BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

TRẦN THỊ KIM YẾN

GIÁO DỤC KĨ NĂNG HOẠT ĐỘNG NHÓM
CHO TRẺ 5-6 TUỔI TRONG TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI
THEO CHỦ ĐỀ Ở TRƯỜNG MẦM NON

Chuyên ngành: Giáo dục mầm non
Mã số: 9.14.01.01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội - 2020


2
Công trình được hoàn thành tại:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Hòa

Phản biện 1:

GS.TS Nguyễn Thị Hoàng Yến
Học viện Quản lí giáo dục

Phản biện 2:

PGS.TS Đặng Hồng Phương
Trường ĐHSP Hà Nội

5. Trần Thị Kim Yến (2017). Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi qua hoạt
động vui chơi ở trường mầm non.Tạp chí Giáo dục và xã hội, số đặc biệt tháng 11/2017,
tr 65.
6. Trần Thị Kim Yến (4.2016). Hoạt động giáo dục phát triển năng lực hợp tác nhóm cho trẻ 5-6
ở trường mầm non. Tạp chí Giáo dục, số 379 (kì 1 - tháng 4/2016), tr 20.
7. Trần Thị Kim Yến (2.2016). Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong
hoạt động vui chơi ở trường mầm non. Tạp chí Giáo dục, số 375 (kì 1 - tháng 2/2016), tr
19.
8. Trần Thị Kim Yến (2015). Thực trạng giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi
trong hoạt động vui chơi ở một số trường mầm non trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột”.
Tạp chí Giáo dục, số 372, Kì 2- tháng 12/2015, tr 57-60; 64.
9. Trần Thị Kim Yến (10.2015). Giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm trong hoạt động vui chơi
ở trường mầm non. Tạp chí Giáo dục, số 368, Kì 2- tháng 10/2015, tr 19.


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học kĩ thuật thì hoạt động nhóm là
một xu thế tất yếu, bởi không phải công việc nào, tình huống nào… chúng ta cũng có thể tự
mình giải quyết hiệu quả... Vì vậy, mỗi cá nhân cần phải có kĩ năng làm việc theo nhóm để
làm việc cùng nhau.
Việc hình thành kĩ năng hoạt động nhóm (KNHĐN) cần được bắt đầu càng sớm càng
tốt, vừa tạo thành công cụ sống cho trẻ, vừa góp phần giúp trẻ phát triển hoàn thiện nhân
cách. Hơn nữa, 5- 6 tuổi là giai đoạn nhân cách phát triển mạnh và được định hình về cơ
bản. Điều 22, Luật Giáo dục nước ta quy định [Error: Reference source not found] “Mục
tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, hình
thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào lớp Một” nhằm thực hiện
mục tiêu trên, nhà giáo dục không chỉ chú ý đến việc truyền thụ kiến thức đơn lẻ mà quan
tâm đến cách dạy, cách làm việc cùng nhau giữa cô và trẻ, giữa trẻ với nhau.
Trẻ 5-6 tuổi đang chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa nhà trường phổ thông, với hoạt

Xuất phát từ những lí do nói trên, chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “Giáo
dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở
trường mầm non”.


2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò
chơi ĐVTCĐ đề xuất một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong ĐVTCĐ
nhằm giúp trẻ có KNHĐN tốt hơn.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu: Quá trình giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ 5-6
tuổi ở trường mầm non.
3.2. Đối tượng nghiên cứu: Biện pháp giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non.
4. Giả thuyết khoa học
Trong quá trình chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non, trẻ 5-6 tuổi đã có một
số KNHĐN cơ bản, tuy nhiên các kĩ năng thoả hiệp và giải quyết mâu thuẫn, xung đột, kĩ
năng lắng nghe, tôn trọng và nhường nhịn bạn bè còn nhiều hạn chế. Giáo dục KNHĐN cho
trẻ 5-6 tuổi đã có những hiệu quả nhất định, tuy nhiên vẫn còn nhiều thiếu sót. Nếu đề xuất và
sử dụng hợp lí một số biện pháp giáo dục KNHĐN như hướng dẫn trẻ thảo luận, trao đổi ý kiến
để thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm chơi; tạo tình huống chơi để giúp trẻ thiết lập mối quan
hệ giữa các vai chơi, nhóm chơi, hướng dẫn trẻ cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn để thực
hiện nhiệm vụ chơi đến cùng... thì KNHĐN trong khi chơi ĐVCCĐ của trẻ sẽ tốt hơn.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
ĐVTCĐ ở trường mầm non.
5.2. Khảo sát thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở
các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk.
5.3. Đề xuất và thực nghiệm một số biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi ĐVTCĐ ở các trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk.

7.2.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn gồm các phương pháp như: tổng kết kinh
nghiệm, chuyên gia; điều tra viết; quan sát; phỏng vấn sâu; thực nghiệm sư phạm, Phương
pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động
7.2.3. Phương pháp xử lí số liệu bằng phương pháp thống kê toán học với sự trợ giúp của phần
mềm SPSS.
8. Những luận điểm bảo vệ
8.1. Trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi đã có KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ.
8.2. Trò chơi ĐVTCĐ là môi trường giáo dục có nhiều thuận lợi cho việc giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.
8.3. GV giữ vai trò là người tổ chức, hướng dẫn trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ tạo cơ
hội, điều kiện để giáo dục và phát triển KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non.
9. Đóng góp mới của luận án
9.1. Đóng góp về mặt lí luận
Bổ sung và làm phong phú thêm lí luận về giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò
chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non, trong đó trọng tâm là các khái niệm về giáo dục KNHĐN
cho trẻ, vai trò của trò chơi ĐVTCĐ đối với việc giáo dục KNHĐN cho trẻ, đặc điểm
KNHĐN của trẻ, biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ trong trò chơi ĐVTCĐ.
9.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
- Cung cấp tư liệu về thực trạng giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
ĐVTCĐ ở trường mầm non tại tỉnh Đắk Lắk, từ đó giúp các trường mầm non có cơ sở để
điều chỉnh quá trình giáo dục kịp thời.
- Các biện pháp giáo dục KNHĐN rẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm
non được đề xuất là một tài liệu tham khảo có giá trị cho công tác nghiên cứu, đào tạo, bồi
dưỡng GVMN ở khu vực Tây Nguyên nói riêng và cả nước nói chung. Ngoài ra có thể vận
dụng sáng tạo các biện pháp này ở các trường mầm non có điều kiện giáo dục tương đương
để góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục trẻ.
10. Cấu trúc của luận án
Ngoài phần mở đầu, 3 chương, kết luận, kiến nghị và danh mục tài liệu tham khảo.



mẫu giáo có Rachel Harrar, Kurt Lewin, Nguyễn Hữu Châu, Nguyễn Thị Xuân Yến, Cao
Thị Cúc, Phạm Mai Chi, Lê Thu Hương, Trần Thị Thanh cho rằng: Các kỹ năng hoạt động
nhóm cần được rèn luyện trong nhóm bạn bè thông qua trò chơi đóng vai theo chủ đề ở
trường mầm non, cụ thể là thông qua các trò chơi như: trò chơi đóng vai có chủ đề, trò chơi xây
dựng lắp ghép, trò chơi vận động ...
- Nghiên cứu về quy trình tổ chức hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo có Trần Duy
Hưng, Slavin R. E, Foyle và Lyman đã xác định các bước cơ bản liên quan đến việc thực
hiện thành công các hoạt động nhóm
1.1.3. Nghiên cứu giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ mẫu giáo trong trò chơi
đóng vai theo chủ đề
- Nghiên cứu vai trò của trò chơi đóng vai theo chủ đề trong giáo dục kỹ năng hoạt
động nhóm cho trẻ mẫu giáo có P.G. Xamarukova, A.P.Uxôva, D.B.Encônhin,
A.I.Xôrôkina, A.N. Leonchiev, A.P.Uxôva, Nguyễn Ánh Tuyết, Ngô Công Hoàn, Trần Thị
Trọng, Lê Minh Thuận, LX. Vưgotxky, J.Piaget... đều khẳng định trò chơi là hình thức hoạt
động, là con đường chủ yếu để hình thành hành vi xã hội của bản thân trẻ và hình thành thái
độ của các em đối với cuộc sống và đối với nhau.


- Nghiên cứu về vai trò của giáo viên trong việc giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm
cho trẻ 5-6 tuổi có J.Piaget, M.Parten, Brookfirld S. D, JaQues D. (1991), Goldstein, các
tác giả đã chỉ ra rằng để giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm đạt hiệu quả thì vai trò của giáo
viên rất quan trọng là người định hướng, giúp trẻ tạo ra các mối quan hệ chơi, vai chơi, liên
kết giữa các nhóm chơi.
- Nghiên cứu về cách thức tổ chức trò chơi đóng vai theo chủ đề: các tác giả Nguyễn Ánh
Tuyết, Lê Xuân Hồng, Hoàng Mai, Vũ Thị Nhân... đều cho rằng trò chơi đóng vai theo chủ đề có
vai trò quan trọng là con đường, là phương tiện hiệu quả trong việc hình thành kỹ năng hoạt động
nhóm cho trẻ.
1.1.4. Đánh giá chung về tổng quan nghiên cứu vấn đề
* Những vấn đề có thể kế thừa: Khẳng định sự cần thiết của việc hình thành ở trẻ
KNHĐN, KNHĐN giúp trẻ phát triển toàn diện; Chỉ ra các nhóm kĩ năng, một số biện pháp,

1.2.2. Khái niệm trò chơi đóng vai theo chủ đề
Trò chơi ĐVTCĐ là dạng trò chơi tái tạo, đặc trưng của trẻ mẫu giáo. Trẻ thực hiện
các vai của người lớn theo một chủ đề nhất định và thực hiện hành động theo chức năng xã
hội mà họ đảm nhận.


1.2.3. Khái niệm kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5 -6 tuổi trong trò
chơi đóng vai theo chủ đề
KNHĐN của trẻ 5 -6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là năng lực hành động phối hợp của
trẻ với bạn trong nhóm chơi ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục
đích chơi, dự định chơi đã đề ra.
1.2.4. Khái niệm giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai
theo chủ đề
Giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là quá trình GV tổ chức,
hướng dẫn để hình thành cho trẻ năng lực hành động phối hợp với bạn trong nhóm chơi
ĐVTCĐ nhằm thực hiện nhiệm vụ chung của nhóm theo mục đích chơi, dự định chơi đã đề
ra.
1.2.5. Khái niệm về biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6 tuổi trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề
Biện pháp giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ là cách làm cụ
thể của GV trong hoạt động chơi cùng nhau giữa GV với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi nhằm giáo
dục KNHĐN cho trẻ.
1.3. Kĩ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6 tuổi ở
trường mầm non
1.3.1. Đặc điểm của kĩ năng hoạt động nhóm: Gồm tính mục đích; tính đúng đắn; tính
logic; tính thành thạo; tính linh hoạt; tính hiệu quả
1.3.2. Cấu trúc các kĩ năng thành phần của kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ mẫu giáo
Gồm có: Hình thành và duy trì nhóm hoạt động; hợp tác giữa các thành viên trong
nhóm; thực hiện các công việc được phân công trong nhóm; giải quyết xung đột xảy ra
trong nhóm và kĩ năng phát triển hoàn thiện nhóm.

nhóm, cố gắng hoàn thành phần việc được giao, đồng thời biết hành động phối hợp cùng
bạn, chia sẻ và giúp lẫn nhau.
1.3.8. Những biểu hiện của các kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
đóng vai theo chủ đề
Kỹ năng hoạt động nhóm trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non bao
gồm như sau: Kĩ năng tạo nhóm chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm
chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi; Kĩ năng giải quyết các xung đột, mâu thuẫn
trong nhóm chơi; kĩ năng phát triển nhóm chơi.
1.3.9. Đánh giá mức độ kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai
theo chủ đề
Để đánh giá KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi sẽ dựa trên 3 mức:
- Mức 1: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức cao (2,18≤ĐTB≤3,00)
- Mức 2: KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ ở mức trung bình (1,84≤ĐTB
ứng tích cực khi được các bạn rủ chơi cùng; Chỉ số 5: Trẻ biết bàn bạc, thỏa thuận với các
bạn trong nhóm để thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ chơi...
* Tiêu chí 2: Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi
Chỉ số 1: Trẻ biết lắng nghe ý kiến của các bạn trong nhóm; Chỉ số 2: Trẻ biết bàn
bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm để thực hiện tốt vai chơi; Chỉ số 3: Trẻ biết
động viên các bạn trong khi chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành
nhiệm vụ chung của nhóm
* Tiêu chí 3: Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi
Chỉ số 1: Trẻ chấp nhận sự phân công của nhóm chơi; Chỉ số 2: Trẻ biết phối hợp với
các thành viên trong nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung; Chỉ số 3: Trẻ biết kiểm tra, đánh
giá các thành viên trong nhóm về việc thực hiện nhiệm vụ
* Tiêu chí 4: Kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn xảy
ra trong nhóm chơi
Chỉ số 1: Trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số 2: Trẻ
biết tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn; Chỉ số 3: Trẻ giải quyết được các xung đột,
mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi; Chỉ số 4: Trẻ biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác
để giải quyết các xung đột, mâu thuẫn
* Tiêu chí 5: Kĩ năng phát triển nhóm chơi
Chỉ số 1: Trẻ biết kiểm tra kết quả chơi của nhóm; Chỉ số 2: Trẻ biết báo cáo kết quả
chơi với mọi người xung quanh; Chỉ số 3: Trẻ biết mở rộng nhóm chơi (chơi với các nhóm
chơi khác); Chỉ số 4: Trẻ biết mở rộng chủ đề, nội dung chơi
1.4.8. Thang đánh giá kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo
chủ đề
Mức độ 1 (Mức độ cao): 2,18 ≤ ĐTB≤ 3,00
Mức độ 2 (Mức độ trung bình): 1,84 ≤ ĐTB < 2,18
Mức độ 3 (Mức độ thấp): 1,00 ≤ ĐTB
Chương trình GDMN được thực hiện tại 100% trường MN; Tỷ lệ trẻ học 2 buổi/ ngày; tỷ lệ
trẻ được ăn bán trú tăng. Ứng dụng công nghệ thông tin trong chăm sóc, giáo dục trẻ được
đẩy mạnh; đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ; quan tâm xây
dựng môi trường giáo dục, tạo cơ hội cho trẻ được vui chơi, trải nghiệm; xây dựng cơ sở vật
chất, mua sắm trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi phục vụ chăm sóc, giáo dục trẻ...
Bên cạnh những thành tích đã đạt được, Giáo dục mầm non ở Đắk Lắk vẫn còn một số
tồn tại như: Mạng lưới trường lớp, quy mô phát triển GDMN còn nhiều hạn chế bất cập: một số
khu trung tâm đông dân cư vẫn thiếu trường lớp, chưa đáp ứng nhu cầu gửi con của phụ huynh.
Những nơi thuộc vùng sâu vẫn tồn tại nhiều điểm trường mầm non nhỏ lẻ, khó khăn trong việc
đầu tư nguồn lực, nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ. Tỷ lệ trẻ nhà trẻ ra lớp thấp. Vẫn
còn nhiều phòng học tạm, học nhờ, công trình vệ sinh, nước sạch, bếp ăn ở nhiều địa phương
còn rất thiếu thốn; thiết bị, đồ dùng, đồ chơi chưa đáp ứng yêu cầu...
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng
2.2.1. Mục tiêu khảo sát: Phát hiện thực trạng giáo dục KNHĐN trong trò chơi ĐVTCĐ
cho trẻ ở trường mầm non hiện nay để làm căn cứ thực tiễn đề xuất các biện pháp giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non.
2.2.2. Nội dung khảo sát: Thực trạng giáo dục kỹ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò


chơi đóng vai theo chủ đề; Thực trạng mức độ biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6
tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề.
2.2.3. Khách thể khảo sát và địa bàn khảo sát
* Khách thể khảo sát: 110 giáo viên ở các trường mầm non của Tỉnh Đắk Lắk; 60 trẻ
5-6 tuổi ở trường mầm non Thắng Lợi (TP. Buôn Ma Thuột) và trường mầm non Hoa Pơ
Lang (huyện Buôn Đôn).
* Địa bàn khảo sát: Các trường mầm non ở tỉnh Đắc Lắc
2.2.4. Thời gian khảo sát: Từ tháng 3/2018 đến tháng 6/2018.
2.2.5. Phương pháp và công cụ khảo sát
Điều tra bằng bảng hỏi; quan sát sư phạm, trò chuyện, trao đổi, phỏng vấn sâu; phân
tích sản phẩm hoạt động; Phân tích kết quả của trò chơi đóng vai theo chủ đề của trẻ 5-6

trẻ và cho rằng đây là việc làm cần thiết để chuẩn bị tốt cho trẻ các điều kiện để vào lớp 1.
2.3.1.2. Nhận thức của giáo viên về giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
Đa số giáo viên quan niệm về kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi chưa thật đầy
đủ và toàn diện. Chỉ có 31,8 % ý kiến của giáo viên quan niệm kỹ năng hoạt động nhóm của


trẻ 5-6 tuổi là hành động phối hợp của trẻ với các bạn trong nhóm nhằm thực hiện nhiệm vụ
chơi. Còn lại các ý kiến còn hiểu chưa đầy đủ như xem kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6
tuổi là sự tác động qua lại của trẻ, là sự hỗ trợ của các thành viên trong nhóm chơi, là sự bàn
bạc, thống nhất giữa các thành viên trong nhóm cùng thực hiện trò chơi.
2.3.1.3. Thực trạng các hoạt động giáo viên mầm non tiến hành để giáo dục kĩ năng hoạt động
nhóm cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
Bảng 2.1. Thực trạng giáo viên sử dụng các phương tiện giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm
cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non
Thứ
Phương tiện giáo dục
ĐTB ĐLC
TT
bậc
1 Hoạt động đón trẻ
1,53 0,55
9
2 Hoạt động thể dục buổi sáng
2,16 0,72
4
3 Hoạt động học tập
2,58 0,67
2
4 Hoạt động ngoài trời

trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
Các kĩ năng hoạt động nhóm
1
2
3
4
5

ĐTB

ĐLC

Thứ
bậc

Kĩ năng tạo nhóm chơi
2,14 0,55
3
Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi
2,17 0,81
1
Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi
2,15 0,67
2
Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi
1,98 0,51
5
Kĩ năng phát triển nhóm chơi
2,11 0,71
4


Thứ
bậc

Tạo góc chơi, môi trường chơi, bố trí đồ dùng, đồ chơi hợp
1,59 0,77
5
lí, phong phú hấp dẫn trẻ
2 Tạo tình huống giúp trẻ mở rộng nội dung chơi, chủ đề chơi 2,15 0,60
2
Hướng dẫn trẻ thảo luận để phân vai chơi cho mỗi thành
3
2,28 0,72
1
viên trong nhóm
Hướng dẫn trẻ giải quyết xung đột, mâu thuẫn nảy sinh
4
1,64 0,73
4
trong quá trình chơi
GV hướng dẫn để trẻ biết tự kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt
5
1,77 0,67
3
động của nhóm khi trò chơi kết thúc
6 Hướng dẫn trẻ mở rộng nội dung và chủ đề chơi
1,26 0,55
6
ĐTB chung
1,78 0,31

ảnh hưởng đến việc trao đổi và thực hiện nhiệm vụ chung
3 Trẻ lúng túng và không biết phối hợp với bạn
2,29 0,79
3
4 Trẻ chưa thật sự nỗ lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ
2,36 0,75
2
5 Đồ dùng, đồ chơi chưa phong phú
2,06 0,89
5
6 GV chưa có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động nhóm
1,37 0,59
7
Nội dung hoạt động nhóm chưa lôi cuốn trẻ tích cực tham
7
1,48 0,66
6
gia
ĐTB chung
2,03 0,28
Kết quả ở bảng trên cho thấy, GVMN gặp phải không ít khó khăn khi giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ với ĐTB = 2,03 và ĐLC = 0,28 và ở mức
độ trung bình. GV gặp phải những khó khăn này với những mức độ khác nhau: Khó khăn
lớn nhất mà GVMN gặp phải trong quá trình giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 – 6 tuổi trong trò
chơi ĐVTCĐ là "Trẻ chưa chủ động trong quá trình chơi", tiếp đến là "Trẻ chưa thật sự nỗ
lực trong quá trình thực hiện nhiệm vụ" những khó khăn này đều ở mức cao. GV ít gặp khó
khăn hơn ở các nội dung "GV chưa có kinh nghiệm tổ chức các hoạt động nhóm" và "Nội
dung hoạt động nhóm chưa lôi cuốn trẻ tích cực tham gia".
2.3.1.8. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho
trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non

0
60
50
2,45 0,50
1
Điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện
3
21
32
57
2,33 0,78
3
ở trường mầm non
4 Môi trường xã hội
16
82
12
1,96 0,51
4
5 Cha mẹ của trẻ
56
38
16
1,64 0,73
5
ĐTB chung
2,16 0,27
Với ĐTB = 2,16 và ĐLC = 0,27 cho thấy các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình giáo
dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được đánh giá ở
mức trung bình. Mỗi yếu tố lại ảnh hưởng ở một mức độ khác nhau, trong đó GVMN và

Kĩ năng tạo nhóm chơi
2,24 0,30
1
Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi
2,13 0,44
3
Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi
2,15 0,45
2
Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong nhóm chơi
1,85 0,38
4
Kĩ năng phát triển nhóm chơi
1,66 0,33
5
ĐTB chung
2,01 0,17
Với ĐTB = 2,01 và ĐLC = 0,17 cho thấy KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
ĐVTCĐ ở trường mầm non chỉ ở mức trung bình. Mức độ biểu hiện của trẻ cũng khác nhau ở
từng kĩ năng, trong đó kĩ năng tạo nhóm chơi được trẻ thể hiện tốt nhất, tiếp đến là Kĩ năng
thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi, trẻ thể hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi thấp nhất.
2.3.2.2. Các biểu hiện cụ thể của kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
đóng vai theo chủ đề
* Các biểu hiện kĩ năng tạo nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo
chủ đề ở trường mầm non
Bảng 2.8. Các biểu hiện kĩ năng tạo nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng
vai theo chủ đề
TT
1
2

Với ĐTB chung = 2,24 và ĐLC = 0,30 cho thấy, trong quá trình chơi ĐVTCĐ
kĩ năng tạo nhóm chơi được biểu hiện ở mức trung bình các nội dung cụ thể được
biểu hiện ở các mức độ khác nhau, trong đó nội dung có ĐTB cao nhất là Trẻ mong
muốn được chơi cùng các bạn, tiếp đến là Trẻ thích thú khi được chơi cùng các bạn.
Tuy nhiên, trẻ chưa biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để thống nhất về
ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ chơi...
* Các biểu hiện kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi của trẻ 5-6
tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non
Bảng 2.9. Các biểu hiện kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm
chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề
TT

Biểu hiện

ĐTB

ĐLC Thứ bậc


1
2
3
4

Trẻ biết lắng nghe ý kiến của các bạn trong nhóm
Trẻ biết bàn bạc, trao đổi với các thành viên trong nhóm để
thực hiện tốt vai chơi
Trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi
Trẻ biết hy sinh sở thích của mình để hoàn thành nhiệm vụ
chung của nhóm


Biểu hiện

1

Trẻ chấp nhận sự phân công của nhóm chơi
Trẻ biết phối hợp với các thành viên trong nhóm để hoàn
thành nhiệm vụ chung
Trẻ biết kiểm tra, đánh giá các thành viên trong nhóm về việc
thực hiện nhiệm vụ
ĐTB chung

2
3

ĐTB

ĐLC Thứ bậc

2,18 0,60

1

2,15 0,61

2

2,12 0,74

3

1,83 0,64
3
Trẻ giải quyết được các xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong
3
1,82 0,75
4
nhóm chơi
Trẻ biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác để giải quyết các
4
1,88 0,69
1
xung đột, mâu thuẫn
ĐTB chung
1,85 0,38
Với ĐTB = 1,85 và ĐLC = 0,38 cho thấy, kĩ năng giải quyểt các xung đột, mâu thuẫn
xảy ra trong nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ ở trường mầm non được biểu
hiện ở mức trung bình. Điều đó có nghĩa là: trẻ xác định được những mâu thuẫn xảy ra trong
nhóm chơi và biết tìm kiếm sự giúp đỡ của người khác. Tuy nhiên trẻ còn lúng túng trong
việc tìm cách giải quyết xung đột, mâu thuẫn và khó giải quyết được các xung đột, mâu
thuẫn xảy ra trong nhóm chơi.
* Các biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ
ở trường mầm non
Bảng 2.12. Các biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi của trẻ 5-6 tuổi trong trò
chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
TT
1
2
3
4


giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi ở trường mầm non thông qua nhiều hoạt động khác nhau,
đặc biệt là thông qua hoạt động chơi (ở các góc), hoạt động chung và hoạt động ngoài trời;
GVMN đã giáo dục cho trẻ 5 kĩ năng thành phần của KNHĐN, đó là kĩ năng tạo nhóm
chơi; kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi; kĩ năng thực hiện nhiệm vụ
của nhóm chơi; kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn trong khi chơi và kĩ năng phát triển
nhóm chơi; GVMN đã sử dụng nhiều biện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong
trò chơi ĐVTCĐ. Một số biện pháp được sử dụng thường xuyên là: Hướng dẫn trẻ thảo luận
để phân vai chơi cho mỗi thành viên trong nhóm và tạo tình huống giúp trẻ mở rộng nội


dung chơi, chủ đề chơi; Trẻ 5-6 tuổi luôn tỏ ra thích thú và mong muốn được chơi đóng

vai cùng các bạn, trẻ biết động viên các bạn trong khi chơi và chấp nhận sự phân
công của nhóm để hoàn thành nhiệm vụ chung.
* Hạn chế: Có nhiều GVMN nhận thức chưa đầy đủ và toàn diện về bản chất của
hoạt động giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ; Các biện pháp mà
GVMN sử dụng để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5 -6 tuổi còn nhiều bất cập, chưa đồng bộ,
thiếu tính khả thi và hệ thống; KNHĐN của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi ĐVTCĐ chỉ ở
mức trung bình và chỉ được biểu hiện ở một số ít trẻ và không đồng đều ở các kĩ năng
thành phần. Trẻ gần như không biểu hiện kĩ năng phát triển nhóm chơi trong quá trình chơi
ĐVTCĐ; Khi chơi ĐVTCĐ, trẻ chưa biết bàn bạc, thỏa thuận với các bạn trong nhóm để
thống nhất về ý tưởng chơi, phân vai, chỗ chơi, đồ dùng đồ chơi...; chưa giải quyết được các
xung đột, mâu thuẫn xảy ra trong nhóm chơi, chưa biết kiểm tra và báo cáo kết quả chơi
của nhóm với mọi người xung quanh, chưa biết mở rộng nhóm chơi, chủ đề chơi và nội
dung chơi.
* Nguyên nhân của thực trạng: Vấn đề giáo dục các kĩ năng xã hội nói chung và
giáo dục KNHĐN cho trẻ mầm non đã được quan tâm, chỉ đạo thực hiện nhưng vẫn chưa có
sự thống nhất và đầu tư đúng mức; GVMN hầu như chưa được tập huấn về giáo dục
KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi hoặc chỉ được bồi dưỡng trong thời gian ngắn; GVMN chưa được
trang bị đầy đủ các kiến thức về việc giáo dục các kĩ năng xã hội, cũng như KNHĐN cho

3.1. Nguyên tắc xây dựng các biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5 - 6
tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
Bao gồm các nguyên tắc sau đây: Đảm bảo phù hợp với mục tiêu, nội dung Chương trình
giáo dục mầm non hiện hành; Đảm bảo phù hợp với thực tiễn, với đặc điểm lứa tuổi và đặc điểm
hoạt động nhóm của trẻ 5 - 6 tuổi, đảm bảo các cơ hội trẻ phối hợp, hợp tác với bạn một cách
tích cực, chủ động, sáng tạo trong các hoạt động nhóm; Đảm bảo các nguyên tắc của giáo
dục hoạt động nhóm
3.2. Những yêu cầu khi tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ
- Tổ chức môi trường cho trẻ hoạt động: Cần có môi trường cho trẻ được phối hợp
cùng nhau hoạt động chơi, xây dựng bầu không khí, tạo không gian chơi, chuẩn bị đồ dùng,
đồ chơi mang tính gợi mở, phong phú, đa dạng kích thích trẻ hoạt động tích cực và sáng tạo;
Sắp xếp, bố trí đồ dùng, đồ chơi ở trong tầm mắt của trẻ, dễ lấy, dễ cất, thuận lợi cho việc
trẻ chơi và mở rộng nội dung chơi, gắn với chủ đề; Bố trí các đồ chơi, thuận lợi, hợp lí,
thỉnh thoảng đổi chỗ và thay đổi đồ dùng, đồ chơi để hấp dẫn trẻ; Xây dựng bầu không khí
giao tiếp thân thiện tích cực; Khuyến khích, giúp trẻ thể hiện đúng vai chơi, luật chơi và các
mối quan hệ hợp tác, giao tiếp trong nhóm chơi và giữa các nhóm chơi với nhau, phát triển
nội dung trò chơi phù hợp với mục đích giáo dục và chủ đề; Đảm bảo tính tự nguyện và
hứng thú của trẻ trong việc lựa chọn trò chơi, tham gia vào nhóm chơi, chọn bạn chơi, góc
chơi, đồ dùng, đồ chơi… Cung cấp một số hiểu biết, kinh nghiệm cho trẻ, gắn với nội dung
chủ đề và chủ đề mới.
- Hướng dẫn tổ chức trò chơi ĐVTCĐ cho trẻ 5-6 tuổi: Trước hết phải tạo môi
trường chơi đa dạng, phong phú, hấp dẫn và an toàn đối với trẻ; Cho trẻ được tự chọn trò
chơi, nhóm chơi, bạn chơi theo nhu cầu và ý thích của chúng, tạo cơ hội cho trẻ được bộc lộ
và phát triển tính tự lập trong khi chơi. Nếu xảy ra tình trạng phân bố quá chênh lệch số
lượng trẻ giữa các nhóm chơi thì GV không nên “điều động” một cách bắt buộc, độc đoán
mà chỉ nên làm nhiệm vụ “quảng cáo” cho các trò chơi cần bổ sung người, trẻ sẽ dễ dàng
tiếp thu sự giới thiệu đó và tự mình chủ động sang chơi.
3.3. Một số biện pháp giáo dục kĩ năng hoạt động nhóm cho trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi
đóng vai theo chủ đề ở trường mầm non
* Các biện pháp giáo dục KNHĐN trước khi trẻ chơi:

hành thông qua các giờ chơi với sự hướng dẫn trực tiếp của GV ở trường mầm non.
3.4.4. Chọn mẫu thực nghiệm
- Vòng 1: Thực nghiệm trên diện hẹp. Tiến hành trên 30 trẻ 5-6 tuổi ở lớp mẫu giáo
lớn trường Mầm non 10/3, phường Thắng Lợi, Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk.
Trong đó, có 15 trẻ nhóm thực nghiệm và 15 trẻ nhóm đối chứng.
- Vòng 2: Thực nghiệm tác động trên diện rộng. Tiến hành trên 120 trẻ 5-6 tuổi ở 4
lớp mẫu giáo lớn thuộc hai trường mầm non Thắng Lợi (phường Thắng lợi) và trường mầm
non Tân Lập (phường Tân Lập), Thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Trong đó, mỗi
trường có một lớp thực nghiệm và một lớp đối chứng. Như vậy, ở vòng 2 có 60 trẻ ở nhóm
thực nghiệm và 60 trẻ ở nhóm đối chứng.
3.4.5. Thời gian thực nghiệm
Thực nghiệm được thực hiện từ tháng 10/2018 đến tháng 6/2019.
3.4.6. Tổ chức thực nghiệm
3.4.6.1. Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên
- Bồi dưỡng chuyên môn cho GVMN làm thực nghiệm sư phạm:
- Cùng GV làm thực nghiệm chuẩn bị các điều kiện, phương tiện cần thiết cho quá
trình thực nghiệm.
3.4.6.2. Tiêu chí và cách đánh giá thực nghiệm
* Tiêu chí đánh giá: Sử dụng tiêu chí đánh giá và thang đánh giá ở phụ lục 3 để đánh giá kỹ
năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; quan sát, theo dõi quá trình
chơi của trẻ; Ghi chép biên bản các giờ thực nghiệm, lập phiếu quan sát riêng cho từng trẻ, ghi chép
những biểu hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; Đánh giá biểu
hiện kỹ năng hoạt động nhóm của trẻ trước và sau thực nghiệm bằng phiếu quan sát biểu hiện kỹ
năng hoạt động nhóm của trẻ trong trò chơi đóng vai theo chủ đề; Kết quả thực nghiệm được phân
tích và tổng hợp theo tiêu chí đánh giá, xếp loại cho trẻ về cả mặt định lượng và định tính.
3.4.6.3. Tiến hành thực nghiệm
- Bước 1: Tiến hành đo đầu vào
- Bước 2: Triển khai thực nghiệm
Vòng 1:
+ Ở nhóm đối chứng (15 trẻ 5 - 6 tuổi ở lớp Lá 1 trường Mầm non 10/3) GV vẫn dạy


ĐC
1,89 0,37
1
TN
1,87
0,39
1
1,65 0,52
3
Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm ĐC
2
chơi
TN
1,65 0,46
3
ĐC
1,78 0,54
2
3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi
TN
1,69 0,60
2
1,60 0,40
4
Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ĐC
4
ra trong nhóm chơi
TN
1,62 0,43

TT

KNHĐN

Lớp

ĐTB

ĐLC

Thứ
bậc

ĐC
2,18 0,43
1
TN
2,51 0,47
1
ĐC
1,92 0,63
3
2
Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi
TN
2,23 0,52
5
ĐC
2,04 0,50
2

hiện KNHĐN của trẻ ở nhóm TN và ĐC đều tăng lên so với kết quả khảo sát trước TN.
Song điều đáng chú ý là: nếu như kết quả đo trước TN của 2 nhóm TN và ĐC là tương
đương nhau thì sau TN kết quả thu được giữa nhóm TN và ĐC có sự chênh lệch đáng kể
giữa 2 nhóm. Điều này được thể hiện rõ qua ĐTB của cả 2 nhóm: ĐTB của nhóm TN là
2,36 (mức cao) trong khi ĐTB của nhóm ĐC chỉ đạt 1,96 (mức trung bình).
3.4.7.2. Kết quả thực nghiệm sư phạm vòng 2
thực nghiệm được tiến hành trên 120 trẻ ở 4 lớp mẫu giáo lớn thuộc trường mầm non
Thắng Lợi (phường Thắng Lợi) và trường mầm non Tân Lập (phường Tân Lập) Thành phố
Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Trong đó, mỗi trường có một lớp thực nghiệm và một lớp
ĐC, như vậy, mỗi nhóm (thực nghiệm và ĐC) sẽ có 60 trẻ.
* Đánh giá trước thực nghiệm:
Bảng 3.3. Kĩ năng hoạt động nhóm của trẻ 5-6 tuổi ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
trước thực nghiệm vòng 2 (trò chơi du lịch Tây nguyên)
1

TT

Kĩ năng tạo nhóm chơi

KNHĐN

1

Kĩ năng tạo nhóm chơi

2

Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm chơi

3

2.05
2.02
2.09
1.97
1.87
1.93
1.82
1.86
1.98

0.45
0.48
0.51
0.44
0.44
0.67
0.52
0.48
0.56
0.50

Thứ
bậc
1
2
2
1
3
4
4


ĐC
2.29 0.52
1
TN
2.62 0.37
1
2.18 0.50
2
Kĩ năng phối hợp giữa các thành viên trong nhóm ĐC
2
chơi
TN
2.56 0.42
3
ĐC
2.14 0.50
3
3 Kĩ năng thực hiện nhiệm vụ của nhóm chơi
TN
2.22 0.59
5
2.10 0.51
4
Kĩ năng giải quyết xung đột, mâu thuẫn xảy ĐC
4
ra trong nhóm chơi
TN
2.57 0.45
2

chơi, nhóm chơi; Hướng dẫn trẻ cách giải quyết các xung đột, mâu thuẫn để thực hiện nhiệm
vụ chơi đến cùng; Hướng dẫn trẻ tự kiểm tra, đánh giá, báo cáo kết quả chơi của nhóm.
Các biện pháp này có mối quan hệ mật thiết với nhau và hỗ trợ nhau để đạt hiệu quả
trên trẻ, vì vậy trong quá trình sử dụng các biện pháp GV cần linh hoạt, phối kết hợp tốt các
biện pháp để giáo dục KNHĐN cho trẻ 5-6 tuổi đạt hiệu quả cao.