z



TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
__KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH__

TIỂU LUẬN MÔN HỌC

THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
CỦA ALIBABA

Sinh viên thực hiện: Đỗ Thị Mỹ Linh
Mã sinh viên: 1512230237
Lớp: TMA306(2-1617).3_LT
Giảng viên hướng dẫn: ThS Nguyễn Thị Hồng Vân

1


_____Hà Nội – 3/2017_____

MỤC LỤC
LỜI NÓI ĐẦU..............................................................................................................3
NỘI DUNG..................................................................................................................4
NỘI DUNG..................................................................................................................4
I.

TỔNG QUAN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ................................................4
1.

KẾT LUẬN................................................................................................................ 14
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................15

2


LỜI NÓI ĐẦU
Sự phát triển của công nghệ thông tin toàn cầu ngày nay mà đại diện tiêu biểu
của nó là mạng Internet đã làm cho biên giới quốc gia bị vượt qua chỉ bằng một cú
nhấp chuột. Ảnh hưởng của Internet vì thế mang tính toàn cầu và nó trở thành một
phần của quá trình toàn cầu hóa, vốn đã và đang biến đổi sâu sắc mọi mặt của xã hội
loài người từ kinh tế, chính trị đến văn hóa, xã hội. Những tác động quyết định, thách
thức và cơ hội lớn nhất Internet đặt ra nằm trong lĩnh vực kinh tế - thương mại.
Internet đặt nền tảng cho sự hình thành của nền kinh tế trực tuyến, trong đó con
người cũng như phương tiện sản xuất và sản phẩm hàng hóa, đều có thể liên lạc trực
tiếp với nhau và liên tục, không cần đến giấy tờ, càng không phải đối mặt thực thể.
Những bước tiến mạnh mẽ của nền khoa học kỹ thuật, sự bùng nổ của công nghệ
thông tin và truyền thông đã góp phần thúc đẩy thương mại điện tử phát triển, đặc biệt
là xu hướng thương mại điện tử B2B. Một trong những doanh nghiệp hàng đầu ứng
dụng thành công mô hình thương mại điện tử B2B tại Trung Quốc là Alibaba – nơi
những công ty trên khắp thế giới gặp gỡ nhau, tìm đối tác mua hoặc bán sản phẩm một
cách hiệu quả nhất. “ Được mệnh danh là ông vua thương mại điện tử ở Trung Quốc”,
tầm nhìn chiến lược được Jack Ma - chủ tịch tập đoàn, đưa ra cho Alibaba.com là “Trợ
giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ thực hiện giao dịch thông qua Alibaba.com”. Để
thực hiện chiến lược này, Alibaba đã đi từng bước vững chắc dựa trên nhu cầu thị
trường.
Xuất phát từ việc nghiên cứu mô hình kinh doanh của Alibaba, em đã chọn đề
tài: “Kinh nghiệm ứng dụng thương mại điện tử của Alibaba”. Do khả năng và kiến
thức còn hạn chế nên em rất mong có sự chỉ bảo và góp ý của thầy cô và các bạn để
bài tiểu luận được hoàn chỉnh hơn. Em xin chân thành cảm ơn thầy cô.

thống các tên miền DNS ra đời để phân biệt các máy chủ; được chia thành sáu loại
chính: .edu, .gov, .mil, .com, .org, .net.
- 1990: ARPANet ngừng hoạt động, Internet chuyển sang giai đoạn mới, mọi người
đều có thể sử dụng, các doanh nghiệp bắt đầu sử dụng Internet vào mục đích
thương mại.
- 1991: Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản HTML ra đời cùng với giao thức truyền
siêu văn bản HTTP, Internet đã thực sự trở thành công cụ đắc lực với hàng loạt các
dịch vụ mới.
- Dịch vụ Internet bắt đầu được cung cấp tại Việt Nam chính thức từ năm 1997 mở ra
cơ hội hình thành và phát triển thương mại điện tử.
- Năm 2003, thương mại điện tử chính thức được giảng dạy ở một số trường đại học
tại Việt Nam.
1.2. Khái niệm thương mại điện tử
Thương mại điện tử được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau, như “thương mại
điện tử” (Electronic commerce), “thương mại trực tuyến” (online trade), “thương mại
không giấy tờ” (paperless commerce) hoặc “kinh doanh điện tử” (e- business). Tuy
nhiên, “thương mại điện tử” vẫn là tên gọi phổ biến nhất và được dùng thống nhất
trong các văn bản hay công trình nghiên cứu của các tổ chức hay các nhà nghiên cứu.
Thương mại điện tử bắt đầu bằng việc mua bán hàng hóa và dịch vụ thông qua các
phương tiện điện tử và mạng viễn thông, các doanh nghiệp tiến tới ứng dụng công
nghệ thông tin vào mọi hoạt động của mình, từ bán hàng, marketing, thanh toán đến
4


mua sắm, sản xuất, đào tạo, phối hợp hoạt động với nhà cung cấp, đối tác, khách
hàng... khi đó thương mại điện tử phát triển thành kinh doanh điện tử, tức là doanh
nghiệp ứng dụng thương mại điện tử ở mức cao được gọi là doanh nghiệp điện tử.
Như vậy, có thể hiểu kinh doanh điện tử là mô hình phát triển của doanh nghiệp khi
tham gia thương mại điện tử ở mức độ cao và ứng dụng công nghệ thông tin chuyên
sâu trong mọi hoạt động của doanh nghiệp.

vào trong các hoạt động kinh doanh cơ bản như marketing, bán hàng, phân phối, thanh
toán thì được coi là tham gia thương mại điện tử.
 Dưới góc độ quản lý nhà nước, thương mại điện tử bao gồm các lĩnh vực theo
mô hình IMBSA:
I - Cơ sở hạ tầng cho sự phát triển TMĐT
M - Thông điệp
B - Các quy tắc cơ bản
S - Các quy tắc riêng trong từng lĩnh vực
A - Các ứng dụng
5


1.3. Quá trình phát triển của thương mại điện tử
a) Giai đoạn 1: Thương mại thông tin
- Mua máy tính, email, lập website
- Giao dịch với khách hàng, nhà cung cấp bằng email
- Tìm kiếm thông tin trên web
- Quảng bá doanh nghiệp trên web
- Hỗ trợ khách hàng về sản phẩm, dịch vụ
b) Giai đoạn 2: Thương mại giao dịch
- Xây dựng mạng nội bộ doanh nghiệp
- Ứng dụng các phần mềm quản lý Nhân sự, Kế toán, Bán hàng, Sản xuất, Logistics
- Chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị trong nội bộ doanh nghiệp
c) Giai đoạn 3: Thương mại cộng tác
- Liên kết doanh nghiệp với nhà cung cấp, khách hàng, cơ quan quản lý nhà nước
- Triển khai các hệ thống phần mềm Quản lý khách hàng (CRM), Quản lý nhà cung
cấp (SCM), Quản trị nguồn nhân lực doanh nghiệp (ERP)
2. Các bước triển khai thương mại điện tử tại doanh nghiệp
- Phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức), lập kế hoạch,
xác định mục tiêu, vốn đầu tư.

6


3.2.

Hạn chế

HẠN CHẾ CỦA THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Hạn chế về kỹ thuật
Hạn chế về thương mại
1. Chưa có tiêu chuẩn quốc tế về chất 1. An ninh và riêng tư là hai cản trở về
lượng, an toàn và độ tin cậy
2. Tốc độ đường truyền Internet vẫn chưa

tâm lý đối với người tham gia TMĐT
2. Thiếu lòng tin vào TMĐT và người

đáp ứng được yêu cầu của người dùng,

bán hàng trong TMĐT do không được

nhất là trong Thương mại điện tử
3. Các công cụ xây dựng phần mềm vẫn

gặp trực tiếp
3. Nhiều vấn đề về luật, chính sách, thuế

trong giai đoạn đang phát triển
4. Khó khăn khi kết hợp các phần mềm


doanh không giấy tờ, không tiếp xúc

thống kho hàng tự động lớn

trực tiếp, giao dịch điện tử cần thời
gian
8. Số lượng người tham gia chưa đủ lớn
để đạt lợi thế về quy mô (hoà vốn và
có lãi)
9. Số lượng gian lận ngày càng tăng do
đặc thù của TMĐT
10. Thu hút vốn đầu tư mạo hiểm khó
khăn hơn sau sự sụp đổ hàng loạt của
các công ty dot.com

7


II.
KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CỦA
ALIBABA
1. Giới thiệu chung về Alibaba
1.1. Lịch sử hình thành
Alibaba là một tập đoàn thương mại điện tử / đấu giá trực tuyến được Jack
Ma thành lập vào năm 1999, có trụ sở đặt tại Hàng Châu, Chiết Giang, Trung Quốc.
Năm 1999, Jack Ma cùng 17 người khác đã lên kế hoạch thành lập Alibaba. Họ
thành lập trang web Alibaba.com - một cổng thông tin doanh nghiệp với doanh nghiệp
để kết nối các nhà sản xuất Trung Quốc với người mua ở nước ngoài. Năm 2002, công
ty này bắt đầu có lợi nhuận lần đầu tiên.
1.2. Ngành nghề kinh doanh

- Phần mềm A Lý - Hoạt động từ tháng 1 năm 2007, Alisoft cung cấp các dịch vụ
web cho thị trường các doanh nghiệp vừa và nhỏ
Alibaba.com cũng là một trang web đối tác GlobalTrade.net cùng với Bộ
Thương mại Hoa Kỳ. Trong năm 2012, hai trong số các cổng thông tin của Alibaba xử
lý 1,1 nghìn tỷ nhân dân tệ (170 tỷ USD) doanh số bán hàng. Công ty chủ yếu hoạt
động ở Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
8


1.3. Nguồn nhân lực
Tính đến thời điểm tháng 9 năm 2014, tập đoàn Alibaba có quy mô 20.000 nhân
viên và 100 văn phòng trên toàn thế giới.
Alibaba thường tuyển dụng những doanh nhân đầy nhiệt huyết chứ không phải là
những người nhân viên dày dặn kinh nghiệm bởi họ tin vào sự cống hiến và cách tân
hơn những thành tích trên giấy tờ.
1.4. Đối tác
Được thành lập từ năm 1999, Alibaba.com là địa chỉ hàng đầu kết nối các doanh
nghiệp nhỏ với các nhà nhập khẩu tiềm năng và các nhà cung cấp tin cậy trên toàn thế
giới. Theo số thống kê đế quý I/2009, Alibaba.com đã có 8.6 triệu thành viên đăng kí
trên site giao dịch quốc tế, từ 240 quốc gia vùng lãnh thổ.
- Các đối tác chiến lược:
 Brazil: Ludatrade Technologia Ltda
 Ấn Độ: Infomedia 18 Limited
 Nhật Bản: Alibaba Marketing, Inc
 Hàn Quốc: eSang Networks Co, Ltd
 Malaysia: InFodata Media Sdn Bhd
 Thổ Nhĩ Kì: Logo Group
 Việt Nam: OSB Đầu tư và Công ty Cổ phần Công nghệ
- Các đối tác Thương mại:
 GlobalTrade.net

hàng của họ vượt trội hơn 10,7% so với con số tương tự của toàn quốc trong cùng kỳ.
- Doanh thu từ những giao dịch qua di động tăng lên 2,89 tỷ USD, tăng 192% so với
cùng kỳ năm ngoái.
- Doanh thu trên mỗi người dùng hoạt động là 27,98 USD trong quý cuối cùng của
năm so với mức 25,55 USD vào năm ngoái.
- Doanh thu di động trên mỗi người dùng hoạt động hàng tháng đã tăng gấp đôi trong
cùng giai đoạn, từ 7,91 USD lên 16,42 USD.
2. Những ứng dụng thương mại điện tử tại Alibaba
2.1. Mô hình kinh doanh B2B của Alibaba.com
Gửi các chào bán sản phẩm của mình, tìm kiếm khách hàng trên Internet là nội
dung của dịch vụ Alibaba trên Internet. Alibaba giúp cho một công ty kết nối Internet
tham gia thị trường thế giới với hàng triệu công ty kinh doanh các loại hàng hóa dịch
vụ. Với một chi phí rất thấp, công ty tham gia Alibaba có thể giao tiếp hàng ngày với
cộng đồng công ty toàn cầu.
Lúc ban đầu Alibaba chỉ là công ty Internet nhỏ, trụ sở chính đặt tại Trung Quốc.
Alibaba.com kết nối hàng nghìn công ty nhỏ và vừa ở khắp mọi nơi trên thế giới, giúp
họ bán được hàng hóa từ thiết bị công nghiệp nặng đến quần áo, giày dép thời trang,
máy vi tính, thiết bị điện gia dụng, đồ chơi… cho các tập đoàn lớn như Kmart, Toys
“R” Us, Hoem Depot, Tandy tin. Các doanh nghiệp đến với Alibaba để tìm kiếm
Radio Shack hay Tesxa Instrumemt.
Hiện tại Alibaba hoạt động theo mô hình sàn giao dịch. Vẫn hoạt động là một
trung tâm trao đổi thông tin, cung cấp thông tin về hàng hóa, công ty… Đồng thời,
Alibaba đang tiến hành hỗ trợ việc trao đổi các chứng từ Alibaba.com hỗ trợ thêm các
dịch vụ như: chứng thực, kí kết hợp đồng điện tử,…
Alibaba là một sàn giao dịch nhưng vẫn chứa trong mình cả cổng thông tin: đó là
việc cung cấp các bảng danh mục chào bán của các doanh nghiệp, các danh sách
những người mua và hàng cần mua. Cũng như thông tin về hàng hóa, công ty, ngành
giao dịch và thông tin khác. Hình thức hoạt động của Alibaba là sàn giao dịch theo
chiều ngang.
Cấu trúc nội dung Alibaba có những phong phú riêng nhưng những vấn đề cơ

phí quảng cáo. Hiện nay, Alibaba.com trung bình có 600.000 giao dịch/ tuần, và
Alibaba đóng vai trò “chủ mạng” cho 11.000 địa chỉ web công ty, sản xuất 20.000 loại
hàng hóa khác nhau, 90% số địa chỉ web này có mua quảng cáo trên Alibaba.
Giai đoạn cuối cùng Alibaba.com sẽ hoạt động như sàn giao dịch của châu Âu,
châu Mỹ, tức là hỗ trợ và thực hiện tất cả các giao dịch trực tuyến.
2.2. Mở rộng mô hình kinh doanh
Alibaba không chỉ là một website duy nhất, họ sở hữu nhiều website với các
chức năng khác nhau. Dưới đây là một vài website chính và lớn nhất:
- Alipay: Thanh toán trực tuyến
- Aliyun : Dịch vụ đám mây
- Aliyun App Store: Ứng dụng mobile
- Taobao : Trang thương mại điện tử khách hàng đến khách hàng
- Tmall: Trang thương mại điện tử doanh nghiệp đến khách hàng
Alibaba không bán hàng hóa hay dịch vụ trên các website này, trái lại, họ tạo ra
một cổng thương mại trên các trang web của họ, cung cấp môi trường cho các cuộc
giao thương giữa người bán và người mua, lợi nhuận được thu về chủ yếu qua quảng
cáo và hoa hồng.
2.3.
Những lợi ích và hạn chế
a) Lợi ích
- Làm cho thị trường vận hành hiệu quả hơn. Alibaba.com là một trung gian trao đổi
thông tin sau đó đã dần chuyển sang hỗ trợ việc trao đổi các chứng từ và cuối cùng
là trở thành sàn giao dịch điện tử, tức là hỗ trợ và thực hiện tất cả các giao dịch điện
trực tuyến.
- Tạo cơ hội cho người bán và người mua tìm được những đối tác kinh doanh mới:
Alibaba.com là một trong những sàn giao dịch thương mại điện tử Thế giới lớn nhất
và nơi cung cấp các dịch vụ Marketing trên mạng hàng đầu cho những nhà xuất
khẩu và nhập khẩu.
- Cắt giảm chi phí quản lí liên quan đến đặt hàng MRO, đẩy nhanh quá trình giao
dịch: Alibaba.com thực hiện các giao dịch cung ứng, mua bán nguyên, nhiên liệu

b) Hạn chế
Trong trường hợp có biến động với sàn giao dịch, Alibaba đối mặt với nhiều rủi
ro, trước hết là rủi ro về:
- Sự nhận thức thương mại điện tử còn chưa được thực sự phát triển ở các nước châu
Á: Ở Trung Quốc lúc này mới có rất ít các công ty quan tâm đến thương mại điện tử
vì những điểm không phù hợp của mô hình điện tử B2B của các công ty Mỹ, châu
Âu. Thương mại giao dịch chủ yếu là thương mại truyền thống. Đe dọa lớn nhất đối
alibaba.com là nhận thức về thương mại điện tử của các công ty Trung Quốc chưa
cao.
- Khi dấn thân vào thương mại điện tử B2B, công ty phải hứng chịu những rủi ro
tiềm tàng của công ty đầu tiên lập nên sàn giao dịch thương mại điện tử ở Trung
Quốc.
- Sự thay đổi đột ngột của thị trường: Với sự bùng nổ Internet ngày càng cao thì số
lượng xuất hiện các sàn giao dịch lớn là rất nhiều. Vì vậy nên Alibaba không thể
không tránh khỏi sự cạnh tranh gay gắt từ các đối thủ như eBay… Khi có sự biến
động của thị trường thì Alibaba sẽ phải đối mặt với rủi ro về tài chính như mất thời
gian và công sức đi tìm các thị trường mới, cũng như là lấy lại niềm tin của khách
hàng.
3. Bí quyết thành công của Alibaba
- Tin tưởng vào những điều bản thân đã chọn
Jack Ma khởi nghiệp kinh doanh năm 1992 khi điều hành một trung tâm dịch
thuật. Ban đầu, kết quả kinh doanh không tốt và họ quyết định kinh doanh thêm dịch
vụ bán hoa và quà tặng cao cấp. Dịch vụ này sau đó đã thành công và thu về doanh thu
cao, buộc họ phải suy nghĩ nên chuyển hẳn sang kinh doanh dịch vụ hay tiếp tục kinh
doanh dịch thuật. Jack Ma đã lựa chọn kinh doanh dịch thuật bởi đó là lựa chọn và
mục đích kinh doanh ban đầu của ông. Ông nói: “Trong suốt quá trình khởi nghiệp,
bạn sẽ gặp rất nhiều cơ hội mới, khi đó bạn phải đưa ra được sự lựa chọn.”
12




13


KẾT LUẬN
Từ những nghiên cứu, nhận xét, đánh giá, phân tích những kinh nghiệm ứng
dụng thương mại điện tử của Alibaba, bài tiểu luận trên đã giúp chúng ta phần nào
thấy được tầm quan trọng của thương mại điện tử B2B và nhận thức được những lợi
ích cũng như mặt hạn chế của nó. Những thành công to lớn của Alibaba trong mô hình
kinh doanh này sẽ là bài học kinh nghiệm quý báu cho các doanh nghiệp hoạt động
trong lĩnh vực thương mại điện tử trên thế giới cũng như ở Việt Nam còn đang rất bỡ
ngỡ trong việc xây dựng mô hình thương mại điện tử. Cần phải hiểu triệt để về mô
hình này tồi có những biện pháp phát triển để tận dụng lợi ích, khắc phục các mặt hạn
chế rồi căn cứ vào quy mô hiện tại của doanh nghiệp xây dựng mô hình phù hợp nhất,
đem lại hiệu quả kinh tế cao nhất.

14


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.
4.

Giáo trình thương mại điện tử, ĐH Ngoại thương, 2012
Bài tập thương mại điện tử, ĐH Ngoại thương, 2012
Bài giảng điện tử của thầy Nguyễn Văn Thoan
Website http://alibaba.com