trẻ bị mặc cảm bỏ rơi hoặc vì lỗi khuyết tật của mình nên không
muốn tiếp xúc với thế giới bên ngoài, không muốn đến trường.
+ Công tác tổ chức phối hợp giúp trẻ khuyết tật của các tổ chức đoàn thể
chưa mạnh.
+ Việc tập huấn cho giáo viên về các kĩ năng dạy trẻ khuyết tật còn nhiều
hạn chế cũng như sự đầu tư cho trẻ khuyết tật chưa đầy đủ với mục tiêu trong giai
đoạn hiện nay.
+ Một số phụ huynh chưa phối hợp để làm hồ sơ khuyết tật cho trẻ

Tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu và biết được đặc điểm tâm lý trẻ khuyết tật như
sau:
- Cảm giác, tri giác: Chậm chạp, phân biệt kém, thiếu tính tích cực.
- Tư duy: Chủ yếu là tư duy cụ thể, tính không liên tục, tính logic kém.
- Trí nhớ: Hiểu chậm, quên nhanh, ghi nhớ một cách máy móc bên ngoài.
- Chú ý: Thời gian chú ý ngắn, khó tập trung vào một công việc, thiếu tính
bền vững.
- Ngôn ngữ: Rất hạn chế, vốn từ ít, phát âm thường sai, chậm nói…
Có thể nói, trẻ khuyết tật là đối tượng thiệt thòi nhất trong số những trẻ em
thiệt thòi. Trẻ khuyết tật thường được phân thành các nhóm sau:
- Trẻ mắc bệnh tự kỷ.
- Trẻ chậm phát triển.
- Trẻ khiếm thính.
- Trẻ khiếm thị.
- Trẻ khó khăn về vận động.
- Trẻ khó khăn về ngôn ngữ.
- Trẻ đa tật và trẻ có các dạng khuyết tật khác.
Khi đã nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, tôi dễ dàng nhận biết trẻ ở
dạng khuyết tật nào để có những biện pháp giáo dục phù hợp.
* Giải pháp 3: Lập kế hoạch giáo dục riêng cho từng cá nhân trẻ.
Từ những căn cứ trên, tôi tiến hành lập kế hoạch về mục tiêu giáo dục trẻ
trong tiết học, một ngày học, một tuần, một tháng hay một học kỳ một cách cụ thể.
4


Nếu thấy trẻ tiến bộ thì tiếp tục lên kế hoạch học thêm kiến thức; nếu ngược lại thì
giáo viên sẽ dừng lại để củng cố những kiến thức đã học cho trẻ.
Ví dụ: Tôi xây dựng chương trình, kế hoạch giáo dục cá nhân riêng cho trẻ
để đánh giá các mặt phát triển của trẻ: Thể chất vận động - Khả năng ngôn ngữ và
giao tiếp - Khả năng nhận thức - Khả năng tự phục vụ.

* Giải pháp 4: Xây dựng môi trường giáo dục thân thiện cho trẻ.
Môi trường giáo dục có vai trò rất quan trong trong quá trình phát triển toàn
diện cho trẻ, đặc biệt là đối với trẻ khuyết tật. Vì khi có môi trường giáo dục tốt sẽ
giúp phát triển nhân cách cho trẻ, đồng thời giúp trẻ phát triển tiềm năng các tư
chất, các năng lực tinh thần và thể chất. Hơn nữa, trẻ khuyết tật rất nhạy cảm với
mọi tác động bên ngoài. Không những bệnh tật, thiếu dinh dưỡng có thể gây tác
hại lâu dài mà ngay cả những thiếu sót trong cách thức giáo dục, trong quan hệ tình
cảm cũng dễ làm nảy sinh những chấn thương tâm lý, ảnh hưởng tiêu cực đến sự
phát triển của trẻ. Cho nên giáo viên mầm non có vai trò rất quan trọng trong việc
giáo dục hòa nhập. Cô giáo như mẹ hiền, thay thế mẹ để chăm sóc, giáo dục và
giúp đỡ trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Vì vậy việc chăm sóc và giáo dục trẻ khuyết tật phải
thường xuyên được cải tiến, đổi mới, phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý và sở
thích của trẻ. Kiên quyết tránh mọi hình thức gò bó, áp đặt, mệnh lệnh làm căng
thẳng, ức chế tâm lý trẻ. Cô giáo phải thường xuyên trò chuyện, âu yếm, vỗ về trẻ,
tạo cho trẻ tâm thế vui vẻ, thoải mái, tạo sự thân thiện để trẻ được hòa nhập cùng
với bạn bè, xây dựng nhóm bạn cùng chơi với trẻ, giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, thích
đến trường, thường xuyên nhắc nhở giáo dục trẻ trong trường, trong lớp phải yêu
5


thương, giúp đỡ bạn lúc khó khăn, thấy bạn bị ngã phải đỡ bạn đứng dậy, thấy bạn
buồn, bạn không khỏe thì phải quan tâm hỏi thăm và cùng chơi với bạn…Đây cũng
là cơ hội tốt để giáo dục tình cảm, lòng nhân ái, nhân cách sống và kỹ năng sống
cho trẻ mầm non.
Lớp tôi dạy có 27 trẻ, các trẻ khác đều chơi vui vẻ, hoà đồng cùng các bạn
trong lớp của mình. Riêng cháu Hoài Thu do bị khuyết tật không chơi với ai, cháu
hay ngồi chơi một mình. Tôi rất hay để ý, quan tâm đến cháu, luôn theo dõi những
cử chỉ và hành động của cháu, tôi thường đến bên cháu trò chuyện với cháu, tìm
hiểu xem cháu thích chơi gì, thích bài thơ nào? Lúc đó tôi cho trẻ chơi vận động
nhiều hơn ở trò chơi đó và đọc thơ cho trẻ nghe. Tôi động viên cháu đến vui chơi

lại để thực hiện hoạt động góc.
Sưu tầm và sáng tạo để làm một số đồ chơi theo chủ điểm.
Ví dụ: Chủ đề: “Gia đình”, tôi sưu tầm các hộp nhựa, hộp sữa, hũ sữa chua,
vỏ hộp rau câu, chai dầu ăn… làm thành bộ đồ chơi nấu ăn như: ấm trà, ca, ly,
6


soong nồi, chén bát, bàn ghế …Dùng những quả bóng nhỏ, sợi len, chai nước rửa
chén, vải vụn làm gia đình búp bê, làm rối các nhân vật trong chuyện…
+ Chủ đề: “Thế giới động vật”, tôi dùng các hộp sữa, chai nhựa các
loại, nguyên liệu phế thải, tôi đã tạo dáng thành các con vật ngộ nghĩnh như: con
heo, con mèo, con voi , con gà, vịt… Dùng vỏ trứng gà, trứng vịt tạo thành con
thỏ, con gà, con vịt, con cá.
+ Chủ đề: “Giao thông”, tôi dùng chai dầu ăn 5lít, chai nước khoáng, chai
sữa, hộp nhựa… làm xe ô tô khách, xe ô tô tải, tàu thuỷ, máy bay… dùng các vỏ
hộp giấy cho trẻ lắp ráp xe ô tô.
+ Ngoài ra tôi còn dùng các loại lá, vỏ cây khô, cỏ khô, vỏ hạt dưa… cùng
với trẻ làm tranh trang trí theo từng chủ đề. Dùng vỏ hộp sữa rửa sạch, cô cùng trẻ
sáng tạo thành những đồ chơi ngộ nghĩnh như: hình chú Rôbốt đứng chào, dán các
hộp sữa lại với nhau tạo thành các khối vuông, chữ nhật để xây nhà, xây Lăng
Bác, xây hàng rào…Dán thêm tai, mắt, mũi miệng, đuôi vào hộp sữa…để tạo
thành những con vật ngộ nghĩnh, dễ thương như: con mèo, con lợn, con thỏ...
Đối với trẻ khuyết tật, tôi đầu tư nghiên cứu kỹ hơn làm những bộ đồ chơi
phát triển trí tuệ phù hợp với trẻ ở các dạng khuyết tật.
+ Trẻ bị khuyết tật về mắt, trẻ chậm phát triển: Đồ dùng đồ chơi to, rõ, màu
sắc đẹp như: Bộ tranh lô tô, đôminô động vật, thực vật, nghề nghiệp …giúp trẻ
nhận biết về thế giới xung quanh, kích thích khả năng tư duy, chú ý ghi nhớ có chủ
định của trẻ.
+ Trẻ bị khuyết tật bại liệt, khó khăn về vận động: Bộ đồ chơi cho trẻ to, có
độ dày để trẻ dể cầm nắm.

tinh. Tôi luôn nhắc nhở các cháu giúp đỡ bạn, giáo dục cho các cháu luôn có tình
cảm yêu thương bạn. Khi thực hiện, tôi luôn giúp đỡ, động viên để trẻ tích cực hoạt
động hoàn thành sản phẩm của mình.
Trong các hoạt động, cô thường xuyên khuyến khích, gợi mở, kích thích trẻ
khuyết tật tích cực tham gia hoạt động, hoạt động vừa sức không ỷ lại vào người
khác.
Với mong muốn cháu khuyết tật được học hòa nhập cùng các bạn, ngoài sự
quan tâp, giúp đỡ của cô giáo thì sự giúp đỡ của bạn bè cũng là một yếu tố vô cùng
quan trọng. Tôi thiết lập “vòng tay bè bạn” ở trong lớp của tôi dạy; đó là những
cháu ở gần nhà của trẻ bị khuyết tật, và cả những cháu biết quan tâm, giúp đỡ bạn.
Tôi sắp xếp cho trẻ ngồi gần nhau để các cháu hỗ trợ cho bạn trong các hoạt động.
Ví dụ: Khi học chữ cái, khi cô yêu cầu trẻ tìm chữ cái theo yêu cầu thì cả lớp
tìm, nếu cháu chưa tìm được thì cô gợi ý để các bạn ngồi gần giúp đỡ.
Trong ăn uống hay trong vệ sinh, vui chơi… với sự hỗ trợ của các bạn ở
trong lớp… cháu đã có nhiều tiến bộ, tự tin hơn trong các hoạt động, thích đi học,
thích chơi với bạn, thích được làm như bạn.
* Giải pháp 7: Dạy trẻ mọi lúc, mọi nơi
Đối với trẻ khuyết tật thì khả năng nhận thức, diễn đạt những ý nghĩ, mong
muốn của trẻ rất hạn chế. Vì thế, việc giáo dục trẻ khuyết tật phải thực hiện một
cách thường xuyên, phải kiên trì, nhẫn nại mới có kết quả tốt.
Trẻ khuyết tật hay quên nên rất khó cho tôi trong việc dạy trẻ. Trẻ thường lơ
đãng, không tập trung khi nghe cô dạy, tôi phải chú ý nhắc nhở cháu nhiều lần. Đối
với các bài thơ, khi dạy trẻ tôi thường đọc rất chậm từng câu ngắn trong bài thơ để
trẻ hiểu. Nếu trong bài thơ có những từ khó tôi giảng giải cho trẻ hiểu và đọc lại
nhiều lần, nhấn mạnh để trẻ đọc theo cô. Mỗi ngày tôi dành 30 phút để dạy riêng
cho trẻ đọc thơ, trò chuyện cùng trẻ. Đối với các câu chuyện, ngoài việc kể cho trẻ
nghe cùng các bạn trong lớp, giờ hoạt động chiều, tôi lấy tranh truyện (có hình
ảnh) ra để đọc cho trẻ nghe, kể cho trẻ nghe nhiều lần, cho trẻ chỉ vào tranh để trẻ
biết tên của các nhân vật trong câu chuyện.
Tay chân trẻ yếu nên khả năng thực hiện các vận động tinh của trẻ hạn chế.

Do bị khuyết tật nên trẻ không như các bạn bình thường khác, mặc dù trẻ
cũng biết tự phục vụ mình, tự xúc cơm ăn và tự lấy gối ngủ nhưng cô giáo phải
nhắc nhở nhiều lần và rèn luyện thường xuyên thì trẻ mới thực hiện đựơc. Trẻ xúc
cơm còn rất vụng về, hay làm đổ cơm ra ngoài và thường ngồi đợi cô đến đút cơm
cho mình. Tôi động viên cháu nên tự xúc ăn, và chỉ dẫn cháu cách xúc cơm không
làm rơi vãi, khen ngợi cháu kịp thời khi cháu thực hiện tốt, ăn nhanh.
Ví dụ: Trong các giờ ăn, tôi động viên trẻ: "Con giỏi lắm, bạn đã ăn hết rồi
đấy! Con giỏi lắm đó, tự xúc ăn đi con". Mỗi lần như vậy, tôi thấy cháu rất ngoan
và tự xúc ăn không cần cô nhắc.
Khi mới đến lớp cháu vẫn thường hay đái dầm khi ngủ trưa. Nhiều lần còn
“đi ngoài” ra quần mà không hề hay biết và cũng không nói với cô. Tôi thường hay
khuyên bảo, nhắc nhở cháu, rèn cho cháu thói quen đi tiểu trước khi đi ngủ và đi
vệ sinh đúng nơi quy định. Ở trường ở lớp, cô nhắc trẻ và giúp trẻ rửa tay bằng xà
phòng sau khi đi tiêu tiểu, đánh răng sau khi ăn xong, giúp trẻ giữ gìn vệ sinh thân
thể sạch sẽ. Ở nhà, tôi nhờ cha mẹ nhắc nhở, giúp đỡ trẻ để trẻ có thể tự phục vụ
mình.
* Giải pháp 9: Theo dõi, đánh giá sự tiến bộ của trẻ khuyết tật
Trong quá trình chăm sóc - giáo dục trẻ khuyết tật, tôi thường xuyên theo
dõi sự tiến bộ của trẻ, đưa ra những tiêu chí cụ thể để đánh giá.
- Lên kế hoạch giáo dục theo từng tháng, tuần, đề ra nội dung giáo dục và
biện pháp giáo dục cụ thể .
- Có sổ nhật ký theo dõi từng ngày qua các hoạt động.
- Lập bảng theo dõi kết quả phát triển trí tuệ, thể chất báo cáo cho Ban giám
hiệu. Bảng theo dõi phải đánh giá chính xác quá trình phát triển của trẻ. Thường
xuyên quan sát theo dõi trẻ ở mọi lúc mọi nơi, trong mọi hoạt động. Khi quan sát
9


phải hiểu rõ là mình quan sát những nội dung nào, phải ghi chép đầy đủ từng nội
dung, hiện tượng xảy ra trong hoạt động hàng ngày của trẻ.

_
_
6 Hiểu khi nghe cô và các bạn nói.
+
+
+
+
7 Biết chơi cùng nhau.
+_
+_
+_
+_
8 Biết phát âm, nói rõ câu, từ…
+_
+_
+_
+_
Biết đi lại một mình, biết cầm nắm các đồ
9
_
_
+_
+_
dùng.
10 Biết tô màu, cầm bút…
_
_
_
_
11 Tham gia các hoạt động học tập, vui chơi.

điều kiện giúp trẻ phát huy tối đa khả năng của mình, tôi đã in những bài thơ, câu
chuyện, bài hát, vẽ các bức tranh mẫu gửi về cho phụ huynh để lúc ở nhà, phụ
huynh có điều kiện kèm cặp thêm trẻ, dạy trẻ đọc thơ, hát và tập trẻ tô màu...Đồng
thời qua trao đổi với phụ huynh, tôi cũng biết thêm được một số cá tính của trẻ ở
nhà để có hướng rèn luyện, uốn nắn trẻ kịp thời.
Gia đình, nhà trường và xã hội luôn có mối quan hệ hữu cơ không thể tách
rời, mọi ảnh hưởng của xã hội đều có tác động rất lớn đến quá trình phát triển của
trẻ. Vì vậy, tôi chủ động đề xuất với nhà trường tham mưu với các ban ngành đoàn
thể cho trẻ khuyết tật được hưởng một số chế độ chính sách ưu tiên như: khám và
chữa bệnh miễn phí, tặng quà ngày 1/6, ngày tết trung thu, tặng quà cho trẻ có

STT

10


hoàn cảnh khó khăn…để tạo động lực giúp trẻ vươn lên trong cuộc sống và động
viên các bậc phụ huynh có trách nhiệm trong việc chăm sóc - giáo dục trẻ khuyết
tật.
3. PHẦN KẾT LUẬN:
1.1. Ý nghĩa của đề tài:
Trong khoảng thời gian từ 0 - 5 tuổi là giai đoạn phát triển tối ưu những khả
năng cơ bản như: trí tuệ, ngôn ngữ, tự di chuyển, giao tiếp, hòa nhập và tập tính tự
lập. Trong số những trẻ bị khuyết tật, nếu được can thiệp sớm, đưa trẻ ra trường
lớp giáo dục hoà nhập tốt thì cơ hội phát triển của trẻ khuyết tật sẽ cao hơn. Ngược
lại, nếu cha mẹ không phát hiện sớm những khuyết tật của trẻ, trẻ không được giáo
dục hoà nhập trong môi trường bình thường thì đây là thiệt thòi rất lớn đối với trẻ,
trẻ bị mất đi cơ hội hòa nhập với xã hội, với cộng đồng. Vì thế, việc nghiên cứu
các biện pháp giáo dục hoà nhập trẻ khuyết tật có ý nghĩa rất lớn trong công tác
chăm sóc giáo dục trẻ trong Trường Mầm non.

11


- Xây dựng định biên cho giáo viên chuyên trách giáo dục hòa nhập trẻ
khuyết tật.
- Tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội trong công tác
GDHN trẻ khuyết tật.
- Thực hiện giảm bớt học sinh trong những lớp có trẻ khuyết tật học hoà
nhập.
Trên đây là một số kinh nghiệm giáo dục hòa nhập trẻ khuyết tật trong
Trường Mầm non. Tất nhiên, với kinh nghiệm còn ít ỏi, tôi không thể tránh khỏi
thiếu sót. Vậy rất mong nhận được sự góp ý xây dựng của các cấp lãnh đạo và các
bạn đồng nghiệp. Tôi xin trân trọng cảm ơn!

12