Mục lục
Trang
Phần A: Mở đầu.
I. Lý do chọn chuyên đề 1
II. Nhiệm vụ, mục đích của chuyên đề 2
III. Phạm vi nghiên cứu. 3
IV. Đối tợng và phơng pháp nghiên cứu 3
Phần B: Nội dung
I. Mục tiêu chung. 4
II. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc khai thác bài toán trong tiết
luyện tập hình học 8.
1. Khai thác bài toán nhằm khắc sâu, củng cố nội dung một bài học. 5
2. Khai thác bài toán theo hớng phát triển liên bài. 7
3. Khai thác bài toán theo hớng phân dạng các dạng toán cụ thể. 9
4. Khai thác bài toán có ứng dụng trong thực tế.
10
III. Những hạn chế của chuyên đề 11
IV. Bài học kinh nghiệm và những điều kiện để áp dụng chuyên đề
12
Phần C: Kết luận.
Phần A: mở đầu.
I. Lý do chọn chuyên đề :
Năm học 2007 - 2008 là năm học thứ sáu thực hiện chơng trình bộ SGK mới môn "Toán " bậc
THCS. Đây là một chơng trình giảm tải, tăng phần thực hành và bám sát nhiều hơn vào thực tiễn.
Hơn bao giờ hết vấn đề cập nhật với phơng pháp giảng dạy mới, vấn đề cải tiến phơng pháp giảng
dạy luôn luôn đợc đặt lên hàng đầu. Chúng ta nói đến việc đổi mới phơng pháp dạy học bởi thực
trạng trong dạy học của nhiều năm học trớc còn phổ biến hiện tợng: Dạy áp đặt, học thụ động. Cốt
1
lõi của sự đổi mới này là phát huy tính tích cực chủ động của ngời học. Tuy nhiên, phát huy tính tích
cực, chủ động của học sinh nh thế nào, bằng biện pháp gì, vận dụng trong dạy học ra sao, thì đó vẫn
luôn là vấn đề mới.

Riêng tôi để góp một phần vào quá trình đổi mới phơng pháp giảng dạy. Trong đề tài này, tôi
không có tham vọng gì lớn chỉ xin đề cập tới một phạm trù nhỏ nhng có thể đó cũng là một nỗi băn
khoăn của nhiều giáo viên dạy toán hiện nay trong việc cập nhật chơng trình mới đó là một trong
những phơng pháp dạy các tiết luyện tập và ôn tập hình học 8.
III. Phạm vi nghiên cứu của chuyên đề:
Trớc hết ta cần quan tâm đến vị trí của tiết luyện tập toán trong chơng trình THCS đó là:
- Số tiết luyện tập môn toán THCS chiếm một tỷ lệ khá cao so với các tiết học lí thuyết. Trong
chơng trình cũ, số tiết luyện tập ít nhất cũng chiếm tỉ lệ 1/3 tổng số tiết học. Trong ch ơng trình mới tỉ
lệ này còn cao hơn nhiều.
2
- Tiết luỵện tập Toán ở cấp THCS có một vị trí hết sức quan trọng không chỉ ở chỗ nó chiếm
một tỉ lệ cao về số tiết học mà điều chủ yếu là: Nếu nh tiết học lí thuyết cung cấp cho học sinh những
kiến thức cơ bản ban đầu thì tiết luyện tập có tác dụng hoàn thiện các kiến thức cơ bản đó, nâng cao lí
thuyết trong chừng mực có thể, làm cho học sinh nhớ và khắc sâu hơn những vấn đề lí thuyết đã học.
Đặc biệt hơn trong tiết luyện tập học sinh có điều kiện để thực hành, vận dụng các kiến thức đã học
vào việc giải quyết các bài toán thực tế, các bài toán có tác dụng rèn luyện kĩ năng tính toán, rèn luyện
các thao tác t duy để phát triển năng lực sáng tạo sau này.
- Tiết luyện tập không phải chỉ là tiết giải các bài tập toán đã cho học sinh làm ở nhà hay sẽ
cho học sinh làm ở trên lớp. Đành rằng, trong tiết luyện tập toán chắc chắn sẽ có phần giải các bài tập.
Ngay cái tên Tiết luyện tập đã chỉ cho ta biết rằng Thầy phải luyện cái gì và Trò phải tập cái gì.
Thầy luyện, Trò tập làm đó là nội dung chủ yếu của tiết luyện tập. Tiết luyện có tính mục đích rõ ràng
hơn tiết bài tập. Chính vì lẽ đó mà từ lâu trong phân phối chơng trình đã thay tên tiết Bài tập bằng
tiết Luyện tập. Trong tiết luyện tập, phần nào đó, thầy giáo đợc tự do hơn trong việc lựa chọn nội
dung dạy học so với tiết lí thuyết, miễn sao đạt đợc mục đích yêu cầu đề ra.
Khai thác bài tập từ tiết luyện tập hình học 8, có thể hiểu đây là phơng pháp dạy giải
toán thông qua tiết luyện tập nhằm mục đích hình thành cho học sinh thói quen suy nghĩ và tìm
tòi, khai thác lời giải của một bài toán trên cơ sở các kiến thức đã học.
IV. Đối t ợng và ph ơng pháp nghiên cứu.
1) Đối t ợng:
- Qua tiết dạy luyện tập và ôn tập hình học 8.

kế hoạch lên lớp.
- Rèn luyện cho học sinh các kĩ năng, thuật toán hoặc nguyên tắc giải toán, dựa trên cơ sở nội dung lí
thuyết toán đã học và phù hợp với trình độ tiếp thu của đại đa số học sinh của một lớp học, thông qua
một một hệ thống bài tập hoặc một chuyên đề về các bài tập đã đợc khai thác và sắp xếp theo chủ ý
của giáo viên. đây thực chất là vấn đề vận dụng lí thuyết để giải các bài tập hoặc hệ thống các bài tập
nhằm hình thành một số kĩ năng cần thiết cho học sinh đợc dùng nhiều trong thực tiễn và học tập.
- Thông qua phơng pháp và nội dung của tiết học (hệ thống các bài tập của tiết học), rèn luyện cho
học sinh nề nếp làm việc có tính khoa học, học tập tích cực chủ động và sáng tạo, phơng pháp t duy và
các thao tác t duy cần thiết, đặc biệt nắm vững các phơng pháp khai thác bài tập hình học nh:
* Đặc biệt hoá.
+ Thay biến bởi hằng số, cho các số đo góc hoặc độ dài đoạn thẳng cụ thể.
+ Thay các điều kiện bài toán bởi các điều kiện hẹp hơn.
+ Thay vị trí bất kì của điểm, của một hình bằng vị trí đặc biệt của nó.
+ Bổ sung thêm các quan hệ mới vào bài toán.
* Tổng quát hoá:
+ Thay hằng bởi biến số.
+ Thay các điều kiện trong bài toán bởi các điều kiện rộng hơn.
+ Thay vị trí đặc biệt của điểm, của hình bởi vị trí bất kì của nó.
+ Bỏ bớt điều kiện giả thiết.
* Lật ngợc vấn đề:
Có nhiều bài toán có tính Thuận - Nghịch vì vậy ta có thể thay Giả thiết cơ bản của bài toán thành Kết
luận và ngợc lại thay Kết luận thành giả thiết ta đợc bài toán mới.
II. Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc khai thác bài toán
trong tiết luyện tập hình học 8.
- GV: Nghiên cứu nội dung từng bài -> Xác định kiến thức trọng tâm -> lựa chọn bài tập và hình thức
khai thác.
- Trong một bài giáo viên có thể sử dụng nhiều hình thức khai thác nh:
+ Khai thác bài toán nhằm khắc sâu, củng cố nội dung một bài học.
+ Khai thác bài toán theo hớng phát triển liên bài.
+ Khai thác bài toán theo hớng phân dạng các dạng toán cụ thể.

bằng
3
1
diện tích hình vuông ABCD.
HD: S
ABE
=
2
1
AE.AB = 6x (cm
2
).
S
ABCD
= AD
2
= 12
2
= 144 (cm
2
).
Theo đề bài, ta có 6x =
3
144
suy ra x = 8 (cm)
Khai thác bài toán:
- Ta nhận thấy rằng: Khi diện tích tam giác ABE bằng
3
1
diện tích hình vuông ABCD thì diện tích tứ

2
S
ABCD
=
144.
3
2
= 96 (cm
2
).
5
A
E
D
C
B
x
(Hình123)