ĐỀ TÀI: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TỐT TRÒ CHƠI DÂN GIAN
CHO TRẺ 5 -6 TUỔI TRONG TRƯỜNG MẦM NON

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Ở lứa tuổi mẫu giáo, hoạt động vui chơi được xem là hoạt động chủ đạo,
thông qua vui chơi trẻ không chỉ thỏa mãn nhu cầu vui chơi giải trí mà còn phát
triển toàn diện về nhân cách. Xuất phát từ vai trò quan trọng của hoạt động vui
chơi đối với trẻ, việc giáo viên tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi nói chung và
đặc biệt trò chơi dân gian nói riêng là một việc làm cần thiết và có ý nghĩa. Bởi
trò dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ
thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi,
quyền được chia sẻ niềm vui của các em với bạn bè, cộng đồng. Nó làm cho thế
giới xung quanh các em đẹp hơn và rộng mở, tuổi thơ của các em sẽ trở thành
những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộc đời, làm giàu nguồn tình cảm và trí tuệ
cho các em. Chính vì vậy, trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, giới
thiệu trong nhà trường tuỳ theo lứa tuổi của trẻ. Đúng như phó Giáo sư Tiến sĩ
Nguyễn Văn Huy, giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã nói: “ Cuộc sống
đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi. Trò chơi dân gian không đơn
thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền văn hoá dân tộc Việt
Nam độc đáo và giàu bản sắc. Trò chơi dân gian không chỉ chắp cánh cho tâm

1


hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúp các em hiểu về tình
bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước. Ngày nay, các em ở một xã hội
công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng thời gian chơi cũng là
một thiệt thòi. Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những
trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước đang ngày càng bị mai một và quên
lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở cả các vùng quê. Vì thế, giúp các

Để hưởng ứng tốt phong trào “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh
tích cực” do Bộ Giáo Dục và Đào tạo phát động trong đó có nội dung đưa trò
chơi dân gian vào trong trường học, phong trào đó được Phòng Giáo dục đào tạo
Lệ Thủy nói chung và các trường mầm non nói riêng triển khai rộng rãi về các
trường, đến tận từng giáo viên.
Đối với trường tôi công tác đã triển khai với nhiều hình thức như bồi
dưỡng lý thuyết, xây dựng các tiết dạy mẫu, cung cấp tài liệu cho giáo viên
nghiên cứu.

3


Năm học 2014 - 2015 nhà trường phân tôi dạy lớp mẫu giáo 5 tuổi với số
lượng 31 cháu. Với tình hình thực tế lớp tôi đang phụ trách, tôi thấy có những
thuận lợi và khó khăn sau:
1.1. Thuận lợi:
Được sự quan tâm chỉ đạo của ban giám hiệu nhà trường trong việc trang
cấp trang thiết bị, tài liệu cho trò chơi.
Thường xuyên bồi dưỡng chuyên đề về hoạt động vui chơi cho giáo viên.
Phòng học thoáng, rộng, sân bãi sạch sẽ nên dễ dàng tổ chức trò chơi cho
trẻ.
Bản thân tôi là một giáo viên luôn chịu khó tìm tòi học hỏi các nội dung
hướng dẫn về trò chơi dân gian.
1.2. Khó khăn:
- Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn hạn chế, sự hứng thú của trẻ
chưa bền.
- Đồ dùng đồ chơi cho trò chơi còn ít.
- Thời gian tổ chức trò chơi cho trẻ không thể diễn ra suốt cả hoạt động
của trẻ mà nó chủ yếu lồng ghép và tích hợp vào các hoạt động khác.
1.3. Điều tra thực tiển

gian nhỏ và tổ chức ở trong nhà như: Trò chơi “ Vuốt hột nổ”. Nhưng có trò chơi
cần không gian rộng như trò chơi “ném còn” nếu ta không chuẩn bị địa điểm
ngoài trời thì ta không thể tổ chức cho trẻ chơi được bởi vì cột móc cao khoảng
2 -3m. Hoặc trò chơi “ Mèo đuổi chuột” cũng cần địa điểm chơi rộng nếu ta
không chuẩn bị địa điểm chơi rộng thì trò chơi không đạt kết quả cao.
* Dạy trẻ đọc thuộc lời ca
Hầu hết các trò chơi dân gian đều có lời ca đặc trưng riêng cho từng trò
chơi, đó cũng là đặc điểm nổi bật thu hút người chơi tham gia vào trò chơi dân
gian. Khi chơi trẻ không chỉ thực hiện vận động mà chúng thường vừa chơi vừa
hát hoặc đọc lời đồng dao. Khi trẻ vừa chơi vừa đọc đồng dao làm cho không
khí chơi thêm vui vẽ. Trong đồng dao ngữ nghĩa không phải là yếu tố được trẻ
quan tâm mà trẻ chú ý nhiều đến ngữ âm, nhịp và vần. Những bài đồng dao mà
cha ông ta để lại luôn phù hợp với tư duy hồn nhiên của trẻ.
*Ví dụ trò chơi: Rồng rắn lên mây
Trẻ đọc: Rồng rắn lên mây
Có cây lúc lắc
Hỏi thăm thầy thuốc
Có nhà hay không
Thầy thuốc đi chơi
Rồng rắn đi đâu
………………
6


Tha hồ mà đuổi
* Hoặc trò chơi: Chi chi chành chành
Trẻ đọc: Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa đứt cương
…………………..

rộng nội dung chơi, thay đổi cách chơi, luật chơi để tăng phần hấp dẫn của trò
chơi.
VD: Trò chơi nhảy bao bố
+ Cách chơi: Chuẩn bị bao bố ( bao tải to) để 2 người có thể đứng trong bao
được số lượng bằng một phần hai số người chơi
Quản trò chia tập thể chơi thành các đội có số lượng đều nhau, đều nam, đều nữ.
Cứ 2 người đứng trong một bao, xếp thành hàng dọc trước vạch xuất phát chờ
lệnh.
Khi có lệnh của quản trò, từng đôi của từng đội nhảy về đích quy định cho đến
đôi cuối củng. Khi đôi đầu tiên nhảy, đôi số 2 tiến lên vạch xuất phát.
+ Luật chơi: đội nào về đích nhanh nhất là đội đó thắng cuộc
Lưu ý: nếu bị ngã đứng dậy chơi tiếp.
* Hoặc trò chơi: Bịt mắt bắt dê
8


+ Cách chơi: Cho trẻ đứng nắm tay nhau quây thành vòng rộng. Hai người ở
giữa cùng bị bịt chặt mắt bằng miếng vải, một làm dê vừa chạy vừa kêu be be,
một người săn, nghe tiếng dê mà định hướng tìm bắt. Người làm vòng rào reo hò
mách nước cho người bắt, nhưng là mách sai để gây cười, người săn bắt được
dê, thì dê được thay chổ, làm người săn và một người khác ở hàng rào vào làm
dê, luân phiên nhau người săn thắng cuộc trở lại làm hàng rào.
+ Luật chơi: Người đi săn, mắt phải bịt kín, bắt được người làm dê là thắng
cuộc.
* Tổ chức cho trẻ chơi: Tùy nội dung trò chơi mà tập hợp trẻ, phân chia lớp
ra các tổ hoặc chọn trưởng trò.
*Ví dụ Trò chơi “ Cáo ơi ngủ à” cho trẻ chơi cùng một lúc, còn trò chơi “
Cướp cờ” từng trẻ lên chơi. Nếu tổ chức không tốt sẽ dẫn đến trẻ không tập
trung chú ý, kết quả không cao.Vì vậy, giáo viên cần linh hoạt hướng dẫn trẻ, xử
lý kịp thời các tình huống hoặc điều chỉnh các chi tiết của trò chơi để trò chơi

khám phá các hiện tượng tự nhiên và phát triển thể chất hay như ở hoạt động
10


góc, trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống và kỹ năng chơi theo nhóm.
Chính vì vậy, giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò chơi dân gian cho
phù hợp với tính chất của từng hoạt động.
Với hoạt động ngoài trời: Là hoạt động chơi được tiến hành ngay sau khi
hoạt động chung, tôi đưa trò chơi dân gian vào, trẻ sẽ được tự do thể hiện khả
năng khéo léo của mình khi vận động, vì đây là môi trường phát triển thể chất
tốt nhất cho trẻ, còn là dịp giáo viên rèn cho trẻ khả năng chơi theo nhóm và ý
thức tập thể. Không gian rộng ngoài sân là điều kiện thuận lợi để tổ chức các trò
chơi như “ Mèo đuổi chuột” ‘ Kéo co”; Cướp cờ”…
Với hoạt động góc: Tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo nhóm
nhỏ trong một không gian hẹp như: “ Chi chi chµnh chµnh”, “ Ô ăn quan”
“Kéo cưa lừa xẻ”…
Với hoạt động chung và hoạt động chiều ( chủ yếu diễn ra trong phòng
nhóm ): nên tổ chức cho trẻ các trò chơi tĩnh nhằm phát triển nhận thức cho trẻ
như: “Ô ăn quan”, “Tập tầm vông”, “ChÌo thuyền”, “Chơi cờ”, “Cắp cua”…
Đặc biệt khi tích hợp trò chơi dân gian trong hoạt động chung, giáo viên
cần lựa chọn trò chơi phù hợp với đặc điểm của từng lĩnh vực.
Ở lĩnh vực phát triển thể chất: lựa chọn các trò chơi vận động nhằm rèn
luyện thân thể khỏe mạnh, hoạt bát. Nhiều trò chơi đòi hỏi trẻ phải mạnh mẽ
nhanh chân, nhanh mắt, nhanh miệng. Ví dụ trò chơi “ Chồng nụ chồng hoa” có
nhiều mức độ chơi từ một nụ, hai nụ, đến ba nụ…..đến năm hoa….. trẻ phải
11


vượt qua dần dần từng mức độ. Do vậy tôi phải kích thích sự cố gắng, dẻo dai ở
trẻ để hoàn thành trò chơi ở mức độ cao nhất.

huynh là thống nhất về yêu cầu, nội dung, phương pháp tổ chức cho trẻ chơi.
Truyên truyền lợi ích của trò chơi dân gian trong buổi họp phụ huynh đầu năm.
Trao đổi với phụ huynh về khả năng của trẻ, phương pháp tổ chức trò chơi của
cô, thông qua giờ đón, trả trẻ. Đối với những trẻ chậm nhớ, phát âm không
chuẩn những trò chơi có lời đồng dao dài, khó đọc, tôi đánh sẵn bài gửi phụ
huynh về tập cho trẻ đọc, giúp trẻ đọc thuộc bài, phát âm chính xác góp phần
phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ.
Nhờ phụ huynh đóng góp nguyên vật liệu để tổ chức các trò chơi như “
Ném còn” “ Bịt mắt bắt dê” “ Chuyền thẻ”…
Nhờ phụ huynh sưu tầm các trò chơi dân gian có nội dung phù hợp với độ
tuổi của lớp.
Một vấn đề không thể thiếu trong việc làm công tác truyên truyền đó là
tham gia hội thi “ Bé với trò chơi dân gian – hò khoan lệ Thủy”. Để giúp tất cả
13


phụ huynh nhận thức đúng tầm quan trọng của trò chơi dân gian, thì trong khi
lớp tham gia hội thi do trường tổ chức, tôi gặp gỡ hội phụ huynh xin ý kiến mời
tất cả phụ huynh trong lớp đề đi cổ vũ động viên, nhất là những phụ huynh nhận
thức chưa cao về tầm quan trọng của trò chơi dân gian đối với trẻ thơ... Khi lớp
tôi tham gia hội thi tôi xin ý kiến hội phụ huynh trích một ít quỹ của hội để chụp
đủ tất cả các trẻ và phụ huynh tham gia trong hội thi để làm góc truyên truyền
cho các bậc phụ huynh. Sau khi dán ảnh của hội thi lên trẻ nào củng muốn ba
mẹ nhìn thấy hình ảnh trẻ trong ảnh, đây là công tác truyên truyền rất có hiệu
quả.
3. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
Qua việc áp dụng một số kinh nghiệm của bản thân vào việc tổ chức trò
chơi dân gian cho trẻ lớp mẫu giáo lớn, cùng với sự chỉ đạo sát đúng của ban
giám hiệu nhà trường, tập thể sư phạm nhà trường, nên chất lượng trò chơi dân
gian của lớp tôi có nhiều chuyển biến rõ rệt.


- Nhiều phụ huynh sưu tầm, sáng tác các bài đồng dao, trò chơi và ủng hộ
các nguyên vật liệu cho lớp

III. KẾT LUẬN
1. Ý nghĩa của đề tài, sáng kiến, giải pháp.
Trò chơi dân gian có tầm quan trọng rất lớn đối với sự phát triển của trẻ
nhỏ. Trò chơi dân gian vừa giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, vừa góp phần
nâng cao nhận thức, phát triển các giác quan, tăng cường thể lực cho trẻ, giúp trẻ
trở thành những người lao động tài giỏi trong tương lai. Những trẻ chơi một
cách hăng hái, hoạt động nổi bật trong khi chơi thường cũng chính là những đứa
trẻ thông minh, tháo vát và biết tổ chức trong cuộc sống. Cần phải tổ chức cho
trẻ chơi các trò chơi dân gian để phát triển ở trẻ tinh thần tập thể, biết nhường
nhịn bạn bè, biết giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm của mình với bạn khác. Khi tổ
chức trò chơi dân gian cho trẻ giáo viên cần tìm hiểu kỹ cách chơi, luật chơi và
chuản bị đầy đủ các yếu tố cần thiết để tiến hành trò chơi. Những kinh nghiệm
của tôi rất đơn giản, giáo viên có thể dễ dàng thực hiện. Một số giáo viên và cả
phụ huynh học sinh trong trường đã áp dụng kinh nghiệm của tôi trong việc tổ
chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian và đạt được kết quả tốt. Bằng việc tổ
chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian, tôi đã giúp trẻ được thỏa m·n nhu cầu
vui chơi, đồng thời bảo tồn được một di sản văn hóa tốt.
Từ thực tế cho thấy để tổ chức tốt trò chơi dân gian cho trẻ thì giáo viên
phải nhận thức được tầm quan trọng của trò chơi dân gian vào trong trường học.
16


luụn tỡm tũi, nghiờn cu cỏc ti liu hng dn t chc trũ chi dõn gian, cỏc bi
ng dao dnh cho la tui.
Chun b tt cỏc iu kin trc khi t chc cỏc trũ chi dõn gian (
chi cn phi y v phự hp vi trũ chi, m bo an ton, phong phỳ v

Người viết sáng kiến kinh nghiệm

Hoàng Thị Thanh Phương
XÁC NHẬN CỦA HỘI ĐỒNG
KHOA HỌC NHÀ TRƯỜNG

19