Vai trò của việc tiêu thụ sản phẩm đối với doanh nghiệp trong nền kinh tế
thị trường.
I. Khái niệm và vai trò của tiêu thụ sản phẩm.
1. Khái niệm tiêu thụ sản phẩm:
Sản phẩm hàng hóa được công ty sản xuất ra là để bán nhằm thực hiện
mục tiêu đã định của riêng mỗi doanh nghiệp. Do đó tiêu thụ sản phẩm là một
trong những nội dung quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp. Qúa trình tiêu thụ sản phẩm gắn liền với sự thanh toán giữa
người mua và người bán và sự chuyển quyền sở hữu hàng hóa. Trong nền kinh
tế thị trường, các doanh nghiệp phải tự mình quyết định ba vấn đề trung tâm
( sản xuất cái gì, sản xuất cho ai và sản xuất như thế nào) cho nên việc tiêu thụ
sản phẩm cần được hiểu theo cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp.
- Khái niệm tiêu thụ sản phẩm theo nghĩa hẹp: “Tiêu thụ (bán hàng) hàng hóa,
dịch vụ là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm hàng hóa, dịch vụ đã thực hiện
cho khách hàng đồng thời thu được tiền hàng hóa hoặc được quyền thu tiền bán
hàng”
1
.
- Khái niệm tiêu thụ sản phẩm theo nghĩa rộng: “Tiêu thụ sản phẩm là một quá
trình kinh tế bao gồm nhiều khâu từ việc nghiên cứu thị trường, xác định nhu
cầu khách hàng, đặt hàng và tổ chức sản xuất đến thực hiện các nghiệp vụ tiêu
thụ, xúc tiến bán hàng… nhằm mục đích đạt hiệu quả cao nhất.”
2
Các khâu này
được thực hiện trực tiếp và gián tiếp ở tất cả các cấp, các phần tử trong hệ thống
doanh nghiệp, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển hóa hình thái giá trị
của hàng hóa từ hàng sang tiền đạt hiệu quả cao nhất.
Hoạt động tiêu thụ sản phẩm là hoạt động sử dụng tổng thể các biện pháp
về tổ chức, kinh tế và kế hoạch nhằm thực hiện các nghiệp vụ liên quan đến tiêu
thụ sản phẩm như nắm nhu cầu thị trường, tổ chức sản xuất, tiếp nhận sản phẩm,
chuẩn bị hàng hóa và xuất bán theo yêu cầu của khách hàng với chi phí thấp

giữa cung và cầu. Nền kinh tế quốc dân là một tổng thể thống nhất với những
cân bằng, những tương quan tỷ lệ nhất định. Tiêu thụ sản phẩm có tác dụng cân
đối cung cầu. Khi sản phẩm sản xuất được tiêu thụ tức là sản xuất đang diễn ra
một cách bình thường trôi chảy, tránh được sự mất cân đối giữ được bình ổn
trong xã hội và phát triển toàn bộ nền kinh tế quốc dân.
Hoạt động tiêu thụ sản phẩm càng được tổ chức tốt càng thúc đẩy nhanh
quá trình phân phối lưu thông hàng hoá, tái sản xuất xã hội càng tiến hành
nhanh chóng, sản xuất càng phát triển nhanh cả chiều rộng lẫn chiều sâu.
Tiêu thụ sản phẩm giúp các đơn vị xác định được phương hướng và bước
đi của kế hoạch sản xuất cho giai đoạn tiếp theo. Thông qua tiêu thụ sản phẩm
có thể dự đoán được nhu cầu tiêu dùng của xã hội nói chung và từng khu vực,
từng loại mặt hàng nói riêng. Dựa trên kết quả đó, các doanh nghiệp sẽ xây
dựng được các chiến lược, kế hoạch phù hợp cho hoạt động sản xuất kinh doanh
của mình sao cho hiệu quả nhất.
2.2. Vai trò của tiêu thụ sản phẩm đối với doanh nghiệp:
Tiêu thụ sản phẩm đóng vai trò cực kỳ quan trọng quyết định sự tồn tại và
phát triển của doanh nghiệp đó. Khi sản phẩm của doanh nghiệp được tiêu thụ
tức là khi đó được người tiêu dùng chấp nhận về chất lượng, sự thích ứng nhu
cầu và sự hoàn thiện của các hoạt động dịch vụ. Khi đó người tiêu dùng sẵn
sàng trả tiền cho sản phẩm lựa chọn của mình. Nhờ vậy mà doanh nghiệp mới
có thể tồn tại và phát triển. Sức tiêu thụ của sản phẩm thể hiện uy tín của doanh
nghiệp, chất lượng sự thích ứng nhu cầu, sự hoàn thiện của các dịch vụ. Nói
cách khác tiêu thụ sản phẩm phản ánh rõ nét những điểm mạnh, điểm yếu của
doanh nghiệp.
Công tác tiêu thụ sản phẩm là cầu nối gắn người sản xuất với người tiêu
dùng, thông qua tiêu thụ, người sản xuất hiểu rõ nhu cầu của khách hàng, nhu
cầu hiện tại cũng như xu hướng trong tương lai. Từ đó đưa ra những đối sách
thích hợp đáp ứng tốt nhu cầu. Cũng thông qua tiêu thụ sản phẩm, người tiêu
dùng biết đến sản phẩm của doanh nghiệp, về công dụng, về hình thức,mẫu mã
và uy tín của sản phẩm trên thị trường. Từ đó tìm sự lựa chọn thích hợp nhất.

động của doanh nghiệp.
Cuối cùng tiêu thụ sản phẩm phản ánh tính đúng đắn của mục tiêu và
chiến lược kinh doanh. Nó là biểu hiện chính xác, cụ thể nhất sự thành công hay
thất bại của quá trình thực hiện sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
2.3 Vai trò tiêu thụ sản phẩm đối với quá trình tái sản xuất của doanh
nghiệp
Để tiếp tục sản xuất kinh doanh trên thương trường các doanh nghiệp
luôn luôn phải tìm cách để tái sản xuất và mở rộng sản xuất kinh doanh. Tái sản
xuất kinh doanh là việc doanh nghiệp tiếp tục hoạt động sản xuất kinh doanh ở
chu kỳ sau như ở chu kỳ trước. Mở rộng sản xuất kinh doanh là việc doanh
nghiệp mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh ở chu kỳ sau lớn hơn chu kỳ trước.
Để có thể tái sản xuất kinh doanh và mở rộng sản xuất kinh doanh đòi hỏi
doanh nghiệp phải tiêu thụ được sản phẩm do mình sản xuất ra và thu được tiền
đảm bảo bù đắp chi phí bỏ ra, có lợi nhuận từ đó doanh nghiệp có đủ nguồn lực
để tiếp tục đầu tư cho chu kỳ sản xuất sau.
Nếu không tiêu thụ được sản phẩm sẽ gây ứ đọng vốn, tăng các chi phí
bảo quản dự trữ do tồn kho và các chi phí khác, gây đình trệ hoạt động sản xuất
kinh doanh và doanh nghiệp sẽ không thực hiện được tái sản xuất kinh doanh.
3. Các chỉ tiêu đánh giá kết quả tiêu thụ sản phẩm
Đối với bất kỳ hoạt động nào, sau khi thực hiện cũng phải phân tích và
đánh giá hiệu quả của nó để rút ra bài học kinh nghiệm cho lần sau trong kinh
doanh, doanh nghiệp phải phân tích đánh giá một cách toàn diện, kịp thời phát
hiện những điểm không phù hợp hay chưa thích ứng tìm ra nguyên nhân của sự
thành công hay thất bại và từ đó rút ra kinh nghiệm và điều chỉnh lại. Không
những sau một quá trình tiêu thụ mà trong khi thực hiện doanh nghiệp cũng phải
tổ chức thu thập thông tin kết quả tiêu thụ, phân tích kết quả và rút ra kết luận.
Hiệu quả hoạt động tiêu thụ sản phẩm thể hiện thông qua các chỉ tiêu
phản ánh tình hình bán hàng của doanh nghiệp đó có thể là chỉ tiêu định lượng
như doanh thu, chi phí, lợi nhuận hay chỉ tiêu định tính như: Số tăng, giảm tuyệt