Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

Phần thứ nhất: MỞ ĐẦU
I.

Đặt vấn đề.

Công tác giáo dục là một chủ trương lớn, quan trọng của ngành giáo dục nói
chung và bậc học mầm non nói riêng, là một ngành học cần thiết, một tác nhân quan
trọng tác động và hình thành nhân cách con người, hình thành ngôn ngữ Tiếng Việt.
Người Việt Nam ta rất tự hào vì có vốn Tiếng Việt giàu và đẹp. Tiếng Việt giàu
đẹp vì nó là sự kết tinh của lịch sử đã bao đời nay cùa cha ông ta. Đó là lịch sử lao
động sản xuất và chiến đấu để tồn tại và phát triển, để bảo vệ và dựng xây đất nước.
Tiếng Việt giàu đẹp bởi nó là tiếng nói của dân tộc Việt Nam. Từ xưa cho đến nay
Tiếng Việt vẫn rất quan trọng đối với mọi người dân Việt Nam nói chung và trẻ em
lứa tuổi mầm non dân tộc thiểu số nói riêng. Trong thực tế, trẻ vùng sâu, vùng xa vùng
dân tộc thiểu số đa số trẻ giao tiếp chủ yếu bằng tiếng mẹ đẻ, trẻ đồng bào dân tộc
thiểu số biết rất ít hoặc thậm chí không biết Tiếng Việt. Nhiệm vụ giáo dục Mầm non
là nền móng đầu tiên của hệ thống giáo dục “ Mẫu giáo tốt mở đầu cho một nền giáo
dục tốt”, với trách nhiệm và nhiệm vụ vô cùng quan trong đó mỗi giáo viên phải cố
gắng nổ lực hết mình làm sao để các cháu Mầm non sau khi học xong chương trình
mầm non trẻ sẽ tự tin, mạnh dạn trong giao tiếp cũng như có một tâm thế tốt để chuẩn
bị bước vào lớp một.
Qua thực tiễn lớp lá 4 năm học 2017 - 2018 trường Mầm non Cư Pang đơn vị
mà tôi công tác nằm trong vùng đặc biệt khó khăn, học sinh là người dân tộc thiểu số
chiếm hơn 95%. Để trẻ 5-6 tuổi vùng đồng bào dân tộc thiểu số được thuận lợi trong
việc giao tiếp và tham gia vào các hoạt động ở trường lớp nói chung và hoạt động tăng
cường Tiếng việt mọi lúc mọi nơi nói riêng, cô giáo cần khắc phục mọi khó khăn giúp
trẻ tiếp thu được kiến thức mới, đồng thời tạo hứng thú cho trẻ đến trường mạnh dạn,
tự tin và tích cực hoạt động, nâng cao chất lượng giao tiếp với cô và bạn bè . Qua mỗi
lần lên lớp tiếp xúc, tôi nhận thấy trẻ tiếp xúc với nhau hoàn toàn bằng tiếng mẹ đẻ,

Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
2
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

Thực hiện quyết định số 1008/QĐ-TTG về việc phê duyệt đề án “Tăng cường
Tiếng Việt cho trẻ mầm non, học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 20162020, định hướng 2025 với mục tiêu: Tập trung tăng cường Tiếng Việt cho trẻ em
mầm non, học sinh tiểu học người dân tộc thiểu số, bảo đảm các em có kỹ năng cơ
bản trong việc sử dụng Tiếng Việt để hoàn thành chương trình giáo dục mầm non và
chương trình giáo dục tiểu học; tạo tiền đề để học tập, lĩnh hội tri thức của các cấp học
tiếp theo; góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển bền vững các dân tộc
thiểu số, đóng góp vào sự tiến bộ, phát triển của đất nước.
Thực hiện chương trình hướng dẫn thực hành áp dụng quan điểm lấy trẻ làm
trung tâm trong trường mầm non xuất bản tháng 3 năm 2017 của Nhà xuất bản giáo
dục Việt Nam: Quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thể hiện trong tất cả
các yếu tố của quá trình giáo dục. Từ xác định mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo
dục cho đến hoạt động cụ thể của người giáo viên như lập kế hoạch, xây dựng môi
trường giáo dục,…mọi hoạt động phải hướng tới từng trẻ cũng như từng nhóm trẻ nhỏ
và nhóm trẻ lớn để tạo cơ hội cho trẻ được học tập trong điều kiện cụ thể nhằm hỗ trợ
trẻ phát triển tở tất cả các lĩnh vực. Vì vậy tôi xây dựng các giải pháp, biện pháp bám
sát vào các chỉ số trong từng tiêu chí để đạt hiệu quả cao. Như tiêu chí 7: Kế hoạch
giáo dục tuần/ chủ đề nhánh thể hiện được các mục tiêu phù hợp với sự phát triển của
trẻ. Tiêu chí 7: chuẩn bị, tổ chức sử dụng môi trường giáo dục đạt hiệu quả nhất. Tiêu
chí 8: Hoạt động hỗ trợ trẻ dân tộc thiểu số.
Thực hiện công văn số 56/ KH- BGDĐT về việc triển khai chuyên đề “Xây

gặp phải những trở ngại khi tiếp thu ngôn ngữ Tiếng Việt. Do đó xuất phát từ lòng yêu
nghề mến trẻ là một giáo viên mầm non từ những hạn chế trên mà tôi gặp phải trong
quá trình chăm sóc và giáo dục trẻ tôi luôn suy nghĩ xem mình phải làm gì và làm như
thế nào để nâng cao chất lượng phát triển Tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số ở lớp lá 4
của mình.
II. Thực trạng vấn đề:
Lớp lá 4 trường Mầm non Cư pang nằm trên địa bàn buôn Hma thuộc xã
EaBông, là xã nằm trong khu vực đặc biệt khó khăn, trường còn có các điểm lẻ nằm ở
địa bàn buôn Knul, thôn 10-3. Hơn 95% trẻ là người dân tộc thiểu số, hơn 40% trẻ
thuộc hộ nghèo. Riêng lớp lá 4 tôi chủ nhiệm 100% trẻ là người dân tộc thiểu số, đa số
trẻ mới ra lớp, chưa học qua chương trình lớp chồi. Một số cháu chưa nói rõ Tiếng
4
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

Việt, trẻ giao tiếp chủ yếu sử dụng tiếng mẹ đẻ, ngôn ngữ giao tiếp Tiếng Việt còn hạn
chế.
Phụ huynh chưa thấy được tầm quan trọng của việc trẻ đến trường đúng độ tuổi,
chưa có kiến thức và kĩ năng về chăm sóc giáo dục trẻ đặc biệt là về mặt phát triển
ngôn ngữ cho trẻ ở nhà không giao tiếp với trẻ bằng Tiếng Việt mà giao tiếp bằng
ngôn ngữ mẹ đẻ. Đời sống kinh tế, điều kiện sống và môi trường sinh hoạt của các
cháu hết sức khó khăn, bố mẹ thường xuyên đi làm nương rẫy ở xa bỏ mặc con cái ở
nhà hoặc dẫn đi theo.
Vào cuối năm học 2017 - 2018, tôi đã kiểm tra, khảo sát, thống kê trẻ ở lớp lá 4
với tổng số là 20 trẻ đồng bào dân tộc thiểu số, kết quả như sau:
Nội dung


Tỉ lệ (%)
75
65
70
75

Lớp luôn được sự quan tâm của Nhà trường, hội cha mẹ học sinh về tinh thần cũng
như vật chất.
Cơ sở vật chất có sân chơi sạch sẽ, an toàn, phòng học rộng rãi, thoáng mát, đồ
dùng đồ chơi cho trẻ học tập và vui chơi tương đối đầy đủ, đồ dùng , đồ chơi tự tạo từ
những nguyên vật liệu mở: Như lốp xe, vỏ chai, thùng sơn, tre, nứa… sinh động, hấp
dẫn, lôi cuốn trẻ tham gia tích cực các hoạt động trong ngày.
Tổ chuyên môn luôn tạo mọi điều kiện cho giáo viên tham dự các buổi chuyên
đề do cụm chuyên môn tổ chức, thường xuyên tổ chức các tiết dạy mẫu tại trường để

5
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

phổ biến những phương pháp hình thức đổi mới trong chương trình mầm non lấy trẻ
làm trung tâm.
- Khó khăn :
Đời sống kinh tế của một số phụ huynh còn gặp nhiều khó khăn đa số là làm
nông trên 40% là hộ nghèo nên sự quan tâm về chăm sóc giáo dục trẻ chưa cao. Phụ
huynh học sinh chưa thực sự hiểu được tầm quan trọng của việc đưa con em mình đến

Trong cuộc họp phụ huynh đầu năm giới thiệu các loại sách phù hợp với trẻ 5 - 6
tuổi tới phụ huynh để phụ huynh có thể dễ dàng tìm mua. Giờ đón trẻ và trả trẻ trao đổi
một số tồn tại của trẻ: cách phát âm, kỹ năng giao tiếp… để phụ huynh nắm được. Từ
đó phụ huynh kết hợp với giáo viên để hướng dẫn, giúp đỡ trẻ.
Tuyên truyền với phụ huynh khi ở nhà thì thường xuyên trao đổi thông tin và
giao tiếp với trẻ bằng Tiếng Việt. Và giải thích cho trẻ từ này tiếng ê đê là nói như thế
này nhưng Tiếng Việt là nói một cách khác. Như vậy trẻ sẽ học Tiếng Việt qua từng
ngày. Trẻ sẽ tiếp thu nhanh nếu phụ huynh có thể phiên âm những từ mà trẻ hỏi ra
Tiếng Việt cho trẻ đọc.
Tôi thường xuyên, trao đổi với phụ huynh về kết quả học tập và tình hình học
tập, các hoạt động của trẻ trên lớp để về nhà phụ huynh cho trẻ ôn luyện thêm bằng
cách hỏi trẻ như: Hôm nay trên lớp cô cho con học từ gì? Con đọc như thế nào? Chơi
trò chơi gì?.. và cho con em mình kể lại những hoạt động trẻ làm trên lớp, và ôn luyện
lại bài cũ.
Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với từ mới “ Góc địa phương” ở lớp, thì tôi trao đổi
với phụ huynh là hôm nay trên lớp bé được học các từ chỉ đồ dùng ở góc địa phương
như cồng chiêng, cái rổ, cái đó.... và gợi ý cho phụ huynh cho trẻ về nhà đọc lại cho cả
nhà nghe.
Trên lớp có một bảng tuyên truyền treo ở nơi dễ thấy nhất thường thường là cửa
ra vào lớp. Bảng tuyên truyền ghi đầy đủ nội dung học trong tuần, theo dõi sức khỏe
từng giai đoạn. Ở góc tuyên truyền phụ huynh theo dõi các hoạt động trên lớp để có
thể ôn luyện thêm cho trẻ ở nhà .
7
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang



Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

Để giáo dục trẻ được tốt thì bản thân giáo viên phải hiểu được đặc điểm tâm
sinh lý của trẻ để biết được khả năng của trẻ, trẻ cần gì và muốn gì. Vì vậy trong quá
trình đi phổ cập, được trực tiếp trao đổi phụ huynh, là cơ hội để giáo viên tìm hiểu về
môi trường sống, tính cách của trẻ. Trẻ nhút nhát, rụt rè, phát âm sai, phát âm hay bị
mất dấu, nói câu không có nghĩa, ngại giao tiếp với cô giáo khi cô giáo hỏi chỉ cười,
không hiểu Tiếng Việt, vốn từ còn hạn chế.
- Áp dụng tiêu chí 10: Giáo viên có kĩ năng phối hợp với gia đình và cộng đồng
trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ dân tộc thiểu số và trẻ có hoàn cảnh khó khăn. Chỉ
số 21: Phối hợp với gia đình trẻ dân tộc thiểu số. Tôi tiến hành tìm hiểu về hoàn cảnh
gia đình nơi trẻ đang sống những thuận lợi khó khăn của từng trẻ để tìm ra biện pháp
chăm sóc và giáo dục trẻ một cách tốt nhất. Ngay từ đầu năm học được nhà trường
phân công chủ nhiệm lớp mầm 3, học sinh đa số con em đân tộc thiểu số nằm trong
buôn đặc biệt khó khăn trình độ nhận thức về việc cho con đi học còn hạn chế. Nên tôi
dành thời gian ngoài giờ lên lớp đến nhà từng trẻ để nắm được cuộc sống của trẻ ở gia
đình như thế nào? Trao đổi, nói chuyện với phụ huynh về tình hình học tập trên lớp và
hỏi phụ huynh về những sở thích, tính cách của trẻ để có biện pháp phù hợp trong thời
gian tới. Quan sát về hoàn cảnh gia đình trẻ, môi trường xung quanh trẻ để có kế
hoạch, biệp pháp chăm sóc, giáo dục trẻ.
Ví dụ: Tiếp xúc với trẻ, khi trẻ thiếu tự tin khi giáo tiếp với cô, nhút nhát không
chơi cùng các bạn.Tôi đến gần trẻ tìm hiểu trẻ xem nguyên nhân vì sao? trẻ có đau ốm
hay gia đình trẻ có chuyện gì buồn, thông qua hoạt động trò chuyện cùng trẻ tìm hiểu
tâm lý trẻ, hay trao đổi cùng phụ huynh khi trả trẻ xem tình hình trẻ ngày hôm đó như
thế nào, và thông qua giao tiếp bạn bè trẻ xem trẻ nguyên nhân gì trẻ có biểu hiện như
vậy.
+ Quan sát đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ.
Qua quá trình quan sát trẻ học tập và vui chơi ở trên lớp tôi nhận thấy đặc điểm
phát triển ngôn ngữ của trẻ: nhút nhát, rụt rè, nói thiếu chủ ngữ vị ngữ, nói đớt, thiếu

Ví dụ : Áp dụng tiêu chí 2 với chỉ số 3. Tôi lập mạng chủ đề cả năm gồm 9 chủ
đề, ở mỗi chủ đề phân ra các chủ đề nhánh. Thường một chủ đề có 2 đến 3 chủ đề
nhánh, đối với chủ đề ghép tôi thực hiện 5 chủ đề nhánh như chủ đề “Thế giới thực
vật- tết và mùa xuân”. Chủ đề “Trường mầm non” với 3 chủ đề nhánh “Trường mầm
non của bé” “Lớp bé yêu thương” “Những hoạt động thú vị”. Tuần đầu của chủ đề tôi
10
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

chọn những từ tăng cường Tiếng Việt vào thứ hai, thứ ba, thứ tư, thứ năm những từ :
Lớp lá 4, chào cô con vào lớp, xích đu... và tăng cường mọi lúc mọi nơi. Vì mới bước
vào năm học nên tôi chọn những từ Tiếng Việt ngắn gọn, dễ hiểu. Thứ sáu cho trẻ ôn
các từ trong học tuần dưới hình thức trò chơi.Cứ như vậy dựa vào các tiêu chí lấy trẻ
làm trung tâm đến tuần hai, tuần ba rồi tới chủ đề Bản thân và đến hết năm tôi và xây
dựng môi trường Tiếng Việt cho trẻ .
Để xây dựng kế hoạch tôi tiến hành cùng trẻ xây dựng môi trường Tiếng Việt trong
và ngoài lớp học theo hướng xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm căn cứ
vào tiêu chí xây dựng môi trường tăng cường Tiếng Việt cho trẻ em người dân tộc thiểu
số để xây dựng môi trường trong lớp và ngoài lớp học:
- Môi trường trong lớp học: Các góc, khu vực hoạt động, thiết bị, đồ dùng đồ chơi
được dán nhãn bằng Tiếng Việt(theo mẫu chữ in thường).Tôi chú trọng trang trí theo
hình thức động nhiều hơn tĩnh trẻ tự thao tác ngay trên các góc và tự trang trí những
sản phẩm mà cô và trẻ thực hiện trên lớp. Tranh ở các góc này trẻ đều có từ Tiếng Việt
gắn dưới tranh hoặc trong bức tranh cho trẻ phát âm.
Ví dụ: Góc chủ đề Những người thân trong gia đình. Cô trang trí tranh người thân của
bé như bố, mẹ, ông, bà, bé...trong hình ảnh bố có từ ô, mẹ có từ m... cô cho trẻ trò

- Môn Khám phá khoa học là một trong những môn học giúp trẻ phát triển nhận thức
và ngôn ngữ tích cực nhất, vì vậy cần phát huy hết tác dụng của môn học này để dạy
trẻ, thông qua đó giáo viên có thể kết hợp lồng ghép tác phẩm văn học để hỗ trợ có
hiệu quả cho hoạt động chủ đích. Tôi sẽ lồng ghép Tiếng Việt trong lúc giờ lên lớp
thông qua những chủ đề mà mình đã lên kế hoạch.
Ví dụ: Chủ đề Gia đình của bé.
Đề tài: Những người thân trong gia đình bé.
- Khi cho trẻ quan sát tranh gia đình cô sẽ đặt câu hỏi : “ Con gọi bố mẹ như thế
nào” Thì trẻ trả lời “ma, mí” (Tiếng Việt có nghĩa là bố mẹ) .Trước tình huống đó tôi
nói với các cháu: “Cô và các con cùng thi xem ai nói giỏi nhé cô sẽ nói tiếng của các
con và các con nói tiếng của cô các con có đồng ý không?” và tiết học của chúng tôi
đã trở thành một “Cuộc thi tài” trẻ nào cũng muốn mình là người chiến thắng, và tình
12
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

huống trên đã được thay đổi các cháu đã cố gắng nói bằng Tiếng Việt mỗi khi cô đưa
tranh ra.
- Một hạn chế mà trẻ người đồng bào thường mắc phải, đó là nói thiếu dấu.
Với hình thức “Thi tài” hay “Đố vui có thưởng”… giữa cô và trẻ thì trẻ đã có thể nghe
và hiểu được câu hỏi của cô.
- Ví dụ : Chương trình “Đố vui có thưởng” cô bốc thăm và đọc câu hỏi: Người
sinh ra mẹ các con gọi là gì? Trẻ nào biết thì lắc xắc xô và được quyền trả lời: Thưa cô
là bà ngoại....
+ Cung cấp vốn Tiếng Việt cho trẻ qua hoạt động làm quen với toán .
- Như ta đã biết, môn làm quen với toán là môn học cần suy tư lôgic cao. Để lồng

giờ học bằng một giọng nói lúc trầm lúc bổng để gây sự chú ý, khơi gợi tính tò mò của
trẻ, đã tạo được tâm thế cho trẻ trước khi vào học tôi tiến hành đi vào giờ học chính
bằng ngôn ngữ giới thiệu hấp dẫn từ ngữ thật gần, thật dễ hiểu đối với trẻ, tôi đọc thơ
hay kể chuyện với giọng thật truyền cảm, phối hợp các động tác minh học phù hợp, để
lôi cuốn trẻ chăm chú lắng nghe, để lĩnh hội từng câu, từng lời của cô, tiếp đến tôi
giảng nội dung câu chuyện, bài thơ một cách ngắn gọn để giúp trẻ dễ hiểu, tôi tiến
hành cho trẻ đọc thơ theo tôi từng câu, tôi luôn đổi cách cho trẻ đọc thơ theo tổ, nhóm,
lớp , cá nhân, hay bạn nam và bạn nữ thi đua nhằm tạo khí thế cho trẻ trong học thơ,
còn đối với chuyện thì tôi kể nhiều lần và đàm thoại theo trình tự nội dung câu
chuyện, và thể hiện giọng điệu, tính cách của từng nhân vật trong chuyện một cách
phù hợp nhằm giúp trẻ khắc sâu hơn nội dung cũng như tính cách của các nhân vật
trong chuyện, sau đó tôi tiến hành mời cháu khá lên kể lại chuyện cho cả lớp nghe, tôi
không quên khuyến khích trẻ bằng một món quà hay thưởng bằng một phiếu bé
ngoan, còn trẻ nào chưa trả lời được tôi cho trẻ nhắc lại nhiều lần. Chính nhờ như vậy
lớp tôi ngày càng ham thích học thơ, kể chuyện, nhiều cháu thuộc thơ, kể lại câu
chuyện một cách hoàn chỉnh, như vậy việc cung cấp vốn Tiếng Việt cho trẻ dân tộc
thiểu số của tôi gặt hái được nhiều thành công hơn so với trước, tôi vô cùng phấn khởi
và tiếp tục áp dụng một số biện pháp khác để ngày nâng cao hiệu quả hơn.
Ví dụ : Làm quen văn học. Đề tài : Thơ : Ảnh Bác.

14
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

Trong quá trình trẻ tham gia hoạt động làm quen tác phẩm văn học cô chú ý
đến khả năng phát âm của trẻ để có sự điều chỉnh và sữa sai kịp thời, tích cực phát huy

Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

- Trong lớp tôi cũng có một số cháu nói được tiếng phổ thông nhưng không nhớ
mặt chữ cái hay từ ngữ của tiếng Việt, các cháu thể hiện theo bản năng bắt chước…
chính vì vậy mà việc dạy trẻ làm quen với chữ cái sẽ giúp trẻ nhận biết được chính xác
cấu tạo của các chữ cái cũng như cách phát âm, để từ đó trẻ có thể nghe, cảm nhận,
phát âm và tìm được chữ cái tương ứng trong từ…
Ví dụ: Chủ đề Gia đình của bé.
Đề tài:Làm quen chữ cái u, ư.
Trong giờ làm quen chữ cái U, Ư. Tôi tổ chức dạy theo giáo án điện tử và đồ dùng
bắt mắt nhằm thu hút trẻ. Để chuẩn bị cho tiết dạy tôi chuẩn bị tranh người thân trong
gia đình, dưới tranh có từ “ Gia đình yêu thương”, cho trẻ lên bấm chọn chưc xái đã
học và còn chữ u, ư cô sẽ giới thiệu cho các bạn hôm nay, cho trẻ nhắc lại chữ u, ư
theo hình thức lớp, tổ, nhóm, cá nhân…khi luyện tập cá nhân và cả lớp tôi dùng đồ
chơi tự tạo thông qua trò chơi “ Vòng quay kì diệu” và “ Xúc sắc”, hình thức chơi trẻ
sẽ quay vòng quay trúng chữ cái nào trẻ phải đọc to và cả lớp sẽ tìm chữ trẻ đã quay,
tương tự với trò chơi Xúc sắc cũng vậy. Tôi còn cho trẻ nhận biết và phát âm chữ cái
qua nhiều trò chơi khác như " Nối chữ cái với từ có chứa chữ cái đó". " Đưa chữ cái
theo yêu cầu của cô" gắn trên đồ dùng, đồ chơi, " Xếp chữ cái bằng hột hạt". " Xếp
các nét cơ bản tạo thành chữ cái"...
+ Cung cấp vốn tiếng việt qua giờ hoạt động góc.
- Sau giờ hoạt động chung trẻ được tham gia hoạt động góc. Tất cả các góc chơi
trong lớp tôi đều cho những ký hiệu riêng, khi trẻ chơi trẻ nhận biết đó là góc gì…
- Giờ hoạt động góc tôi chuẩn bị sẵn các thẻ đeo cho trẻ (Vd: Trẻ chơi ở góc
xây dựng thì đeo thẻ có hình chiếc bay của thợ xây, góc nghệ thuật thì thẻ có hình
chiếc đàn…) nhằm lôi cuốn trẻ vào hoạt động hứng thú hơn, trẻ tham gia chơi một
cách tự nhiên và sáng tạo, các cháu chơi với nhau, trò chuyện với nhau bằng tiếng mẹ
16
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.


17
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

Trong Chương trình Giáo dục mầm non, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu
số hoạt động tăng cường Tiếng Việt được thực hiện mọi lúc mọi nơi dưới nhiều hình
thức phát triển ngôn ngữ qua trò chuyện, đàm thoại, kể chuyện, đọc cho trẻ nghe, cho
trẻ làm quen với chữ cái và thông qua các môn học khác, hoặc ở mọi lúc mọi nơi có
ưu thế nhiều hơn trong việc giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ mầm non.
Như chúng ta đã biết trẻ dân tộc thiểu số vốn từ tiếng Việt rất hạn chế. Khả
năng nhận thức và tiếp thu chậm, vì vậy trong quá trình cho trẻ làm quen với Tiếng
Việt ta cần phải có sự kiên nhẫn, nhẹ nhàng, tạo cho trẻ tâm thế thoải mái trong mọi
hoạt động. Vậy nên tôi áp dụng trong giờ đón trẻ.
Ví dụ : Giờ đón trẻ cô luôn vui vẻ, tạo sự gần gũi, yêu thương trẻ, một cô đón
trẻ còn một cô sẽ cho trẻ về các góc chơi có gắn từ Tiếng Việt như góc phân vai có
chữ G gắn ở cái ghế, hình bác sỹ có chữ Y. Cô đón trẻ sẽ hỏi trẻ những câu ngắn gọn,
gần gũi : Con chào cô vào lớp nào. Con chào mẹ chưa….
+ Cung cấp vốn tiếng Việt cho trẻ qua hoạt động đầu giờ:
Trong giờ hoạt động ngoài trời tôi thường tổ chức cho các cháu đi dạo trong sân
trường, khi thì tôi cho trẻ tưởng tưởng mình đang được đi du lịch, hay như đang được
đi tham quan … trẻ rất vui và rất thích. Mỗi ngày khi đi dạo trong sân trường tôi
thường đặt câu hỏi theo chủ đề đang thực hiện để trẻ trả lời.
Ví dụ : Chủ đề Trường mầm non.
Tôi tổ chức cho trẻ tham quan “Khu vui chơi của bé”, tôi sử dụng những câu
hỏi như : Hôm nay các con thấy thời tiết thế nào? Đây là những đồ dùng gì? Các con
cảm nhận như thế nào khi đên trên cát, đá, cỏ..?.Khi trời nắng các con phải làm gì?.

chơi hấp dẫn cho trẻ, nhằm lôi cuốn trẻ vào hoạt động “Tăng cường Tiếng Việt” hứng
thú hơn, trẻ tham gia chơi một cách tự nhiên và sáng tạo, các cháu chơi với nhau để
phát âm chuẩn Tiếng Việt.
Giờ trả trẻ cũng như giờ chơi tự do tôi tạo mọi tình huống cho trẻ tiếp xúc với
Tiếng Việt.
Mọi hoạt động trong ngày của trẻ đều được lồng ghép tăng cường Tiếng Việt
mọi lúc mọi nơi, trẻ dân tộc thiểu số đều được thể hiện bằng ngôn ngữ Tiếng Việt sẽ
19
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

giúp vốn từ trẻ càng được mở rộng và phong phú hơn, trẻ dần hòa nhập mình vào
ngôn ngữ Tiếng Việt.
Qua việc áp dụng một số biện pháp trên tôi thấy chất lượng Tiếng Việt của trẻ
trong lớp tăng lên khá rõ, các cháu rất thích đến trường, cháu đã mạnh dạn hơn khi
giao tiếp, thích trò chuyện cùng người lớn và đặc biệt rất thích tham gia vào hoạt động
nói chung và hoạt động tăng cường Tiếng Việt nói riêng.
Sự quan tâm của cô giáo đối với học trò và kết hợp chặt chẽ nhà trường, giáo
viên với phụ huynh từ đó họ nhận thấy tầm quan trọng của tiếng Việt. Đó cũng là
đóng góp một phần không nhỏ từ phía gia đình đến sự phát triển ngôn ngữ của trẻ
Qua việc áp dụng một số biện pháp trên tôi thấy chất lượng môn làm quen Văn học
của trẻ trong lớp tăng lên khá rõ, các cháu rất thích học bộ môn này, cháu đã mạnh dạn
hơn khi giao tiếp, thích trò chuyện cùng người lớn và đặc biệt rất thích tham gia vào
hoạt động nói chung và hoạt động làm quen văn học nói riêng.
IV. Tính mới của giải pháp
Đây là sáng kiến kinh nghiệm được thực hiện và áp dụng tại lớp lá 4, đã có kết

tôi là chiến sĩ..Giờ tạo hình cho trẻ tạo con vật, cây cối, ngôi nhà.. bằng nguyên vật
liệu sẵn có. Làm quen chữ cái xây dựng môi trường ngoài lớp học đồ dùng phong phú
và tự tạo giúp trẻ hứng thú hơn. Hoạt động góc tôi khuyến khích trẻ những cuộc trò
chuyện bằng Tiếng Việt giúp trẻ tăng cường vốn Tiếng Việt và cũng sưu tầm nhiều đồ
dùng đồ chơi tự tạo của trẻ nhằm lôi cuốn trẻ.
Giải pháp 4 : Cung cấp vốn tiếng Việt cho trẻ mọi lúc mọi nơi: Tận dụng môi
trường nguyên vật liệu sẵn có ngoài sân trường, trẻ được " tắm" trong môi trường
Tiếng Việt, phối hợp động viên phụ huynh tham gia hội thi xây dựng môi trường
Tiếng Việt cung cấp các vật thải từ nguyên vật liệu có sẵn, lồng ghép Tiếng Việt cho
trẻ trải nghiệm qua các trò chơi tạo điều kiện giúp trẻ nghe và hiểu được lời hướng
dẫn các hoạt động của giáo viên cũng như trong đời sống hằng ngày của trẻ.
V. Hiệu quả SKKN:
Từ những cố gắng nghiên cứu tài liệu, kinh nghiệm của bản thân, sự hợp tác,
giúp đỡ của tập thể giáo viên, sự ủng hộ tích cực của các bậc phụ huynh đã giúp tôi
đạt được một số kết quả trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ đồng bào dân tộc thiểu
21
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

số . Tôi so sánh kết quả năm học 2017 – 2018 và ước lượng kết quả năm học 20182019 như sau:
Kết quả năm học

Nội dung

Số
trẻ

35
13/20 65
17/20 85
3/20
30

đúng về ý nghĩa của
câu
Trẻ nói câu có nghĩa

Ước lượng kết quả năm

25

lệ
%
30

Tăng 40%

15

Tăng 50%

70
14/20

5/20

Ghi chú

thiểu số bậc học mầm non. Biết thêm được một ngôn ngữ mới, nhằm giúp trẻ tự
tin khi giao tiếp với mọi người xung quanh, biết lựa chọn đề tài phù hợp với đặc điểm
của

trẻ.

Từ

đó

trẻ

tham

gia

vào

các

hoạt

động

một

cách hứng thú. Tạo cơ hội mở rộng được tầm nhìn và kiến thức cho trẻ bước vào
bậc học tiếp theo đạt kết quả tốt hơn.
Phụ huynh đã có cái nhìn mới hơn về việc cho trẻ đi học và giao tiếp với trẻ
bằng Tiếng Việt...Phụ huynh đã tin tưởng gửi gắm con em mình đến trường và đồng

xuyên cách trang trí lớp và làm đồ dùng, đồ chơi sinh động hấp dẫn từ những nguyên
vật liệu sẵn có ở địa phương.
II. Kiến nghị:
a. Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo
Xây dựng trường lớp, đầu tư trang thiết bị phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục
trẻ.
23
Người thực hiện: Đỗ Ngọc Hiếu.

Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang


Một số biện pháp tăng cường Tiếng Việt cho trẻ DTTS 5 tuổi lớp lá 4 trường Mn Cư Pang

Thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn về Hội thi, Lễ hội để giáo viên có thêm
kinh nghiệm trong quá trình tổ chức tại trường, lớp.
Tổ chức các hội thi giữa các trường với nhau tạo điều kiện cho giáo viên trao đổi
học tập kinh nghiệm lẫn nhau.
b. Đối với nhà trường
Đầu tư thêm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ. Tổ chức các hội thi để bé tăng cường vốn
Tiếng việt …tổ chức các ngày hội phù hợp chủ đề để trẻ có cơ hội tham gia trải
nghiệm.
Tăng cường tổ chức các lễ hội của bé trong trường mầm non hoặc phối hợp với
các cấp học tổ chức tại các thôn buôn để tăng cường giao tiếp, phát triển ngôn ngữ cho
trẻ.
Trên đây là một vài kinh nghiệm mà bản thân tôi rút ra từ tình hình thực tế của
trường Mầm non Cư Pang, tôi không chỉ dừng lại ở kết quả mà còn cố gắng học hỏi
hơn nữa để tìm ra những giải pháp tối ưu nhằm dáp ứng yêu cầu cao hơn trong việc
tăng cường Tiếng Việt cho trẻ dân tộc đồng bào thiểu số.
Tuy nhiên bản kinh nghiệm này còn nhiều hạn chế, kính mong sự góp ý giúp đỡ


Đơn vị: Trường Mầm non Cư Pang