VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRƯƠNG CHÂU HÒA

GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI
TÌNH DỤC ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN TỪ
THỰC TIỄN HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI, năm 2020


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRƯƠNG CHÂU HÒA

GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG XÂM HẠI
TÌNH DỤC ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
TỪ THỰC TIỄN HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính
Mã số: 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN LINH GIANG

HÀ NỘI, năm 2020


2.2. Tình hình giáo dục pháp luật về phòng chống xâm hại tình dục cho NCT
ở huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên ....................................................................... 32
2.3. Đánh giá chung ........................................................................................ 43


CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT PHÒNG,
CHỐNG XÂM HẠI TÌNH DỤC CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN Ở
HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN .......................................................... 50
3.1. Phương hướng đề xuất các giải pháp ....................................................... 50
3.2. Các giải pháp. ........................................................................................... 53
KẾT LUẬN .................................................................................................... 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

STT

Từ viết tắt

Nghĩa đầy đủ

1

TTPBPL

Tuyên truyền, phổ biến pháp luật

2


XHTD

Xâm hại tình dục

8

GDPL

Giáo dục pháp luật

9

PCXHTD

Phòng, chống xâm hại tình dục

10

NCTN

Người chưa thành niên


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Giáo dục pháp luật có ý nghĩa quan trọng trong công tác nâng cao ý
thức, tuân thủ pháp luật và là nội dung quan trọng của công tác thực thi pháp
luật, tăng cường phấp chế xã hội chủ nghĩa. GDPL là cầu nối để nội dung
pháp luật đi vào cuộc sống. Cùng với xu thế hội nhập và toàn cầu hóa, việc
hoàn thiện hệ thống pháp luật cho đồng bộ và phù hợp với pháp luật quốc tế

dâm giai đoạn 2016 – 2020; Quyết định số 1863/QĐ-TTg về việc phê duyệt
Kế hoạch hành động quốc gia phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em giai đoạn
2020-2025; theo đó, mục tiêu phấn đấu và các hoạt động được quy định: và
một số luật, pháp lệnh khác… quy định nhiều nội dung trực tiếp hoặc gián
tiếp về việc phòng, chống, bảo vệ, chăm sóc, giáo dục đối với người chưa
thành niên khỏi bị bạo lực, xâm hại. Có thể nói đây là những căn cứ pháp lý
quan trọng tạo thành hành lang có giá trị trong công tác phòng, chống xâm hại
tình dục đối với người chưa thành niên.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về
phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục bước đầu phát huy hiệu quả. Các bộ,
ngành, đoàn thể trung ương và chính quyền các địa phương đã chủ động hơn
trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống
bạo lực, xâm hại tình dục. Một số bộ, ngành chức năng đã tổ chức các hoạt
động tập huấn, tư vấn cộng đồng về phòng chống bạo lực, xâm hại tình dục.
Chính quyền một số địa phương đã chủ động phối hợp với MTTQ và các
đoàn thể chính trị xã hội để gắn vào hoạt động của các tổ chức này việc động
viên nhân dân thi đua thực hiện cuộc vận động “toàn dân đoàn kết xây dựng
đời sống văn hóa khu dân cư” và cuộc vận động xây dựng nông thôn mới, xây
dựng xã, phường phù hợp với trẻ em, không có tình trạng bạo lực, xâm hại
tình dục. Sự vào cuộc của các phương tiện thông tin đại chúng đã góp phần
2


không nhỏ trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về
phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục, tạo hiệu ứng xã hội trong việc bảo vệ
trẻ em khỏi nguy cơ bị bạo lực, xâm hại và các nguy cơ khác.
Tuy nhiên, bên cạnh các thành tích đạt được thì tác động của mặt trái
của cơ chế thị trường; sự phân hóa giàu nghèo và phân tầng xã hội một cách
nhanh chóng, mạnh mẽ ở nước ta đã làm nảy sinh nhiều vấn đề xã hội, trong
đó có tình trạng bạo lực, xâm hại tình dục người chưa thành niên. Do ảnh

về thể chất, tâm sinh lý của người chưa thành niên mà còn ảnh hưởng nghiêm
trọng đến tình hình an ninh trật tự. Xâm hại tình dục người chưa thành niên
gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển lành mạnh của họ. Nạn nhân của
xâm hại tình dục có nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, một
số trường hợp mang thai ngoài ý muốn, tình trạng nạo phá thai, có thể bị mất
khả năng sinh sản. Khi bị xâm hại tình dục, có những trường hợp người bị
xâm hại tình dục rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi, xấu hổ, sống mặc cảm,
không muốn giao tiếp với mọi người, ít nói, nhút nhát, học kém, một số trường
hợp con đi học thì thường trốn học, bỏ nhà ra đi do mặc cảm. Đây cũng chính
là những nguy cơ đẩy người chưa thành niên tham gia vào tệ nạn xã hội và
hoạt động tội phạm khiến số vụ phạm tội tiếp tục gia tăng. Nghiêm trọng hơn,
ở góc độ xã hội thì tình trạng xâm hại tình dục người chưa thành niên lại là
mầm mống phát triển của nhiều loại tội phạm khác như cướp tài sản, giết
người, cố ý gây thương tích vv… Chính vì vậy việc lựa chọn đề tài “Giáo dục
pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục đối với người chưa thành niên
từ thực tiễn huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên” làm đề tài nghiên cứu khóa luận
chương trình đào tạo thạc sĩ luật học có ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong
giai đoạn hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu.
- Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm
4


“Điều tra vụ án xâm hại tình dục trẻ em” (2016), tác giả Hà Minh Tân đã trình
bày tổng quan tình hình nghiên cứu và lý luận về điều tra vụ án xâm hại tình
dục trẻ em. Đồng thời, tác giả của chỉ ra tình hình, đặc điểm hình sự, dự báo
và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác điều tra vụ án xâm hại
tình dục trẻ em ở Việt Nam.
- Luận án tiến sĩ chuyên ngành Tội phạm học và Điều tra tội phạm
“Hoạt động của lực lượng Cảnh sát hình sự trong phòng ngừa tội phạm xâm

viên công tác xã hội trong quá trình giải quyết vụ việc xâm hại tình dục trẻ em
nhằm hỗ trợ hiệu quả cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và quan trọng hơn
cả là cung cấp điều trị, khắc phục kịp thời và hạn chế hậu quả lâu dài tới sức
khỏe của nạn nhân trẻ em.
- Đề tài “Phòng ngừa các tội phạm xâm hại tình dục trên địa bàn thành
phố Hà Nội" của tác giả Lưu Hải Yến, (2016): Dưới góc độ tội phạm học,
luận văn đi sâu phân tích tình hình tội phạm của nhóm tội xâm phạm tình dục,
đưa ra một số nguyên nhân và đề xuất được các giải pháp góp phần nâng cao
hiệu quả phòng ngừa tình hình tội phạm phù hợp với đặc điểm cụ thể và yêu
cầu phòng ngừa tình hình tội phạm của các tội xâm phạm tình dục trên địa
bàn thành phố Hà Nội trong thời gian tới.
Các công trình khoa học cho thấy những vấn đề liên quan đến giáo
dục pháp luật đã được rất nhiều tác giả nghiên cứu, tiếp cận và giải quyết
dưới những góc độ khác nhau. Tuy nhiên, có thể nói rằng, cho đến nay chưa
có một công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ và có hệ thống về giáo
dục pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục đối với người chưa thành
niên nói chung và nghiên cứu tại một địa phương cụ thể nói riêng. . Vì vậy,
việc chọn nghiên cứu đề tài này mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn, góp phần
nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục pháp luậtvề phòng, chống xâm hại
tình dục đối với người chưa thành niên tại tỉnh Phú Yên nói chung và huyện
6


Tuy An nói riêng. Đây cũng là lý do để đề tài này được lựa chọn bởi sự
không trùng lặp của đề tài với các công trình có liên quan được công bố.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Đánh giá thực tiễn và đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả
công tác giáo dục pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục đối với người
chưa thành niên tại huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên.

luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử dựa trên học thuyết của chủ nghĩa
Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm chỉ đạo Đảng, Nhà
nước Việt Nam về công tác giáo dục pháp luật phòng, công tác phòng chống
xâm hại tình dục đối với người chưa thành niên, bảo vệ quyền trẻ em.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
- Một là thu thập thông tin
Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập thông tin từ nguồn đã có sẵn, đây là
những dữ liệu đã qua tổng hợp và xử lý gồm sách, báo, tạp chí chuyên ngành,
các văn bản luật, nghị định, thông tư của Quốc hội, chính phủ, các bộ ngành
về tổ chức công tác giáo dục pháp luật về phòng chống xâm hại đối với người
chưa thành niên.… Các dữ liệu từ nguồn này vừa là cơ sở lý luận vừa mang
tính thời sự.
Nguồn dữ liệu sơ cấp: Điều tra thu thập thông tin từ các Phòng Lao
động - Thương binh và Xã hội; Phòng Tư pháp; Công an huyện Tuy An…
hoặc thông qua quan sát trực tiếp, quan sát gián tiếp, phỏng vấn trực tiếp, điều
tra để thu nhận thông tin.
- Hai là xử lý phân tích dữ liệu: Các dữ liệu thu thập được sẽ được kiểm
tra, sàng lọc, sau đó sử dụng công cụ word, excel để tiến hành thống kê, phân
tích. Bên cạnh đó, tiến hành xử lý số liệu bằng cách sử dụng sơ đồ, bảng
biểu... để phân tích, tổng hợp và đánh giá.
8


- Ba là trình bày, diễn giải và phân tích dữ liệu: Kết quả nghiên cứu sẽ
được trình bày dưới dạng bảng, biểu đồ, đồ thị thống kê. Tác giả tiến hành
diễn giải và phân tích kết quả khảo sát căn cứ vào các quy định pháp lý về
thực hiện đối với người chưa thành niên.
- Bốn là thực hiện điều tra thông qua Phỏng vấn sâu: tác giả lựa chọn
cán bộ thực hiện làm công tác Tư pháp, Lao động – Thương binh và Xã hội
cấp huyện, xã của huyện Tuy An để thu thập thông tin và đánh giá quá trình

XÂM HẠI TÌNH DỤC CHO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
1.1. Các khái niệm cơ bản về phòng chống xâm hại tình dục cho
người chưa thành niên.
1.1.1. Người chưa thành niên.
- Khái niệm người chưa thành niên:
Hiện nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều đưa ra khái niệm về
người chưa thành niên: Người chưa thành niên là những người chưa hoàn
toàn phát triển đầy đủ về nhân cách và thể chất, chưa có đầy đủ quyền lợi và
nghĩa vụ của một công dân. Mỗi quốc gia căn cứ vào tình hình phát triển kinh
tế- xã hội, phúc lợi xã hội, văn hóa dân tộc… mà có những quy định khác
nhau về độ tuổi của người chưa thành niên.
Điều 1 Công ước quốc tế về quyền trẻ em được Đại hội đồng Liên hợp
quốc thông qua ngày 20/11/1989 có ghi: “Trong phạm vi Công ước này, trẻ
em có nghĩa là người dưới 18 tuổi, trừ trường hợp luật pháp áp dụng đối với
trẻ em có quy định tuổi thành niên sớm hơn”.Theo các văn kiện quốc tế khác
như: Quy tắc tiêu chuẩn tối thiểu của Liên hợp quốc về áp dụng pháp luật với
người chưa thành niên (United Nations Standard Minimum Rules for the
Administration of Juvenile Justice /Beijing Rules) ngày 29-11-1985; Hướng
dẫn của Liên hợp quốc về phòng ngừa phạm pháp ở người chưa thành niên
(United Nations Guidelines for the Prevention of Juvenile delinquency/
Riyadh Guidelines) ngày 14-12-1990 thì trẻ em (Child) là người dưới 18 tuổi,
người chưa thành niên (Juvenile) là người từ 15 đến 18 tuổi, thanh niên
(Youth) là người từ 15 đến 24 tuổi, người trẻ tuổi (Young persons) bao gồm
trẻ em, người chưa thành niên và thanh niên.
11


Mỗi quốc gia căn cứ trên sự phát triển về mặt thể chất và tinh thần
của con người, văn hóa và truyền thống dân tộc để đưa ra những quy định,
cụ thể hóa bởi các giới hạn độ tuổi trong các văn bản pháp luật.

Về nhu cầu độc lập: Nhiều chuyên gia cho rằng, đây là lứa tuổi “nổi
loạn”. Các em cho rằng mình đã “trưởng thành” “đủ lớn” và tự quyết định
những vấn đề mà mình cho rằng “đúng”; hoặc làm ngược lại những ý kiến
của người khác để khẳng định mình.
- Về nhu cầu khám phá cái mới: Tìm hiểu, khám phá cái mới là một
trong những nhu cầu của các em ở lứa tuổi chưa thành niên. Tuy vậy, sự tò
mò và khám phá cái mới cũng có thể trở thành một trong những nguyên nhân
dẫn tới hành vi phạm tội của các em , nếu các em thiếu sự hướng dẫn, kiểm
tra, giám sát của gia đình, xã hội, không tự chủ được bản thân và không phân
biệt được phải trái, đúng sai.
1.1.2. Xâm hại tình dục
- Khái niệm xâm hại tình dục: Xâm hại tình dục hiện đang trở thành
vấn đề nóng bỏng và nhức nhối hiện nay khi càng ngày càng có nhiều vụ việc
xâm hại tình dục trẻ em được phát hiện. Tuy nhiên, hiện vẫn còn tồn tại nhiều
quan điểm khác nhau về khái niệm xâm hại tình dục. Theo Điều 34, Công ước
về Quyền trẻ em của Liên hợp quốc năm 1989: “Các quốc gia thành viên cam
kết bảo vệ trẻ em chống lại mọi hình thức bóc lột cũng như lạm dụng tình
dục. Vì mục đích này các quốc gia thành viên sẽ đặc biệt thực hiện mọi biện
pháp thích hợp của từng nước, của hai bên và của nhiều bên để ngăn ngừa:
+ Có hành vi (hành động hoặc không hành động) nhằm xúi giục hay ép
buộc trẻ em tham gia hành vi tình dục bất hợp pháp nào;
+ Việc sử dụng có tính chất bóc lột trẻ em trong hành vi mãi dâm hay
các hành vi bất hợp pháp khác;
+ Sử dụng/ bắt buộc người chưa thành niên tham gia biểu diễn hay thực
13


hiện các hành vi khêu dâm, khêu gợi.”
Dù luật pháp mỗi nơi định nghĩa mỗi khác, nhưng cụm từ “xâm hại tình
dục” có thể được hiểu là hành vi tình dục không tự nguyện, trong một số

- Hậu quả của việc xâm hại tình dục:
Xâm hại tình dục để lại hậu quả nặng nề cả về thể chất và tâm lý. Nạn
nhân của xâm hại tình dục có nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình
dục, một số trường hợp mang thai ngoài ý muốn, tình trạng nạo phát thai, có
thể bị mất khả năng sinh sản. Khi bị xâm hại tình dục, có những trường hợp
người bị xâm hại tình dục rơi vào trạng thái hoảng loạn, sợ hãi, xấu hổ, sống
mặc cảm, không muốn giao tiếp với mọi người, ít nói, nhút nhát, học kém, một
số trường hợp thường trốn học, bỏ nhà ra đi do mặc cảm. Đây cũng chính là
những nguy cơ đẩy người chưa thành niên tham gia vào tệ nạn xã hội và hoạt
động tội phạm khiến số vụ phạm tội tiếp tục gia tăng...
1.1.3. Phòng, chống xâm hại tình dục cho người chưa thành niên
- Khái niệm phòng, chống xâm hại tình dục cho người chưa thành niên.
Phòng, chống xâm hại tình dục NCTN là quá trình huy động rộng rãi cá
nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức, nhà trường, quần chúng nhân dân tham gia
phòng, ngừa tệ nạn xâm hại tình dục người chưa thành niên; tuyên truyền,
giáo dục về phòng, chống xâm hại tình dục NCTN nhằm nâng cao nhận thức,
xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh cho NCTN, trẻ em; giảm thiểu
nguy cơ NCTN bị xâm hại tình dục hoặc rơi vào hoàn cảnh đặc biệt.
Phòng, chống xâm hại tình dục cho người chưa thành niên là hệ thống
các giải pháp nhằm ngăn ngừa tình trạng xâm hại tình dục trẻ em; trong đó, có
thể kể đến các nội dung: Hoàn thiện cơ chế thực hiện chính sách và pháp luật
trong việc đấu tranh và phòng chống tội phạm xâm phạm tình dục; Tăng
cường công tác tuyên truyền về hậu quả của xâm hại tình dục; kỹ năng phòng,
chống các hành vi xâm hại tình dục; Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền,
15


phổ biến giáo dục pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục cho người chưa
thành niên....
1.1.4. Khái niệm giáo dục pháp luật

1.1.5. Khái niệm giáo dục pháp luật về phòng chống xâm hại tình
dục.
Qua phân tích khái niệm giáo dục pháp luật tại phần 1.2.1 nêu trên,
tác giả thống nhất khái niệm giáo dục pháp luật về phòng, chống xâm hại
tình dục như sau: “Giáo dục pháp luật về phòng, chống xâm hại tình dục là
hoạt động có định hướng, có tổ chức, có dự định của chủ thể giáo dục pháp
luật tác động lên đối tượng giáo dục pháp luật một cách có hệ thống và
thường xuyên, nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp lý về phòng,
chống xâm hại tình dục, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của
các quy định pháp luật hiện hành về phòng, chống xâm hại tình dục”.
1.1.6. Khái niệm giáo dục pháp luật về phòng chống xâm hại tình
dục cho người chưa thành niên.
Qua phân tích khái niệm giáo dục pháp luật tại phần 1.2.1 nêu trên,
tắc giả thống nhất khái niệm giáo dục pháp luật về phòng, chống xâm hại
tình dục cho người chưa thành niên như sau: “Giáo dục pháp luật về phòng,
chống xâm hại tình dục cho người chưa thành niên là hoạt động có định
hướng, có tổ chức, có dự định của chủ thể giáo dục pháp luật tác động lên
đối tượng giáo dục pháp luật – người chưa thành niên - một cách có hệ
thống và thường xuyên, nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp lý về
phòng, chống xâm hại tình dục, tình cảm và hành vi phù hợp với các đòi hỏi
của các quy định pháp luật hiện hành về phòng, chống xâm hại tình dục”.
1.2. Nội dung giáo dục pháp luật về phòng chống xâm hại tình dục
cho người chưa thành niên.
a. Các nội dung cơ bản.
17


Các nội dung chính mà hoạt động giáo dục pháp luật tuyên truyền, đó
là:
- Các trình tự, thủ tục pháp lý để bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp và

truyền, tác động của chủ thể giáo dục nhằm hình thành ở người chưa thành
niên ý thức tuân thủ pháp luật, có năng lực xử lý hiệu quả các tình huống
pháp luật nảy sinh trong cuộc sống.
Hiện nay có nhiều quan điểm tiếp cận khác nhau về phương pháp phổ
biến, giáo dục pháp luật đối với người chưa thành niên nói chung. Theo quan
điểm tiếp cận của các nhà luật học, phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật
đối với người chưa thành niên bao gồm phương pháp thuyết trình, phương pháp
nêu vấn đề, phương pháp đóng vai, phương pháp thảo luận, pưqhương pháp
thông tin pháp luật Dưới góc độ khoa học giáo dục, các nhà giáo dục học cho
rằng phương pháp phổ biến, giáo dục pháp luật bao gồm nhóm phương pháp
thuyết phục, nhóm phương pháp tổ chức hoạt động, nhóm phương pháp kích
thích và điều chỉnh hành vi... Trong những tình huống, điều kiện khác nhau, có
thể sử dụng nhiều phương pháp khác nhau. Nhưng nhìn chung, chủ thể phổ biến,
giáo dục thường sử dụng hai phương pháp cơ bản đó là: phương pháp giáo dục
truyền thống và phương pháp giáo dục hiện đại.
Với đặc trưng của phổ biến, giáo dục pháp luật đối với người chưa
thành niên nên bao gồm hệ thống phương pháp như sau: phương pháp thuyết
phục, phương pháp tuyên truyền, giải thích pháp luật, phương pháp thông tin
pháp luật thuyết phục, phương pháp nói chuyện, trao đổi về pháp luật, phương
pháp giảng dạy pháp luật trong nhà trường; hệ thống phương pháp tổ chức
hoạt động nhằm hình thành kỹ năng, kỹ xảo, hành vi và thói quen thực hiện
pháp luật; hệ thống phương pháp kích thích hoạt động và điều chỉnh hành vi.
Thuyết phục là phương pháp dùng lý lẽ xác đáng, dùng dẫn chứng sinh
động, dùng các tấm gương tiêu biểu trong lịch sử và trong thực tế để phân
19