VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
1 M
M
M
U
U
U
Å
Å
Å
C
C
C
L
L
L
U
U
U


VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
2

Àẫo cô tûå nhiïn Chi Lùng Nam huån Thanh Miïån, tónh Hẫi
Dûúng àûúåc phất hiïån nùm 1994. Àêy lâ mưåt àiïím du lõch mưi trûúâng
sinh thấi hêëp dêỵn. Nùçm giûäa mưåt vng hưì bao la sống nûúác, àẫo Cô
nưíi lïn nhû mưåt viïn ngổc mâ thiïn nhiïn àậ ban tùång cho Chi Lùng
Nam. Vúái diïån tđch 2.382m2, tûâ lêu àậ trúã thânh núi tr ng ca
nhiïìu loẩi cô vẩc khấc nhau, cô vẩc àïën tûâ khùỉp núi. Cố chđn loẩi cô
khấc nhau lâ cô lûãa, cô rìi, cô búå, cô àen, cô nghïnh, cô diïåc, cô
trùỉng, cô ngang, cô hûúng vâ ba loẩi vẩc lâ vẩc xấm, vẩc xanh, vẩc
àen cố ngìn gưëc tûâ Trung Qëc, Miïën Àiïån, ÊËn Àưå, Nï Pan,
Philippines... Ma xn lâ thúâi àiïím cô vïì àưng nhêët cố túái vâi vẩn
con cô vâ hâng nghòn con vẩc.
Khi hoâng hưn bng xëng lâ lc cô vïì, chng bay thânh tûâng
àân, mưỵi àân cố sưë lûúång tûâ dùm bẫy chc túái hâng trùm con àêåu
trùỉng xoấ cẫ cấc tấn cêy trïn àẫo. Sau khi lûúån nhiïìu lông che kđn cẫ
khoẫng khưng gian mùåt hưì, chng lêìn lûúåt hẩ cấnh an toân xëng
nhûäng lm cêy xanh vúái ấnh nùỉng chiïìu giûäa biïín nûúác mïnh mưng,
tiïëp àố lâ nhûäng nhõp sẫi cấnh ca nhûäng ch vẩc chín bõ cho mưåt
bíi kiïëm mưìi vêët cẫ trong àïm.
Khưng chó lâ núi cû tr ca cô, vẩc. Lâ mưåt vng hưì rưång mïånh
mưng, khưng bao giúâ cẩn nûúác nïn Chi Lùng Nam cố nhiïìu mông kết,
le le, võt trúâi, àùåc biïåt àậ tûâng cố cưëc àen, bưì nưng, cëc vâ nhiïìu loâi
giệ khấc nhau. Trong sưë êëy, cưëc vâ bưì nưng lâ loâi chim nûúác q hiïëm
cố tïn trong sấch Àỗ Viïåt Nam. Àïën núi àêy vâo lc hoâng hưn hay
VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
3
VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
4 thânh khu du lõch sinh thấi. Àêët lânh chim àêåu, cô vïì ngây mưåt àưng
hún.
Trong tûúng lai khưng xa tiïìm nùng du lõch àẫo Cô sệ thûåc sûå
àûúåc phất huy vâ àûúåc àûa vâo tour du lõch theo hònh vông cung tûâ
Hâ Nưåi ài phưë Hiïën àïën àẫo Cô, Hẫi Dûúng vâ ra Cưn Sún, Kiïëp Bẩc,
Hẫi Phông rưìi vïì Hâ Nưåi. Cố nhû vêåy múái thu ht àûúåc ngây câng
nhiïìu khấch du lõch trong nûúác cng nhû qëc tïë.


5 À
À
À
A
A
A
Å
Å
Å
I
I
I

X
X
X
A
A
A
N
N
N
H
H
H
B
B
B
Ư
Ư
Ư
Ë
Ë
Ë
N
N
N

G
G
G
S
S
S
O
O
O
Á
Á
Á
N
N
N
G
G
G

Nùçm sất thõ trêën Xn Hoâ úã phđa Bùỉc huån Mï Linh, tónh
Vơnh Phc, hưì Àẩi Lẫi lâ núi du lõch nghó mất rêët l tûúãng cho têët cẫ
mổi ngûúâi.
Tûâ Hâ Nưåi, mën àïën khu du lõch hưì Àẩi Lẫi du khấch chó cêìn
lïn xe ngûúåc àûúâng qëc lưå 2 àïën Phc n chûa àêìy mưåt giúâ àưìng hưì,

Mỗ Quẩ thûã sûác leo lïn nhûäng vấch àấ dûång àûáng cao vt têìng mêy.
Tûâ trïn nhòn xëng thêëy thêëp thoấng giûäa rûâng xanh cố hưì Xẩ
Hûúng, hưì Lâng Hâm, hưì Gia Khau..., cẩnh àố lâ dêëu tđch lêu àâi
thânh quấch cưí kđnh ca Qån húåp Nguỵn Danh Phûúng àậ tûâng
xêy dûång giang sún riïng mưåt cội, sët mûúâi nùm trúâi àûúng àêìu vúái
triïìu àònh thúâi vua Lï cha Trõnh.
Nhúâ cố sùỉc biïëc ca hưì sêu, mâu xanh ca rûâng xanh ni thùèm
bất ngất xung quanh, cng vúái nhûäng cún giố mất rûúåi tûâ ba phđa
mùåt hưì thưíi túái, tẩo cho du khấch cẫm giấc thanh thẫn, dïỵ chõu mâ
hiïëm khi nâo thêëy àûúåc. Mưåt àiïìu k th nûäa úã àêy lâ ngổn giố bêëc
lẩnh lệo ca ma àưng àậ àûúåc ni Tam Àẫo, che chùỉn, nïn úã àêy
nhiïåt àưå trung bònh ca ma hê lâ 28,90C vâ ma àưng lâ 16,80C.
Tẩo thån lúåi cho du khấch cố thïí àïën nghó dûúäng cëi tìn núi àêy,
cho d àang lâ ma nùỉng nống hay ma àưng giấ lẩnh.
Thêëy rộ tiïìm nùng lêu dâi, ngânh du lõch tónh Vơnh Phc àậ vâ
àang xêy dûång hưì Àẩi Lẫi thânh núi nghó dûúäng thån tiïån àïí àốn
khấch. Ngoâi cấc khấch sẩn ba, bưën sao, sệ cố bậi tùỉm bïn hưì rưång vâ
dâi hâng cêy sưë. Nhûäng ngưi biïåt thûå thú mưång nùçm dûúái cấc cấnh
rûâng cêy sinh vêåt cẫnh hêëp dêỵn cấc vùn nghïå sơ tûâng vïì àêy dûå cấc
trẩi sấng tấc. Cng sệ cố cẫ sên golf 18 lưỵ vúái àûúâng àua ngûåa trẫi dâi
VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
7 túái têån chên ni xa múâ, sệ cố cẫ cấc v trûúâng lúán, cấc nhâ hâng bấn
àưì lûu niïåm bïn cấc khu du lõch sinh thấi vâ cấc vûúân sinh vêåt cẫnh
rưång lúán. Dûúái chên ni Tam Àẫo, cố khu bẫo tưìn thiïn nhiïn, núi
nghiïn cûáu vâ hûúáng dêỵn ngûúâi sânh chúi sinh vêåt cẫnh.
Mêëy nùm gêìn àêy, bưỵng nhiïn úã cấc gô àẫo chòm nưíi giûäa hưì àậ
cố rêët nhiïìu àân chim qu bay vïì qìn t ngây mưåt nhiïìu, àố chđnh


VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
8 C
C
CƯ
Ư

N

À
À
ÀA
A
Ẫ
Ã
ÃO
O
O

X
X
XA
A
A

M
M
MI
I
IÏ
Ï
ÏÌ
Ì
ÌN
N
N


Àêy lâ mưåt qìn àẫo gưìm 16 hôn àẫo lúán nhỗ húåp thânh mưåt
huån vïì mùåt hânh chđnh úã ngoâi trng khúi. Cấc àẫo nây cố nhûäng
cấi tïn mưåc mẩc nhû lâ: hôn Bâ, hôn Bưng Lau, hôn Tâi Lúán, hôn Tâi
Nhỗ (hôn Thỗ), hôn Trấc Lúán, hôn Trấc Nhỗ, hôn Bẫy Cẩnh, hôn
Vung, hôn Ngổc, hôn Tre Lúán, hôn Tre Nhỗ, hôn Trûáng, hôn Cau.
Hôn lúán nhêët lâ àẫo Cưn Sún (trûúác kia côn cố tïn lâ Cưn Lưn).
Qìn thïí Cưn Àẫo nùçm trong biïín Àưng, chïåch vïì Nam so vúái
nưåi àõa, àûúåc biïët túái nhû lâ mưåt di tđch cấch mẩng vâ chûáng tđch vïì
tưåi ấc ca thûåc dên Phấp, àïë qëc vâ tay sai àưëi vúái dên tưåc Viïåt Nam
trong ngốt 114 nùm, kïí tûâ nùm 1862 àïën thấng 4 nùm 1975. Núi êëy
cố trïn hai vẩn nêëm mưì cẫu chiïën sơ cấch mẩng Viïåt Nam vâ hâng
vẩn ngûúâi khấc àậ bõ t àây, giam giûä.
Thïë nhûng ngây nay, qìn àẫo Cưn Sún hay gổi tùỉt lâ Cưn Àẫo,
vúái tưíng diïån tđch lâ 72,18km2 lâ mưåt àiïím du lõch khấ hêëp dêỵn, mưåt
núi nghó dûúäng hoân hẫo cố nhiïìu bậi tùỉm tuåt vúâi vâ thùỉng cẫnh k
th.
Khùỉp thõ trêën Cưn Àẫo cố nhiïìu cêy bâng àûúåc trưìng tûâ thïë k
qua, vâo ma giố chûúáng nưíi dûä dưåi, nhûäng cêy bâng nây rúåp bống
xanh mất. Nhûäng bậi tùỉm côn ngun vễ hoang sú, khưng khđ trong
lânh khấ thđch húåp vúái nhûäng ngûúâi ham cåc sưëng tûå nhiïn, nhêët lâ
àưëi vúái trai gấi trong lûáa tíi u àûúng. Ni vâ rûâng ngun sinh
VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
9 bẩt ngân àiïím tư nhûäng nết tuåt th trong bûác tranh sinh àưång ca
mưåt vng trúâi nûúác bao la.
Cố gêìn 20 bậi tùỉm nûúác trong xanh vâ sẩch, ngûúâi ta búi ra xa
vêỵn côn trưng thêëy àấy. Nhûäng bậi tùỉm àểp nhêët lâ bậi Hâng Dûúng,
Àêìm Trêìu, Phi ën... úã àố du khấch vûâa àûúåc tùỉm mất nhû têíy trêìn,


VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
10 S
S
SA
A
AP
P
PA
A
A

-
-
-

T
T

M
M
MÊ
Ê
ÊY
Y
Y

S
S
SÛ
Û
ÛÚ
Ú
ÚN
N
NG
G
G M
M
M
Ú
Ú
Ú
Â
Â
Â

ngûúâi àậ ghi nhêån tiïët àiïåu thúâi gian gúåi cẫm àưåc àấo ca Sapa lâ
"sưëng mưåt ngây àậ àêìy à nhû mưåt nùm cẫ bưën ma".
Sapa àûúåc mang danh "thânh phưë trong mêy", lâ mưåt thõ trêën
cấch th àư Hâ Nưåi 380km àûúâng bưå vïì phđa Têy Bùỉc, nùçm úã trïn
sûúân ni Lổ Souei Tong, chên ni Phanxipùng.
Tûâ àêìu thïë k XX, cng vúái thânh phưë Àâ Lẩt, Sapa súám nưíi
tiïëng vâ trúã thânh khu du lõch vúái vễ àưåc àấo ca toân khu.
VIÏÅT NAM - NHÛÄNG ÀÕA DANH NƯÍI TIÏËNG
11 Hûúng sùỉc Sapa
Nhiïåt àưå trung bònh trong nùm tûâ 150C àïën 180C. Vâo ma
àưng thûúâng cố mêy m bao ph, rêët lẩnh, cố khi xëng 00C. Tûâ
thấng 5 àïën thấng 8, Sapa cố nhiïìu mûa.
Mâu sùỉc Sapa àùåc biïåt nưíi bêåt vúái hoa bđch àâo.
ÚÃ ngay trung têm thõ trêën, xen giûäa rûâng àâo thú mưång vâ
nhûäng rùång sa mu xanh ngất nhûäng biïåt thûå vûâa cưí kđnh vûâa tên k
theo kiïën trc àa dẩng Têy phûúng, tẩo cho Sapa mưåt hònh dấng khúãi
sùỉc theo kiïíu thânh phưë Êu Chêu. Cố khoẫng 200 ngưi biïåt thû nhû
thïë trong thõ trêën diïỵm kiïìu nây.
Nhûäng ngưi nhâ vưi trùỉng ngối àỗ khấ xinh àểp, hònh khưëi kiïíu
cấch khấc nhau, êín hiïån chưỵ thêëp chưỵ cao, doc theo cấc sûúân àưìi, cấc
trc lư giao thưng ca thõ trêën tẩo nïn vễ m quan thu ht têìm nhòn
ca bêët cûá ai.
Phđa Têy thõ trêën lâ dậy Hoâng Liïn Sún xanh thùèm, bưën ma
mêy sûúng giùng lưëi vâo sấng súám vâ àónh Phanxipùng vúâi vúåi ln
ln thûã thấch nhûäng ai mën khoe tâi leo ni ca mònh.
Sapa rêët n bònh nhû khët nễo trong àiïåp trng ca ni non.
Nùçm trong mưåt thung lng nhỗ, thõ trêën miïìn cao nây hònh nhû lâ