BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


NGUYỄN LAN HƯƠNG

TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI)
ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI
TỈNH BẮC GIANG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ HỌC

HÀ NỘI - 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


NGUYỄN LAN HƯƠNG

TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI)
ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI
TỈNH BẮC GIANG
CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ HỌC
MÃ NGÀNH: 8310101

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ HỌC

Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS HỒ ĐÌNH BẢO

Xúc tiến đầu tư

GPMB

Giải phóng mặt bằng

UBND

Ủy ban nhân dân

DNNN

Doanh nghiệp nước ngoài


DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
BẢNG

BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. So sánh thu hút vốn FDI giữa các địa phương từ 2005 đến 2018.......60


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


NGUYỄN LAN HƯƠNG

TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI)
ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI

Rút ra một số bài học kinh nghiệm từ đầu tư trực tiếp nước ngoài của một số
địa phương đề có thể vận dụng vào thực tiễn ở tỉnh Bắc Giang.
Trên cơ sở phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
và thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, luận văn đưa
ra những hạn chế cần phải khắc phục nhằm tăng cường đầu tư trực tiếp nước ngoài
trên địa bản tỉnh Bắc Giang.
Đề xuất được một số giải pháp tăng cường đầu tư trực tiếp nước ngoài trên
địa bàn tỉnh Bắc Giang.


8

Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, danh
mục tóm tắt và phụ lục, luận văn được trình bày trong 4 chương:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và những vấn đề lý luận cn bản về tác
động của đầu tư trực tếp nước ngoài đến phát triển kinh tế xã hội
Chương 2: Thực trạng tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến phát
triển kinh tế - xã hội tại tỉnh Bắc Giang
Chương 3: Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh thu hút đầu tư trực tiếp nước
ngoài và sử dụng FDI tại tỉnh Bắc Giang
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CĂN BẢN
VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI ĐẾN PHÁT
TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI
Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài
Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên
quan đến đề tài. Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu có liên quan sau đây:
Như vậy, các công trình nghiên cứu trên đây đã đề cập đến vấn đề thu hút
vốn FDI tại một số địa phương nói riêng, vào các KCN của cả nước nói chung,

-

Hợp đồng BOT, BTO, BC.
Các lý thuyết về đầu tư trực tiếp nước ngoài
Các lý thuyết vĩ mô, các lý thuyết vi mô, các nhân tố quyết định tới fdi, các
tác động của fdi tới nước nhận đầu tư
Những nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh
Những nhân tố khách quan
Những nhân tố chủ quan
Kinh nghiệm của một số địa phương về tác động của đầu tư trực tiếp
nước ngoài và bài học kinh nghiệm đối với Bắc Giang
Kinh nghiệm của tỉnh Hưng Yên
Kinh nghiệm của Bắc Ninh
Những bài học kinh nghiệm rút ra từ tác động của đầu tư trực tiếp nước
ngoài đối với tỉnh Bắc Giang
Kết luận
Cơ sở lý thuyết về tác động của FDI tới phát triển kinh tế xã hội bền vững
của địa phương cho thấy các tác động này có thể được đánh giá ở các tiêu chí khác
nhau. Tác động về kinh tế được đánh giá bằng sự đóng góp củ khu vực FDI vào tổng
vốn đầu tư xã hội địa phương, tăng trưởng kinh tế, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và gia
tăng kim ngạch xuất khẩu…của địa phương.
Các nhân tố tác động đến hoạt động thu hút FDI theo hướng phát triển kinh
tế xã hội bền vững cũng được chia thành hai nhóm khác nhau như nhân tố chủ


10

quan, nhân tố khách quan….
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP


Tự, Trường Cao đẳng Nông lâm thành 2 trường đại học; Thành lập Trường Cao
đẳng Công nghệ Việt - Hàn và định hướng nâng cấp thành Trường đại học Công
nghệ - kỹ thuật, nâng cấp Trường Trung học y tế, Trường Trung học Kinh tế- Kỹ
thuật và Trung cấp Văn hoá, Thể thao và Du lịch thành các trường cao đẳng; tỷ lệ
lao động qua đào tạo lên 60% vào năm 2020 [4].
GDP bình quân đầu người tăng dần và ổn định qua các năm từ 250
USD/người năm 2002, tăng lên 650 USD/người vào năm 2010.
Thực trạng tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến kinh tế xã hội
tại địa bàn tỉnh Bắc Giang
Thực trạng tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài
Quy mô và tốc độ thu hút dự án FDI
Đó là nhìn vào con số tuyệt đối, còn nhìn vào số tương đối thì giữa các năm có
sự tăng giảm chênh lệch rất lớn, thấp nhất là -88,55% (năm 2016) và cao nhất là
1.772,32% (năm 2015), năm 2011 là 1.526,3% cũng rất cao. Sự tăng giảm thất thường
này đặt ra cho tỉnh nhiều câu hỏi cần được giải đáp để có được định hướng và giải pháp
đúng đắn trong quá trình thu hút các dự án FDI. Tuy vậy, thực tế cho thấy, Bắc Giang
vẫn có thể thu hút được các dự án có mức vốn đầu tư tương đối lớn trong thời gian tới.
* So sánh kết quả thu hút đầu tư giữa Bắc Giang và các địa phương
Xét tổng quan cả về số lượng dự án và tổng vốn đầu tư, chúng ta có thể thấy
rõ ràng, khả năng thu hút FDI của tỉnh Bắc Giang kém rất xa 2 tỉnh Bắc Ninh và
Hải Dương. Con số FDI ở tỉnh Bắc Giang tuy không có những bước đột phá mạnh
mẽ như những tỉnh lân cận nhưng luôn trên đà tăng trưởng ổn định dù phải trải qua
thời kỳ suy giảm của nền kinh tế.
Cơ cấu dự án và vốn FDI theo ngành
Tác động của FDI tới phát triển kinh tế xã hội tại tỉnh Bắc Giang trong
giai đoạn 2000-2017
Tác động về kinh tế của FDI
Tác động tích cực về kinh tế của FDI
* Quy mô bình quân một dự án

Kết luận
Trong thời gian qua, ĐTTTNN tại Bắc Giang đã khẳng định được vị trí, vai trò
quan trọng của nó đối với công cuộc phát triển kinh tế của tỉnh. Nếu biết sử dụng tốt
nguồn vốn FDI sẽ có tác dụng nhiều mặt, đặc biệt là những vấn đề như: vốn đầu tư,
khoa học công nghệ, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, lao động và việc làm… Là tỉnh còn
nhiều khó khăn so với các tỉnh khác trong cả nước, nếu biết khơi dậy nguồn vốn này sẽ
giúp Bắc Giang phát triển một cách nhanh chóng.


14

CHƯƠNG 3
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM ĐẨY MẠNH THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC
TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀ SỬ DỤNG FDI TẠI TỈNH BẮC GIANG
Định hướng phát triển kinh tế xã hội tỉnh Bắc Giang đến năm 2025
Quan điểm phát triển
- Thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa và hiện đại hóa, củng cố và nâng cao
vị thế của Tỉnh trong vùng TD&MNPB và cả nước.
- Phát huy yếu tố con người, coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng
cao; thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội trong từng bước phát triển. Quan tâm hỗ
trợ vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc phát triển toàn diện; bảo tồn và phát
huy văn hoá truyền thống của các dân tộc trong Tỉnh.
- Kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế - xã hội với với bảo vệ môi trường
và phát triển bền vững, xây dựng hệ thống chính trị, hành chính vững mạnh, tăng
cường quốc phòng - an ninh, giữ vững ổn định chính trị và trật tự an toàn xã hội.
Bối cảnh kinh tế mới và định hướng tăng cường thu hút
FDI vào Bắc Giang
Bối cảnh kinh tế mới ảnh hưởng tới FDI vào Bắc Giang
Dự báo từ nay đến một vài năm tới, kinh tế thế giới tiếp tục phục hồi tăng
trưởng nhưng thấp hơn dự báo đầu năm, tình hình thế giới tiềm ẩn những diễn biến

bàn tỉnh Bắc Giang trong thời gian tới
Quan điểm trong thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh
Bắc Giang
Một là, xác định FDI là nguồn vốn bổ sung đặc biệt quan trọng trong phát
triển kinh tế xã hội.
Hai là, Chiến lược thu hút, sử dụng và quản lý FDI của tỉnh phải được thiết
kế trong khuôn khổ chiến lược chung của cả nước, đồng bộ với chiến lược phát
triển kinh tế - xã hội của tỉnh đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
Ba là, duy trì nhất quán, ổn định, lâu dài các chính sách thu hút FDI.
Có rất nhiều yếu tố liên quan trực tiếp và gián tiếp tác động đến quyết
định đầu tư và việc triển khai các dự án FDI đã đăng ký.
Bốn là, thu hút FDI đi kèm với ổn định chính trị, xã hội
Định hướng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc
Giang đến năm 2025
Thứ nhất, về định hướng lĩnh vực đầu tư. Để kết quả thu hút đầu tư vào tỉnh
Bắc Giang ngày càng được cải thiện, tỉnh Bắc Giang tiếp tục tập trung đầu tư xây


16

dựng kết cấu hạ tầng phục vụ thu hút đầu tư
Thứ hai, định hướng về địa bàn đầu tư: FDI vào các KCN tỉnh Bắc Giang đã
được Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh luôn coi trọng và xác định là nguồn lực quan trọng
cùng với các nhóm nguồn lực khác làm động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Thứ ba, định hướng về đối tác. Trong thời gian tới, Bắc Giang tiếp tục đa
dạng hóa các đối tác đầu tư nước ngoài.
Dự báo nhu cầu về thu hút đầu tư trực tiếp nước trên địa bàn tỉnh Bắc Giang
Giải pháp tăng cường thu hút các dự án FDI vào tỉnh Bắc Giang
Nâng cao nhận thức và trình độ đối với đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý
Đổi mới và nâng cao hiệu quả công tác vận động xúc tiến đầu tư

xúc tiến đầu tư quốc gia hàng năm.
KẾT LUẬN
Riêng đối với tỉnh Bắc Giang, trong những năm gần đây, những thành tựu
nổi bật đạt được trong việc thu hút nguồn vốn FDI đã tạo cho tỉnh nhiều ngành
công nghiệp mới và tăng cường năng lực cho các ngành công nghiệp như sản
xuất linh kiện điện tử, sản xuất thiết bị di động, điện tử viễn thông, lắp ráp sản
phẩm điện tử, thép xây dựng, dụng cụ cơ khí cầm tay xuất khẩu, sản xuất hàng
may mặc xuất khẩu ;…bên cạnh đó, nguồn vốn FDI cũng góp phần hình thành và
phát triển hệ thống các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, đem lại môt diện
mạo mới cho kinh tế tỉnh Bắc Giang.
Để tiếp tục tăng cường đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh
Bắc Giang, phát huy những kết quả đã đạt được, đồng thời để giải quyết
những hạn chế còn tồn tại, Bắc Giang cần nghiêm túc đánh giá hoạt động
đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh trong thời gian qua, từ đó đưa
ra những định hướng và giải pháp trong thời gian tới.


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


NGUYỄN LAN HƯƠNG

TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI (FDI)
ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI
TỈNH BẮC GIANG
CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ HỌC
MÃ NGÀNH: 8310101

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ HỌC

FDI, trong đó nổi cộm là nguy cơ phát triển mất cân đối về cơ cấu kinh tế ngành; cơ
sở hạ tầng quá tải; ô nhiễm môi trường; cạnh tranh, kinh doanh không lành mạnh;
xung đột giữ người sử dụng lao động và người lao động…
Bắc Giang là tỉnh miền núi phía Bắc có lợi thế nổi bật về vị trí địa lý, khi
nằm giữa các tỉnh phía Đông Bắc với các tỉnh Đồng bằng sông Hồng và Thủ đô
Hà Nội, nằm trên tuyến hành lang kinh tế Nam Ninh (Trung Quốc) - Lạng Sơn Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh. Với lợi thế sẵn có cùng chính sách “trải
thảm đỏ” mời gọi đầu tư, Bắc Giang ngày càng thu hút các nguồn vốn đầu tư


20

vào địa bàn tỉnh, nhất là nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Từ đó thúc đẩy
và phát triển các khu công nghiệp. Đồng thời, tỉnh tập trung chỉ đạo triển khai
quyết liệt các giải pháp hỗ trợ, phát triển doanh nghiệp…Trong giai đoạn từ
năm 2012 đến hết năm 2017, tỉnh Bắc Giang thu hút được 233 dự án FDI với
tổng vốn đăng ký đạt 2.394,2 triệu USD. Trong đó, trong các khu công nghiệp
(KCN) có 142 dự án với tổng vốn đăng ký đạt 1.644,6 triệu USD; bên ngoài các
KCN có 91 dự án, tổng vốn đăng ký đạt 749,6 triệu USD. Về quy mô vốn đăng
ký, có 111 dự án có vốn đầu tư trên 2 triệu USD (chiếm 47,6%); 122 dự án có
vốn đăng ký dưới 2 triệu USD (chiếm 52,3%). Phân theo lĩnh vực sản xuất
(công nghiệp), chiếm 91%; lĩnh vực dịch vụ có 20 dự án, chiếm 8,6%; lĩnh vực
nông nghiệp có 01 dự án, chiếm 0,4%. Do có bước nhảy vọt thu hút đầu tư FDI,
tỉnh Bắc Giang đã đạt được nhiều kết quả quan trọng và nổi bật: Tốc độ tăng
trưởng kinh tế các năm gần đây đều cao hơn tăng trưởng trung bình của cả
nước, tạo nhiều công ăn việc làm cho lao động tỉnh Bắc Giang và một số tỉnh
lân cận.
Tuy nhiên, mặt trái của dòng vốn đầu tư FDI có thể gây ra những hệ quả ô
nhiễm môi trường nặng nề, sử dụng lãng phí tài nguyên và gây ra những hệ quả
nhiều đời cho người nông dân mất ruộng, mất sinh kế truyền thống. FDI cũng có
thể biến Việt Nam thành bãi thải công nghê và máy móc lạc hậu, gánh chịu tổn


2.1.

Đề tài nghiên cứu tập trung vào các mục tiêu sau:
-

Hệ thống hóa và góp phần hoàn thiện lý luận về đầu tư đầu tư trực tiếp nước ngoài,
trong đó xác định rõ tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đối với sự phát triển
kinh tế xã hội, nội dung các yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài để
vận dụng vào điều kiện cụ thể của tỉnh Bắc Giang.

-

Phân tích thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Giang giai
đoạn từ 2000-2017, đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế và nguyên
nhân hạn chế .

-

Đề xuất những giải pháp cho đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc
Giang đến năm 2025 nhằm đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội
nhập quốc tế.
Câu hỏi nghiên cứu:

2.2.
-

Thực trạng tác động của FDI về kinh tế-xã hội cần dựa trên các nội dung gì? Các
nhân tố nào ảnh hưởng đến hoạt động thu hút FDI theo hướng phát triển bền vững


tỉnh Bắc Giang, các số liệu phục vụ cho nghiên cứu tập trung trong thời gian từ
các năm 2000-2017 và các giải pháp được đề xuất.
4.

Phương pháp thu thập thông tin và phương pháp nghiên cứu:

4.1 . Phương pháp thu thập thông tin:
-

Luận văn sử dụng hệ thống số liệu, gồm:
Các số liệu thứ cấp: Được thu thập từ các cơ quan quản lý nhà nước, như Cục
Thống Kê, Sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Bắc Giang và các báo cáo đánh giá có
liên quan. Đặc biệt, luận văn quan tâm đến các thông tin có liên quan đến việc thu
hút và hoạt động của một doanh nghiệp FDI có quy mô rất lớn tại Bắc Giang là
công ty Sam Sung.
4.2 .Phương pháp nghiên cứu
Khung phân tích của luận văn được tình bày tại sơ đồ 1 dưới đây. Khung
phân tích xác định mối quan hệ giữa hai biến số là thu hút FDI và phát triển bền
vững của tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn 2000-2017. Trước hết, tác động của thu
hút FDI tới phát triển bền vững ưược đánh giá trên 3 trụ cột của phát triển bền vững
là kinh tế, xã hội và môi trường. Sau đó, hoạt động thu hút FDI được rà soát theo
hướng phát triển bền vững bằng cách đánh giá các nhân tố thuộc nhà nước trung
ương, nhân tố thuộc về địa phương và các nhân tố thuộc về doanh nghiệp FDI.
Luận văn sử dụng tổng hợp những phương pháp phổ biến sau:

+

Phương pháp phân tích và tổng hợp: Phương pháp này được sử dụng đối với các
báo cáo thống kê, dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đánh giá thực trạng thu hút FDI theo
hướng phát triển bền vững tại tỉnh Bắc Giang trong giai đoạn nghiên cứu.

địa phương đề có thể vận dụng vào thực tiễn ở tỉnh Bắc Giang.
Trên cơ sở phân tích những yếu tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
và thực trạng đầu tư trực tiếp nước ngoài trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, luận văn đưa
ra những hạn chế cần phải khắc phục nhằm tăng cường đầu tư trực tiếp nước ngoài
trên địa bản tỉnh Bắc Giang.
Đề xuất được một số giải pháp tăng cường đầu tư trực tiếp nước ngoài trên
địa bàn tỉnh Bắc Giang.
6.

Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, danh

mục tóm tắt và phụ lục, luận văn được trình bày trong 4 chương:
Chương 1: Tổng quan nghiên cứu và những vấn đề lý luận cn bản về tác
động của đầu tư trực tếp nước ngoài đến phát triển kinh tế xã hội
Chương 2: Thực trạng tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài đến phát
triển kinh tế - xã hội tại tỉnh Bắc Giang
Chương 3: Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh thu hút đầu tư trực tiếp nước
ngoài và sử dụng FDI tại tỉnh Bắc Giang


25

CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
CĂN BẢN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC
NGOÀI ĐẾN PHÁT TRIỂN KINH TẾ XÃ HỘI
1.1. Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài

Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên