PGD&ĐT QUẬN NAM TỪ LIÊM
TRƯỜNG MẦM NON TRUNG VĂN

*****    *****
MÃ SKKN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Đề tàì:
Một số biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với
tác phẩm văn học cho trẻ 3 - 4 tuổi trong trường mầm non.

Lĩnh vực: Phát triển ngôn ngữ
Cấp học: Mầm non

Năm học 2016 - 2017


A: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. Lý do chọn đề tài:
1. Cơ sở lý luận:
Văn học là một loại hình nghệ thuật đến với trẻ sớm nhất và cũng đƣợc trẻ
mầm non yêu thích nhất.Thông qua văn học giúp trẻ lĩnh hội và phát triển toàn
diện về trí tuệ, đạo đức, lao động thẩm mỹ, đặc biệt là phát triển ngôn ngữ cho
trẻ.
Văn học có vai trò rất quan trọng đối với trẻ ở lứa tuổi mầm non ngay từ
khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết, biết đọc
thì văn học là chiếc cầu nối, là phƣơng tiện dẫn dắt trẻ.Nói những tiếng nói, đi
những bƣớc đi đầu tiên của trẻ.
Làm quen văn học là một hoạt động rất quan trọng không thể thiếu đƣợc
trong chƣơng trình chăm sóc giáo dục trẻ.
Cho trẻ làm quen văn học giúp trẻ hình thành những hiểu biết phù hợp với

nghèo nàn, giờ học chƣa hƣởng ứng, chƣa phát huy đƣợc tính tích cực chủ động
chƣa phát triển.

II. Mục đích của sáng kiến
- Nhằm giúp trẻ phát triển ngôn ngữ .
- Thông qua hoạt động giúp trẻ phát triển toàn diện về mọi mặt: Trí tuệ, đạo đức
- Giúp trẻ mạnh dạn, tự tin hơn.
III.Đối tượng
Lớp mẫu giáo bé ( 3 - 4 tuổi ) lớp C3 trong trƣờng Mầm Non
IV. Phạm vi của đề tài
-Từ tháng 09/2016 đến tháng 05/2017 tại lớp MGB (3-4 tuổi) C3 trƣờng mầm
non tôi công tác.

B: NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
I. Khảo sát thực trạng:
Năm học 2016-2017 tôi đƣợc nhà trƣờng phân công dạy lớp mẫu giáo
bé 3-4 tuổi với tổng số cháu là 41 cháu. Qua tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng
việc tổ chức các hình thức giáo dục cho trẻ làm quen tác phẩm văn học, từ đó
chọn lọc các hình thức giáo dục cho phù hợp với trẻ. Tuy nhiên trong quá trình
thực hiện tôi gặp những thuận lợi, khó khăn sau:
1. Thuận lợi:
Giáo viên luôn đƣợc sự chỉ đạo và giúp đỡ quan tâm thƣờng xuyên, kịp
thời của BGH nhà trƣờng và tổ chuyên môn. Giáo viên nắm vững đƣợc trình tự
tiến hành các hoạt động trong mỗi hoạt động dạy, đƣợc sự quan tâm giúp đỡ của
bạn bè, đồng nghiệp. Đƣợc sự quan tâm tin tƣởng của phụ huynh và yêu mến
của trẻ.
- Cơ sở vật chất lớp học đầy đủ.
-Trẻ nhanh nhẹn, ngoan ngoãn, thông minh.
2. Khó khăn:
- Do nhận thức của trẻ chƣa đồng đều, ảnh hƣởng đến việc rèn nề nếp thói


- Trẻ có khả năng đọc
thuộc diễn cảm thơ

15/41 Trẻ

37%

26 Trẻ

63%

2

- Trẻ có khả năng kể lại
câu chuyện đơn giản với
sự giúp đỡ của cô

5/41 Trẻ

12%

36 Trẻ

88%

3

- Trẻ có thể tham gia
đóng vai nhân vật trong

chơi tự tạo và sử dụng đồ dùng trực quan đảm bảo tính khoa học, tính
thực tiễn, hiệu quả.
- Tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học.
- Trò chơi đóng kịch.
- Tổ chức hoạt động làm quen văn học theo hình thức đổi mới - lồng
ghép các môn học - trò chơi gây hứng thú cho trẻ.
- Làm tốt công tác phối kết hợp tốt giữa gia đình và nhà trường.

4


C: NHỮNG BIỆN PHÁP
I. CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
1. Biện pháp 1: Lựa chọn nghiên cứu kỹ tác phẩm.
Tác phẩm văn học là khâu quan trọng nhất của khoa học nghiên cứu văn
học với trẻ mầm non cho trẻ làm quen với văn học là giúp trẻ cảm nhận đƣợc sự
độc đáo của phong cách nghệ thuật.
Dẫn dắt trẻ cảm nhận đƣợc giá trị của nội dung, nghệ thuật phong phú
trong tác phẩm, khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với tác phẩm văn học,
những nét độc đáo, những cái hay, cái đẹp của văn học đã giúp trẻ hiểu biết cuộc
sống xung quanh mình bao gồm thế giới loài vật, cỏ cây, hoa lá, mọi hiện tƣợng
mà trẻ nhìn thấy đƣợc, trẻ cảm nhận đƣợc.
Khi lựa chọn và sử dụng tôi chọn những tác phẩm phù hợp với chủ đề, chủ
điểm, tránh chồng chéo, chọn những tác phẩm hay phù hợp với trẻ.
Ví dụ 1: Chủ đề thế giới thực vật truyện “Chú đỗ con” để dạy trẻ. Nội dung
truyện phù hợp với chủ đề, trẻ sẽ biết đƣợc quá trình nảy mầm của hạt thành cây
dƣới mƣa xuân và ánh nắng mặt trời.
Ví dụ 2: Chủ đề Tết và mùa xuân bài thơ “Hoa đào” để dạy trẻ qua bài thơ
trẻ nhận ra đƣợc mùa xuân tết đến có hoa đào và không khí chuẩn bị đón Tết.
Khi chọn đƣợc tác phẩm hay, phù hợp giáo viên xác định rõ mục đích yêu

 .Khi đi tới quãng đƣờng bị hỏng xe ca phải làm sao?
 Tại sao quãng đƣờng trở lên bằng phẳng?
 Từ đó xe Ca hiểu ra điều gì?
b. Các hình thức cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học ngoài hoạt động
chung.
Hình thức tổ chức dạy học ngoài hoạt động chung là một hình thức tổ chức
hoạt động của trẻ ở ngoài lớp, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ nắm vững,
7


mở rộng kiến thức, đƣợc tiến hành trong các hoạt động vui chơi, thăm quan, lễ
hội, sinh hoạt hằng ngày.
Ví Dụ 1: Tổ chức một buổi thăm quan vƣờn bắp cải. Tôi cho trẻ đọc bài thơ
"Bắp cải xanh" của nhà thơ Phạm Hổ:
Bắp cải xanh
Xanh man mát
Lá cải sắp
Sắp vòng tròn
Búp cải non
Nằm ngủ giữa
Ví dụ 2: Trong giờ vệ sinh cô có thể cho trẻ đọc bài thơ “Xếp hàng”
Giờ vệ sinh
Bé nhẹ nhàng
Xếp thành hàng
Bé đứng trƣớc
Lớn đứng sau
Biết bảo nhau
Không xô đẩy
Cô thấy vậy
Khen bé ngoan

triển ngôn ngữ cho trẻ.
Ví dụ 6: Ở bài thơ “Đèn giao thông” chủ đề giao thông
 Góc xây dựng: Cho trẻ xây bến đỗ xe
 Góc tạo hình: Cho trẻ dán, vẽ tín hiệu đèn giao thông,
 Góc văn học: Đọc diễn cảm bài thơ qua tranh minh hoạ.
 Góc thƣ viện: Cho trẻ xem sách báo, tranh, nối và các mũ đội nhân
vật trong truyện.
Nhƣ vậy tổ chức cho trẻ hoạt động, làm quen với tác phẩm văn học với
nhiều hình thức đa dạng giúp trẻ có thể tích cực tham gia một cách tích cực và
đạt đƣợc kết quả cao.Vì vậy tôi luôn luôn học hỏi các đồng nghiệp và thực hành
kiến tập dự các buổi thao giảng, chuyên đề của phòng, nhà trƣờng và tự bồi
dƣỡng mình để có thêm nhiều kinh nghiệm hơn
c. Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học vào các giờ hoạt động chung.
Cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học không chỉ ở hoạt động làm quen
văn học mà tôi còn kết hợp vào các giờ hoạt động khác nhƣ giờ hoạt động với
âm nhạc, tạo hình, khám phá,…
Với phƣơng pháp này tôi có thể mở rộng thêm kiến thức văn học cho trẻ
Ví dụ 1: Khi cho trẻ hoạt động với tiết khám phá văn học ở chủ đề trƣờng
mầm non cô cho đọc bài thơ “Mẹ và Cô” hay chủ đề gia đình cô cho trẻ đọc bài
“Cháu yêu bà” hoặc “Chiếc Quạt Nan” để giáo dục trẻ phải biết yêu thƣơng bà
và lễ phép với ông bà, cha mẹ kính trọng những ngƣời lớn tuổi.
Hay ở chủ điểm các hiện tƣợng tự nhiên cho trẻ đọc bài thơ “ Ông mặt
trời”.
9


Ví dụ 3: Ở tiết hoạt động tạo hình cho trẻ vẽ bài “cầu vồng” thì cô có thể
gây hứng thú cho trẻ đọc bài thơ “cầu vồng” để gợi ý cách vẽ của trẻ.
Tóm lại cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học trong các giờ đan xen lẫn
với các giờ hoạt động chung khác là một phƣơng pháp có hiệu quả giúp trẻ hiểu

Hình ảnh con gà bằng vỏ lọ dầu gội đầu Dove
Cách làm: Vẽ hình con gà trống hoặc mái lên 2 mặt vỏ hộp, chú ý là 2 hình
2 mặt phải đối xứng nhau, cạnh bên và đáy của vỏ lọ dùng để tạo hình cổ và
bụng gà. Dùng dao cắt theo nét vẽ không cắt rời phần sống cổ và bụng gà. Dùng
dao nhọn trổ hình mái nhà (▲) và trổ ở thân để giáp cánh gà rồi lấy keo dán và
trang trí giấy màu cắt mỏ, mào, đuôi, cánh. Nhƣ vậy tôi đã tạo đƣợc con gà bằng
hộp nhựa.

12


Hình ảnh khung sân khấu
Khung sàn, sân khấu làm bằng gỗ đƣợc chốt đinh chắc, rèm sân khấu làm
bằng vải vụn viền ren đẹp.
Nhƣ vậy chỉ cần cô ngồi bên cạnh hoặc đằng sau dùng 2 tay là chỉnh đƣợc
các nhân vật tiến lùi theo truyện.
Ngoài ra tôi còn sử dụng vải vụn để khâu rối tay bằng nguyên liệu (vải
vụn, giấy bìa, kim chỉ, bông)
Dùng vài cắt thành nhiều mảnh (tuỳ vào các nhân vật để cắt) sau đó khâu
lại thành đầu -> nhồi bông cho thành hình, cuốn bìa cứng luồn vào giữa đầu và
thân làm cổ.
Một miếng vải khâu thành áo và có 2 ngón tay.
Nhƣ vậy tôi đã điều khiển rối qua các câu truyện cho trẻ xem

13


Hình ảnh: Các nhân vật của từng câu chuyện được cắt bằng bìa gắn vào
thanh gỗ chắc chắn để đẩy ra vào sân khấu.


5. Biện pháp 5: Tạo môi trường cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học:
Để giúp trẻ nâng cao khả năng cảm thụ văn học thì việc tao cơ hội cho trẻ
làm quen với tác phẩm văn học phải thƣờng xuyên
Ngay từ đầu năm học BGH nhà trƣờng đã trang bị cho lớp nhiều bộ thơ
truyện.Ngoài ra tôi còn sƣu tập các sách văn học, tạp chí, lịch cũ cho trẻ tự làm
sách để xây dựng một “Góc thƣ viện”mang nội dung văn học

Hình ảnh trẻ xem sách tranh ở góc thư viện
Tại góc thƣ viện trẻ đƣợc xem các tranh truyện, tạp chí, họa báo. Sau đó cô kể
truyện cho trẻ nghe về nội dung những câu truyện nhƣ: “Dê con biết nhận lỗi,
giọt nƣớc tí xíu…”.Hƣớng dẫn trẻ cách tri thức các tranh truyện đó dần dần trẻ
16


có thể tự đọc.Tất nhiên lúc đầu trẻ đọc theo trí nhớ, trẻ nhớ về nội dung câu
truyện cô đã kể rồi tự kể khớp với nội dung câu truyện mà trẻ tri giác đã đƣợc
nghe.
6. Biện pháp 6: Trò chơi đóng kịch
Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể.Qua hoạt
động đóng kịch trẻ truyền đạt lại nội dung câu truyện, làm sống lại tâm trạng,
hành động ngôn ngữ hội thoại của các nhân vật trong truyện, đồng thời trẻ biết
thể hiện tình cảm và đánh giá các nhân vật trong truyện.
Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm đƣợc nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, nắm
đƣợc tính liên tục của câu truyện, điều này góp phần đẩy mạnh đƣợc sự phát
triển tƣ duy, cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ.
Để đạt đƣợc điều đó thì trƣớc khi cho trẻ đóng kịch giáo viên phải cho trẻ ôn
lại nội dung câu truyện và đàm thoại với trẻ về nội dung. Giúp trẻ hiểu sâu hơn
về nội dung truyện và lời thoại của các nhân vật trong truyện
Để từ đó trẻ biết thể hiện nhƣng sắc thái khác nhau về ngữ điệu ,tính cách
tâm trạng của các nhân vật trong truyện. Nhằm giúp trẻ phân biệt đƣợc giọng

Ví dụ : Chủ đề động vật, tôi sẽ cho bộ rối câu chuyện: “Hai chú dê con”

Ảnh rối Hai chú dê
Ngoài ra tôi còn cho trẻ làm quen với văn học qua các hoạt động vệ sinh, trong
giờ chuẩn bị ăn cơm trƣa, sau lúc ngủ dậy, kể cả lúc chơi tự do, giờ đón và trả
trẻ .
Mặt khác tôi còn cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học qua các ngày lễ
hội ôn luyện ở mọi lúc, mọi nơi cũng là một biện pháp phát triển ngôn ngữ và
học tốt bộ môn văn học.
Thông qua các hoạt động tổ chức lễ hội- tổ chức các hoạt động giao lƣu kể
chuyện giữa các khối lớp theo một chƣơng trình văn nghệ mà 100% trẻ đƣợc
tham gia giúp trẻ hứng thú hơn.
Ví dụ: Câu truyện: Qua đƣờng
Trò chơi: Ngã tƣ đƣờng phố
Trẻ đứng ở 4 góc ngã tƣ, khi cô bật tín hiệu đèn đỏ, xanh, vàng, trẻ mô phỏng
các phƣơng tiện giao thông và đi theo tín hiệu quy định
Tổ chức chơi: Bật nhạc, cô hát cùng trẻ và bật tín hiệu với bài hát: “Em đi qua
ngã tƣ đƣờng phố”
Tôi thấy thời gian của một tiết dạy ngắn do vậy tôi đã xen kẽ vào các giờ đón và
trả trẻ, hoạt động ngoài trời, hoạt động vui chơi…Để ôn luyện các câu chuyện
và tập cho trẻ đóng kịch theo nội dung câu chuyện.
Khi tôi thực hiện đề tài này thì kết quả trẻ học hứng thú hơn, trẻ tập trung chú
ý cao. Khả năng ghi nhớ của trẻ tốt hơn vì tôi thƣờng xuyên sáng tạo các trò
chơi mới lạ, hấp dẫn, kết hợp với trẻ đƣợc quan sát hình ảnh trên màn vi tính
và những đồ dùng, đồ chơi sang tạo và dễ tìm.
18


8. Biện pháp 8: Làm tốt công tác phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường.
Gia đình là cái nôi đầu tiên nuôi dƣỡng trẻ phát triển chính vì vậy để trẻ hứng

* Về phía phụ huynh:
Thƣờng xuyên quan tâm đến chất lƣợng của trẻ tại lớp. Phụ huynh rất hài
lòng và đặt niềm tin vào sự dạy dỗ của cô giáo và nhà trƣờng. Từ đó, phụ huynh
tích cực phối hợp với giáo viên trong công tác chăm sóc – giáo dục trẻ. Ngoài ra,
phụ huynh còn hỗ trợ cho lớp những nguyên vật liệu để giúp trẻ học tốt hơn
19


* Về phía trẻ:
Qua việc áp dụng những biện pháp trên tôi thấy trẻ mạnh dạn, tự tin hơn.
Trẻ hứng thú tham gia hoạt động cùng cô, thích học sáng tạo, yêu cô giáo bạn
bè, đoàn kết với bạn.
Giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về mọi mặt:
+ Về ngôn ngữ : Phát âm rõ ràng, mạch lạc.
+ Về nhận thức : Trẻ nhanh nhẹn, tự tin và thông minh hơn.
Sau một năm thực hiện các biện pháp đã nêu trẻ lớp tôi đã đạt đƣợc kết quả nhƣ
sau:
* Kết quả đối chứng

STT
1

2

3

4

Đầu năm


= 3%

Tăng 60%

5T
=12%

36
=88%

38T
= 92%

3T
=8%

Tăng80 %

8T
=20%

33T
=80%

37T
=88,%

4T
=12%



20


D: KẾT LUẬN – BÀI HỌC KINH NGHIỆM ĐỀ
XUẤT KHUYẾN NGHỊ
1. Bài học kinh nghiệm:
Bằng những biện pháp trên tôi đã rút ra đƣợc những kinh nghiệm sau:
- Trong quá trình giảng dạy, ngƣời giáo viên phải yêu nghề, mến trẻ, luôn
tìm tòi các hình thức sáng tạo, phƣơng pháp hay, hấp dẫn để tạo hứng thú cho trẻ
- Luôn học hỏi bạn bè, đồng nghiệp nhằm nâng cao kiến thức
- Lựa chọn những bài thơ, câu truyện phù hợp với từng chủ đề
- Luôn tìm tòi qua sách báo thông tin đại chúng truyền thông, qua mạng
internet
- Để cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học cô phải luyện đƣợc giọng đọc,
giọng kể truyền cảm, hấp dẫn, phải tích cực làm đồ dùng, đồ chơi sáng tạo từ
nguyên vật liệu phế thải.
- Phối hợp với nhà trƣờng, với phụ huynh về các phƣơng pháp giảng dạy
tạo niềm tin với trẻ.
2. Kết luận:
Sau một năm nghiên cứu và thử nghiệm đề tài tôi thấy việc lựa chọn cho
trẻ làm quen với văn học là rất quan trọng nó quyết định thành công của giáo
viên khi tổ chức các hoạt động cho trẻ làm quen với văn học và rút ra đƣợc
nhiều kinh nghiệm.
Khi thực hiện đề tài này tôi đã thu đƣợc kết quả hầu hết trẻ có khả năng đọc
thơ, kể chuyện diễn cảm các tác phẩm văn học.
Trẻ hứng thú và say sƣa trong các hoạt động
Trẻ kể truyện sáng tạo, tăng lên vốn từ của trẻ đƣợc mở rộng.
Đồ dùng đồ chơi đƣợc phong phú.
3. Khuyến nghị- đề xuất sau quá trình thực hiện đề tài:

nghiệm của mình viết không sao chép
nội dung của ngƣời khác.

22


23