BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGÔ THỊ DIỆP LAN

PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC
PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI, 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGÔ THỊ DIỆP LAN

PHÂN CẤP QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC
PHỔ THÔNG TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 9.34.04.03


1.1. Các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý nhà nước.....................9
1.1.1. Các công trình nghiên cứu trong nước.......................................................... 9
1.1.2. Các công trình nghiên cứu nước ngoài....................................................... 12
1.2. Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục
..................................................................................................................... 14
1.2.1. Các công trình nghiên cứu trong nước........................................................ 14
1.2.2. Các công trình nghiên cứu nước ngoài....................................................... 17
1.3. Đánh giá chung về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
luận án..................................................................................................................................... 22
1.3.1. Những nội dung đã được nghiên cứu.......................................................... 22
1.3.2. Những nội dung luận án cần tiếp tục nghiên cứu, bổ sung.................23
Tiểu kết chương 1.................................................................................................................. 25
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA PHÂN CẤP QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC VỀ GIÁO DỤC PHỔ THÔNG................................................... 27
2.1. Quản lý và quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông.............................. 27
2.1.1. Quản lý và quản lý nhà nước.......................................................................... 27
2.1.2. Quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông.................................................. 29
2.2. Phân cấp quản lý nhà nước và phân cấp quản lý nhà nước về giáo
dục phổ thông...................................................................................................................... 33
2.2.1. Khái niệm phân cấp quản lý nhà nước........................................................ 33


2.2.2. Khái niệm phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông..........37
2.2.3. Tác động của phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông . 42
2.2.4. Phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông ở Việt Nam qua
các thời kỳ.......................................................................................................................... 45
2.3. Nội dung, điều kiện và các yếu tố ảnh hưởng đến phân cấp quản lý
nhà nước về giáo dục phổ thông................................................................................. 47
2.3.1. Nội dung phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông............47
2.3.2. Điều kiện phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông...........51

phổ thông......................................................................................................................... 107
4.1.2. Định hướng tăng cường phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục
phổ thông.......................................................................................................................... 109
4.2. Giải pháp tăng cường phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ
thông trên địa bàn Thành phố Hà Nội.................................................................. 111
4.2.1. Đổi mới tư duy về phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ
thông.................................................................................................................................. 111
4.2.2. Xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật về phân cấp quản lý
nhà nước về giáo dục phổ thông.............................................................................. 113
4.2.3. Nâng cao năng lực của đội ngũ công chức, viên chức quản lý giáo
dục phổ thông................................................................................................................. 124
4.2.4. Hoàn thiện cơ chế thanh tra, kiểm tra đảm bảo hiệu quả phân cấp
quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông............................................................. 129
4.2.5. Các giải pháp bổ trợ......................................................................................... 131
Tiểu kết chương 4................................................................................................................ 140
KẾT LUẬN............................................................................................................................. 141
DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ....................................................... 144
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................................... 145
PHỤ LỤC 1............................................................................................................................. 155
PHỤ LỤC 2............................................................................................................................. 159
PHỤ LỤC 3............................................................................................................................. 161
PHỤ LỤC 4............................................................................................................................. 162


CÁC TỪ VIẾT TẮT

©

Từ viết tắt


KT-XH

Kinh tế - xã hội

NXB

Nhà xuất bản

QLNN

Quản lý nhà nước

THCS

Trung học cơ sở

THPT

Trung học phổ thông

TTHC

Thủ tục hành chính

UBND

Uỷ ban nhân dân

WTO


Hà Nội.......................................................................................................................................... 76


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Không chỉ Việt Nam mà hầu hết các quốc gia phát triển trên thế giới,
giáo dục được coi là “quốc sách hàng đầu” trong sự nghiệp xây dựng và phát
triển đất nước. Trong các cấp học, GDPT bao gồm giáo dục tiểu học, giáo dục
trung học cơ sở (giai đoạn giáo dục cơ bản) và giáo dục trung học phổ thông
(giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp) là giai đoạn cực kỳ quan trọng
góp phần cung cấp, định hướng năng lực và nhân cách người học. Cùng với
GDPT, QLNN đối với GDPT luôn luôn là vấn đề được các nhà hoạch định
chính sách đặc biệt quan tâm bởi vì quản lý giáo dục từ bình diện quốc gia đến
các cấp quản lý giáo dục ở địa phương và các cơ sở giáo dục đều có ảnh hưởng
đến việc thực hiện chính sách GDPT và nâng cao chất lượng GDPT.
Giáo dục và đào tạo có vai trò rất quan trọng trong đào tạo nguồn nhân
lực chất lượng cao và cung cấp nhân tài cho đất nước. Tuy nhiên, do sự chuyển
đổi từ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế thị trường theo
định hướng XHCN nên các cơ chế, chính sách hiện hành về quản lý nhà nước
về giáo dục nói chung, quản lý nhà nước về GDPT nói riêng đang còn nhiều
hạn chế, bất cập; sự phân cấp quản lý đối với GDPT chưa rõ ràng, chưa hợp lý;
quyền hạn chưa đi đôi với trách nhiệm. Theo đánh giá của của Chiến lược phát
triển giáo dục 2010 -2020: “Quản lý giáo dục còn nhiều bất cập, mang tính
bao cấo, ôm đồm, sự vụ và chồng chéo, phân tán; trách nhiệm và quyền hạn
quản lý chuyên môn chưa đi đôi với trách nhiệm, quyền hạn quản lý về nhân
sự và tài chính. Hệ thống pháp luật và chính sách giáo dục thiếu đồng bộ,
chậm được sửa đổi, bổ sung. Sự phối hợp giữa ngành giáo dục với các bộ,
ngành địa phương chưa chặt chẽ”. Thay vì phải thực hiện cơ chế phân cấp
quản lý, Nhà nước đã “tập trung” quá mức trong quản lý nhà nước về giáo dục.
Hậu quả là cấp dưới bị hạn chế trong phân cấp quản lý, ít có quyền chủ động,

với các nước trong khu vực và trên thế giới. Một trong những nguyên nhân ảnh
hưởng đến chất lượng GDPT là do phân cấp quản lý nhà nước về GDPTcòn có
nhiều hạn chế. Mô hình tổ chức quản lý nhà nước theo ngành kết hợp theo lãnh
thổ dẫn đến cùng một đối tượng quản lý là các cơ sở giáo

2


dục phổ thông nhưng chịu sự quản lý của rất nhiều cơ quan quản lý nhà nước
khác nhau như Bộ, Sở, Phòng Giáo dục đào tạo quản lý theo chiều dọc về
chuyên môn; Uỷ ban nhân dân các cấp quản lý theo chiều ngang về nhân sự,
hành chính.. Sự chồng chéo về chức năng, việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn
chưa phù hợp dẫn đến chưa phát huy hiệu quả quản lý nhà nước về giáo dục; từ
đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục phổ thông trên địa bàn.Quá
trình đổi mới phân cấp quản lý nhà nước về GDPT vẫn chưa đáp ứng được
những đòi hỏi bức xúc của thực tiễn và còn nhiều hạn chế, bất hợp lý; phân cấp
nhưng chưa bảo đảm quản lý thống nhất, còn biểu hiện phân tán, cục bộ, chưa
chú trọng việc thanh tra, kiểm tra đối với những chức năng, nhiệm vụ đã phân
cấp cho địa phương. Phân cấp quản lý nhà nước về GDPT chưa phân định rõ
ràng, cụ thể nhiệm vụ, thẩm quyền của mỗi cấp chính quyền trong việc thực
hiện chức năng quản lý nhà nước; chưa xác định rõ trách nhiệm của mỗi cấp,
của tập thể và cá nhân đối với những nhiệm vụ đã được phân cấp; phân cấp
nhiệm vụ cho cấp dưới, nhưng chưa bảo đảm tương ứng các điều kiện cần thiết
để thực hiện, còn thiếu sự ăn khớp, đồng bộ giữa các ngành, các lĩnh vực có
liên quan, chưa tạo điều kiện cho địa phương chủ động cân đối các nguồn lực.
Đặc biệt với đặc thù là thủ đô của cả nước, bên cạnh các văn bản pháp
luật chuyên ngành về giáo dục, Hà Nội chịu sự điều chỉnh của Luật Thủ đô với
những cơ chế quản lý được áp dụng riêng trên địa bàn. Quy định trách nhiệm
quản lý nhà nước về GDPT của các cơ quan quản lý phải có những điểm đặc
thù để đáp ứng được các thách thức và nhu cầu thay đổi nhanh chóng trong bối


Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận của phân cấp quản lý nhà nước

về GDPT, nội dung phân cấp quản lý nhà nước về GDPT, các yếu tố ảnh hưởng
đến phân cấp quản lý nhà nước về GDPT cũng như kinh nghiệm phân cấp
QLNN về GDPT một số nước trên thế giới.
-

Phân tích, đánh giá thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về GDPT,

tìm hiểu những kết quả đã đạt được cũng như những hạn chế, nguyên nhân của
những hạn chế trong phân cấp quản lý nhà nước về GDPT trên địa bàn Thành
phố Hà Nội.

4


-

Đề xuất phương hướng và các giải pháp đổi mới và đẩy mạnh phân

cấp quản lý nhà nước về GDPT trên địa bàn Thành phố Hà Nội trong những
năm tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiêncứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận án nghiên cứu hoạt động phân cấp quản lý nhà nước về GDPT.
3.2. Phạm vi nghiêncứu
- Về không gian: thành phố Hà Nội
- Về nội dung: Luận án chỉ nghiên cứu hoạt động phân cấp quản lý nhà
nước về GDPT công lập tại các cấp quản lý theo ngành (Bộ Giáo dục và Đào

nghĩa mà đề tài nghiên cứu đặt ra trong phân cấp quản lý nhà nước về GDPT
trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Luận án phân tích, đánh giá thực trạng việc
thực hiện phân cấp quản lý nhà nước về GDPT, phân tích nguyên nhân của
những bất cập, hạn chế tạo cơ sở cho đề xuất các giải pháp và kiến nghị.
Luận án sử dụng phương pháp tổng hợp để tóm lược nội dung sau mỗi phần
phân tích, đánh giá. Phương pháp tổng hợp được sử dụng để khái quát vấn đề, tóm
lược nội dung của từng mục và các kết luận của từng chương của luận án.

Ba là, phương pháp thống kê
Luận án sử dụng phương pháp thống kê để có số liệu cụ thể về thực trạng
phân cấp quản lý nhà nước về GDPT trên địa bàn Thành phố Hà Nội.
Bốn là, phương pháp điều tra xã hội học
Điều tra xã hội học bằng bảng hỏi với 200 phiếu được phát ra cho đối
tượng là cán bộ các cơ quan quản lý nhà nước về GDPT và cán bộ quản lý các
trường phổ thông trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Số phiếu nghiên cứu sinh
phát ra cụ thể như sau:
- 80 phiếu cho cán bộ quản lý nhà nước về GDPT ở Sở Giáo dục và Đào
tạo Hà Nội và cán bộ quản lý ở các Phòng Giáo dục và Đào tạo các quận Ba
Đình; Đống Đa, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Tây Hồ, Long Biên, Nam Từ
Liêm, Bắc Từ Liêm và các huyện Gia Lâm, Đông Anh, Hoài Đức, Phúc Thọ.
- 120 phiếu cho cán bộ quản lý các trường Tiểu học, THCS và THPT.
Bảng điều tra này gồm có 2 phiếu:

6


- Phiếu 1: Thực trạng phân cấp QLNN về GDPT trên địa bàn Thành phố
Hà Nội;
- Phiếu 2: Ý kiến kiến nghị về tăng cườngphân cấp QLNN về GDPT trên
địa bàn Thành phố Hà Nội.

Về mặt thực tiễn
Nghiên cứu, nhận xét thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về GDPTtrên
địa bàn Thành phố, đánh giá những ưu điểm và những mặt hạn chế, xác định
những nguyên nhân của những hạn chế và đề xuất các giải pháp đẩy mạnh và
nâng cao hiệu quả phân cấp quản lý nhà nước về GDPT trên địa bàn Thành phố
Hà Nội trong những năm tới.
Kết quả nghiên cứu của luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho
các cơ quan của Đảng, nhà nước trong việc ban hành các cơ chế, chính sách
đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả phân cấp quản lý nhà nước về GDPT ở các địa
phương.
Kết quả nghiên cứu của luận án là cơ sở để chính quyền Thành phố Hà
Nội đổi mới quản lý đối với các trường phổ thông trên tinh thần đẩy mạnh
phân cấp quản lý, giáo quyền hợp lý cho các trường để xây dựng nền giáo dục
của Thành phố Hà Nội ngày càng phát triển.
7. Kết cấu của luận án
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận
án kết cấu thành 4 chương:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Chương 2: Cơ sở lý luận và pháp lý về phân cấp quản lý nhà nước đối với
giáo dục phổ thông
Chương 3: Thực trạng phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục phổ thông
trên địa bàn Thành phố Hà Nội
Chướng 4: Quan điểm và giải pháp tăng cường phân cấp quản lý nhà
nước về giáo dục phổ thông trên địa bàn Thành phố Hà Nội

8


Chương 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

nắm giữ cho cấp dưới thực hiện một cách thường xuyên, liên tục bằng phương
thức ban hành văn bản quy phạm pháp luật hoặc bằng cách chuyển cho cấp
dưới thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn bằng các quyết định cụ thể” [64].
Trong bài viết, tác giả đã phân tích thực trạng phân cấp quản lý giữa trung
ương và địa phương và đề xuất một số quan điểm, nguyên tắc phân cấp quản lý
ở nước ta hiện nay.
- Nguyễn Đăng Dung (2011): “Các hình thức phân cấp, phân quyền”, bài
trong cuốn “Phân cấp quản lý nhà nước”, NXB Công an Nhân dân. Tác giải
trình bày 06 hình thức phân cấp: hình thức phân cấp dựa vào các nguồn gốc
lịch sử; hình thức phân cấp bằng trật tự thứ bậc và chức năng; hình thức phân
cấp qua vấn đề được đề cập và các giá trị của nhà nghiên cứu; hình thức tập
trung vào các mẫu hình và chức năng hành chính; hình thức dựa trên kinh
nghiệm của một quốc gia; hình thức phân cấp trên cơ sở các mục đích: chính
trị, thị trường, không gian và quản lý.Trong bài viết tác giả phân tích 3 thể loại
về phân cấp hành chính: tản quyền, phân quyền và ủy quyền [64].
Một số tác giả đã có các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý đăng
trên các tạp chí chuyên ngành và trình bày tại các hội thảo khoa học:
- Nguyễn Minh Phương:“Thực trạng phân cấp, phân quyền và vấn đề tự
quản địa phương tại Việt Nam”, bài tham luận tại Hội thảo “Tổ chức chính
quyền địa phương ở Việt Nam: Những vấn đề lý luận và thực tiễn” do Văn
phòng Quốc hội, Oxfam, Unicef phối hợp tổ chức tại Ninh Thuận ngày
06/4/2013. Bài tham luận đã trình bày các khái niệm phân cấp, phân quyền, tự
quản địa phương và những vấn đề đặt ra trong phân cấp, phân quyền, tự quản
địa phương ở nước ta hiện nay và đề xuất kiến nghị các giải pháp đẩy mạnh
phân cấp, phân quyền, tự quản địa phương ở nước ta trong thời gian tới [55].
- Hoàng Mai: tham luận: “Thẩm quyền của các cấp chính quyền địa
phương trong phát triển bền vững - kết quả của quá trình phân cấp quản lý ở

10


11


Minh Phương: “Để tiếp tục đẩy mạnh phân cấp quản lý giữa các cấp chính
quyền địa phương hiện nay”, Tạp chí Quản lý nhà nước. Học viện Hành chính,
Số 1/2007; Vũ Thư: “Mấy vấn đề lý luận và thực tiễn về phân cấp quản lý cho
chính quyền địa phương ở nước ta”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, Viện Nhà
nước và Pháp luật, Số 4/2009; Trần Thị Diệu Oanh:“Mối quan hệ giữa phân
cấp quản lý và địa vị pháp lý của chính quyền địa phương ở nước ta hiện
nay”, Tạp chí Quản lý nhà nước. Học viện Hành chính Quốc gia, Số 4/ 2010;
Trần Thị Diệu Oanh:“Một số vấn đề phân cấp quản lý cho chính quyền đô
thị”,Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Bộ Tư pháp, Số 12/2011; Phạm Thanh
Huyền: “Một số vấn đề về phân cấp quản lý hành chính nhà nước”, Tạp chí Tổ
chức nhà nước, Bộ Nội vụ, Số 2/2014; Nguyễn Cửu Việt: “Phân cấp quản lý
trong mối quan hệ giữa trung ương và địa phương”, Tạp chí Nghiên cứu lập
pháp, Văn phòng Quốc hội, Số 7/2005.
1.1.2. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
Trên thế giới, phân cấp quản lý nhà nước đã được một số nhà khoa học
nghiên cứu trong nhiều thập kỷ qua. Các công trình nghiên cứu về phân cấp
quản lý nhà nước có thể kể đến là:
- Ngân hàng thế giới (2005): “Phân cấp ở Đông Á để chính quyền địa
phương phát huy tác dụng”, NXB Văn hóa - Thông tin. Các tác giải cuốn sách
nhấn mạnh: phân cấp quản lý là một biện pháp hữu hiệu đưa chính quyền về
gần dân hơn và mang lại cho người dân cơ hội tham gia vào quá trình ban hành
quyết định quản lý. Hệ thống phân cấp được thiết kế tốt sẽ mang lại nhiều lợi
ích, trong đó có việc đẩy mạnh tăng trưởng và ổn định kinh tế - xã hội.
Cuốn sách đề cập đến kinh nghiệm của các nước Đông Á trong quá trình
phân cấp với mục tiêu nhận thức rõ những thách thức của quá trình thiết kế các
mô hình cải cách, rút ra những bài học kinh nghiệm trong quá trình thực hiện
và nghiên cứu các tác động của tiến trình phân cấp quản lý. Trong cuốn sách

Sáng tạo lại chính phủ nhằm chỉ ra một cách làm hoàn toàn mới so với
trước đây để tiến hành các hoạt động của khu vực công. Những vấn đề đề cập
trong 10 nội dung mà hai tác giả đưa ra không phải hoàn toàn mới, nhưng tiếp
cận theo một cách thức mới để chuyển từ quan điểm chính phủ quản lý cai trị
sang chính phủ mang tính doanh nghiệp. Mô hình sáng tạo lại chính phủ được

13


coi là một cách để làm cho hoạt động của chính phủ năng động hơn, tốt hơn.
Chính phủ theo mô hình doanh nghiệp khuyến khích cạnh tranh giữa các bên
cung cấp dịch vụ, đẩy sự kiểm soát từ bộ máy hành chính sang cộng đồng [54].
- J. M. Cohen, S. B. Peterson (2002): “Phân cấp quản lý hành chính - Chiến
lược cho các nước đang phát triển”, NXBChính trị Quốc gia, Hà Nội. Cuốn sách
dày 343 trang đã trình bày vị trí, vai trò và tính tất yếu khách quan của phân cấp
quản lý hành chính đối với các nước đang phát triển. Trong bối cảnh mở cửa hội
nhập và chuyển đổi cơ chế quản lý, các quốc gia muốn phát triển cần đổi mới cách
thức quản lý nhà nước, đẩy mạnh phân cấp quản lý giữa trung ương và các cấp
chính quyền địa phương. Không có mô hình phân cấp chung cho các quốc gia
đang phát triển. Tùy từng điều kiện và trình độ phát triển khác nhau, các quốc gia
sẽ xác định mức độ phân cấp quản lý phù hợp [37].

1.2. Các công trình nghiên cứu phân cấp quản lý nhà nước về giáo dục
1.2.1. Các công trình nghiên cứu trong nước
Ở Việt Nam hiện nay còn ít công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý
nhà nước về giáo dục nói chung và GDPT nói riêng.
- Có thể nói công trình nghiên cứu tương đối toàn diện đầu tiên về phân
cấp quản lý nhà nước về GDPT là Đề tài khoa học cấp Bộ B98-52-22
“Nghiên cứu tập trung và phân quyền trong hệ thống quản lý ngành GDPT
Việt nam” do TS. Nguyễn Tiến Hùng làm chủ nhiệm. Đề tài khoa học tập trung

phân cấp quản lý nhà nước đối với GD&ĐT ở nước ta hiện nay.
Đề cập đến những khó khăn, tồn tại trong quá trình phân cấp quản lý giáo
dục ở Việt Nam, tác giả nhấn mạnh: hệ thống tổ chức bộ máy thực hiện phân
cấp quản lý còn hạn chế, chưa có sự phân định rõ ràng, cụ thể nhyieemj vụ,
quyền hạn giữa trung ương và địa phương; việc phân cấp quản lý còn gặp
nhiều lúng túng, thiếu sự đồng bộ, dẫn đến tình trạng cắt khúc, chia việc mà
thiếu sự liên thông trong hệ thống; sự phối hợp giữa ngành giáo dục với các
ngành liên quan chưa chặt chẽ, thống nhất nên ngành giáo dục thực hiện các
chức năng chuyên môn rất khó khăn [64].
Một số tác giả đã công bố các công trình nghiên cứu về phân cấp quản lý
đối với GD-ĐT trên các tạo chí chuyên ngành, như:
- Nguyễn Tiến Hùng (2004): “Tìm hiểu quy trình nghiên cứu phân cấp
quản lý giáo dục”, Tạp chí Phát triển giáo dục, số 4 (64). Theo tác giả, để có

15


thể xác định lại hợp lý trách nhiệm, quyền hạn và trách nhiệm của từng cấp
quản lý và nhà trường phổ thông, cũng như cơ chế phối hợp làm việc giữa các
cấp đòi hỏi phải xác định được các mâu thuẫn, khó khăn trong thực hiện các
chức năng quản lý giáo dục hiện hành của từng cấp quản lý và nhà trường, từ
đó đề ra các giải pháp khắc phục. Vì vậy, quy trình nghiên cứu về phân cấp
quản lý giáo dục cần được thực hiện theo 3 bước: (1) xây dựng bức tranh hiện
trạng về phân cấp quản lý giáo dục; (2) phân tích hiện trạng về phân cấp quản
lý giáo dục; và (3) xây dựng các giải pháp về phân cấp quản lý giáo dục [32].
- Nguyễn Tiến Hùng (2006): “Vai trò của các cấp quản lý trong xu thế
phân cấp quản lý giáo dục đại học”, Tạp chí Khoa học giáo dục, số 6 năm
2006. Bài báo phân tích vai trò của Quốc hội, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào
tạo, các bộ và cơ quan ngang bộ, UBND tỉnh/thành phố, Sở giáo dục và Đào
tạo, các trường đại học trong xu hướng phân cấp quản lý giáo dục đại học [33].

bằng sông Cứu Long từ sau giải phóng miền Nam và nhấn mạnh: tuy có nhiều
thời kỳ phân cấp quản lý nhà nước về GD-ĐT khác nhau, nhưng giáo dục tiểu
học và THCS cơ bản được phân cấp quản lý cho UBND cấp huyện và nó đã
phát huy tác dụng nhất định. Bài báo cũng đã trình bày những vấn đề đặt ra đối
với phân cấp quản lý về GD-ĐT ở các tỉnh vùng đồng bằng sông Cửu Long
[17].
1.2.2. Các công trình nghiên cứu nước ngoài
-

Rondineli D. và Nellis J. (1996): “Assessing decentralization policies in

Developing countries: the case for cautious optimism” (Chính sách phân cấp
sự định ở các nước đang phát triển: Trường hợp về chủ nghĩa lạc quan cẩn
trọng), Delelopment Policy Review 4. Theo các tác giả, ngay từ những năm 80
của thế kỷ XX, nhiều nước trên thế giới tại châu Âu, châu Úc, châu Mỹ, châu
Á và châu Phi đã bắt đầu thể nghiệm và thực hiện hệ thống phân cấp quản lý
đối với GD-ĐT theo hướng tra quyền ban hành các quyết định quản lý cho cấp
dưới của chính phủ trung ương (chính quyền cấp vùng/bang/tỉnh/thành
phố/quận/huyên) và cho các trường. Lý do phân cấp quản lý đối với GD-ĐT ở
các quốc gia là rất khác nhau nhưng chủ yếu là do cấp trung ương không thể
tiếp tục gánh vác việc cung cấp tài chính cho hệ

17