---------–

& &---------

SÁNG KIẾN
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ HÌNH THỨC, BIỆN PHÁP TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
HỌC THEO NHÓM NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ
Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

Người thực hiện: Lã Thị Lan Hương

Hùng An, năm 2019
1


2


MỤC LỤC
PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ ………………………....…..……....………Trang 3
1.1. Lý do chọn đề tài………………………………………………………… 3
1.2. Mục đích nghiên cứu……………………………………………………...5
1.3. Đối tượng nghiên cứu………………………………………………….….5
1.4. Phạm vi nghiên cứu…………………………………………………….…5
1.5. Phương pháp nghiên cứu……………………………………………….....5
PHẦN 2: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ………………………...…….......…….....7
2.1. Cơ sở lý luận chung về tổ chức hoạt động học theo nhóm ở trường
Trung học phổ thông…………………………………….............…..................7
2.2. Thực trạng của việc tổ chức hoạt động học theo nhóm trong giờ lên

và học...”. Thực hiện định hướng nêu trên, việc đổi mới nội dung, phương pháp,
hình thức tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá theo định hướng phát triển năng
lực, phẩm chất người học, hiện nay giáo dục phổ thông trong phạm vi cả nước
đang thực hiện đổi mới đồng bộ các yếu tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp,
hình thức tổ chức, thiết bị và đánh giá chất lượng giáo dục; Từng bước chuyển
từ chương trình giáo dục tiếp cận nội dung sang tiếp cận năng lực của người
học, nghĩa là từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học được cái gì đến chỗ quan
tâm học sinh làm được cái gì qua việc học. Để đảm bảo được điều đó, nhất định
phải thực hiện thành công việc chuyển từ phương pháp dạy học nặng về truyền
thụ kiến thức sang dạy cách học, cách vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng,
hình thành năng lực và phẩm chất người học.
Song, khi bàn về phương pháp giảng dạy thì dù truyền thống hay hiện đại
đều nhấn mạnh lên một khía cạnh nào đó của cơ chế dạy - học và không có một
phương pháp giảng dạy nào được cho là lý tưởng. Mỗi một phương pháp đều có
ưu điểm và hạn chế riêng của nó, do vậy giáo viên nên lựa chọn một hay kết hợp
4


nhiều phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với mục tiêu, bản chất của vấn đề
cần trao đổi.
Trong số các phương pháp và kỹ thuật dạy học theo định hướng phát triển
năng lực, phẩm chất của học sinh thì phương pháp hoạt động nhóm có lợi thế
hơn cả. Vì khi hoạt động theo nhóm các em được chia sẻ ý kiến cho nhau, được
hỗ trợ giúp đỡ nhau để cùng tiến bộ nhằm phát triển năng lực và phẩm chất,
hoàn thiện bản thân trong quá trình học tập.
Hoạt động học theo nhóm được hiểu là cách tổ chức một hoạt động dạy
học, trong đó học sinh của cả lớp được chia thành các nhóm nhỏ, cùng nhau
nghiên cứu giải quyết các vấn đề mà giáo viên đặt ra, từ đó giúp học sinh tiếp
thu được một kiến thức nhất định nào đó. Nhằm giúp học sinh phát triển kĩ năng
giao tiếp. Phát triển năng lực nhận thức, tư duy và nhân cách của học sinh.

Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận về việc đổi mới phương pháp
dạy và học theo định hướng phát triển năng lực học sinh và qua khảo sát thực
tiễn giảng dạy, tôi đề xuất một số hình thức, biện pháp tổ chức hoạt động học
theo nhóm trong giờ lên lớp nhằm đạt hiệu quả cao trong giảng dạy bộ môn Lịch
sử ở trường phổ thông nói chung.
1. 3. Đối tượng nghiên cứu
Trong khuôn khổ của một đề tài sáng kiến kinh nghiệm, tôi chủ yếu nghiên
cứu những vấn đề lý luận chung về việc đổi mới phương pháp dạy học theo định
hướng phát triển năng lực học sinh. Trên cơ sở đó, tôi đề xuất một số hình thức,
biện pháp sư phạm nhằm tổ chức hoạt động học theo nhóm cho học sinh trong giờ
lên lớp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn Lịch sử ở trường phổ thông.
1.4. Phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu một số hình thức, biện pháp tổ chức hoạt động
học theo nhóm trong giờ lên lớp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy bộ môn Lịch
sử ở trường phổ thông.
Thời gian nghiên cứu: được triển khai thực hiện trong năm học 2018 - 2019
Đề tài được áp dụng tại trường Trung học phổ thông Hùng An, Bắc Quang,
Hà Giang
1.5. Phương pháp nghiên cứu
- Nghiên cứu các loại tài liệu thành văn, tìm hiểu những cơ sở lý luận về
đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh;
6


những tài liệu để thu thập những cách hướng dẫn tổ chức hoạt động nhóm, cách
thiết kế nhiệm vụ cho nhóm.
- Phương pháp trải nghiệm: thông qua thực tế giảng dạy trên lớp của bản
thân và dự giờ đồng nghiệp để tìm ra cái được, cái hạn chế và biện pháp khắc
phục trong việc sử dụng phương pháp dạy học nhóm.
- Khảo sát tình hình dạy học bộ môn Lịch sử và nghiên cứu các đặc điểm

Các nhà nghiên cứu lý luận dạy học ở nước ta cho rằng: Tổ chức hoạt động
học theo nhóm là một hoạt động dạy học trong đó học sinh của lớp được thành
nhiều nhóm, các thành viên của nhóm cùng làm việc để đạt được những mục
tiêu học tập đã đề ra. Bản chất của hoạt động học theo nhóm là sử dụng các mối
quan hệ mang tính tương tác trực tiếp, đa chiều ở nhiều cấp độ khác nhau giữa
các chủ thể để tổ chức dạy học. Mối quan hệ này được thể hiện ở hai mặt: Mặt
nội dung, nói lên tính chất của các mối quan hệ trong dạy học đó là hợp tác và
cạnh tranh lành mạnh giữa các chủ thể học tập, sự cộng hưởng của nhiều người
để tạo nên sức mạnh của trí tuệ; Mặt hình thức, bao gồm tổng thể các mối quan
hệ xã hội đa dạng giữa các chủ thể học tập.
Về đặc điểm của phương pháp dạy học nhóm:
Phương pháp dạy học nhóm là phương pháp dạy học mới, góp phần phát
huy tính tích cực và tương tác của học sinh. Đó là một định hướng giáo dục chú
8


trọng khai thác tối đa mối quan hệ và tác động đa chiều trong quá trình dạy học.
Phương pháp dạy học này giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách chủ động
sáng tạo, nhận được nhiều thông tin phản hồi từ giáo viên và các học sinh khác;
học sinh được lôi cuốn vào các hoạt động học tập, tiếp thu kiến thức bằng chính
khả năng của mình với sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên; đồng thời phát triển
kĩ năng giao tiếp, kĩ năng làm việc trong tập thể của học sinh,...
Trong khi các phương pháp dạy học truyền thống chỉ có sự tác động một
chiều từ giáo viên đến học sinh, thì dạy học theo nhóm xuất hiện nhiều mối quan
hệ tương tác, đa chiều giữa giáo viên với học sinh, giữa học sinh với giáo viên,
giữa học sinh với học sinh. Khác với các phương pháp dạy học truyền thống,
dạy học theo nhóm giúp người học trở thành chủ thể tích cực của quá trình
chiếm lĩnh tri thức, họ không thụ động tiếp nhận kiến thức một chiều từ giáo
viên, mà bằng hoạt động tự nghiên cứu, trao đổi, thảo luật trong nhóm, rút kinh
nghiệm và tự điều chỉnh,...Học sinh sẽ chủ động, sáng tạo tiếp nhận tri thức và

công hợp tác trong lao động xã hội, hiệu quả học tập sẽ tăng lên nhất là lúc phải
giải quyết những vấn đề gây cấn, lúc xuất hiện thực sự nhu cầu phối hợp giữa
các cá nhân để hoàn thành công việc.
- Có tác dụng kích thích tư duy, phát triển các kỹ năng giải thích, phân tích,
tổng hợp, so sánh, khái quát hóa, hệ thống hóa kiến thức, tạo sự hứng thú và
lòng ham học hỏi cho học sinh. Vì, trong hoạt động hợp tác, mục tiêu hoạt động
là của toàn nhóm, nhưng mỗi cá nhân được phân công một nhiệm vụ cụ thể,
phối hợp nhau để đạt mục tiêu chung: Mô hình hợp tác trong xã hội đưa vào đời
sống học đường có tác dụng chuẩn bị cho học sinh thích ứng với đời sống xã hội
trong đó mỗi người sống và làm việc theo sự phân công hợp tác với tập thể cộng
đồng.
- Có ưu thế trong việc phát triển năng lực, rèn luyện kỹ năng giáo tiếp, phối
hợp giữa các cá nhân trong nhóm, phát hiện, trao đổi, tiếp nhận, trình bày ý
kiến,... Học sinh tự tin thể hiện khả năng của bản thân trước các bạn trong nhóm,
thể hiện trách nhiệm cá nhân, biết cách tự đánh giá, điều chỉnh nhận thức và rèn
luyện kỹ năng trình bày, diễn đạt một số nội dung nào đó trước đông người, giúp
học sinh khẳng định chính mình.

10


- Góp phần hình thành ở học sinh những phẩm chất tốt đẹp như tôn trọng,
hỗ trợ, giúp đỡ lẫn nhau trong học tập, thừa nhận năng lực của nhau và học hỏi
nhau về cách tư duy, cách trình bày quan điểm,...
- Giúp giáo viên nhận được những ý kiến phản hồi từ học sinh để điều
chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp; giúp giáo viên thực hiện mục tiêu dạy
học nói chung, môn Lịch sử nói riêng.
* Hạn chế:
Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, dạy học theo nhóm trong giờ lên lớp
môn Lịch sử cũng có những hạn chế như sau:

giảng dạy nhưng rất khó từ bỏ các phương pháp truyền thống đã quen dùng.
Phương pháp đang được sử dụng phổ biến trong các trường học chủ yếu
là thuyết trình có tính chất áp đặt của thầy, coi nhẹ hoạt động tích cực, chủ động
của trò. Sự chậm trễ đổi mới phương pháp dạy học ở trung học phổ thông là trở
ngại lớn cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục mà Đảng ta đã đề ra là đào tạo
“người lao động tự chủ năng động, sáng tạo”.
Việc vận dụng phương pháp dạy học nhóm còn bị hạn chế bởi không gian
chật hẹp của lớp học, bởi thời gian hạn định cho một tiết học, giáo viên phải mất
nhiều thời gian chuẩn bị đồ dùng và thiết kế nhiệm vụ cho nhóm sao cho hợp lí.
Do vậy giáo viên ngại đổi mới, ngại tổ chức hoạt động học theo nhóm. Có giáo
viên tổ chức hoạt động nhóm chỉ mang tính hình thức, chưa phù hợp với nội
dung bài dạy, dẫn đến kết quả chưa cao.
2.2.2. Nguyên nhân của thực trạng
Nguyên nhân của tình trạng chậm đổi mới phương pháp dạy học lịch sử
có nhiều nhưng chủ yếu do nguyên nhân cơ bản sau:
Thứ nhất, do chương trình sách giáo khoa Lịch sử hiện hành trình bày kiến
thức theo định hướng nội dung, nặng về lập luận, suy luận, diễn giải hình thành
kiến thức; cùng một chủ đề/vấn đề nhưng kiến thức lại được chia ra thành nhiều
bài/tiết để dạy học trong 45 phút không phù hợp với phương pháp dạy học tích
cực; hình thức dạy học chủ yếu trên lớp theo từng bài/tiết nhằm "truyền tải" hết
những gì được viết trong sách giáo khoa, chủ yếu là "hình thành kiến thức", ít
thực hành, vận dụng. Vì thế, trong quá trình giảng dạy giáo viên luôn gặp phải
mâu thuẫn giữa việc vận dụng phương pháp dạy học mới với việc truyền tải kiến
thức cho học sinh: Nếu chú trọng việc tổ chức hoạt động thảo luận nhóm, tạo cơ
12


hội cho học sinh được trình bày ý kiến thì giáo viên sẽ không truyền tải được hết
kiến thức cần đạt của tiết học đó, ngược lại nếu truyền tải hết nội dung kiến thức
cần đạt thì không có thời gian tổ chức cho học sinh thảo luận, vận dụng,…

động của nhóm, dự kiến những tình huống sư phạm có thể xảy ra.
- Dự kiến thời gian cho mỗi hoạt động nhóm.
- Xác định các điều kiện cần chuẩn bị cho tiết học như bảng phụ, bút dạ,
giấy A0, thiết bị hỗ trợ như máy chiếu, máy vi tính,…
Về phía học sinh: có đầy đủ vở ghi, sách giáo khoa, tài liệu tham khảo,...
(2). Để tiến hành tổ chức hoạt động học theo nhóm trong giờ lên lớp môn
Lịch sử, trước hết giáo viên phải xác định nội dung kiến thức. Khi tiến hành
công việc này, cần chú ý:
- Kiến thức được lựa chọn để tổ chức hoạt động học theo nhóm trong giờ
lên lớp môn Lịch sử phải xuất phát từ mục tiêu giáo dưỡng, giáo dục và phát
triển của từng chương, bài. Bởi vì, mục đích cuối cùng của việc sử dụng bất kì
phương pháp dạy học nào cũng nhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu đề ra.
- Kiến thức lựa chọn để tổ chức hoạt động học theo nhóm phải là kiến thức
cơ bản, trọng tâm của chương, bài. Không phải bất cứ kiến thức nào cũng có thể
được sử dụng để tổ chức thảo luận nhóm; vì làm như vậy sẽ không đảm bảo thời
gian và không kích thích hứng thú học tập của học sinh.
- Lựa chọn kiến thức để thảo luận nhóm phải đa dạng, phong phú, bao gồm
nhiều loại khác nhau. Ví dụ, có kiến thức nguyên nhân, diễn biến, ý nghĩa; có
kiến thức biến cố, hiện tượng, quá trình; có kiến thức khái niệm, quy luật,
nguyên lí; có kiến thức nhận biết, nhận thức, vận dụng, thực hành,...
- Kiến thức lựa chọn phải đảm bảo tính hệ thống, thể hiện mối liên hệ giữa
các nội dung trong từng bài, chương và toàn khóa trình, chương trình. Có như
vậy mới giúp cho học sinh kế thừa trong quá trình học tập, trao đổi.
- Kiến thức đó phải có tính khả thi và mang lại hiệu quả; nghĩa là phải phù
hợp với trình độ, năng lực nhận thức của học sinh; phù hợp với điều kiện dạy
học ở từng lớp, từng trường, từng địa phương.
(3). Những nội dung giáo viên đặt ra đối với học sinh trong quá trình thảo
luận nhóm phải đảm bảo tính vừa sức: nếu giáo viên đưa ra yêu cầu quá cao, các
em sẽ không thực hiện được; ngược lại, nếu giáo viên đưa ra yêu cầu quá thấp sẽ
14

nhiều trong hoạt động nhóm. Không để tình trạng một số thành viên làm thay,
15


làm hộ các thành viên khác trong nhóm. Giáo viên lưu ý phân công học sinh
luân phiên nhau làm nhóm trưởng.
- Thư ký của nhóm: thực hiện các nhiệm vụ của cá nhân như các thành
viên khác; là người ghi chép những nội dung trao đổi hoặc kết quả công việc của
nhóm. Việc ghi chép này giúp nhóm tổng hợp công việc mình đã thực hiện, trao
đổi với các nhóm khác hoặc chia sẻ trước lớp. Giáo viên phân công học sinh
luân phiên nhau làm thư ký.
- Vai trò của giáo viên trong hoạt động nhóm:
+ Chọn luân phiên các nhóm trưởng, thư ký nhóm để giúp giáo viên triển
khai các hoạt động học tập. Xác định và phân công nhiệm vụ cho các nhóm một
cách cụ thể và rõ ràng. Đứng ở vị trí thuận lợi để dễ dàng quan sát các nhóm học
sinh làm việc và có thể hỗ trợ kịp thời cho các nhóm. Không nên dành thời gian
làm việc ở một nhóm quá lâu, đứng một chỗ ở khu vực bàn giáo viên.
+ Giúp đỡ học sinh, gợi mở để học sinh phát huy tìm tòi kiến thức mới, hỗ
trợ cho cả lớp hướng dẫn học sinh báo cáo sản phẩm. Khi cần tạo tình huống để
học tập, giáo viên có thể gọi học sinh còn yếu; khi cần biểu dương khích lệ học
tập, giáo viên có thể gọi học sinh khá giỏi thay mặt nhóm để báo cáo; giao thêm
nhiệm vụ cho những học sinh hoàn thành trước nhiệm vụ (như giao thêm bài tập
hoặc yêu cầu hướng dẫn các bạn khác...)
+ Vừa hướng dẫn học tập cho một nhóm, vừa kết hợp quan sát, đánh giá và
thúc đẩy các nhóm khác làm việc. Việc chỉ định học sinh phát biểu, trình bày sản
phẩm,...phải được cân nhắc phù hợp với nội dung hoạt động, đối tượng học sinh,
không tập trung vào một số học sinh trong lớp, trong nhóm.
2.3.2. Một số hình thức, biện pháp sư phạm cụ thể tiến hành tổ chức
hoạt động học theo nhóm trong giờ lên lớp môn Lịch sử ở trường Trung học
phổ thông

nhân hoặc có thể chia sẻ với bạn bên cạnh theo yêu cầu của hoạt động; Sau đó,
nhóm trưởng mời lần lượt các thành viên hoặc một vài bạn trong nhóm chia sẻ
hoặc đưa ra ý kiến; Cuối cùng đi đến thống nhất kết quả hoạt động của nhóm.
+ Báo cáo kết quả và thảo luận: giáo viên có thể yêu cầu đại diện các
nhóm lần lượt trình bày kết quả, hoặc có thể 1 nhóm trình bày, các nhóm khác
bổ sung, bình luận; giáo viên nên khuyến khích cho học sinh trao đổi, thảo luận
với nhau về nội dung học tập; xử lí những tình huống sư phạm nảy sinh một
cách hợp lí.
+ Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập: giáo viên tổ chức nhận
xét giữa học sinh với học sinh, giữa giáo viên với học sinh về quá trình thực hiện
nhiệm vụ học tập thảo luận; sau đó hướng dẫn học sinh chốt kiến thức cần đạt.
17


2.3.2.2. Một số hình thức, biện pháp cụ thể
(1). Tất cả các nhóm cùng tìm hiểu, thảo luận về một đơn vị kiến thức và
yêu cầu thực hiện công việc thì như nhau
Với hình thức này, số lượng nhóm có thể ít hay nhiều tùy theo mức độ phức
tạp của nhiệm vụ được giao và nội dung cần làm rõ: có thể lập mỗi nhóm là 5
đến 6 học sinh, hay mỗi bàn hình thành một nhóm (2 đến 3 học sinh), hoặc hai
bàn hình thành một nhóm (4 đến 6 học sinh). Tất cả các nhóm có cùng nhiệm
vụ; do đó, sẽ thuận lợi cho học sinh khi nhận xét, bổ sung, tránh tình trạng cục
bộ, chỉ biết đến nhiệm vụ của nhóm mình, có tác dụng phát huy tính cạnh tranh
giữa các nhóm.
Hình thức này có thể được thực hiện trong quá trình nghiên cứu kiến thức
mới, trong hoạt động luyện tập. Đây là loại hình hoạt động nhóm đơn giản, dễ
thực hiện. Vấn đề quan trọng là giáo viên phải biết lựa chọn kiến thức cơ bản,
trọng tâm và đưa ra hệ thống câu hỏi có giá trị để kích thích học sinh tìm hiểu,
thảo luận.
Ví dụ: Khi dạy học mục II. Phong trào cách mạng 1930 – 1931 với đỉnh cao Xô

công cho mỗi nhóm tìm hiểu về một đơn vị kiến thức riêng nhưng có liên quan
với nhau.
Ví dụ: Khi dạy Bài 8. Nhật Bản (SGK Lịch sử 12), giáo viên tổ chức cho
học sinh hoạt động nhóm về các giai đoạn phát triển của Nhật Bản như sau:
- Mục tiêu hoạt động: Học sinh trình bày được những nét cơ bản nhất về
tình hình kinh tế, khoa học kỹ thuật và chính sách đối ngoại của nước Nhật Bản
trong các giai đoạn khác nhau, qua đó nhận xét được nguyên nhân phát triển của
nền kinh tế Nhật và đánh giá về chính sách đối ngoại của Nhật qua các thời kỳ.
- Tổ chức hoạt động: Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm từ 6 đến
7 học sinh và giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm tìm hiểu một giai đoạn phát triển của
Nhật Bản theo các nội dung: (1) Kinh tế, (2) Khoa học kỹ thuật, (3) Chính sách
đối ngoại, (4) Nhận xét.
- Biện pháp tiến hành:
+ Giáo viên giao nhiệm vụ và hướng dẫn học sinh tự nghiên cứu sách giáo khoa.
+ Nhóm trưởng tổ chức trao đổi, thảo luận trong nhóm và ghi kết quả vào
phiếu học tập.

19


+ Giáo viên giám sát và hướng dẫn các nhóm thảo luận bằng những câu hỏi
gợi mở như: Hoàn cảnh nước Nhật sau Chiến tranh thế giới thứ hai như thế
nào? Chính sách đối ngoại của Nhật có điểm gì khác so với thời kỳ trong chiến
tranh? Từ những năm 70 Nhật Bản đưa ra chính sách đối ngoại mới gì? Vì sao
kinh tế Nhật những năm 60 được đánh giá là “thần kỳ”? Nguyên nhân cơ bản
dẫn đến sự phát triển của nền kinh tế Nhật là gì? Từ sự phát triển nền kinh tế
Nhật , Việt Nam có thể rút ra được bài học gì trong sự phát triển nền kinh tế đất
nước?...
+ Từng nhóm cử đại diện trình bày kết quả thảo luận của nhóm mình. Các
nhóm còn lại phát biểu ý kiến, tranh luận.

sung ý kiến giữa các nhóm diễn ra sôi nổi hơn, chất lượng đạt được sẽ cao hơn.
(4). Mỗi nhóm trao đổi, thảo luận về một phần trong một đơn vị kiến
thức và yêu cầu thực hiện công việc thì khác nhau
Đây là hình thức hoạt động nhóm mà giáo viên sử dụng phổ biến trong dạy
học lịch sử ở trường Trung học phổ thông hiện nay. Tuy nhiên, theo tôi, hình
thức này có hạn chế là học sinh chỉ tập trung nghiên cứu, trao đổi phần kiến thức
mà nhóm mình được phân công; do đó, việc thảo luận, tranh luận cả lớp diễn ra
ít sôi nổi. Để khắc phục hạn chế này, trong quá trình hướng dẫn thảo luận và
tổng hợp ý kiến, rút ra kết luận, giáo viên cần dành nhiều thời gian để khắc sâu
kiến thức cho học sinh.
Ví dụ 1. Khi dạy mục I: “Tình hình nước Pháp trước cách mạng” (Bài 31,
lớp 10), giáo viên tổ chức hoạt động nhóm như sau:
- Mục tiêu hoạt động: Giúp học sinh hiểu được tình hình kinh tế, xã hội, tư
tưởng của nước Pháp trước cách mạng.
- Tổ chức hoạt động: Chia lớp thành 3 nhóm và phân công nhóm 1 tìm hiểu
về tình hình kinh tế, nhóm 2 tìm hiểu về tình hình chính trị - xã hội, nhóm 3 tìm
hiểu về tình hình tư tưởng.
- Biện pháp tiến hành:
+ Giáo viên giao nhiệm vụ, học sinh tự nghiên cứu sách giáo khoa về nội
dung liên quan. Nhóm trưởng điều khiển các thành viên trao đổi, thảo luận và
ghi kết quả vào phiếu học tập.
+ Giáo viên theo dõi, hướng dẫn các nhóm thảo luận. Chú ý đưa ra những
gợi ý cho từng nhóm cụ thể như sau:
21


Đối với nhóm 1 thì gợi ý: Khi nói đến tình hình kinh tế nước Pháp trước
cách mạng thì đề cập lĩnh vực nào? Nền nông nghiệp Pháp trước cách mạng có
phát triển không? Vì sao? Còn công thương nghiệp thì sao? So sánh nền nông
nghiệp nước Pháp với nền nông nghiệp nước Anh trước cách mạng?...

gian để nghiên cứu nội dung kiến thức của nhóm trước...
2.3.3. Hiệu quả sáng kiến kinh nghiệm
Đối với đề tài này tôi đã tiến hành thực nghiệm trong quá trình dạy học, áp
dụng đối với tất cả các đối tượng học sinh yếu, kém, trung bình, khá, giỏi của
một số lớp được phân công giảng dạy ở khối 11 và 12. Qua việc thực nghiệm,
tôi nhận thấy ngoài việc tiếp thu kiến thức Lịch sử còn góp phần rèn luyện, phát
triển các năng lực tự học; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo, hợp tác;
năng lực giao tiếp, kỹ năng tự quản lý; năng lực sử dụng ngôn ngữ và năng lực
tính toán. Đồng thời, việc vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm còn góp
phần hình thành các phẩm chất cho học sinh như tính trung thực, tự lập, tự tin,
tinh thần trách nhiệm,...
Khi áp dụng sáng kiến trong giảng dạy, tôi cũng nhận thấy các em đã có
thái độ và cách nhìn nhận tích cực hơn đối với môn Lịch sử. Nhiều em tỏ ra
hứng thú với giờ học lịch sử và niềm đam mê nghiêm túc. Tinh thần tự giác, tự

tin hơn trong việc thể hiện năng lực của bản thân cũng như trong việc chủ
động tiếp thu kiến thức một cách khoa học. Vì thế, kết quả học tập mang tính
khả quan hơn. Cụ thể là qua các kỳ thi học kỳ, kỳ thi học sinh giỏi môn Lịch
sử đã có nhiều em đạt thành tích cao.
Trong qúa trình giảng dạy học kỳ I năm học 2018 - 2019 tôi thu được kết
quả thực nghiệm như sau:
* Kết quả lớp không áp dụng: 11B2, 12C2, 12C3, 12C4
Giỏi
Khá
TB
SL
%
SL
%
SL

1
0,99
33
32,67
43
42,58
* Đối chứng với lớp thực nghiệm: 11B1, 12C1
Lớp Sĩ Số

Lớp Sĩ Số

Giỏi
SL
%

Khá
SL
%
23

TB
SL
%

Yếu, kém
SL
%
7
15,92
1

43

70
78,57
74,15

01
3
04

3,33
10,71
6,89

0
0
0

0
0
0

Theo số liệu bảng kết quả thực nghiệm cho thấy: những lớp thường xuyên
chú trọng việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng
lực học sinh, đặc biệt là việc vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm thì kết
quả học tập cao hơn so với những lớp không áp dụng. Tỉ lệ học sinh từ trung
bình trở lên là 100%, trong khi các lớp không áp dụng có tỉ lệ trung bình trở lên
là 76,24%.
Qua thực tế cho thấy, việc vận dụng phương pháp dạy học theo nhóm trong
dạy học Lịch sử nhằm phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh ở trường phổ

viên có những biện pháp cụ thể để tổ chức cho các em hoạt động theo nhóm
nhằm phát huy những ưu điểm, đem lại hiệu quả cao nhất trong dạy học nói
chung và dạy học bộ môn Lịch sử nói riêng.
Hùng An, ngày 20 tháng 01 năm 2019
Người viết

TÀI LIỆU THAM KHẢO
 
1. Phan  Ngọc  Liên  (chủ  biên)  ­  Phương  pháp  dạy  học  lịch  sử,  Nxb
Giáo dục,  2000.
25