CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN BỀN
VỮNG NÔNG NGHIỆP
I. Nông nghiệp.
1. Khái niệm.
Nông nghiệp là ngành có lịch sử phát triển lâu đời, các hoạt động nông
nghiệp đã có từ hàng ngàn năm nay kể từ khi con người từ bỏ nghề săn bắn và hái
lượm. Do lịch sử lâu đời này mà nông nghiệp thương được nói đến như là nền kinh
tế truyền thống. Ngày nay mặc dù với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật con người đã
sản xuất được những máy móc thiết bị hiện đại nhưng người nông dân vẩn thường
áp dụng những kỹ thuật đã phát triển từ hàng trăm nghìn năm trước để trồng trọt.
2. Đặc điểm vai trò của nông nghiệp.
Nông nghiệp là ngành tạo ra sản phẩm thiết yếu nhất cho con người. Lương
thực thực phẩm chỉ có ngành nông nghiệp mới sản xuất ra. Trên thực tế phần lớn
các sản phẩm chế tạo có thể thay thế nhưng không có sản phẩm nào có thể thay thế
lương thực. Do đó nước nào củng phải sản xuất hoặc nhập khẩu lương thực để phục
vụ nhu cầu của mình.
Hoạt động sản xuât nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào điều kiện khách quan.
Trước hết nông nghiệp khác cơ bản với các ngành khác ở chổ tư liệu sản xuất chủ
yếu là đất đai, điều kiện tự nhiên. Ngành nào tiến hành sản xuất kinh doanh củng
cần đất đai, nhưng không có ngành nào đất đai đóng vai trò chủ đạo như nông
nghiệp. Gắn liền với vai trò của đất đai là ảnh hưởng của thời tiết. Củng không có
ngành nào, ngoài nông nghiệp phụ thuộc vào sự biến động thất thường của thời tiết
như vậy. Cùng với sự biến động của thời thiết, điều kiện thổ nhưỡng, độ màu mở
của đất đai mổi nơi mổi khác nên việc lựa chọn cơ cấu cây trồng, vật nuôi và kỹ
thuật canh tác củng khác nhau. Trong nông nghiệp sự khác nhau về chất lượng đất
trồng, khí hậu, nguồn nước sẳn có dẩn đến việc sản xuất chủng loại cây khác nhau
và sử dụng các biện pháp canh tác khác nhau.
Ngành nông nghiệp có đặc điểm là tỷ trọng lao động và sản phẩm trong nền
kinh tế có xu hướng giảm dần. Ở các nước đang phát triển nông nghiệp tập trung
nhiều lao động hơn hẳn với các ngành khác, trung bình thường chiếm từ 60% - 80%
lực lượng lao động xã hội. Ngược lại ở các nước phát triển tỷ lệ này không quá

cung cấp chính các dịch vụ môi trường thường không được công nhận và không
được trả tiền như cố định cacbon, quản lý lưu vực sông và bảo tồn đa dạng sinh học.
Với tình trạng khan hiếm nguồn tài nguyên ngày càng gia tăng, thay đổi khí hậu dẩn
đến những quan ngại về sự biến đổi môi trường và cái giá phải trả trong tương lai,
kiểu nông nghiệp hiện nay không phải là một cách hay. Quản lý các mối quan hệ
giữa nông nghiệp, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên và môi trường là một phần không
thể tách rời khỏi nông nghiệp vì sự phát triển.
II. Phát triển bền vững và phát triển bền vững nông nghiệp.
1. Khái niệm.
  duy trì s  s ng c a b n thân và ti p t c s  phát tri n c a nòi gi ng, ngay
t  th i k  nguyên thu  c a lch s  nhân lo i, con ng   i  ã có nh ng ho t   ng
khai thác tài nguyên thiên nhiên, ch  bi n thành nh ng v t ph m c n thi t cho
mình, ho c   c i thi n nh ng  i  u ki n thiên nhiên, t o nên môi tr   ng s ng thích
h p v i mình. Trong lúc ti n hành nh ng ho t   ng  ó, con ng   i ít nhi u  ã bi t
r ng m i can thi p vào tài nguyên thiên nhiên và môi tr   ng luôn luôn có hai m t
l i, h i khác nhau   i v i cu c s ng tr   c m t và lâu dài c a con ng   i. M t s 
ki n th c và bi n pháp thi t th c   ng n ng a nh ng tác   ng thái quá   i v i
môi tr   ng  ã    c  úc k t và truy n   t t  th  h  này qua th  h  khác d   i d ng
nh ng tín ng   ng và phong t c. Trong các xã h i công nghi p, v i s  phát hi n
nh ng ngu n n ng l   ng m i, v t li u m i và k  thu t s n xu t ti n b  h n nhi u,
con ng   i  ã tác   ng m nh m  vào tài nguyên thiên nhiên và môi tr   ng, can
thi p m t cách tr c ti p và nhi u khi thô b o vào các h  thiên nhiên.   “ch  ng ”
thiên nhiên, con ng   i nhi u khi  ã t o nên nh ng mâu thu n sâu s c gi a m c tiêu
phát tri n c a xã h i loài ng   i v i các quá trình di n bi n c a t  nhiên.     t t i
nh ng n ng su t cao trong s n xu t nông nghi p, con ng   i  ã chuy n   i các
dòng n ng l   ng t  nhiên, c t n i các m t xích th c  n v n có c a thiên nhiên,   n
 i  u hoá các h  sinh thái, s  d ng n ng l   ng b  sung to l n   duy trì nh ng cân
b ng nhân t o mong manh.   c bi t là trong n a cu i th  k  20, sau nh ng n m
h i ph c h u qu  c a th  chi n l n th  hai, hàng lo t n   c t  b n ch  ngha c ng
nh  xã h i ch  ngha ti p t c  i sâu vào công nghi p hoá, nhi u n   c m i    c

(4) - T ng s n l   ng l   ng th c, th c ph m
(5) - C u trúc và t  ch c l i các vùng sinh thái nhân v n   phong cách và
ch t l   ng cu c s ng c a ng   ì dân   u thay   i theo h   ng tích c c
Mục tiêu cuối cùng của PTBV là thỏa mãn yêu cầu căn bản của con người,
cải thiện cuộc sống, bảo tồn và quản lý hữu hiệu hệ sinh thái, bảo đảm tương lai ổn
định. PTBV thực hiện và đảm bảo sự liên đới giữa các thế hệ, giữa các quốc gia,
giữa hiện tại với tương lai. PTBV có tính chất đa diện, thống nhất, toàn bộ. Muốn
PTBV phải lồng ghép được 3 thành tố quan trọng của sự phát triển với nhau: phát
triển kinh tế, phát triển xã hội và bảo vệ môi trường. Đây là nguyên lý chung để
hướng sự phát triển bền vững của các lĩnh vực trong nền kinh tế.
Cùng với định nghĩa về PTBV, khái niệm phát triển nông nghiệp bền vững
cũng hình thành. Trong những thập niên cuối của thế kỷ 20, những vấn đề đặt ra chủ
yếu tập trung vào sản xuất nông nghiệp: bảo vệ môi trường đất, nước và khởi xuớng
một số hệ thống canh tác bền vững. Mục đích của nông nghiệp bền vững là kiến tạo
một hệ thống bền vững về sinh thái, có tiềm lực về kinh tế, có khả năng thoả mãn
những nhu cầu của con người mà không huỷ diệt đất đai, không làm ô nhiễm môi
trường. Thông tin về các mô hình canh tác tổng hợp, canh tác bền vững trên đất dốc,
phòng trừ sâu bệnh tổng hợp…
Phát triển Nông nghiệp và bền vững là quá trình đa chiều bao gồm: (i) tính
bền vững của chuỗi lương thực (từ người sản xuất đến tiêu thụ, liên quan trực tiếp
đến cung cấp đầu vào, chế biến và thị trường); (ii) tính bền vững trong sử dụng tài
nguyên đất và nước về không gian và thời gian; (iii) khả năng tương tác thương mại
trong tiến trình phát triển nông nghiệp và nông thôn để đảm bảo cuộc sống đủ, an
ninh lương thực trong vùng và giữa các vùng.
Các khái niệm về phát triển nông nghiệp bền vững
a. Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng vẫn đảm
bảo khả năng phát triển ấy trong tương lai.
b. Phát triển nông nghiệp bền vững là gia tăng sản xuất nhằm đáp ứng nhu cầu
lương thực, thực phẩm càng cao và đảm bảo cho giá giảm dần.
c. Phát triển nông nghiệp bền vững là nên duy trì trình độ sản xuất cần thiết đáp