BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM


LÊ VĂN HỒNG

DẠY HỌC NGÀNH CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ
DỰA VÀO DỰ ÁN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT
Chuyên ngành

: Lý luận và lịch sử giáo dục

Mã số

: 9.14.01.02

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM


LÊ VĂN HỒNG

DẠY HỌC NGÀNH CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ
DỰA VÀO DỰ ÁN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT
Chuyên ngành


đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ trong suốt quá trình nghiên cứu và
thực hiện luận án.
Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và
Trung tâm Đào tạo - Bồi dưỡng thuộc Viện đã tạo điều kiện mọi mặt để tác giả
hoàn thành luận án này.
Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo Khoa Cơ khí, Khoa Điện – Điện tử,
Trường Đại học Sư Phạm Kỹ thuật Hưng Yên đã tạo điều kiện thuận lợi để tác giả
hoàn thành thực nghiệm sư phạm tại trường.
Xin bày tỏ lòng cảm ơn tới Chi ủy Đảng, Lãnh đạo Trung tâm nghiên cứu
giáo dục đại học đã tạo mọi điều kiện về vật chất, tinh thần để tác giả yên tâm thực
hiện luận án.
Cuối cùng, xin gửi lời cảm ơn tới quý thầy giáo, cô giáo, các nhà khoa học,
gia đình, đồng nghiệp và tập thể lớp Nghiên cứu sinh Giáo dục học khóa 2012,
Viện Khoa học giáo dục Việt Nam đã quan tâm giúp đỡ, đóng góp nhiều ý kiến
quý báu, cổ vũ và động viên tác giả hoàn thành luận án.

ii


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Viết tắt
ADDIE

Viết đầy đủ
Analyse Design Develop Implement Evaluation

CDIO

Conceive - Design - Implement - Operate.


Dự án học tập

DVDA

Dựa vào dự án

DH

Dạy học

ĐC

Đối chứng

ĐG

Đánh giá

GV

Giảng viên

HĐ

Hoạt động

KQHT

Kết quả học tập


VĐK

Vi điều khiển

iii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ........................................................................................................... ii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.................................................................................. iii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iv
DANH MỤC BẢNG .............................................................................................. viii
DANH MỤC HÌNH ...................................................................................................x
DANH MỤC BIỂU ĐỒ ........................................................................................... xi
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu .......................................................................................... 3
3. Khách thể, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu .................................................. 3
4. Giả thuyết khoa học............................................................................................ 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu .......................................................................................... 4
6. Phƣơng pháp nghiên cứu ................................................................................... 4
7. Luận điểm bảo vệ ............................................................................................... 7
8. Những đóng góp mới của luận án ..................................................................... 7
9. Cấu trúc của luận án .......................................................................................... 8
CHƢƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA DẠY HỌC NGÀNH
CÔNG NGHỆ KỸ THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ DỰA VÀO DỰ ÁN Ở TRƢỜNG ĐẠI
HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT .......................................................................................9
1.1Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài ........................... 9
1.1.1 Lịch sử dạy học dựa vào dự án. ................................................................. 9

1.7.1 Giai đoạn phân tích (Analyse) ................................................................. 47
1.7.2 Giai đoạn thiết kế (Design)...................................................................... 47
1.7.3 Giai đoạn triển khai (Implement) ........................................................... 48
1.7.4 Giai đooạn đánh giá dạy học DVDA (Evaluation) .................................. 49
1.7.5 Giai đoạn phát triển (Development) ........................................................ 49
1.8 Thực trạng tổ chức dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA ở trƣờng đại
học SPKT............................................................................................................... 49
1.8.1 Khái quát về khảo sát .............................................................................. 49
1.8.2 Kết quả khảo sát....................................................................................... 51
1.8.3 Nhận xét chung về thực trạng .................................................................. 61

v


1.9 Ƣu điểm và hạn chế của dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA .......... 63
1.9.1 Ƣu điểm ................................................................................................... 63
1.9.2 Một vài hạn chế ....................................................................................... 64
Kết luận chƣơng 1 ...................................................................................................65
CHƢƠNG 2. ĐỀ XUẤT TỔ CHỨC DẠY HỌC NGÀNH CÔNG NGHỆ KỸ
THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ ............................................................................................66
DỰA VÀO DỰ ÁN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM KỸ THUẬT.................66
2.1 Định hƣớng và nguyên tắc tổ chức dạy học ngành CNKT Cơ điện tử
DVDA ở trƣờng đại học SPKT ........................................................................... 66
2.1.1 Một số định hƣớng dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA ở trƣờng
đại học SPKT ................................................................................................... 66
2.1.2 Nguyên tắc tổ chức dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA ở
trƣờng đại học SPKT ........................................................................................ 67
2.2 Xây dựng bộ công cụ đánh giá trong dạy học ngành CNKT Cơ điện tử
DVDA ở trƣờng đại học SPKT ........................................................................... 69
2.2.1 Bảng kiểm quá trình hoạt động học hợp tác dành cho giảng viên........... 69

3.6.1 Phân tích điều kiện đầu vào của lớp ĐC&TN ....................................... 134
3.6.2 Phân tích kết quả thực nghiệm định lƣợng ............................................ 136
3.6.3 Phân tích kết quả thực nghiệm định tính .............................................. 151
Kết luận chƣơng 3 .............................................................................................. 155
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ .......................................................................157
DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC LIÊN QUAN ĐẾN TÁC GIẢ .... 160
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................161
DANH MỤC PHỤ LỤC .........................................................................................77

vii


DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1 So sánh tƣơng đối dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA với dạy học
CNKT Cơ điện tử theo phƣơng pháp truyền thống .................................. 25
Bảng 1.2 Mô tả cơ cấu số lƣợng GV của các cơ sở đào tạo SPKT ..................... 50
Bảng 1.3 Mô tả cơ cấu trình độ chuyên môn của GV và cán bộ quản lý ............. 51
Bảng 1.4 Tổng hợp mức độ sử dụng các nhóm PPDH của GV ở một số trƣờng
đại học SPKT ...................................................................................... 53
Bảng 2.1 Bảng kiểm tra quá trình hoạt động học hợp tác dành cho GV[33] ......... 70
Bảng 2.2 Phiếu đánh giá quá trình thực hiện dự án ............................................. 71
Bảng 2.3 Phiếu đánh giá sản phẩm dự án học tập ................................................. 74
Bảng 2.4 Phiếu đánh giá tổng hợp kết quả dự án................................................. 74
Bảng 2.5 Mô tả cấu trúc kiến thức của CTĐT ngành CNKT Cơ điện tử ............. 76
Bảng 2.6 Phân bố thời gian đối với các hoạt động dạy&học học phần KTĐT .... 82
Bảng 2.7 Kế hoạch dạy thực hành học phần KTĐT ........................................... 82
Bảng 2.8 Hình thức tổ chức dạy học học phần KTĐT ........................................ 83
Bảng 2.9 Phân bố thời gian đối với các hoạt động dạy&học học phần CSTKM . 84
Bảng 2.10 Lịch trình chung dạy học học phần CSTKM ..................................... 85

Bảng 3.10 Mô tả xếp loại học lực SV của hai nhóm TN&ĐC sau TN của học
phần CSTKM .................................................................................... 142
Bảng 3.11 Mô tả các tham số kiểm định nhóm TN&ĐC của học phần CSTKM143
Bảng 3.12 Mô tả sự đánh giá KQHT của SV nhóm TN&ĐC sau TN của học
phần VĐK ......................................................................................... 145
Bảng 3.13 Mô tả xếp loại học lực SV của hai nhóm TN&ĐC sau TN .............. 146
Bảng 3.14 Mô tả các tham số kiểm định của hai nhóm TN&ĐC học phần VĐK147
Bảng 3.15 Mô tả sự đánh giá KQHT của SV nhóm TN&ĐC sau TN của học
phần RCN ......................................................................................... 148
Bảng 3.16 Mô tả xếp loại học lực SV của hai nhóm TN&ĐC sau TN của học
phần RCN ......................................................................................... 149
Bảng 3.17 Mô tả các tham số kiểm định của hai nhóm TN&ĐC học phần RCN150

ix


DANH MỤC HÌNH

Sơ đồ 1.1 Quy trình thiết kế hệ thống các DAHT trong dạy học ngành CNKT Cơ
điện tử DVDA ................................................................................... 39
Hình 1.1 Các thành tố cấu thành năng lực thực hiện .......................................... 21
Hình 1.2 Xây dựng chƣơng trình giảng dạy theo năng lực ................................. 22
Hình 1.3 Mô hình tìm ý tƣởng hình thành DAHT trong dạy học ngành CNKT
Cơ điện tử DVDA ............................................................................. 40
Hình 1.4 Tiến trình dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA ............................ 47
Hình 1.5 Mô tả giá trị trung bình của mức độ sử dụng các nhóm PPDH của GV 55
Hình 1.6 Mô tả giá trị trung bình của mức ảnh hƣởng đến lựa chọn PPDH ........ 56
Hình 1.7 Mô tả giá trị trung bình mức độ thƣờng xuyên sử dụng các nhóm PPDH
của GV trên lớp ................................................................................. 58
Hình 1.8 Mô tả giá trị trung bình mức độ gần với kiểu dạy học DVDA ............. 59


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Chúng ta đang sống trong một thời đại bùng nổ thông tin khoa học và công
nghệ mới, khoảng cách giữa các phát minh lý thuyết với những ứng dụng của chúng
trong kỹ thuật ngày càng rút ngắn lại.
Sự xuất hiện các công nghệ mới đã làm thay đổi nền tảng sản xuất, dịch vụ, đặt
ra những yêu cầu mới về năng lực nhân sự, từ đó đòi hỏi các trƣờng đại học phải đổi
mới cho phù hợp. Giáo dục 4.0 đang đƣợc xem là mô hình tất yếu của nền giáo dục
trong tƣơng lai để đáp ứng yêu cầu của cách mạng công nghiệp 4.0, theo đó, các hoạt
động đào tạo và nghiên cứu khoa học từ các trƣờng đại học sẽ đối diện với các yêu cầu
cải cách và cạnh tranh mới. Sự thay đổi “chóng mặt” của cuộc CMCN 4.0 đòi hỏi giáo
dục phải đem đến cho ngƣời học những kỹ năng và kiến thức cơ bản lẫn tƣ duy sáng
tạo và khả năng thích nghi với các thách thức, yêu cầu của công việc luôn thay đổi
nhằm tránh nguy cơ bị đào thải.
Tình hình nêu trên đòi hỏi phải đổi mới mạnh mẽ, toàn diện và đồng bộ nền
giáo dục, trong đó đổi mới về phƣơng pháp dạy học có tầm quan trọng đặc biệt.
Trƣờng đại học không chỉ dừng lại ở việc trang bị cho sinh viên những kiến thức kỹ
năng loài ngƣời đã tích lũy đƣợc, mà còn phải bồi dƣỡng cho họ năng lực vận dụng
kiến thức một cách sáng tạo vào giải quyết những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn.
Đổi mới và hiện đại hóa phƣơng pháp dạy học đã và đang trở thành nhiệm vụ
cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc chuyển từ cách thức truyền đạt tri thức thụ động, thầy
giảng, trò ghi sang hƣớng dẫn ngƣời học chủ động tƣ duy trong quá trình tiếp cận tri thức
và dạy cho ngƣời học phƣơng pháp tự học, tự thu nhận thông tin một cách hệ thống và có
tƣ duy phân tích, tổng hợp để phát triển đƣợc năng lực của mỗi cá nhân; tăng cƣờng tính
chủ động, tính tự chủ của SV trong quá trình học tập, hoạt động tự quản trong nhà trƣờng
và tham gia các hoạt động xã hội khác đã đƣợc đề cập và nhấn mạnh trong các văn bản
quy phạm pháp luật (Luật Giáo dục, văn bản chiến lƣợc...)
Chiến lƣợc phát triển giáo dục 2011-2020 đã chỉ rõ [11]. Tiếp tục đổi mới
phƣơng pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo hƣớng phát huy tính

lực chất lƣợng cao cho các khu công nghiệp, khu chế xuất, đặc biệt là cung cấp đội
ngũ giáo viên, giảng viên dạy nghề chất lƣợng cao cho các cơ sở đào tạo nghề.
Tuy nhiên, phƣơng pháp dạy học các bộ môn kỹ thuật công nghệ nói chung
và lĩnh vực công nghệ kỹ thuật Cơ điện tử nói riêng hiện nay ở các cơ sở đào tạo đại
học vẫn mang nặng tính thông báo - tái hiện. Thực trạng dạy học CTĐT ngành
CNKT Cơ điện tử ở các cơ sở đào tạo đại học còn nhiều vấn đề cần giải quyết.
Những tiềm năng về mặt tổ chức qúa trình dạy học theo hƣớng tăng cƣờng
vai trò chủ thể của ngƣời học nhƣ: kích thích tính tích cực hành động nhằm giải
quyết các vấn đề về nội dung CTĐT ngành CNKT Cơ điện tử của SV do bản thân
chƣơng trình, do tình hình trạng thiết bị hiện nay ở các cơ sở đào tạo đại học đem

2


lại chƣa đƣợc khai thác triệt để. Dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA ở trƣờng
đại học SPKT là một chiến lƣợc dạy học có hiệu quả cho những vấn đề trên.
Dạy học DVDA là một chiến lƣợc dạy học có nhiều ƣu điểm trong việc phát
hiện, nhận diện sự giao thoa giữa các lĩnh vực liên môn, liên ngành, đặc biệt là thúc
đẩy việc gắn kết lý thuyết với thực hành, tƣ duy và hành động, nhà trƣờng và xã hội,
phát huy năng lực làm việc tự lực, sáng tạo, giải quyết các vấn đề phức hợp, tinh thần
trách nhiệm và khả năng cộng tác của ngƣời học. Hiện nay, dạy học DVDA đƣợc sử
dụng rộng rãi trong các cơ sở giáo dục đại học trên thế giới, đặc biệt ở những nƣớc
phát triển. Việc vận dụng dạy học DVDA vào đào tạo SV ngành CNKT Cơ điện tử có
nhiều điểm rất thích hợp. Nhƣng cho đến nay, lý luận về dạy học DVDA vẫn chƣa
đƣợc chú ý nhiều trong lý luận dạy học đại học nói chung và đào tạo SV ngành
CNKT Cơ điện tử nói riêng ở Việt Nam. Dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA
nhằm xây dựng những cơ sở lý luận bƣớc đầu cho việc vận dụng dạy học DVDA
trong đào tạo kỹ sƣ ngành CNKT Cơ điện tử, góp phần nâng cao chất lƣợng đào tạo.
Vì những lý do đã trình bày trên đây, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài“Dạy
học ngành công nghệ kỹ thuật Cơ điện tử dựa vào dự án ở trường đại học Sư phạm

sáng tạo của SV trong học tập và hình thành đƣợc năng lực thực hiện các công
việc cho SV...) qua đó góp phần nâng cao đƣợc chất lƣợng đào tạo SV ngành
CNKT Cơ điện tử.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
 Xây dựng cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc dạy học ngành CNKT Cơ điện
tử DVDA;
 Đề xuất các nguyên tắc, phƣơng pháp tổ chức và quy trình thực hiện dạy học
ngành CNKT Cơ điện tử DVDA;
 Xây dựng tiến trình dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA và tổ chức dạy
học DVDA tổ hợp liên học phần: Kỹ thuận điện tử; Cơ sở thiết kế máy; Vi điều
khiển; Robot công nghiệp;
 Thực nghiệm sƣ phạm. Tổ chức dạy học DVDA tổ hợp liên học phần (KTĐT;
CSTKM; VĐK; RCN) ở Trƣờng Đại học SPKT Hƣng Yên.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1 Phương pháp luận
6.1.1 Tiếp cận lịch sử và logic học
Kế thừa những tƣ tƣởng, cơ sở khoa học... của các nghiên cứu qua từng giai
đoạn lịch sử có liên quan đến dạy học DVDA trong mọi lĩnh vực. Hệ thống hóa quá
trình hình thành và phát triển của dạy học DVDA, xem xét vai trò của dạy học DVDA
trong hệ thống các hình thức và PPDH khác;
4


Đồng thời nghiên cứu tổng quát về dạy học DVDA để làm lộ bản chất, tính
tất yếu, quy luật vận động và phát triển khách quan của việc vận dụng dạy học
DVDA vào dạy học đại học.
6.1.2 Tiếp cận hệ thống
Vận dụng tiếp cận hệ thống, tác giả xem xét quá trình dạy học ngành CNKT
Cơ điện tử DVDA là một bộ phận hợp thành của quá trình dạy học trong nhà
trƣờng. Vì vậy, cần nghiên cứu quá trình này trong mối quan hệ với các bộ phận,

liệu giải quyết các vấn đề lý luận mà luận án đặt ra.
6.2.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
6.2.2.1 Phương pháp điều tra
Xây dựng bộ phiếu hỏi và phỏng vấn để tiến hành khảo sát thực tế tại
Trƣờng Đại học SPKT Hƣng Yên, Trƣờng Đại học SPKT Nam Định, Trƣờng Đại
học SPKT Vinh và gửi phiếu hỏi đến Trƣờng Đại học SPKT Vĩnh Long; Trƣờng
Đại học SPKT Tp.HCM; Viện SPKT-Trƣờng Đại học BK Hà Nội; Khoa SPKTTrƣờng Đại học SP Hà Nội. Đối tƣợng: Cán bộ quản lý, GV và SV của Khoa Điện
- Điện tử, Cơ Khí, nhằm tìm hiểu nhận thức của họ về dạy học DVDA và tình
trạng vận dụng dạy học DVDA trong dạy học ngành CNKT Cơ điện tử ở trƣờng
đại học SPKT.
6.2.2.2 Phương pháp chuyên gia
Tổng hợp các ý kiến chuyên gia Tâm lý - Giáo dục để xem xét đánh giá, nhận
định về tính khả thi và hiệu quả của việc dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA.
6.2.2.3 Phương pháp đàm thoại
Tiến hành trao đổi với các SV, GV và cán bộ quản lý Khoa Cơ khí, Khoa
điện, điện tử ở một số trƣờng đại học SPKT để tìm hiểu về thực trạng và hiệu quả sử
dụng phƣơng pháp dạy học hiện đại.
6.2.2.4 Phương pháp quan sát sư phạm
Quan sát quá trình thực hiện DAHT của SV nhằm theo dõi hoạt động học
hợp tác trong nhóm, mức độ hứng thú, tính sáng tạo... của họ để làm cơ sở đánh giá
tính khả thi và hiệu quả của dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA;
Dự giờ các tiết giảng thuộc CTĐT ngành CNKT Cơ điện tử để quan sát và tìm
hiểu thực trạng dạy học ở một số khoa của trƣờng đại học SPKT (lớp đối chứng).
6


6.3 Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm
Tiến hành dạy học DVDA tổ hợp liên học phần (KTĐT; CSTKM; VĐK;
RCN) tại Trƣờng Đại học SPKT Hƣng Yên nhằm khẳng định tính khả thi và hiệu
quả của tiến trình dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA đã xây dựng (so sánh

ngành CNKT Cơ điện tử ở trƣờng đại học SPKT;
Đề xuất đƣợc nguyên tắc, tiến trình và kỹ thuật để dạy học ngành CNKT Cơ
điện tử DVDA ở trƣờng đại học SPKT;
Đề xuất đƣợc các tiêu chí để lựa chọn nội dung và phƣơng pháp tổ chức thực
hiện dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA ở trƣờng đại học SPKT;
Xây dựng bộ công cụ đánh giá trong dạy học ngành CNKT Cơ điện tử
DVDA ở trƣờng đại học SPKT.
8.2 Về mặt thực tiễn
Qua khảo sát thực tế, tác giả đã bƣớc đầu phác họa bức tranh chung về thực
trạng dạy học DVDA trong đào tạo SV đại học ngành CNKT Cơ điện tử trên một số
bình diện nhƣ: chƣa đạt đƣợc hiệu quả nhƣ mong muốn, chƣa nghiên cứu sâu về đặc
điểm của GV còn gặp trở ngại trong dạy học DVDA, khả năng vận dụng và thay đổi
thói quen cũ là những rào cản trong đổi mới PPDH ở các trƣờng;
Đề xuất các định hƣớng, xây dựng các nguyên tắc và tiến trình dạy học
ngành CNKT Cơ điện tử DVDA, trong đó chỉ rõ các biện pháp và kỹ thuật dạy học
từ thiết kế đến thực hiện. Dựa trên cơ sở phân tích đặc điểm của SV và CTĐT đại
học ngành CNKT Cơ điện tử để xác định dạy học ngành CNKT Cơ điện tử DVDA
đƣợc tổ chức cụ thể với tổ hợp liên học phần (KTĐT, CSTKM, VĐK, RCN) là khả
thi, và mang lại nhiều hiệu quả thiết thực.
9. Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và phụ lục, luận án gồm ba
chƣơng, bao gồm:
Chƣơng 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của dạy học ngành công nghệ kỹ thuật
Cơ điện tử dựa vào dự án ở trƣờng đại học Sƣ phạm Kỹ thuật
Chƣơng 2. Đề xuất tổ chức dạy học ngành công nghệ kỹ thuật Cơ điện tử dựa vào
dự án ở trƣờng đại học Sƣ phạm Kỹ thuật.
Chƣơng 3. Tổ chức thực nghiệm Sƣ phạm.

8


dục nghề nghiệp và trong trƣờng phổ thông công cộng;
 Từ năm 1915 - 1965: Dạy học DVDA từ Mỹ đƣợc phổ biết “quay trở lại” khắp
các nƣớc ở châu Âu;

9


 Từ năm 1965 đến nay: Đánh giá lại tác động của dạy học DVDA và làn sóng phổ
biến dạy học DVDA tại các nƣớc đang phát triển.
1.1.2 Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
a. Các nghiên cứu về lý luận gần với dạy học dựa vào dựa án
Các nhà sƣ phạm Mỹ trong những năm đầu thế kỷ XX đã góp phần quan
trọng trong việc xây dựng cơ sở lý luận dạy học DVDA. Trong đó nổi bật lên vai trò
của John Dewey [66,69], đƣợc xem là cha đẻ của những bài học dựa vào dự án,
châm ngôn hành động của ông là “Learning by doing” học thông qua làm việc thực
tế. Đến năm 1918, Kilpatrick [70,71,72] “hậu duệ” xuất sắc của John Dewey đã viết
bài báo với tiêu đề “phƣơng pháp dạy học bằng dự án” gây tiếng vang trong các cơ
sở đào tạo GV và các trƣờng học. Ông và các nhà nghiên cứu của Trƣờng Đại học
Colombia đã có những đóng góp to lớn để truyền bá phƣơng pháp này trong các giờ
học. Kilpatrick cho rằng dự án là một hoạt động có mục đích cụ thể, có cam kết với
tất cả những ngƣời thực hiện và diễn ra trong môi trƣờng xã hội;
Ban đầu khi du nhập tƣ tƣởng này vào Mỹ các học giả nghiên cứu về
“Project Based Learning” vẫn chƣa thoát khỏi những “cái bóng” quen thuộc về việc
ứng dụng dạy học DVDA trong khoa học kiến trúc. Đến cuối thế kỷ 18, một loạt
các cơ sở đào tạo và dạy nghề kỹ thuật đã bƣớc đầu nghiên cứu và triển khai project
vào giảng dạy tại cơ sở của mình. Chẳng hạn, nhƣ tại Viện Công nghệ
Massachusetts ở Boston (1864), đã triển khai dạy học DVDA các học phần kỹ thuật
công nghệ nhƣ: Kỹ thuật điện – Điện tử, Cơ khí, Tự động hóa...Từ đây với những
ƣu điểm vƣợt trội, project đã có một vị trí quan trọng trong hệ thống các PPDH,
thậm chí nhiều nơi còn thành lập các tổ chức nghiên cứu về “Project Based

thực hành với các khái niệm lao động sản xuất vào hệ thống giáo dục. Makarenko
cũng là nhà giáo dục đầu tiên của Liên Xô đề xƣớng mô hình giáo dục kết hợp trong
đó đề cập đến sự kết hợp giữa, nhà trƣờng, gia đình, các câu lạc bộ, các tổ chức xã
hội, tập thể sản xuất và cộng đồng nơi cƣ trú (hiện nay là giữa nhà trƣờng – gia đình
– xã hội). Ông đã viết nhiều sách, trong đó có các bài thơ về phƣơng pháp sƣ phạm
(Педагогическая поэма), một câu chuyện hƣ cấu của Colony Gorky, đƣợc phổ
biến ở Liên Xô năm 1955;
Ở Việt Nam, một số nghiên cứu về lý luận dạy học đã thể hiện sự tiếp cận
dạy học DVDA nhƣ: Nguyễn Văn Cƣờng [7,8], Đào Thái Lai [24], Vũ Trọng Rỹ
[24], Lƣu Xuân Mới [26], Nguyễn Văn Bính [2], Trần Xuân Đam [12], Đỗ Huân...
trong các công trình này, các tác giả đã đề cập đến các vấn đề nhƣ: Xây dựng hệ
thống các tình huống, các bƣớc giải quyết tình huống, hoặc tạo các môi trƣờng học
tập DVDA có sự hỗ trợ của CNTT. Cũng theo xu hƣớng này tác giả Thái Duy
Tuyên [40] trong “Phƣơng pháp dạy học truyền thống và đổi mới” đã đặt nền tảng

11


cho việc xây dựng phƣơng pháp luận về phƣơng pháp dạy học, đặc biệt là "dạy học
hợp tác nhóm” tƣ tƣởng này gần với dạy học DVDA và tạo ra những thành công
trong học tập.
b. Các nghiên cứu xem dạy học DVDA như là một phương pháp dạy học phức hợp
Hƣớng nghiên cứu xem dạy học DVDA nhƣ là một PPDH (Project Method)
phức hợp, điểm hình nhƣ Chott, P.[95], Project des Unterrich – Weinheim, 1988 và
Hassel, D.Miller, H[97], Das Project...là những ngƣời đi đầu trong việc vận dụng
dạy học DVDA với các môn kỹ thuật trong nhà trƣờng. Marzano, Robert, George
Lucas Educational Foundation 2001. November 1. Edutopia với công trình nghiên
cứu phƣơng pháp dạy học DVDA, theo đó dƣới sự hƣớng dẫn của GV, SV sẽ thực
hiện một nhiệm vụ phức hợp, có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. SV đƣợc
yêu cầu thực hiện nhiệm vụ học với sự tự chủ cao trong toàn bộ quá trình học tập, từ