DAI HOC QUÓC GIÀ HA NÒ!
TRLTÒNG DAI HOC KHOA HOC TL/ NHIÈN

DE CLPaNG
DE TÀI NGHIÉN GÙU DAC BIÉT GAP DAI HOG QUOG GIÀ HA NÓI

TÉN DE TÀI
NGHIÉN CLfU QUI TRÌNH PHÀN LÀP VA KHÀO S À I HOAT T Ì N H
SINH HOC CÙA GAG HpP CHAT TERPENOIT VA FLAVONOIT
Tir GAY THUÓG VIÉT NAM

MA SO: QG.06-07

CHU TRI DE TAI:

POS. TS. NGUYÉNVÀNDÀU
ÙAI HOC Q U O C GIÀ HA NOI
TRUNG TÀM THÓNG TlN THLf VIÉN

HA NOI - 2006


DE CirONG DE TÀI NGHIÉN CÙtJ KHOA HOC
DAC BIÉT CAP DHQGHN
1. Tén de tal
Tié'ng Viét
Nghién cufu qui trình phàn làp va khào sàt hoat tinh sinh hoc cùa càc hcfp
chat terpenoit va flavonoit tir cày thuoc Vìet Nam

Tié'ng Anh
Study on the isolation procedure and examination on biological activlties of

- Chirc vu:

Phd chù nhiem Bo món Hoà hUu ed

- Dan vi còng tàc:

Khoa Hoà hoc, trUdng DH Khoa hoc Tu nhién

- Dia chìiién he:

19 Le Thành Tòng, Q. Hoàn Kiém, Ha Noi

- Sódièn thoai:

091 2437851 / 04-8213732 (NR); 04-8261853 (CQ)

- Email:



Fax.-(04)-8241140


Tom tat hoat dóng nghién curu cùa chù tri de tài

{Càc chuang trình, de tài nghién cùu khoa hoc dà tham già, càc cóng trình dà còng bólién
quan tcfi phuang huàng cùa de tài trong 5 nàm gàn day)
Thòi gian

Tén de tài/cóng trình


Nghién cifu hoà thUc vàt mot cày thuoc Viét
Nam ed hoat tinh chó'ng ung thu, chò'ng HIV
va bào ve gan

Chù tri

NCKHCB (cà'p NN)
Ma so: 510105

2001

Ddng gdp vào viéc nghién cùu càc
flavonoid trong nu hoa hòe {Sophora
japonica L.)

Tàc già

Dt/dc/7pc(2001), 8,
13-14

Phàn lap va xàc djnh rutin tU cày hy
thiém {Siegesbeckia orientalis L,
Asteraceae) cùa Viét Nam.

Tàc già

TC. Duachoc, No7,
Tr. 11-13, Ha Nói.


L., (Polygonaceae)
Nghién cùD phàn lap càc Flavonoit tU chi
Polygonum, ho Rau ràm (Polygonaceae)
Ddng gdp vào viéc nghién culi hoà thuc
vat cày thóm ióm {Polygonum chinensis
L., Polygonaceae).
Ddng gdp vào viéc nghién cùu hoà thUc vàt
cày che dang (//ex kaushue S.Y.Hu,
Aquifoliaceae)

DHQGHN (QT-03-11)

Tàc già

Tàc già
Tàc già

Phàn làp va xàc dinh cà'u trùc cùa hai
hdp chat terpen tU là xuyén tàm lién
Tàc già
{Andrographis paniculata Nees) d Viét nam.

TT ho trd NC Chàu à
(DHQG HN)
( DT 02/2003)

K/?oa/?oc, DHQGHN,
T.XX, N o i , Ap, 2004,
tr. 65-69.
Duce hoc,

nghé Hoà HC lan thù 3
Ha Nói 11/2005

Tom tat hoat dòng dào tao sau dai hoc cùa chù tri de tài trong 5 nàm lai trd lai day

Thòi gian

Tén nghién cùu sinh

Tén hoc vièn cao hoc

Le thj Kiéu Nhi

2001
2004

Nguyén Ngpc Thanh, K-13

2005

Nguyén thj Viét Thanh, K-14

6. Cd quan phoi hdp va cóng tàc vièn chinh cuà de tài
TT

Co quan phói hap

Gong tàc vièn
Ho va tén


Nguyén Dình LUdng

Phòng NC Cà'u trùc

5

Khoa Hoà hoc, TrUdng DHKHTN

Nguyén t. Viét Thanh

Hoc vién cao hoc, K-15

Nguyen Dình Chung

Hoà hoc càc hdp chat

Tran thi Hiéu

thién nhién

Dò thi Thanh

6

Hoc vién cao hoc, K-16

Vù thj Viét Ha

Khoa Hoà hoc. TrUdng DHKHTN


Do vày, viéc tìm kiém càc hoat chat tU càc dUdc liéu truyén thó'ng, va tiép theo là phàt trién
thành càc dUdc pham co nguón gò'c thién nhién vUa rè lai co hiéu qua va tinh an toàn cao là mot
nhiém vu chién ludc quan trong trong viéc phòng va chùa bénh ma càc nhà khoa hoc càn phài
quan tàm va co tràch nhiém chia sé.
Tinh cà'p thiét dào una nhu cau phàt trién kinh té-xà

hói

càc bénh gay ra do virus (càc dang viém gan virus A, B, C, E,... HIV, cùm,...), càc dang ung
thu,... chiém mot ti le khà cao trong ed càu càc bénh pho bién trén toàn thè gidi. Vi du, ò Viét
Nam, riéng so nguòi bi nhiem virus gan chiém khoàng 20% dàn so; bénh vién U budu va bénh
vién K ò Ha Noi va tp. Ho Chi Minh luón trong trình trang qua tài bénh nhàn. Xuàt phàt tU thue
trang cùa xà hói, viéc phàt trién dUdc liéu trén ed so tài nguyén sin co cuà dàt nude là mot nhu
càu cà'p bàch va co tinh khà thi cao. Trong nhùng nàm gàn day cùng vdi su Idn manh cùa dói ngù
càc nhà nghién cUu khoa hoc, su quan tàm cuà Nhà nude trong llnh vuc dóng dUdc dà dem lai
nhùng thành tuu dàng ké.
DUa trén kinh nghièm làu dòi cùa nén y hoc co truyén ve viéc su dung càc dUdc liéu qui trong
diéu trj càc bénh phd bién, de tài nghién cùU này dUdc xày dung nhàm dóng góp vào chién lUdc
phòng chóng va chùa tri càc bénh pho bién va hiém nghèo ò nuóc ta. Su thành cóng cùa de àn
chàc chàn sé làm phong phù thém nguón dUdc pham cùng nhu làm giàm àp lUc ve tàm li va kinh
té dò'i vdi còng dóng, dac bièt dói càc bénh nhàn nghèo.

9. Muc tièu cùa de tài


De tal dUdc xày dung dUa trén su nghién cùu sàu hdn ve màt hoà hoc càc dUdc liéu dà dUdc y
hoc co truyén àp dung chùa bénh it nhiéu co hiéu qua. Do vày, muc tiéu chinh cùa de tài là:
a- xày dung dUdc mot qui trinh thich hdp chiét tóng càc hoat chat chinh dùng de pha
che càc che pham dUdc hoc.
b- tói uu hóa sd do phàn tàch va tinh che de thu càc hoat chà't ò dang tinh khiét.

chua dudoàn dUdc truóc. càc hdp chat terpenoit sau day dU kién sé dUdc nghién cùu phàn tàch:
Càc hdp chat sesquiterpen tu cày co nho nói
1. Wedelolacton
2. Desmetylwedelolacton
3. Luteolin
Càc hdp chat diterpentùcày xuyén tàm lièn
1. Andrographolide
2. Neoandrographolide
3. 14-deoxyandrographolide (DA) va 14-deoxy-11,12-didehidroandrographolide
Càc hdp chat triterpen tu cày ha khó thào, cày bóng ói, cày vói va cày xa den
1. Axit ursolic
2. Axit oleanolic
3. Càc dan xuat triterpenic
Càc hdp chat triterpen tu cày ma de
1. Aucubin
2. Flavonoit
d. Xàc dinh càu trùc càc chat phàn làp
De nhàn dang càc hoat chat phàn làp, càu trùc cùa chùng càn phài khàng djnh thóng qua viéc
phàn tich va dua ra càc dù liéu phd dae trung mot càch chinh xàc. Càc phUdng phàp phd hién dai
sau day sé dUde àp dung nhu phd khói lUdng (MS), phd tu ngoai (UV), phd bóng ngoai (IR), phd
còng huòng tu hat nhàn (^H va ^^C-NMR).
e. Thùhoat tinh sinh hoc
Mot so hdp chà't terpenoit sé dUdc khào sàt boat tinh sinh hoc thóng qua càc phép thù invitro nhU
chóng òxi hoà, khàng vi sinh vàt gay ra càc bénh phd bién, gay dòc té bào ung thu. Càc phép thù
này giùp cho chùng ta hình dung ra ed ehé tàc dung cùa càc hoat chat, cùng nhu hoat dò cùa
chùng ò mó hình thù. Nói dung nghién cùu này sé cho phép chùng ta dUa ra nhùng két luàn hùu
ich trong viéc nén su dung chùng nhu the nào cho phù hdp (chàng han, su dung vói muc dich
phòng chò'ng, bay ho trd hay diéu tri bénh).
Dành già hoat tinh cuà càc chat sé óuac thUe hién cu the nhu sau:
1. Khà nàng chóng oxi hoà

(i)- do phàn cuc,
(ii)-trong lUdng phàn tu;
b. Phàn tich thành phan dich chiét tóng va phàn lap càc chat
Nò! dung thuc hién.
PhUdng phàp phàn tàch dUa trén sUhàp phu chon loc cùa càc chà't trén silica gel,
poliamit,... Su phUdng phàp sac ki trong càc he dung mòi khàc nhau de:
(i)- xàc dinh so lUdng càc chat co hàm lUdng tUdng dói Idn va ed khà nàng phàn tàch dUdc.
(il)- phàn tàch càc chà't trén càc chat hap phu khàc nhau nhu silica gel, poliamit va rùa giài
nhd càc he dung mòi thich hdp.
(ili)- Tinh che bang phUdng phàp két tinh lai
e. Xàc djnh cà'u trùc cùa càc hoat chat phàn làp
Noi dung thuc hién.
Nhàn dang càu trùc càc boat chà't dóng mot vai trò quan trong, giùp cho chùng ta khang
djnh muc tiéu dà dat dUdc va làm ed sd cho viéc dành già hoat tinh sinh hoc cùa chà't. Càu trùc cuà
càc chà't phàn lap 6ugc xàc djnh dUa trén:


(i)- càc phàn ùng djnh tinh
(li)- àp dung phUdng phàp phàn tich vàt li hién dai nhu phd UV, IR, MS va NMR
(ili)- so sành càc dù liéu phd dà cóng bó (néu co)
(iv)- do va so sành càc bang so vat li.
d. Dành già sa bo hoat tinh sinh hoc
Nói dung thuc hién.
Chuyén de này cho chùng ta mot két qua nghién cùu tdng quàt cùa de tài ve mat ùng dung.
Nò sé mang lai két luàn ve viéc co càn phàt trien tiép tue de tài trién khai vào thUc tien hay khòng.
Càc chat phàn làp dUdc dành già boat tinh thóng qua càc phép thù sau:
(i)- hoat tinh khàng khuan va khàng nàm
(il)- boat tinh khàng mot so dòng ung thu
(ili)- hoat tinh chóng òxi hoà bào ve gan.



14. PhUdng phàp luàn va phUdng phàp khoa hoc trong de tài
De tài này khòng di qua sàu ve mat khoa hoc thuàn tùy ma chù trong dén y nghla thuc tién.
Dói tUdng lua chon de nghién cùu xuàt phàt tu kinh nghiém dàn gian, tu nhùng két qua dà dUdc
kiém chùng nay càn phài cài thién dudi gdc dò khoa hoc hién dai.
De tài mang tinh lién tue, lién chuyén ngành nhàm dóng góp vào viéc giài quyét mot vàn de
dóng bó va hiéu qua hdn. Két qua cuà de tài là hùu ich cho càc ITnh vuc lién quan khi mong muón
khai thàc ùng dung chùng.
Càc phUdng phàp nghién cùu sau óMc àp dung de trién khai de tài:
a. PhUdng phàp tìm tài liéu chuyén ngành ve ITnh vuc càn quan tàm
b. PhUdng phàp chiét chon loc hoat chat
e. PhUdng phàp phàn tàch càc boat chat
d. PhUdng phàp xàc dinh càu trùc cùa càc boat chà't
e. PhUdng phàp dành già boat tinh

15. Khà nàng sur dung ed sd vat chat, trang thiét b| cuà DHQGHN
* Phòng thi nghiém cuà Khoa Hoà hoc
* Càc trang thiét bj nhu mày sac ky, mày sac ky khói phd (GC-MS), mày phd
bóng ngoai, tu ngoai (TT Hoà dàu, khoa Hoà hoc)
* Phòng thi nghiém thù hoat tinh cùa TT còng nghé sinh hoc (Khoa Sinh hoc)

18. Két qua dir kién
18.1 Két qua khoa hoc
* Diéu che càc can chiét tdng càc hoat chat quan tàm
* Phàn làp 6ugc 6-7 hdp chat tinh khiét vói lUdng dù de xàc djnh càu trùc hoà hoc va thù


hoat tinh.
* Cóng bó két qua nghién cùu trong 4-5 bài bào ò tap chi chuyén ngành.
* Tham già 2-3 bào cào khoa hoc tai Hói nghi chuyén ngành va ò Hói nghi nghién cùu


5-2006

De cUdng NC

Chuyén de / Nòj dung 1

4-2006

5-2006

Nói dung CD

Chuyén de / Nòj dung 2

4-2006

5-2006

Nói dung CD

Chuyén de / Nòj dung 3

4-2006

5-2006

Nói dung CD

Chuyén de / Nói dung 4


TT


4

Thu mua màu thuc vàt nghién cùu

4-2006

4-2007

Lày màu NC

4

Xù li va dinh danh màu thuc vàt nghién cùu

4-2006

4-2007

Tiéu bàn T.vàt

5

Nghién cùu càc qui trình chiét can tdng

4-2006


Phàn lap càc
chat tinh khiét
Xàc djnh C/trùc

9

Khào sàt boat tinh

10-2007

1-2008

Khào sàt H/tinh

10 Viét bào cào tdng két de tài

2-2008

3-2008

B/ cào tdng két

11 Bào cào va nghiém thu de tài

3-2008

4-2008

Nghiém thu DT


TRUÒNG KHOA HOC TlS NHIÈN

DE TÀI NGHIÉN CÙU DÀC BIÉT

BÀO CÀO TÓNG HOP
KÉT QUA NGHIÉN ClTU CÙA DE TÀI

rÉNDÈTAI:

NGHIÉN c ù u QUI TRÌNH PHÀN LÀP VA KHÀO SÀT
HOAT TINH SINH HOC CÙA CÀC HOP CHAT TERPENOIT
VA FLAVONOIT TU CÀY THUÓC VIÉT NAM
VIA SO:

QG 06-07

: H U N H I É M D E TAI:

PGS. TS. Nguyen Vàn Dau

HA NÓI- 2008


MUC LUC
•

•

PHÀN A
BÀO CÀO TOM TÀT

4.3 Cày voi
4.4 Co nho noi

20

5. Ket luan

26

6. Tài lieu tham khào

27

PHÀNC
PHÀN CUOI BÀO CÀO
1. Phu lue càc còng trình
2. Tóm tat càc còng trình NCKH cùa cà nhàn
3. Scientific Project
4. Phiéu dàng ki két qua nghién cùu KH-CN

28
29
35
39


PHAN A

BÀO CÀO TÓM TÀT
A. TÉN DE TÀI

sa bp hoat tinh sinh hoc cùa càc chat phàn lap.
2. Noi dung nghién curu cùa de tài
Nói dung nghién cùu bao gòm càc chuyén de sau:
1- xày di/ng qui trinh thich hdp de chiét càc hoat chat co trong cày thuóc .
2- tò'i u'u hóa qui trình phàn tàch va tinh che de thu càc hoat chat ò dang tinh khiét.
3- xàc dinh cà'u trùc cùa càc chat phàn lap.
4- khào sàt sd bo boat tinh sinh hoc cuà can chiét tong va cùa càc chat phàn làp.
5- dành già hiéu qua chCi'a bénh cùa cày thuóc dua trén két qua nghién cù'u.
Càc i&p chat quan tàm phàn iap:
1- Càc hgp chat terpenoit
2- Càc hgp chat flavonoit
Càc Ioai hoat tinh sinh hoc dà khào sàt:
Càc chat phàn lap sé du'dc khào sàt theo càc Ioai hoat tinh sinh hoc sau:
1. Khà nàng chóng oxi hoà
* phàn ù'ng cùa indigocarmin vói peroxidaza màu ngUòi;
* phàn ù'ng vói 2,2-dlphenyl-1-picrylhydrazil (DPPH))
2. Khà nàng khàng mot so vi sinh vàt
* vi khuà'n Gr(+)
* VI khuan Gr(-)
* nàm moc
* nam men).
3. Khà nàng khàng té bào ung thu
* KB:

té bào ung thu" bieu mò

* FL:

té bào ung thu màng tu' cung


chi
1.000.000
200.000
4.000.000
3.000.000
26.000.000
24.000.000

Nói dung chi
Vat tu vàn phòng
Thóng tin lién lac
Hói nghi
Cóng tàc phi
Thué muón nhàn còng
Chi phi chuyén món

KHOA QUAN LY
(Ky va ghi rÓ ho tén)

Nàm 2006

Nàm 2007

500.000
100.000
2.000.000
1.500.000
13.000.000
12.000.000


Code: QG-06-07
b. Project Leader
Ass. Prof. Dr. Nguyen van Dau
e. Participants
Graduate students (MS):
1. Nguyén Dình Chung
2. Do thi Thanh
3. Tran thi Hiéu
4. Tran thi Vàn
Undergraduate students (BS)
1. Le Duy Hiéu
2. Pham Huyén Trang
3. Nguyén thi bieh
4. Le thi Huyén
5. Hòang Nhu trung
Co-Operators
Nguyén NghTa Thìn
Tran vàn On
Le Mai Htrong
Dang Vù Luang
d. Aim and Research Tasks
1. The Project Aim
Study on the isolation of the prineiple eompounds from se\eral Vietnamese
medicinal plants and preliminarily biological examination of the isolates.


2. The Research Tasks

Include the followings:
1- To work-up the convenient procedure for isolating the prineiple eompounds

1. Andrographis paniculatai ì:^e^s, Family Acanthaceae
2. Celastrus Hindsu Benth, Family Celastraceae
3. Cleistocalyx operculatus Roxb., Family Myrtaceae
4. Eclipta alba Hassk, Family Asteraceae
e. Achieved Results
/. Scentific Results
1.1 Isolation and idetification of 9 terpenoids as below:
a. Sesquiterpenoids from Eclipta alba Hassk
1. Wedelolactone
2. Desmethylwedelolaetone
b. Diterpenoids from Andrographis paniculatai ^:^tts
5. Andrographolide
6. Neoandrographolide
7. 14-deoxyandrographolide (DA)
8. 14-deoxy-11,12-®idehidroandrographolide
e. Triterpenoids from Cleistocalyx operculatus Roxb and Celastrus Hindsu Benth
1. Ursolic acid
2. Oleanolic acid
3. P-Amyrin (5a-olean-12-en-3P-ol)
1.2 Isolation and ìdentìfication of 4 flavonoids as below.
a. Flavonoid from Eclipta alba Hassk
1. Luteolin
b. Flavonoit from Cleistocalyx operculatus Roxb
1. 2,4-dihydroxy-6-methoxy-3,5-dimetylehaleone
2. 7-hidroxy-5-methoxy-6,8-dimethyltla\anone
3. 3,5,7,4'-tetrahydroxyflavone (kaempferol)
1.3 Other eompounds from Celastrus Hindsu Benth
1. 6-methox>-2,2-dimethyL5-nitro-2H-ehromen-7-ol.



5. Le thi Huyén


PHÀN B
BÀO CÀO TÓNG HOP
I.MÒDÀU
Càc hdp chat thién nhién dóng mot vai trò quan trong trong viéc phàt trien càc thuoc chua
bénh. Phan lón càc dUdc pham déu dUdc phàt hién va phàt trién tC/ càc hdp chat phàn lap tir càc
dóng, thUc vat. Nhiéu hdp chat thién nhién dUdc sCr dung truc tiép nhu là thành phan hoat chat
chinh cùa thuò'c, mot so khàc dUdc su' dung làm chat dau hoac chat màu de tong hdp ra càc hdp
chat co hoat tfnh hdn, hoac dUdc dùng làm "chat màu" sinh hóa de nghién cùu dUdc li va làm sàng
tò Cd che tàc dung cùa thuoc,...
Viét nam co mot he thuc vat rat da dang va phong phù vói hdn 12.000 loài, 1200 chi thuóc
hdn 300 ho thUc vàt, trong dò co khoàng 3.200 loài cày dUdc su'dung trong y hoc dàn toc [1]. Chinh
vi vày, viéc nghién cùu phàt hién va khai thàc tài nguyén vó già này nhàm tìm ra càc hdp chat co
hoat tinh sinh hoc cao là mot còng viéc co y nghla khoa hoc va thuc tién.
Trong so càc nhóm bénh pho bién va nguy hiém nén y hoc luón phài dó'i mat vói càc bénh d i
gay nguy ed bùng phàt thành dai djch, nhu lày nhiem do virus (gan, HIV, cùm,...), càc dang ung
thu, d| LTng, ... Nhùng chùng bénh này gay nén suton thàt nàng né cho xà hòi, làm ành huòng tram
trong dén nhàn lue san xuàt cùa nén kinh té,...
Do vày, viéc tìm kiém càc hoat chat tu' càc dUdc liéu truyén thó'ng, va tiép theo là phàt trién
thành càc dUdc pham co nguón góc thién nhién vùa rè lai co hiéu qua va tfnh an toàn cao là mot
nhiém vu chién lUdc quan trong trong viéc phòng va chij'a bénh ma càc nhà khoa hoc càn phài
quan tàm va co tràch nhiém chia sé.
càc bénh gay ra do virus (càc dang viém gan virus A, B, C, E,... HIV, cùm,...), càc dang ung
thu,... chiém mot ti le khà cao trong ed càu càc bénh pho bién trén toàn the giòi. Vi du, d Viet Nam,
héng so nguòi bi nhiém virus gan chiém khoàng 20% dàn so; bénh vién U buòu va bénh vién K d
Ha Nói va tp. Ho Chi Minh luón trong trình trang qua tài bénh nhàn. Xuàt phàt tu'thuc trang cùa xà
hòi, viéc phàt trién dUdc liéu trén ed so tài nguyén san co cuà dàt nUóc là mot nhu càu càp bàch va
co tfnh khà thi cao. Trong nhùng nàm gàn day cùng vói su lón manh cùa dói ngù càc nhà nghién