ĐỊA LÍ
ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
I.Mục tiêu :
-Học xong bài này HS biết: Chỉ vò trí của đồng bằng Bắc Bộ trên bản đồ Đòa lí tự nhiên VN.
-Trình bày một số đặc điểm của đồng bằng Bắc Bộ (hình dạng, sự hình thành, đòa hình, sông
ngòi), vai trò của hệ thống đê ven sông .
-Dựa vào bản đồ, tranh, ảnh để tìm kiến thức .
-Có ý thức tôn trọng, bảo vệ các thành quả lao động của con người .
II.Chuẩn bò :
-Bản đồ Đòa lí tự nhiên VN .
-Tranh, ảnh về đồng bằng Bắc Bộ, sông Hồng, đê ven sông (sưu tầm)
III.Hoạt động trên lớp :
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1.Ổn đònh:
Cho HS hát .
2.KTBC :
-Nêu đặc điểm thiên nhiên ở HLS .
-Nêu đặc điểm thiên nhiên ở Tây Nguyên.
-Nêu đặc điểm đòa hình ở vùng trung du Bắc Bộ.
GV nhận xét, ghi điểm .
3.Bài mới :
a.Giới thiệu bài: Ghi tựa
b.Phát triển bài :
1. Đồng bằng lớn ở miền Bắc :
*Hoạt động cả lớp :
- GV treo BĐ Đòa lí tự nhiên lên bảng và chỉ vò trí của
đồng bằng Bắc Bộ .Yêu cầu HS dựa vào kí hiệu tìm vò trí
đồng bằng Bắc Bộ ở lược đồ trong SGK .
-GV yêu cầu HS lên bảng chỉ vò trí của đồng bằng Bắc
Bộ trên bản đồ .
-GV chỉ BĐ và nói cho HS biết đồng bằng Bắc Bộ có

ở miền Bắc, bắt nguồn từ TQ, đoạn sông chảy qua đồng
bằng Bắc Bộ chia thành nhiều nhánh đổ ra biển bằng
nhiều cửa ,có nhánh đổ ra sông Thái Bình như sông
Đuống, sông Luộc: vì có nhiều phù sa nên sông quanh
năm có màu đỏ, do đó sông có tên là sông Hồng. Sông
Thái Bình do ba sông : sông Thương, sông Cầu, sông Lục
Nam hợp thành. Đoạn cuối sông cũng chia thành nhiều
nhánh và đổ ra biển bằng nhiều cửa .
-GV cho HS dựa vào vốn hiểu biết của mình trả lời câu
hỏi: Khi mưa nhiều, nước sông, ngòi, hồ, ao như thế nào ?

+Mùa mưa ở đồng bằng Bắc Bộ trùng với mùa nào trong
năm ?
+Vào mùa mưa, nước các sông ở đây như thế nào ?
-GV nói về hiện tượng lũ lụt ở đồng bằng Bắc Bộ khi
chưa có đê, khi đê vỡ (nước các sông lên rất nhanh, cuồn
cuộn tràn về làm ngập lụt cả đồng ruộng, cuốn trôi nhà
cửa, phá hoại mùa màng, gây thiệt hại cho tính mạng và
tài sản của người dân …)
*Hoạt động nhóm :
-Cho HS dựa vào kênh chữ trong SGK và vốn hiểu biết
của mình để thảo luận theo gợi ý:
+Người dân ở đồng bằng Bắc Bộ đắp đê ven sông để
làm gì ?
+Hệ thống đê ở ĐB Bắc Bộ có đặc điểm gì ?
+Ngoài việc đắp đê, người dân còn làm gì để sử dụng
nước các sông cho sản xuất ?
-GV nói thêm về tác dụng của hệ thống đê, ảnh hưởng
của hệ thống đê đối với việc bồi đắp ĐB. Sự cần thiết
phải bảo vệ đê ven sông ở ĐB Bắc Bộ .

LỊCH SỬ
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN TỐNG
XÂM LƯC LẦN THỨ HAI( 1075 – 1077)
I.Mục tiêu :
-HS biết trình bày sơ lược nguyên nhân, diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến chống quân
Tống dưới thời Lý.
-Tường thuật sinh động trận quyết chiến trên phòng tuyến sông Cầu.
-Ta thắng được quân Tống bởi tinh thần dũng cảm và trí thông minh của quân dân. Người anh
hùng tiêu biểu của cuộc kháng chiến này là Lý Thường Kiệt.
II.Chuẩn bò :
-PHT của HS.
-Lược đồ cuộc kháng chiến chống quân Tống lần thứ hai.
III.Hoạt động trên lớp :
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1.Ổn đònh:hát.
2.KTBC :
HS đọc bài học Chùa thời Lý.
-Vì sao đến thời Lý đạo phật rất phát triển?
-Thời Lý chùa được sử dụng vào việc gì?
3.Bài mới :
a.Giới thiệu bài:
-3 HS đọc và trả lời câu hỏi
-HS lắng nghe.
Tuần 13
b.Phát triển bài :
 Lý Thường Kiệt chủ động tấn công quân xâm lược
Tống.
*Hoạt động nhóm đôi : GV phát PHT cho HS.
-GV đặt vấn đề cho HS thảo luận: Việc Lý Thường
Kiệt cho quân sang đất Tống có hai ý kiến khác nhau:

-GV đặt vấn đề: Nguyên nhân nào dẫn đến thắng lợi
của cuộc kháng chiến?
-GV yêu cầu HS thảo luận.
-GV kết luận: Nguyên nhân thắng lợi là do quân dân ta
rất dũng cảm. Lý Thường Kiệt là một tướng tài (chủ động
tấn công sang đất Tống; Lập phòng tuyến sông Như
-HS thảo luận.
-Ý kiến thứ hai đúng.
-HS theo dõi
-Cho xây dựng phòng tuyến trên sông Như
Nguyệt .
-Vào cuối năm 1076.
-10 vạn bộ binh, 1 vạn ngựa, 20 vạn dân
phu. Quách Quỳ chỉ huy.
-Ở phòng tuyến sông Như Nguyệt. Quân
giặc ở bờ Bắc, quân ta ở phía Nam.
-HS kể.
-2 HS lên bảng chỉ lược đồ và trình bày.
-HS đọc.
-HS các nhóm thảo luận và báo cáo kết
quả.
-Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Nguyệt).
*Hoạt động cá nhân :
-Dựa vào SGK GV cho HS trình bày kết quả của cuộc
kháng chiến.
-GV nhận xét, kết luận.
4.Củng cố :
-Cho 3 HS đọc phần bài học.
-GT bài thơ “Nam quốc sơn hà” sau đó cho HS đọc diễn

-Trình bày đặc điểm đòa hình và sông ngòi của ĐB
Bắc Bộ .
GV nhận xét, ghi điểm.
3.Bài mới :
a.Giới thiệu bài: Ghi tựa
b.Phát triển bài :
-HS chuẩn bò tiết học .
-HS trả lời .
-HS khác nhận xét .
1.Chủ nhân của đồng bằng
*Hoạt động cả lớp:
-GV cho HS dựa vào SGK trả lời các câu hỏi sau :
+Đồng bằng Bắc Bộ là nơi đông dân hay thưa dân ?
+Người dân sống ở ĐB Bắc Bộ chủ yếu là dân tộc gì ?
-GV nhận xét, kết luận .
*Hoạt động nhóm:
-GV cho các nhóm dựa vào SGK, tranh, ảnh thảo luận
theo các câu hỏi sau :
+Làng của người Kinh ở ĐB Bắc Bộ có đặc điểm gì ?
(nhiều nhà hay ít nhà).
+Nêu các đặc điểm về nhà ở của người Kinh? (nhà
được làm bằng những vật liệu gì? Chắc chắn hay đơn
sơ?). Vì sao nhà ở có những đặc điểm đó ?
+Ngày nay, nhà ở và làng xóm của người dân tộc
Kinh ĐB Bắc Bộ có thay đổi như thế nào ?
-GV giúp HS hiểu và nắm được các ý chính về đặc
điểm nhà ở và làng xóm của người Kinh ở ĐB Bắc
Bộ ,một vài nguyên nhân dẫn đến các đặc điểm đó
.VD: Trong một năm, ĐB Bắc Bộ có 2 mùa hạ và đông
khác nhau, thời kì chuyển tiếp giữa 2 mùa hạ, đông là

-HS các nhóm thảo luận .
-Đại diện các nhóm trình bày kết quả thảo
luận của mình .
-Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
lễ hội …)
4.Củng cố :
-Nhà và làng xóm của người Kinh ở ĐB Bắc Bộ có
đặc điểm gì ?
-Mô tả trang phục truyền thống của ngưòi Kinh ở ĐB
Bắc Bộ .
-Kể tên một số hoạt động trong lễ hội .
-GV cho HS đọc bài trong SGK.
GV nhận xét, ghi điểm.
5. Dặn dò:
-Về nhà xem lại bài và chuẩn bò bài: “Hoạt động sản
xuất của người dân ở ĐB Bắc Bộ” .
-GV nhận xét tiết học .
-HS trả lời .
-HS khác nhận xét, bổ sung.
-3 HS đọc .
-HS cả lớp .
LỊCH SỬ
NHÀ TRẦN THÀNH LẬP
I.Mục tiêu :
-Học xong bài này, HS biết: hoàn cảnh ra đời của nhà Trần.
-Về cơ bản, nhà Trần cũng giống nhà Lý về tổ chức nhà nước, luật pháp và quân đội. Đặc biệt
là mối quan hệ của vua với quan, vua với dân rất gần gũi nhau.
II.Chuẩn bò :
PHT của HS.
Hình minh hoạ trong SGK.

lấy Trần Cảnh rồi buộc nhường ngôi cho chồng, đó là
vào năm 1226. Nhà Trần được thành lập từ đây.
 Nhà Trần xây dựng đất nước.
*Hoạt động cả lớp :
GV đặt câu hỏi để HS thảo luận nhóm đôi:
+Nhà Trần đã có những việc làm gì để củng cố, xây
dựng đất nước?
*Hoạt động nhóm :
-GV yêu cầu HS sau khi đọc SGK, điền dấu chéo (x)
vào ô trống sau chính sách nào được nhà Trần thực hiện:
 Đứng đầu nhà nước là vua.
 Vua đặt lệ nhường ngôi sớm cho con.
 Đặt thêm các chức quan Hà đê sứ, Khuyến nông sứ,
Đồn điền sứ.
 Đặt chuông trước cung điện để nhân dân đến đánh
chuông khi có điều oan ức hoặc cầu xin.
 Cả nước chia thành các lộ, phủ, châu, huyện, xã.
 Trai tráng mạnh khỏe được tuyển vào quân đội,
thời bình thì sản xuất, khi có chiến tranh thì tham gia
chiến đấu.
-GV hướng dẫn kiểm tra kết quả làm việc của các
nhóm và tổ chức cho các nhóm trình bày những chính
sách về tổ chức nhà nước được nhà Trần thực hiện.
-Từ đó đi đến thống nhất các sự việc sau: …đặt chuông
ở thềm cung điện cho dân đến đánh khi có điều gì cầu
xin, oan ức. Ở trong triều, sau các buổi yến tiệc, vua và
các quan có lúc nắm tay nhau, ca hát vui vẻ.
4.Củng cố :
-Cho 3 HS đọc bài học trong khung.
-HSø trả lời.

nhiều loại rau xứ lạnh .
-Các công việc cần phải làm trong quá trình sản xuất lúa gạo .
-Xác lập mối quan hệ giữa thiên nhiên, dân cư với hoạt động sản xuất.
-Tôn trọng, bảo vệ các thành quả lao động của người dân .
II.Chuẩn bò :
-Bản đồ nông nghiệp VN .
-Tranh, ảnh về trồng trọt, chăn nuôi ở đồng bằng Bắc Bộ (GV và HS sưu tầm ) .
III.Hoạt động trên lớp :
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1.Ổn đònh:
HS hát .
2.KTBC :
-Hãy kể về nhà ở và làng xóm của người Kinh ở đồng
bằng Bắc Bộ .
-Lễ hội ở đồng bằng Bắc Bộ được tổ chức vào thời gian
nào ? Trong lễ hội có những hoạt động nào?
- Kể tên những lễ hội nổi tiếng ở đồng bằng Bắc Bộ mà em
biết.
GV nhận xét, ghi điểm.
3.Bài mới :
a.Giới thiệu bài: Ghi tựa
b.Phát triển bài :
 Vựa lúa lớn thứ hai của cả nước :
*Hoạt động cá nhân :
-HS dựa vào SGK, tranh ảnh và vốn hiểu biết của mình trả
lời các câu hỏi sau :
-HS hát .
-HS trả lời .
-Cả lớp nhận xét, bổ sung.
-HS các nhóm thảo luận .

-Vì sao lúa gạo được trồng nhiều ở ĐB Bắc
Bộ ?
5.Dặn dò:
-Về nhà học bài và chuẩn bò bài tiếp theo .
-Nhận xét tiết học .
-Đại diện các nhóm trình bày kết quả
phần làm việc của nhóm mình .
-HS nêu .
-HS thảo luận theo câu hỏi .
+Từø 3 đến 4 tháng. Nhiệt độ thường
giảm nhanh khi có các đợt gió mùa đông
bắc tràn về .
+Thuận lợi: Trồng thêm cây vụ đông;
Khó khăn: Nếu rét quá thì lúa và một số
loại cây bò chết.
+Bắp cải, su hào , cà rốt …
-HS các nhóm trình bày kết quả .
-Các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
-HS đọc .
HS trả lời câu hỏi .
-HS cả lớp .
Bài :13
LỊCH SỬ
NHÀ TRẦN VÀ VIỆC ĐẮP ĐÊ
I.Mục tiêu :
Tuần 15
- HS biết nhà Trần rất quan tâm tới việc đắp đê.
-Đắp đê giúp cho nông nghiệp phát triển và là cơ sở xây dựng khối đoàn kết dân tộc .
-Có ý thức bảo vệ đê điều và phòng chống lũ lụt .
II.Chuẩn bò :

-GV tổ chức cho HS trao đổi và đi đến kết luận: Sông
ngòi cung cấp nước cho nông nghiệp phát triển , song cũng
có khi gây lụt lội làm ảnh hưởng tới sản xuất nông nghiệp .
*Hoạt động cả lớp :
-GV đặt câu hỏi : Em hãy tìm các sự kiện trong bài nói
lên sự quan tâm đến đê điều của nhà Trần.
-GV tổ chức cho HS trao đổi và cho 2 dãy lên viết vào
bảng phụ mỗi em chỉ lên viết 1 ý kiến, sau đó chuyển
-Cả lớp hát .
- 3 HS kiểm tra và đọc bài .
-HS khác nhận xét .
-Cảnh mọi người đang đắp đê.
-HS cả lớp thảo luận .
-Vài HS kể .
-HS nhận xét và kết luận .
-HS tìm các sự kiện có trong bài .
-HS lên viết các sự kiện lên bảng.
-HS khác nhận xét ,bổ sung .
phấn cho bạn cùng nhóm. GV nhận xét và đi đến kết luận:
Nhà Trần đặt ra lệ mọi người đều phải tham gia đắp đê ;
hằng năm , con trai từ 18 tuổi trở lên phải dành một số
ngày tham gia đắp đê. Có lúc, vua Trần cũng trông nom
việc đắp đê .
 Kết quả đắp đê của nhà Trần.
*Hoạt động nhóm đôi:
-GV cho HS đọc SGK
-GV đặt câu hỏi : Nhà Trần đã thu được kết quả như thế
nào trong công cuộc đắp đê? Hệ thống đê điều đó đã giúp
gì cho sản xuất và đời sống nhân dân ta ?
-GV nhận xét, kết luận: Việc đắp đê đã trở thành truyền

III.Hoạt động trên lớp :
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1.Ổn đònh:
2.KTBC :
-Hãy nêu thứ tự các công việc trong quá trình sản xuất lúa
-HS hát .
-HS trả lời câu hỏi .
gạo của người dân ở đồng bằng Bắc Bộ .
-Mùa đông ở đồng bằng Bắc Bộ có thuận lợi và khó khăn gì
cho việc trồng rau xứ lạnh .
3.Bài mới :
a.Giới thiệu bài: Ghi tựa
b.Phát triển bài :
3.Nơi có hàng trăm nghề thủ công :
*Hoạt động nhóm :
-GV cho HS các nhóm dựa vào tranh, ảnh SGK và vốn hiểu
biết của bản thân, thảo luận theo gợi ý sau:
+Em biết gì về nghề thủ công truyền thống của người dân
ĐB Bắc Bộ? (Nhiều hay ít nghề, trình độ tay nghề, các mặt
hàng nổi tiếng, vai trò của nghề thủ công …)
+Thế nào là nghệ nhân của nghề thủ công ?
-GV nhận xét và nói thêm về một số làng nghề và sản
phẩm thủ công nổi tiếng của ĐB Bắc Bộ .
GV: Để tạo nên một sản phẩm thủ công có giá trò, những
người thợ thủ công phải lao động rất chuyên cần và trải qua
nhiều công đoạn sản xuất khác nhau theo một trình tự nhất
đònh .
-GV cho HS quan sát các hình về sản xuất gốm ở Bát
Tràng và trả lời câu hỏi :
+Quan sát các hình trong SGK em hãy nêu thứ tự các

Vài HS kể .
-HS thảo luận .
-HS trình bày kết quả trước lớp.
-HS khác nhận xét.
-GV cho HS đọc phần bài học trong Sgk.
5. Dặn dò:
-Về nhà học bài và chuẩn bò bài: “Thủ đô Hà Nội”.
-Nhận xét tiết học .
-3 HS đọc .
-HS trả lơì câu hỏi .
-HS cả lớp .
LỊCH SỬ
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN
XÂM LƯC MÔNG -NGUYÊN
I.Mục tiêu :
-HS biết dưới thời nhà Trần, ba lần quân Mông –Nguyên sang xâm lược nước ta.
-Quân dân nhà Trần : nam nữ, già trẻ đều đồng lòng đánh giặc bảo vệ Tổ quốc .
-Trân trọng truyền thống yêu nước và giữ nước của cha ông nói chung và quân dân nhà Trần
nói riêng .
II.Chuẩn bò :
-Hình trong SGK phóng to .
-PHT của HS .
-Sưu tầm những mẩu chuyện về Trần Quốc Toản.
III.Hoạt động trên lớp :
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò
1.Ổn đònh:
Chuẩn bò SGK.
2.KTBC :
-Nhà Trần có biện pháp gì và thu được kết quả như thế nào
trong việc đắp đê?

mang tính truyền thống của dân tộc ta .
* Kế sách đánh giặc của vua tôi nhà Trần (Hoạt động cả lớp)
-GV gọi một HS đọc SGK đoạn : “Cả ba lần … xâm lược
nước ta nữa”.
-Cho cả lớp thảo luận : Việc quân dân nhà Trần ba lần rút
khỏi Thăng Long là đúng hay sai ? Vì sao ?

-GV cho HS đọc tiếp SGK và hỏi: Kháng chiến chống quân
xâm lược Mông- Nguyên kết thúc thắng lợi có ý nghóa như thế
nào đối với lòch sử dân tộc ta?
-Theo em vì sao nhân dân ta đạt được thắng lợi vẻ vang
này ?
* Kết quả của cuộc kháng chiến chống quân xâm lược mông
Nguyên (Hoạt đông cá nhân)
GV cho HS kể về tấm gương quyết tâm đánh giặc của Trần
Quốc Toản .
-GV tổng kết đôi nét về vò tướng trẻ yêu nước này.
4.Củng cố :
-Cho HS đọc phần bài học trong SGK.
-Nguyên nhân nào dẫn tới ba lần Đại Việt thắng quân xâm
lược Mông –Nguyên ?
5. Dặn dò:
-Về nhà học bài và sưu tầm một số gương anh hùng của dân
tộc ; chuẩn bò trước bài : “Ôn tập học kì I”.
-Nhận xét tiết học.
-Dựa vào kết quả làm việc ở trên , HS
trình bày tinh thần quyết tâm đánh
giặc Mông –Nguyên của quân dân nhà
Trần.
-HS nhận xét , bổ sung .